Çalışmaya göre Türkiye genelinde şu anda aktif halde olan AVM sayısı 411. İstanbul’daki alışveriş merkezi sayısı 118. Mega şehirde inşaat halinde olan AVM sayısı ise 18 olarak belirlendi. İstanbul’da inşaat halinde olan merkezlerin önemli bir bölümünün 2018’in ikinci yarısında ve 2019’un ilk çeyreğinde hizmete açılması planlanıyor. Ankara’da ise şu anda hizmet veren AVM sayısı 39. Başkentte 9 yeni merkez şu anda inşaat halinde. Türkiye genelindeki AVM sayısının 2021 sonunda 454’e çıkması bekleniyor. 2018’in ikinci yarısında açılması planlanan ‘Uzmanlaşmış AVM’lerle perakende sektöründe yeni bir dönemin başlayacağı ifade ediliyor.

Rapora göre perakende sektöründe; öz sermayesi güçlü olan perakendecilerde yeni mağaza açma iştahı gözlemlenirken, geçtiğimiz iki yılda verimsiz şubelerini kapatan elektronik marketlerin verimli metrekarelerde AVM’lere geri döndüğü görülüyor. Yatırımcıların mesafeli yaklaştığı; ancak alışveriş merkezine kayda değer bir ayak trafiği çeken sanat ve spor okullarının sayısının artması da bekleniyor. Diğer yandan, tren/otobüs terminalleri, spor stadyumları, üniversiteler ve A sınıfı ofis binalarında perakende alanlarına ağırlık verilmesiyle perakende piyasasında çeşitlendirmeye gidileceği öngörülüyor.

Ofiste kiralar TL’ye dönüyor

JLL’nin çalışmasında, A sınıfı ofis piyasasına ilişkin rakamlar da paylaşıldı. Boşluk oranı bir önceki yılın ikinci çeyreğine kıyasla yüzde 21,9’dan, yüzde 20,9’a geriledi. 2018’in ilk yarısında İstanbul’daki A sınıfı ofis stoku, bir yıl öncesine göre 482 bin 500 metrekare arttı. Kiralama işlemleri bakımından Anadolu Yakası’nda Ataşehir ve Kozyatağı, Avrupa Yakası’nda ise Levent ön plana çıktı.

İstanbul ofis piyasasında görülen en önemli değişikliklerin başında kira kontratlarının TL üzerinden gerçekleşmeye başlaması geliyor. JLL uzmanlarına göre ofis piyasasındaki hareketliliği şirketlerin operasyonlarını küçültmesi ve çalışan sayılarını düşürmesinin yanı sıra verimliliği (kişi başına düşen m2) artırma ve kira bedelini düşürme talebi nedeniyle gerçekleşen işlemler oluşturuyor. Küçük ölçekli şirketlerin yanı sıra – uydu ofislere ihtiyaç duyan – büyük firmalara çözümler sunan hazır ofislerin yılın ikinci yarısında da önemini koruyacağı öngörülüyor.

Alibaba ve Amazon fayda sağlayabilir

Rapora göre yılın ilk yarısında lojistik pazarındaki kiralama işlemlerinde gözle görülür şekilde düşüş yaşandı. Aynı dönemde kiralamadan çok satışa yönelik taleplerin geldiği ifade edildi. Sakarya, Düzce, Çatalca ve Silivri gelişmekte olan lojistik bölgeleri olarak belirlenirken, Alibaba ve Amazon gibi e-ticaret devlerinin Türkiye pazarına giriş yapmasının ardından – özellikle lojistik merkezi yatırımı yapmaları durumunda – sektörün canlanmasına katkı sağlayacakları belirtildi.

Rapora göre AVM sayısının 2021 sonunda 454’e çıkması bekleniyor. 2018’in ikinci yarısında açılması planlanan uzmanlaşmış AVM’lerle sektörde yeni bir dönemin başlayacağı ifade ediliyor.

Hazır ofise dönüş

Gayrimenkul ve yatırım hizmetleri sunan JLL Türkiye’nin Ofis Kiralama Direktörü Mahir Mermer, 2.5 yılda 2.1 milyon metrekare yeni arz geleceğine de dikkat çekiyor. Mal sahiplerinin ve yatırımcıların piyasa koşullarının düzelmesini bekleyecek kadar zamanı olmadığı için bu alanları alternatif yollar ile doldurmaya yöneldiklerini belirten Mermer, hazır ofis seçeneğinin bu noktada öne çıktığını belirtiyor.

Hızlı büyüme

Mermer’in verdiği bilgilere göre hem yeni yatırımlarda hem de biten ama boş bekleyen ofislerde hazır ofise dönüş var. Pahalı kiralar, yatırım maliyetlerinin fazla olması ve öngörülemeyen büyüme ve küçülme durumlarının etkisiyle çoğu firmanın çalışanları için sabit ofis tutmak yerine otel ofis dediğimiz hazır ofis firmalarına yöneldiğini belirten Mermer, “Hazır ofislerin Türkiye’deki gelişimine baktığımızda 1999 yılında açılan ilk hazır ofis alanı 1.800 metrekareyken 2018 yılı itibari ile 157 bin 491 metrekareye ulaştı. 2017 yılında yüzde 19 büyüyen sektörün büyüme hızının 2020 itibari ile yüzde 25’e ulaşacağı tahmin ediliyor. 2020’de hazır ofis arzı İstanbul’da 241 bin 991 metrekareye ulaşacak. Tüm dünyada hazır ofis konseptine ilginin arttığını dile getiren Mermer, 2020 yılında hazır ofis sayısının 26 bine, kullanıcı sayısının 3.8 milyona ulaşacağını ifade etti.

Neden hazır ofis seçiliyor

– Şirketlerin maliyetlerini azaltma imkânı.
– İlk yatırım maliyetlerinin azaltılması.
– Piyasa koşullarıyla ilgili olarak kiracıların büyüme veya küçülme olanağı bulması.
– Şirketlerin misafirlerini farklı ofis lokasyonlarında ağırlama olanağı.
– Şirket çalışanlarının bağlılığının arttırılması.
– Çalışan verimliliğinin ve yaratıcılığının arttırılması.
– Diğer kiracılarla yapılacak işbirlikleri ile iş verimliliğinin arttırılması.

Hazır ofisler ne hizmet verir

– Gelen çağrılar cevaplanıyor ve e-posta yoluyla bilgi veriliyor.
– Şirket adresi olarak gösterildiği için evraklar geliyor bunlar muhafaza edilip istenilen şekilde teslim ediliyor.
– Prestijli bir iş adresi ve kartvizit imkânı sağlıyor.
– Toplantı odaları ve her türlü dijital sunum imkânı veriliyor.
– Esnek kirama seçeneğiyle saatlik, günlük aylık, yıllık seçenekler sunuluyor.
– O markanın yurtdışı ofisleri de kullanılabiliyor.

Kiralar nasıl?

– Maslak ve Levent gibi merkezi iş bölgelerinde 2-3 kişilik hazır ofislerin aylık kirası 400 dolardan başlıyor, 1750 dolara kadar çıkıyor. Merkez alanı dışına çıkınca ise rakamlar 200 dolar ile 900 dolar aralığında değişiyor. Tek başınıza bir hazır ofis kullancısı olacaksanız ve bir masa ile hizmet talep ediyorsanız bu defa aylık ödeme 900 lira ile 1300 lira arasında değişiyor. Hazır ofis dışında standart ofislerde ise metrekare kiraları şöyle; Etiler ve Levent’te 30 dolar, Şişli Beşiktaş ve Maslak’ta 20 dolar, Kağıthane’de 15 dolar, Basın Ekspres Yolu’nda 10 dolar, Ümraniye’de 18 dolar, Maltepe 15 dolar, Kartal 7 dolar.

Rapora göre 2018’in ilk çeyreğinde AVM arzı 405 merkezde 12.3 milyon metrekareye ulaştı. Bu rakam, 2017’nin ilk çeyreğinde 375 merkezde 11.2 milyon metrekare olarak hesaplanmıştı. İstanbul, Toplam Kiralanabilir Alan (TKA) kapsamında yüzde 37 ile önemli bir pay sahibi konumunda. JLL uzmanlarına göre geçtiğimiz yıllarda önemli bir durgunluk yaşayan perakende pazarı, yatırımcıların teşviklere yönelik olumlu yaklaşımı ve ‘Pop-up’ mağazalar gibi kısa vadeli çözümler sayesinde toparlanma eğilimini göstermeye devam etti.

Yeni ofis projelerinde tercih Anadolu Yakası

JLL’nin çalışmasında A sınıfı ofis pazarına ilişkin veriler de yer aldı. İstanbul’daki A sınıfı ofis arzı 2017’nin ilk çeyreğinde 4.9 milyon metrekare iken, bu yıl 5.3 milyon metrekareye ulaştı. Anadolu yakası, inşaat halindeki yeni ofis projelerinin yüzde 78’ine ev sahipliği yapıyor. Kurumsal ofis kiracıları daha düşük kira seviyeleri için ‘kontrat devam ederken yeni bir kontrat görüşmesi sürecine girme eğilimi gösteriyor. Bazı yabancı şirketlerin de dekorasyon maliyeti avantajı ve kontrat iptalinin esnekliği gibi nedenlerden ötürü hazır ofisleri tercih ettiği görülüyor.

Lojistik arzında kesintisiz büyüme devam ediyor

İstanbul ve Kocaeli alt pazarlarındaki toplam lojistik arzı, bir yıl öncesine göre 612 bin metrekare artarak 9.96 milyon metrekareye ulaştı. 2017’nin ilk çeyreğinde kurumsal şirketler 10.000-20.000 metrekare aralığındaki depolara ilgi gösterirken, orta ölçekli firmaların talebinin 2.500-5.000 metrekare büyüklüğündeki depolar üzerinde yoğunlaştığı gözlendi.

İstanbul eski günlerine dönüyor

Araştırma raporunda, İstanbul özelindeki turizm rakamları da paylaşıldı. 2018 Ocak-Şubat döneminde İstanbul’a gelen toplam yabancı ziyaretçi sayısında bir önceki seneye göre yüzde 59 oranında artış gözlendi. Yabancı yolcu sayısında ise yüzde 23’lük bir artış söz konusu. İstanbul ‘genel’ otel doluluk oranı performansı bir yıl öncesine göre yüzde 38 oranında pozitif ivme kazandı ve genel doluluk oranı yüzde 65’e ulaştı. Günlük oda fiyatı ise yüzde 8 artarak 70.3 Euro seviyesine geldi.

Rapora göre ticari gayrimenkul pazarındaki birincil kira rakamı 2017’de 70 avro olarak hesaplandı. JLL’nin raporundaki değerlendirmeye göre 2018 AVM’lerde “Uzmanlaşma ve Yenilenme”, perakende sektörü için ise “Deneyimsel Alışveriş” yılı olacak.

Türkiye genelindeki 401 alışveriş merkezinde yaklaşık 12,2 milyon metrekare ticari kiralanabilir alan bulunurken, inşaat halinde olan 44 AVM’nin ise 2020’nin sonuna kadar tamamlanması bekleniyor.

Toplam AVM sayısı 445 olacak

İstanbul’da şu anda 114 AVM’de yaklaşık 4,4 milyon metrekare ticari kiralanabilir alan bulunuyor. Megaşehirde şu anda inşaat halinde olan 22 AVM’nin ise 2020’nin sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Bu AVM’lerin tamamlanmasıyla İstanbul’daki toplam AVM sayısı 136’ya, ticari kiralanabilir alan ise 5,3 milyon metrekareye çıkmış olacak.

Ankara’da ise 39 AVM’de toplam 1,6 milyon metrekare ticari kiralanabilir alan yer alıyor. Başkentte şu anda inşaat halinde olan 8 AVM bulunuyor. Türkiye’deki toplam AVM sayısının 3 yıl içerisinde 445’e çıkacağı belirtiliyor.
JLL’nin raporunda AVM ve perakende sektörleri için 2018 tahminleri de yer aldı. Yeni alışveriş merkezi projelerinin sayısında görülen kademeli düşüş nedeniyle mevcut alışveriş merkezlerinde yeniden kiralama ve eskiyen alışveriş merkezlerinde ise yenilenme süreçlerinin gelecek yıllarda gündeme gelmesi bekleniyor.

Alışveriş merkezi arzının yüksek olduğu İstanbul ve Ankara gibi şehirlerde görülen rekabet ve bölgeselleşme nedeniyle “Farklılaşma”nın önemi 2018’de de artmaya devam edecek.

E-ticaret ve omni-channel eğiliminin alışveriş alışkanlıklarını değiştirmeye devam edeceği ve “deneyimsel mağazacılık” konseptinin öneminin giderek artacağı öngörülüyor.

Ofis piyasası 2018’de kiracı dostu olacak

İstanbul’da “Merkezi İş Alanı” (MİA) olarak nitelendirilen Levent-Maslak hattında yer alan ofislerdeki boşluk oranı 2017’de yüzde 22,7 olarak hesaplandı. Bu rakam 2013’te yüzde 4,4 seviyesindeydi. Birincil kira seviyeleri ise 2013-2016 yılları arasında 45 dolar olarak hesaplanırken, 2017’de 30 dolar seviyesine geriledi.

Çalışmaya göre geçen yıl kurumsal şirketler kontrat tarihi bitmeden, kontrat yenileme eğilimine girdi. Bu sonuçla kiracılar, TL’nin Döviz karşısındaki değer kaybı nedeniyle mal sahiplerinden daha makul kira rakamları talep etme imkanı buldu. Özellikle yabancı kurumsal şirketlerin hazır ofisleri tercih ettiği görülürken, toplu taşıma ağlarına yakınlık, market ve kuru temizleme gibi sosyal olanakların yer aldığı ofis binaları tercih sebebi oldu.

İşlem sayısı bakımından ise 2017’nin yıldızları Anadolu Yakası’nda Ataşehir ve Kozyatağı, Avrupa Yakası’nda ise Kağıthane, Levent-Maslak hattı oldu. Rapora göre 2018, ofis piyasası açısından “kiracı dostu” bir görünüm sergileyecek.

AVM’lere yönetim danışmanlığı yapan, marka karmalarını hazırlayan, markaların gelişim süreçlerine önemli katkılarda bulunan ve Türkiye’nin trendsetterleri arasında yer alan Alkaş, bu zaman kadar yön verdiği gayrimenkul sektöründeki etkinliğini büyütüyor.

Gelen bilgilere göre sektörün 360 derece tüm alanlarına hitap eden, ulusal ve uluslararası niteliğe sahip bir zirve olacak. Ulusal nitelikteki zirve etkinliği uluslararası iş bağlantılarına kapı aralayacak. Tüm alanları kapsayan çalışmanın detayları açıklandıkça emlaknews.com.tr‘de yer alacak. Kapsam ve içerik alanında yenilikçi bir yüzü olan organizasyonun kısa süre içinde tanıtımının yapılması bekleniyor.

Gayrimenkul sektöründe olduğu kadar perakendede de aktif bir oyuncu olan Alkaş, başında bulunduğu Alkaş ve JLL ile kendi alanlarında dünyanın en büyük gayrimenkul fuarı olan MİPİM ile perakende fuarı olan MAPİC’ın Türkiye temsilciliğini yürütüyor. Türkiye’nin tanıtımı ve marka şehirlerinin oluşmasında önemli bir yere sahip olan Alkaş, gayrimenkul projelerinin geliştirilmesi sırasında da fizibiliteyi ve verimliliği etkileyen faktörleri belirliyor.

Hüseyin Belibağlı/Emlaknews.com.tr

Rapora göre, bu yılın ilk çeyreğinde ofis ve lojistik sektörleri büyüdü. Türkiye’deki alışveriş merkezi arzı 375 merkezde 11,2 milyon metrekareyi korudu. İstanbul’daki A sınıfı ofis arzı, bir yıl öncesine göre 500 bin metrekare artarak 4,9 milyon metrekareye ulaştı.

Yeni projelerin yüzde 67’si Anadolu Yakası’nda

JLL’nin ilk çeyrek raporuna göre, Anadolu Yakası, yeni projelerin yüzde 67’sine ev sahipliği yapıyor. Kiralama işlemlerinde geçen 2 yıldaki düşüş trendi, bu yılın ilk çeyreğinde de kendini göstermeye devam etti. Talep daralmasının yanı sıra önemli sayıdaki yeni ofisin pazara girmesi boşluk oranını artırırken, birincil kirada adım adım düşüşe neden oldu.

Perakendeciler 2017’de seçici davranmaya devam edecek

İstanbul ve Kocaeli alt pazarlarındaki toplam lojistik arzı geçen yılın ilk çeyreğine göre 587 bin metrekare artarak 9,3 milyon metrekareye ulaştı. Azalan işlem hacminin birincil kira ve birincil getiriye olumsuz yansıması bu yılın ilk çeyreğinde de kendini gösterdi. Ancak 2016’nın ilk çeyreğine göre yüzde 15 daha yüksek (287 bin metrekare) lojistik kiralama işleminin gerçekleştiği tespit edildi.

Rapora göre, İstanbul, yüzde 37 toplam kiralanabilir alan payı ile AVM arzında lider durumda. Ekonomik koşullar ve siyasi belirsizlikler perakendecileri yeni mağaza açma konusunda daha seçici davranmaya itiyor. Bunun yanı sıra perakendecilerin durumu, birincil kira seviyelerinde önemli düşüşe yol açıyor.

Yabancı ziyaretçi sayısı yüzde 16 geriledi

JLL raporuna göre, ocak-şubat döneminde İstanbul’a gelen toplam yabancı ziyaretçi sayısı bir yıl öncesine göre yüzde 16, gelen yolcu sayısı ise yüzde 9 düşüş kaydetti. İstanbul’daki otellerde bu yılın ilk 2 ayındaki doluluk oranı, bir yıl öncesine göre yüzde 4’lük düşüş gösterirken, günlük oda fiyatları da bu düşüş paralelinde yüzde 25,3 geriledi.

AA

‘İstanbul’un tasarım merkezi olacak’

Eroğlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Nurettin Eroğlu, Hom Design Center, tarz sahibi ev ve ofislere sahip olmak isteyenlerin, hayallerindeki tüm ürünleri bulabilecekleri bir tasarım merkezi olacağını belirterek AVM’ye gelenlerin ev ve ofis dekorasyonu için ihtiyaç duydukları her şeyi tek noktada bulabileceklerini söyledi.
Bu alanda faaliyet gösteren markaların Hom Design Center sayesinde kazançlı bir ticaret platformuna kavuşacaklarını da vurgulayan Eroğlu, “Hom Design Center’ın bir başka dikkat çeken özelliği ise burada yer alacak markalara sadece Türkiye için değil yakın coğrafyaya ve komşularımıza erişebilirlik imkanı sağlaması olacak” dedi.

‘Özel konseptli AVM’ler kolaylık sağlıyor’

İstanbul’da 100’ün üzerinde AVM olduğuna dikkat çeken Nurettin Eroğlu, belli bir konuda tüm seçenekleri bir arada sunan özel konseptli AVM’lerin sağladıkları kolaylık sayesinde yükselen yeni değer oluşturduklarını belirtti. Özel konseptli bir AVM’de tüm seçenekleri aynı anda görmenin ve ihtiyaç duyulan her şeyi bir arada bulmanın İstanbul gibi ulaşımı zor, zamanla yarışılan bir şehirde çok büyük bir lüks olduğunu ifade eden Eroğlu, “Bu doğrultuda biz de ev ve ofis tasarımı konseptine odaklanarak Hom Design Center’ı ortaya çıkardık” diye konuştu.

Erasta Edirne AVM martta açılacak

Eroğlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Nurettin Eroğlu, üçü İstanbul’da, biri İstanbul dışında inşası planlanan 4 yeni büyük proje üzerinde çalışmalara devam ettiklerini söyledi. İstanbul’da Kartal, Basın Ekspres, Kağıthane ve güneydeki bir ilde yer alacak yeni projelerle birlikte şirketin ulaşacağı toplam alanın 2,5 milyon metrekarenin üzerine çıkacağını anlatan Eroğlu, mart ayında da Edirne’deki Erasta Edirne AVM’yi açacaklarını söyledi.

JLL Türkiye kiralıyor

Hom Design Center’ın mağaza kiralama işlemleri ise JLL Türkiye tarafından yürütülüyor. JLL Türkiye Ülke Başkanı Avi Alkaş, Hom Design Center’ın ‘Uzman AVM’’lerin ilk örneklerinden biri olduğunu belirterek, AVM’de ünlü markaların yaratıcı tasarımlarını ziyaretçilerle buluşturacaklarını söyledi.

Hom Design Center’da ev ve ofislerini kendi zevklerine göre tasarlamak isteyenlerin oturma grubundan, mutfak ve banyo mobilyalarına kadar her ihtiyacını hızlıca ulaşabileceğini ifade eden Almaş “Hom Design Center, işte bu yüzden bizi çok heyecanlandırıyor” dedi.

Fox International’da bütçe ve raporlama direktörüydü

9 Eylül Üniversitesi İktisat Bölümü mezunu olan Ayşegül Rona, kariyerine Eylül 2006 tarihinde EY’de kıdemli uzman olarak başladı. Mayıs 2010 ile Temmuz 2012 tarihleri arasında Alcatel-Lucent’te muhasebe ve finans yöneticisi olarak çalışan Rona, Temmuz 2012 – Haziran 2015 tarihleri arasında ise Fox’ta finans müdürlüğü görevini yürüttü. Ayşegül Rona, en son Fox International’da bütçe ve raporlama direktörü olarak görev yapıyordu.

Çevre ülkelere de hitap ediyor

Global Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Ayşegül Bensel, Van AVM’nin 18 ay gibi kısa bir sürede tamamlandığını belirterek bu yatırımın sadece Van için değil, tüm bölge halkı için de çok önemli olduğunu vurguladı.

İlk etkinlik çocuklar için

Yaklaşık 50 milyon dolarlık yatırımla hayata geçen Van AVM, sadece Van’a ve komşu kentlere değil; komşu ülkelerden gelen ziyaretçilere de hitap edecek.  55 bin metrekarede 90 markayı bir araya getiren yapının kiralama ve yönetim hizmetleri JLL Türkiye tarafından veriliyor. Şirket, ilk etkinliğini çocuklar için düzenliyor. Bu kapsamda, 19-20 Aralık’ta Keloğlan, Van AVM’de çocuklarla buluşacak.