Kayıt dışı tüketmeyin uyarısı

Dicle Elektrik Dağıtım Diyarbakır İl Müdürü Uğur Yaka, sahada drone ile yapacakları denetim ve kontrollerin artarak devam edeceğini belirterek şunları söyledi:

Elimizdeki dronelar ile 5 kilometre çapındaki bir alanda 100 metre yükseklikten tespit yapabiliyoruz. Koordinatları da tespit edebildiğimiz için drone ile çekilen görüntüler hukuki anlamda delil niteliği de taşıyor. Bismildeki ilk uygulamamızda kaçak tüketim yapan 5 trafo belirledik. Tespitlerimize göre kaçak elektrik kullanan bu trafoların gücü 3.500 KVAdır. Bu güç ile küçük bir ilçenin elektrik ihtiyacı dahi rahatlıkla karşılanabilir. Biz, hem haksız kaçak elektrik kullanımını, hem de kullandığı elektriğin bedelini düzenli ödeyen vatandaşlarımızın mağduriyetini engellemek için çok çalışıyoruz. Drone kullanan uzman ekiplerimiz, bu konuda gerekli her türlü teknik eğitimi aldılar. Yasal mevzuatlar içerisinde gerekli izinleri de aldık. Gerek tarımsal sulamada, gerekse diğer alanlarda kayıt dışı kullanımını çok hızlı ve güvenli bir şekilde tespit edebiliyoruz. Vatandaşlarımızın idari ve cezai yükümlülük altına girmemeleri için kayıt dışı elektrik kullanımından tamamen vazgeçmelerini bekliyoruz.

Uydu destekli Ar-Ge projesi de geliyor

Bu arada, Dicle Elektrik tarafından tasarlanan ve Resim İşleme tekniğiyle sorumluluk bölgesindeki tarımsal sulamada kullanılan kaçak elektriği önleyecek Ar-Ge projesi, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından kabul edilmişti. Droneların da kullanılacağı teknoloji ağırlıklı projeyle, Dicle Elektrikin 61 bin kilometrekareyi aşan dağıtım bölgesindeki ekili ürün cinsi, topraktaki nem ve arazi yapısı gibi özelliklere bakılarak ne kadar elektrik tüketildiği uydu destekli olarak belirleneceği belirtildi.

“Ülkemizin sürdürülebilir kalkınması ve güvenliğinde stratejik öneme haiz enerji sektörünün dışa bağımlılığının azalmasında bir yol haritası vazifesi üstlenen Milli Enerji Politikası’nın bizlere yüklediği sorumlulukları da yine aynı anlayışla sahipleniyoruz. Bu kapsamda kesintisiz elektrik hizmeti sunmak, vatandaş memnuniyetini dünya standartlarının üzerine taşımak, bölgesel ve iklimsel koşullar ne olursa olsun hizmetimizi aksatmadan sürdürmek amacıyla yatırımlarımızı hız kesmeden sürdürüyoruz.”

Çeçen, sektör olarak 2016-2020 yıllarını kapsayan 3. Tarife Dönemi için yaklaşık 20 milyar liralık bir yatırım taahhütlerinin olduğunu dile getirerek, “2016 yılında bu rakamın 4,3 milyar, 2017’de ise 5,9 milyar liralık kısmını toplamda yarısını gerçekleştirmiş bulunuyoruz.” ifadesini kullandı.

Ar-Ge yatırımlarının toplam yatırımlar içindeki payının 200 milyon lirayı aştığını vurgulayan Çeçen, şöyle devam etti:

“Diğer yandan önümüzdeki dönem için teknoloji yatırımlarımıza da 2 milyar liralık bir kaynak ayırdık. Bu kapsamda coğrafi bilgi sistemi, SCADA sistemi, güvenlik sistemleri, akıllı şebeke yatırımları ile sunduğumuz hizmetin hızını, verimliliğini, güvenliğini ve elbette nihai amaç olarak da müşteri memnuniyetini en üst mertebeye taşımak için var gücümüzle çalışıyoruz. Tüm bu teknoloji ve Ar-Ge yatırımlarının, müşteri memnuniyetinin ön koşulu olan her an ulaşılabilir olma ve hızlı çözüm üretme konusunda elimizi güçlendireceğine inanıyoruz.”

Şebeke altyapıları yenilecek

Sektör olarak önceliklerinin yaşı 30’u aşan şebeke altyapılarını yenilemek olduğunu anlatan Çeçen, şunları kaydetti:

“Türkiye çapında 1,1 milyon kilometre hat, 154 bin EMVEA (MVA) trafo kapasitesi ile 34,6 milyon hane ve 7,9 milyon ticari noktaya hizmet sunuyoruz. Bunu yapabilmek için doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 100 bin kişi çalıştırıyoruz. Kesinti sayısı ve sürelerini azaltmak için son bir yıl içinde 3 bin 600 yeni arıza onarım ve bakım personeli işe aldık. Müşteri memnuniyeti sürecinin belki de en kritik noktalarından olan çağrı merkezlerimizde personel sayımızı 9 yeni merkezle birlikte yüzde 17’lik bir büyümeye giderek, toplam çağrı merkezi çalışan sayımızı 3 bin 200’e yükselttik.”

Çeçen, ekonomi adına önemli bir maliyet kalemi olan kayıp-kaçakla mücadelede önemli mesafe kat ettiklerini vurgulayarak, “Özelleştirme öncesi ülke genelinde yüzde 20’lerde seyreden kayıp kaçak oranı günümüzde yüzde 13’ler seviyesine geriledi. Kayıp kaçağın çok yüksek olduğu Doğu ve Güneydoğu’daki bazı illerimiz dışındaki bölgelerimizde oranın OECD seviyelerine yani yüzde 8’lere kadar indiğini söylemekten memnuniyet duyuyorum.” dedi.

Çeçen, elektrik dağıtım sektörü olarak dijitalleşmeyi, insanlara götürdükleri hizmetin sürdürülebilir kalitesinin garantisi olarak gördüklerini dile getirerek, “Bildiğiniz gibi dijitalleşmenin bel kemiğini büyük veri, yapay zeka, nesnelerin interneti gibi kavramlar oluşturuyor. Biz de kendi çalışma alanımızda bu kavramları her geçen gün daha fazla duyuyor ve kullanıyoruz.” diye konuştu.

Sektörün yatırımlarına da değinen Çeçen, şunları kaydetti:

“Ülkemizdeki şebekelerin yaş ortalaması 30’un üzerinde. Hedefimiz, 2020’ye kadar tüm şebekeleri yenilemek ve sonrasında da bu şebekeleri hızla akıllı şebekeye dönüştürmek. Bu bağlamda EPDK başkanlığında, ELDER’in koordinasyonunda 21 elektrik dağıtım şirketimizin katılımıyla yürüttüğümüz ‘Türkiye Akıllı Şebekeler 2023 Yol Haritası Projesi’nin ilk çıktılarını nisan ayında kamuoyu ile paylaşmış bulunuyoruz. Yenilenebilir enerji formülleri ile enerjide dışa bağımlılığın ve karbon salınımının azalması yönünde ciddi katkılar sunacak bu yol haritası doğrultusunda verinin toplanması, analitiği ve aktarımına odaklanacağız.”

Toplantıya, EPDK eski başkan yardımcısı ve ICSG İstanbul 2018 Yürütme Kurulu Başkanı Mehmet Ertürk, Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Serhat Çeçen, Türkiye Doğalgaz Dağıtıcıları Birliği (GAZBİR) Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Arslan ve projede danışmanlık yapan AF Mercados Türkiye Ülke Müdürü Serhat Can katıldı.

Türkiye’nin akıllı şebekelere geçiş sürecinde izlenecek yol haritası, 21 elektrik dağıtım şirketinin her birine mevcut durumun tespit edilebilmesi için binden fazla soru sorularak hazırlandı.

Söz konusu şirketlerin yanıtlara göre sektördeki temel sorunlar şöyle sıralandı:

“Akıllı şebeke proje takibinin yapılamaması, pilot uygulamaların yeterli saha tecrübesi oluşturacak ölçekte olmaması, sektördeki en iyi uygulamaların ve tecrübelerin paylaşılacağı daha etkin platformların eksikliği, güç sistemleri ve dijital teknolojileri harmanlayacak insan kaynağı ihtiyacı, kurumsal entegrasyonla ilgili uygulama eksiklikleri, büyük ölçekli verinin ve kalitesinin etkin bir şekilde yönetilmemesi, büyük veriden karar süreçlerinde yeterince yararlanılamaması ve şebeke durumsal farkındalık ve uzak müdahale altyapılarının yeterince yaygınlaşmaması.”

Sorunların tespit edilmesinin ardından, dağıtım şirketlerine 2020’ye kadar kendi öznel koşullarına göre orta ve uzun vadede akıllı şebekelerle ilgili ihtiyaçlarını belirlemeleri ve bu alanda ne yapmak istediklerine ilişkin bir çalışma yürüterek EPDK’ya sunmalarının önerilmesine karar verildi.

Kayıp-kaçak yüzde 8’in altına düşecek

Böylece, ilk etapta TAŞ 2023 kapsamında 2021-2025 dönemini kapsayan bir yol haritası ortaya çıkarılacak, sonrasında ise 2035 hedeflerine ulaşılması için hangi çalışmaların yapılacağı kararlaştırılacak.

Projenin 2035 hedefleri doğrultusunda, yerli ve ulusal çapta kullanılan bir sayaç haberleşme protokolünün oluşturularak müşterilerin asgari yüzde 80’inin akıllı sayaç kullanmasının sağlanması, akıllı sayaç ve haberleşme ünitesi tedarikinin yüzde 90’ın üzerinde yerli kaynaklarla sağlanması, küçük ölçekli, dağıtık ve yenilenebilir kaynaklı üretimin desteklendiği bir dağıtım şebeke altyapısının geliştirilmesi, çatı/bina tipi güneş panel sayılarının milyon mertebesine ulaşmasını ve şebekeye entegrasyonunu destekleyecek altyapının oluşturulması, ülke kayıp-kaçak oranının yüzde 8 seviyesine indirilmesi sağlanacak.

Aynı zamanda, 50 milyonu aşacak abonenin en az yüzde 80’inin akıllı ölçüm altyapılarına ve yüzde 40’ının piyasa katılımına dahil edilmesi, depolama ünitelerinin mikro düzeyde yaygınlaşarak günlük tüketim profillerine olumlu katkı yapması, siber saldırılar ve doğal afetlere dayanıklılığının oluşturulması, gelişmiş şebeke ekipman ve teknolojilerinin kullanılarak her alanda verimliliğin artırılması da hedefleniyor.

Faydası maliyetinden fazla olacak

Ertürk, toplantıda yaptığı konuşmada, akıllı şebeke dönüşümüyle sağlanacak faydanın maliyetin üzerinde gerçekleşmesinin en temel kriter olduğunu, maliyetin düşük olduğu bir çerçevede bu teknolojilerin uygulanacağını söyledi.

ELDER Yönetim Kurulu Başkanı Serhat Çeçen de bu projenin kendilerine ek yükümlülükler getirdiğini ve en önemli amacın nihai kullanıcıların memnuniyetini en üst seviyeye çıkarmak ve sistemi daha ölçülebilir hale getirmek olduğunu ifade etti.

AA