Türkiye’nin her bölgesinden kamuya iş yapan yüklenici firma sahibi 15 iş insanının birleşmesi ile kurulan KAMİAD’ın Genel Başkanı Ali Adıgüzel, derneklerini “Ülkemizin refahı ve medeniyetinin gelişimi için devam edecek tüm kamu yatırımlarının; mal ve hizmet alımlarının, kamu kaynaklarının ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılarak devamının sağlanması” ilkesiyle kurduklarını belirterek, 22 Ocak – 15 Nisan 2022 tarihlerinde Resmi Gazete’de yayımlanan ve kamuya iş yapan yüklenici firmalara “Ek fiyat farkı ve Tasfiye hakkı” verilmesini öngören iki yasa değişikliğinin mimarı olduklarını açıkladı.

Bu sektör alt yüklenicileri ile ortalama 3 milyon kişiye istihdam sağlıyor

Adıgüzel; kamuoyunda bilinen olumsuz müteahhit algısını silmeyi, bu mesleği yapan insanlara bir iş ahlakı disiplini getirmeyi ve kamuya süreli taahhüt işi yapan tüm yüklenici firmaların yaşadıkları sorunların çözümünde aktif rol alarak, üyelerinin haklarını savunmak amacıyla bir araya geldiklerinin altını çizerek, “Türkiye ekonomisinin ana lokomotifi olarak 250 alt sektörü̈ taşıyan ve ortalama 3 milyon kişiyi doğrudan istihdam eden inşaat sektörü, yarattığı katma değerle binlerce yapı malzeme üreticisine istihdam sağlayarak, ülkemizdeki üretim sürecini doğrudan etkiliyoruz. Kamuya iş yapan yüklenicilerin oluşturduğu istihdam ve üretim ise inşaat sektörünün en büyük paya sahip dinamik kısmıdır” dedi.

Kamu müteahhitleri çok zor durumda

Son yıllarda emtia ve hammadde fiyatlarının dünya genelinde artması, yaşanan salgın hastalıkla birlikte maliyet bazlı fiyat artışlarını da beraberinde getirdiğini söyleyen Ali Adıgüzel, “döviz kurlarındaki artışların da etkisiyle, inşaat sektöründe fiyatlar tarihte hiç olmadığı kadar büyük artışlar yaşandı. Yurt içinde üretilen tüm yapı malzemelerinde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 300’leri bulan fiyat artışları oldu. Hükümetimizin çıkartmış olduğu kararnameler, bu konuda çok yetersiz kaldı ve taahhüt işi yapan firmaların bir kısmı teminatlarını yakmak zorunda kaldılar. İhalelerden yasaklı duruma düşenler de bu süreçte bir hayli fazla. Bu arkadaşların bir kısım işlerin durdurulduğunu duyuyoruz. Bu sektör, tarih boyunca yaşamadığı olumsuz bir durumla karşı karşıya kalmıştır.” ifadelerini kullandı.

Birim fiyat ve rayiçlerinin 3’üncü kez güncellenmesi durumun vahametini göstermekte

Olağanüstü fiyat artışları nedeniyle kamu yüklenicilerinin, sözleşmelerinde ifa güçlüğü yaşadıklarını belirten iş insanı Ali Adıgüzel, “Yaşanan fiyat artışları ve asgari ücret artışı nedeniyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ihale iptallerinin önüne geçmek adına 2022 yılında tarihte ilk defa ‘birim fiyatları ve rayiçlerini’ 3’üncü kez güncellemiştir” dedi.

Kamu yatırımlarının durmasının veya aksamasının alt sektör ve tedarikçi ağıyla birlikte ülke sanayisinde, milyonlarca kişinin işsiz kalması anlamına geldiğini söyleyen Adıgüzel, “Biz KAMİAD Yönetim Kurulu olarak yol haritamızı belirledik. Sektörün tüm paydaşlarıyla ortak hareket ederek, hükümetimizden ‘Şartsız Tasfiye Hakkı ve son 2 yılı kapsayan bir genel Af ile reel bir Ek Fiyat farkı’’ yasa değişikliğinin ivedilikle yayınlanmasını talep etmekteyiz” ifadelerini kullandı.

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na eklenen geçici 6. Madde’nin 13 Mayıs 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan uygulama esaslarına göre ‘Artırımlı Fiyat Farkı’ hesaplamalarında kullanılan B ve D katsayıları eşitlenip 2,00 olarak hesaplanmasına şiddetle ihtiyaç olduğunu kaydeden KAMİAD Başkanı Adıgüzel, “Bu çözüm yolu ile hem kamu müteahhitleri ifa güçlüğü çekmeyecek hem de kamu yatırımları işlerin süresi dolmadan tamamlanabilecektir. Son bir yılda yaşanan bu olağan dışı gelişmelerden kaynaklı yükleniciler açısından oluşan ‘ifa güçlüğü’ nün göz önüne alınarak, gelir kaydedilen teminatların iadesini, bunlardan doğan yaptırımların affını yüce devletimizden beklemekteyiz” şeklinde konuştu.

Pahalılık onları da vurdu

ATO Başkanı Baran, yazılı bir açıklama yaparak, kamu müteahhitlerine fiyat farkı ve tasfiye izni verilmesi için çağrıda bulundu. İnşaat sektörünün 200’ün üzerinde alt sektöre talep oluşturması ve yaklaşık 2 milyon kişiye istihdam imkânı sağlaması nedeniyle lokomotif bir sektör olduğunu kaydeden Baran, “Dünyada ve ülkemizde yaşanan gelişmeler, girdi maliyetlerindeki yüksek oranlı artışlar, üretim maliyetlerini yükseltti. Altyapı ve üst yapı inşaatlarında kullanılan çelikten çimentoya, bakırdan alüminyuma, PVC’den elektrik malzemelerine kadar ürünlerin fiyatlarında beklenmedik yükseklikte artışlar meydana getirdi. Yüksek artışlar kamuya iş yapan müteahhit firmaları çok zor durumda bıraktı” dedi.

Artık iflas etmek istiyorlar

Müteahhitlerin yaşadığı sıkıntıların, irtibatlı tüm sektörlere yansıdığını her fırsatta ilgili makamlar nezdinde dile getirdiklerini de kaydeden Baran, “Binlerce müteahhit üyemiz kamuya, hastaneden okula varıncaya kadar pek çok inşaat yapıyor. Son dönemde yaşanan ekonomik gelişmeler ve girdi fiyatlarındaki artışlar taahhüt edilen fiyatlara işlerin tamamlanması önünde engel oluşturdu. Devam eden kamu projelerini üstlenen müteahhit üyelerimize bu olağanüstü maliyet artışları nedeniyle işlerini sürdürebilmeleri ve ayakta kalabilmeleri için uğradıkları zararın telafisi amacıyla Fiyat Farkı ödenmesi; buna rağmen işlerini sürdüremeyecek müteahhit üyelerimize de şartsız tasfiye ve devir hakkı tanınması sektörün devamlılığı açısından önemli ihtiyaçtır” diye konuştu.

Yıllara sari inşaat stopajı sorunu

Baran, bu yılın başında yapılan düzenlemeyle “yıllara sari inşaat işi” olarak tanımlanan, birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işi yapanların hak edişleri üzerinden kesilen stopaj oranının yüzde üçten yüzde beşe çıkarılmasının da müteahhitleri zora soktuğuna da dikkat çektiği açıklamasında şunları söyledi:

“Stopajın hasılat üzerinden yüzde beş oranında alınması, yüzde 30’u aşan oranda karlılığa denk gelmektedir. Tüm girdi maliyetlerinin arttığı, fiyat farkı da olmayan işlerde böyle bir karlılık söz konusu değildir. Hammadde temini ve fiyatlar nedeniyle zor günler yaşayan inşaat sektörünün sıkıntıları stopaj oranın yükselmesiyle de katmerlenmektedir. Bu düzenlemenin ertelenmesi veya geri çekilmesinde fayda vardır.”