Yeni tekstil atölyeleri yükselecek

Zorluoğlu, “Tekstilkent’te bini aşkın gencimizin, kadınımız, kızımız çalışıp üretiyor. Burada kalkınma ajansımız marifetinde bir program dahilinde ikinci etabını geliştirdik. Kaynağı hazır. 2018-2019 yıllarında inşallah yeni tekstil atölyeleri yükselecek.” dedi.

Zorluoğlu, Kent Müzesi projesinin ise Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirileceğini, bu projenin kente ayrı bir güzellik katacağını belirterek, “Burada çok özgün bir proje uygulayacağız. Evliya Çelebi’nin gözünden Van’ı anlatacağız. Bu müzede daha yakın tarihimize yer vereceğiz.” diye konuştu.

İskele Sahil Rekreasyonu Alanı 2. Etap projesinin ise Tuşba ilçesinde hayata geçirileceğini anlatan Zorluoğlu, şunları söyledi:

“Van Gölü ile ilgili hassasiyetlerimiz var. Bu şehir için Van Gölü çok büyük öneme sahip. Bu nedenle bu proje önemli. Şu ana kadar ilk etabı yapıldı. Çok güzel olmuş. Van halkı belki de tarihinde ilk kez şehir merkezinde bu proje ile deniziyle buluşacak. Kalkınma ajansımız bu projenin üzerinde çok durdu.”

10 milyon lira kaynak kullanılacak

Tuşba Belediye Başkanı Fevzi Özgökçe de 2018’in Van için zirve yılı olacağını, Van Gölü sahilinde fizibilite çalışması gerçekleştirdiklerini vurgulayarak, “Bu çalışmayı tamamladıktan sonra proje arayışlarımız devam etti. Şimdi Van Gölü daha yaşanır hale geliyor. Hizmetleri en iyi şekilde halka sunmanın yollarını arıyoruz. Bu projemizi nisan ayı itibarıyla hayata geçireceğiz.” dedi.

DAKA Genel Sekreteri Halil İbrahim Güray da 3 projenin de Kalkınma Bakanlığı’nca onaylandığını ve bunlar için 10 milyon lira kaynak kullanılacağını bildirdi.

Kalkınma Bakanlığı verilerinden derlenen bilgilere göre, 1986-2001 döneminde kamu-özel ortaklığıyla 67 yatırıma imza atılırken, bunların toplam bedeli 11,4 milyar dolar olarak hesaplandı.  2003-2017 döneminde ise 150 yatırım gerçekleştirilirken, bunların toplam bedeli 46,4 milyar dolar oldu. Son 32 yıldaki toplam yatırım tutarı 57,8 milyar dolara ulaştı.

Ulaştırma yatırımları ilk sırada

Sektörler açısından değerlendirildiğinde 1986 yılından bu yana en fazla yatırım yapılan alan ulaştırma oldu. Söz konusu dönemde 40 karayolu yatırımına 17 milyar dolar, 18 havaalanı yapımına da 17,6 milyar dolar harcandı. Ulaştırma yatırımlarını 21 adet ve 11,5 milyar dolar ile sağlık tesisi, 81 adet ve 9,1 milyar dolarla enerji sektörü yatırımları izlerken, 2 endüstriyel tesis yatırımı için 1,4 milyar dolar, 17 yat limanı ve turizm tesisi yatırımı için 1 milyar dolar ödendi. Son 32 yılda en fazla yatırım yapılan yıl ise 2013 olarak kayıtlara geçti. 2013’te 23,3 milyar dolarlık harcama ve 36 yatırımla tarihi rekor kırıldı.

En çok tercih edilen model YİD

Kamu-özel ortaklığıyla gerçekleştirilen projelerde en çok tercih edilen yatırım modeli yap-işlet-devret (YİD) oldu. Toplam 217 yatırımın 103’ü YİD modeliyle uygulamaya konulurken, bu kapsamdaki yatırımların toplam tutarı yaklaşık 42 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu dönemde yap-kirala-devret modeliyle 11,5 milyar dolarlık 21, işletme hakkı devri modeliyle 10 milyar dolarlık 88, yap-işlet modeliyle 416,8 milyon dolarlık 5 projeye imza atıldı.

AA

Bakanlık, hazırladığı KÖİ Raporu’nda dünyada yaşanan krizin bir süre daha finans piyasalarında etkisini sürdüreceğine işaret ederken, “Ülkemizde halihazırda uygulama sözleşmesi imzalanmış proje stoku büyüklüğü dikkate alındığında önümüzdeki yıllarda kamu-özel işbirliği projeleri için uzun vadeli fon kaynağı sıkıntısının yaşanabileceği öngörülmektedir” tespitini yaptı.

Tek elden izlenmeli

Bakanlık, kredi geri ödemelerinde gecikme yaşanmaması için bankaların dışında farklı finansman kaynaklarının araştırılması gerektiğini bildirdi. Bakanlık, önümüzdeki yıllarda bütçede yeni bir gider kalemi oluşturacak olan KÖİ projelerinin bütçeye etkilerine ilişkin de uyarıda bulundu. Raporda, “Bütçenin olası finansal krizlere karşı dayanıklı olması için kamunun gelecek yıllarda garanti, borç üstlenimi, kira ödemesi gibi nedenlerle oluşacak birikmiş yükümlülüklerinin iyi analiz edilmesi ve KÖİ projelerinin bu doğrultuda incelenmesi gerekmektedir” ifadelerine yer verildi.

Raporda, projelerin birbirinden farklı çeşitli bakanlıklara dağıldığına da dikkat çekilerek, KÖİ projelerinin merkezi bir birim tarafından izlenmesi ve yükümlülüklerin analiz edilmesi gerektiği ifade edildi. Projelerin hazırlık ve ihale sürecinin de iyileştirilerek hatalardan kaynaklanan zaman kaybının giderilmesi istenen raporda, projelerin başarılı olması için tüm aşamaların yeknesak, belirli kalite düzeyinde ve öngörülen sürede tamamlanması gerektiği bildirildi.

Hastanelere 30.2 milyar dolar kira

Rapora göre, yap-kirala modeliyle inşa edilen şehir hastaneleri nedeniyle devletin şirketlere toplam 30 milyar 263 milyon dolar kira borcu oluştu. Şehir hastanelerinden 2 tanesi tamamlanırken geri kalan 16 hastanenin inşası devam ediyor. Bu hastaneler de bittiğinde devlet bütçesinden her yıl milyarlarca dolar kira ödenmeye başlanacak. Dolayısıyla önümüzdeki yıllarda bütçedeki faiz giderlerinin yanına bir de “kira” gideri eklenecek. Bakanlık raporunda kiralara ilişkin bilgi verilirken köprü, otoyol ve tünellerden araç geçiş garantisi, hastanelerde hasta garantisi ve santrallerden enerji alım garantisi başta olmak üzere devletin şirketlere verdiği garantilerin bütçeye getireceği yüklere ilişkin hiçbir bilgiye yer verilmemesi dikkat çekti.

Sözcü

‘ÇED Raporu tamam’

Yeni Havalimanı Metrosu’nun 34 kilometre uzunluğunda Gayrettepe-Yeni Havalimanı ile 31 kilometre uzunluğunda Halkalı-Yeni Havalimanı olmak üzere toplam 65 kilometre olarak planlandığını ifade eden Arslan, hattın birinci aşaması olarak belirlenen Gayrettepe-Yeni Havalimanı kesimine ilişkin projenin, ÇED Belgesi ve fizibilite etüdü işlerinin tamamlandığını söyledi. Bu hattın yapımının Bakanlıkça üstlenilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın 1 Eylül’de Resmi Gazete’de yayımlandığını da hatırlatan Bakan Arslan, “Yaklaşık 4 milyar 816 milyon 744 bin 896 lira yatırım bedelli Gayrettepe-Yeni Havalimanı Raylı Sistem hat kesimi inşaat, elektro mekanik ve araç alımı işlerinin 2016 yılı yatırım programına alınmasına yönelik Kalkınma Bakanlığına gönderilen yazımızla YPK Kararı alınmasını talep ettik. YPK kararı alındığı takdirde ihale işlemlerine başlanılacak” diye konuştu.

‘Zarar tespit çalışmaları başlıyor’

AA’dan Yıldız Nevin Gündoğmuş’un haberine göre, Diyarbakır Sur’da pazartesi günü zarar tespit çalışmalarının başlayacağını ifade eden Karaaslan, Sur’da yaşananların hiç kimsenin istemediği, içine sindiremediği bir süreç olduğunu anlattı. Buna karşılık devletin çok çabik bir şekilde yaşananları telafi etmekle yükümlü olduğunu vurgulayan Karaaslan, burada yürütülen çalışmanın önemine dikkat çekti.

‘Toplu konut projesi hiç değil’

Bölgede Kalkınma Bakanlığı koordinasyonunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığımız, Kültür ve Turizm Bakanlığımız ve ilgili diğer bakanlıkların bütün bürokratlarla çok boyutlu bir çalışma yürüttüğünü anlatan Karaaslan, “Bu bir kentsel dönüşüm projesi değil, bu bir toplu konut projesi asla değil, bu bir yeniden ihya projesidir” dedi.

‘DAEŞ’in Palmera’ya yaptığını yapmak istediler’

Diyarbakır Sur içinin tarihi niteliğine dikkat çeken Karaasla, Sur içinin dünyaya verdiği mesajında çok önemli olduğunu vurguladı, “Bugün DAEŞ’in Palmera’ya yaptığı neyse Türkiye’de de yapılmak istenen oydu” diyen Karaaslan buna müsaade edilemeyeceğini vurguladı. Diyarbakır’da konutlarda kullanılan malzemenin bazalt taşı olduğunu ve buna uygun çalışılacağını anlatan Karaaslan, projede sadece mimar ve mühendis değil, sanat tarihçisi, antropolog, sosyolog, sosyal politikalar uzmanı, kentsel tasarımcı gibi uzmanlarla da görüş alışverişinde bulunarak çalışmaya devam ettiklerini söyledi.

KÖİ projelerinin büyüklüğü 72.1 milyar dolara ulaştı

Hürriyet’ten Hacer Boyacıoğlu’nun haberine göre, Kalkınma Bakanlığı’nın kamu özel işbirliğiyle (KÖİ) ilgili olarak hazırladığı çalışmada, Türkiye’de bu sistemle yapımı devam eden 34 projenin sözleşme büyüklüğü 72.1 milyar dolara ulaştığı belirlendi. İstanbul’da devam eden 3. Havalimanı için devlete 36 milyar dolar ödeme yapılması öngörülüyor. Ayrıca yapımı planlanan 17 şehir hastanesi için de devlet toplam 27 milyar dolar kira ödemesi yapacak. Bakanlık, kamu özel ortaklığıyla uygulamaya konulan  çok sayıda projenin bulunması ve proje büyüklüklerinin artması nedeniyle bazı projelerde finansal kapanışın zorlaştığı uyarısında bulundu. Bu konuda uzun vadeli fon sıkıntısının yaşanabileceğine dikkat çeken Kalkınma Bakanlığı, bu nedenle olası gecikmeleri önlemek için banka finansmanına ek olarak kullanılabilecek fon kaynaklarının araştırılması gerekmektedir. Bununla birlikte bütçenin de olası finansal krizlere karşı dayanıklı olması için kamunun gelecek yıllarda garanti, borç üstlenimi vs. nedenlerle oluşacak birikmiş yükümlülüklerinin iyi analiz edilmesi gerektiğini belirtti. 

'Uzmanlık kapasiteleri geliştirilmeli'

Bakanlığın tespitine göre, projelerin başarılı olması için, ön fizibilite etüdü hazırlanmasından, sözleşme metinlerinin değerlendirilmesine kadar geçen süreçte tüm aşamaların yeknesak, belirli kalite düzeyinde ve öngörülen sürede tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle kamu özel işbirliği  sürecinde yer alan birimlerin uzmanlık kapasitelerinin geliştirilmesi gerektiği de bakanlığın uyarıları arasında yer alıyor.
Türkiye’de kamu özel işbirliği ile yapımı devam eden projeler ve yatırım tutarları şöyle: 

Projeler Yatırım Tutarı (Milyon dolar)
1 Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Projesi 7.607
2 İstanbul Karayolu Boğazı Tüp Geçişi Projesi 1.339
3 Kuzey Marmara Otoyolu (3. Boğaz Köprüsü dahil) 2.446
4 İstanbul Yeni Havaalanı Projesi 13.937
5 Karasu Limanı Projesi 77.1
6 Muğla Ören Yat Limanı 10.6
7 Dalaman Yat Limanı ve Deniz Otobüsü yanaşma yeri 17.7
8 Muğla-Datça Yat Limanı 15.4
9 Gazipaşa Yat Limanı 9.5
10 Haliç Yat Limanı ve Kompleksi 723.5
11 Ankara Hızlı Tren Garı Projesi 239.5
12 Yassıada-Sivriada Projesi* 132.9
13 Dilucu Gümrük Kapısı Tesisleri 18.9
14 Esendere Gümrük Kapısı Tesisleri 18.6
15 Kapıköy Gümrük Kapısı Tesisleri 22.1
16 Çıldır/Aktaş Gümrük Kapısı Tesisleri 18.9
17 Halkalı Gümrük Kapısı Tesisleri 64.0
18 Kayseri Entegre Sağlık Kampüsü 403.9
19 Etlik Entegre Sağlık Kampüsü 1.105
20 Bilkent Entegre Sağlık Kampüsü 1.086
21 İkitelli Entegre Sağlık Kampüsü 1.232
22 Elazığ Entegre Sağlık Kampüsü 308.7
23 Yozgat Sağlık Yerleşkesi Projesi 155.5
24 Manisa Eğitim Araştırma Hastanesi 182.7
25 Adana Entegre Sağlık Kampüsü Projesi 680.4
26 Mersin Entegre Sağlık Kampüsü Projesi 339.9
27 Gaziantep Entegre Sağlık Kampüsü Projesi 840.1
28 Ulusal Halk Sağlığı Kurumu ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 776.9
29 FTR, Psikiyatri ve YGAP Hastaneleri Projesi 658.0
30 Isparta Sağlık Yerleşkesi Projesi 263.9
31 İzmir Bayraklı Entegre Sağlık Kampüsü 758.3
32 Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Projesi 504.7
33 Konya Karatay Entegre Sağlık Kampüsü 255.0
34 Bursa Entegre Sağlık Kampüsü 315.9
*Yassıada-Sivriada projesi ihaleden muaftır.