Arsa payı oranları halen çok yüksek

İstanbul konut piyasasında arsa sahibine düşen kat karşılığı oranında bölgedeki yeni konut fi-yatlarının birinci derecede etkili olduğunu belirten İGD Sorumlu Değerleme Uzmanı Celal Erdoğdu, “İzmir depremi sonrası, İstanbul için yaptığımız araştırmamızda kat karşılığı oranlarının tespit edilmesinde konut birim metrekare fiyatları çok daha fazla önem kazandı. Araştırmamızda özel bir alan ayırdığımız bölümde, İstanbul’daki arsa sahiplerinin paylarına verilerle ışık tutuyoruz. Araştırmaya göre, İstanbul’da deprem riski yüksek olan bölgelerde yer alan konutlarını yenilemek isteyenler için konut metrekare birim fiyatı 2000 TL olan yerlerde arsa sahibinin alacağı pay yüzde 40’larda oluşurken konut metrekare birim fiyatı 10 bin TL üstü olan semtlerde yüzde 60 ile 77 aralığında değişim gösteriyor. Araştırmaya göre konut birim metrekare değerlerine göre İstanbul’daki kat karşılığı oranlarının ortalamasında arsa sahibinin payı yüzde 55 -70 aralığında değişiyor” dedi.

Vatandaşın sürece verilerle dahil olması kritik önemde!

İstanbul’da konutların yenilenmesinde yoğun hareketin özellikle metrekaresi 6 bin – 10 bin TL arasındaki konutlarda olduğunu dile getiren Erdoğdu şunları söyledi: “Kentsel dönüşümün farklı dinamikleri olmasına rağmen, özellikle birim metrekare fiyatları daha düşük olan semtlerde bir yoğunluk göze çarpıyor. İzmir depremi bize açıkça gösterdi ki; İstanbul’da zemin riski yüksek semtlerde eski yapıların dönüşümünün bir an önce gerçekleşmesi gerekiyor.

Bunun için de yenileme sürecinde vatandaşların profesyonel danışmanlar ve güncel verilerle sürece dahil edildiği katılımcı adil çözümler geliştirmek önem kazanıyor. Konutlarını yenilemek isteyen vatandaşların, pazarlık sürecinde verilerle hareket etmesi kritik önemde. İnşaat yapımını üstlenecek paydaşın kat karşılığında yüzde 1-2’lik sunduğu orandaki değişim bile arsa sahibini önemli ölçüde etkileye-bilecektir. Vatandaşların tek taraflı bilgi akışı yerine sağlıklı bir danışmanlık ve değerleme ile süreci yönetmeleri gerekiyor” dedi.

İGD’nin 130 gayrimenkul danışmanıyla İstanbul genelinde yaptığı araştırma, 2020 yılı kat karşılığı oranlarına yönelik önemli bir çıktı sunmaktadır.

Depremde yakınını kaybedenlerin ya da yaralananların ilgililer hakkında bulunduğu bölgenin Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunabileceklerini belirten Kakıcı Şimşek, “Her ne kadar ölüm olaylarında savcılık resen araştırma yapsa da yaralamalarda ilgilinin şikayeti aranmaktadır. Bu nedenle depremzede evin müteahhiti, yapı denetim firması ve ilgili belediye hakkında savcılıkta suç duyurusunda bulunabilir. Depremzede kusuru olduğunu düşündüğü herkes hakkında savcılıkta suç duyurusunda bulunabilir.” dedi.

Depremzedeler savcılığa başvurabilir

Yıkılan ya da zarar gören binanın zemin katında oturan bina sakininin, yer açmak için binanın kolonlarına zarar vermesinin, binanın zarar görmesinden sorumlu olduğunun da altını çizen Kakıcı Şimşek, hem ölüm hem de yaralama olayında da depremzedenin savcılığa suç duyurusunda bulunması gerektiğine de dikkat çekti.
Kakıcı Şimşek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Suç duyurusunu inceleyen savcılık, şüphelileri ifadeye çağıracak ve şüphelilerin sorumluluklarının belirlenmesi amacıyla dosyayı bilirkişiye gönderecektir. Soruşturma aşamasından sonra yapılan yargılama neticesinde ilgililerin aldığı ceza depremzedelerinin zararını gidermek amacıyla açacağı hukuk davasında dayanak teşkil edebilir.
Ceza hukukumuzda suçun manevi unsurları kast ve taksir olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Kast failin bile isteye o suçu işlemesi hali, taksir ise failin dikkat ve özen yükümlülüğüne uymaması sonucu suçun gerçekleşmesi halidir. Taksir bölümü ise bilinci taksir ve bilinçsiz taksir olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bilinçli taksirde failin neticeyi öngörmesine rağmen gerçekleşmeyeceğini düşünmesi halidir. Şüpheliler hakkında bilinçli taksirle adam öldürme ya da yaralama suçundan suç duyurusunda bulunabilmektedir.

Deprem sigortasının limitleri 240 bin TL

Deprem sigortası bulunan depremzedeler maddi zararlarını zorunlu deprem sigortası aracılığıyla alabilmektedirler. Ancak zorunlu deprem sigortasının limitleri 240 bin TL ile sınırlıdır. Yani eviniz tamamen yıkılsa bile zorunlu deprem sigortasından alabileceğiniz maksimum miktar maalesef 240 bin TL’dir. Ayrıca ölüm dahil olmak üzere tüm bedeni zararlar, manevi tazminat talepleri, enkaz kaldırma masrafları, kâr kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti, her türlü taşınır mal, eşya ve benzerleri kayıplar DASK kapsamı dışındadır.

Delil tespiti yaptırması gerekmektedir

Depremzedenin özel deprem sigortası olması halinde, poliçe kapsamında zararlarını bu sigortadan karşılayabilmektedir. Ancak özel deprem sigortası olmayan depremzedenin, zorunlu deprem sigortası zararlarını belli bir olanda karşılayabildiği için bakiye kalan kısım yönünden müteahhiti, yapı denetim kurumuna ve belediye dava açma hakkı sabittir.

Depremzede, evi zarar gördükten sonra zaman kaybetmeden bulunduğu bölgenin Sulh Hukuk Mahkemesinden tespit isteminde bulunmalı ve delil tespiti yaptırması gerekmektedir. Bu tespitte, binanın zarar görmesinden kimin sorumluğu olduğu ve bu kişi ya da kurumların kusur oranları bilirkişi raporuyla belirlenmektedir.

Yirmi yılı geçerse zamanaşımına uğrar

Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

Müteahhitin 20 yıllık bir sorumluluğu var

Sıfır ev alan yani evlerini müteahhitten alan depremzedeler, depremin gerçekleştiği tarihten itibaren teslim tarihinden itibaren 20 yıl içerisinde müteahhitin sorumluluğuna gidebilmektedir. Deprem olayında, vatandaş betonun cinsini gözle bakarak anlamayacağı için gizli ayıp söz konusudur ve müteahhitin 20 yıllık bir sorumluluğu vardır. Sıfır ev almayan depremzede ise haksız fiil hükümleri uyarınca ilgili kişilere depremin gerçekleştiği tarih baz alınarak muhatabını ve suçu öğrenince 2 yıl içinde dava açmalıdır. 10 yıl içinde tespit edilmeyen durumlar zaman aşımına uğramaktadır. Evini sıfır alan depremzedeler de bu yola başvurabilmektedir.

Deprem nedeniyle yıkılan binanın yapımı, yönetmeliğe aykırı olmasına karşın o tarihte zarar doğmadığından, davacının anılan tarihte bir talep hakkı da olmayacaktır. Bu yüzden tazminat isteminin doğmadığı bir tarihte, zamanaşımının başlatılması, hakkın istenmesini olanaksız kılar. Binanın yapımı tarihinde hukuka aykırı eylem gerçekleşmiş ama zarar, deprem sonucu doğmuştur. O halde zamanaşımının başlangıcı depremle ortaya çıkan zararın gerçekleştiği tarihtir.” şeklinde konuştu.

Ülke olarak İzmirlileri bu kâbustan hızlıca kurtarmak için yoğun bir çaba sarf ediliyor. Evler hasar görse de görmese de insanlardaki korku hala geçmiş değil. Kızılay, AFAD ve sivil toplum örgütlerinin kurduğu çadırlara yerleştirilen depremzedeler için çalışmalar tam gaz devam ediyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatı ile Çevre Şehircilik Bakanlığı’nın deprem konutları için hummalı bir çalışma yapılıyor.

İzmirliler ne yapacak?

İzmir satılık ve kiralık konut piyasasında son durum ne durumda? Deprem kiralık konut fiyatlarını etkiledi mi? Vatandaş hangi tip konutlara yöneliyor? İzmir’den başka illere göç olacak mı? İzmir’in en güvenli bölgeleri nereler? Tüm bu soruların cevaplarını Turk Emlak Haber Ajansı İzmir Bölge Temsilciliği felaketin yaşandığı bölgede faaliyet gösteren Turyap Bornova Temsilcisi Hüseyin Atıcı’ya konuyla ilgili düşüncelerini sordu. İşte Atıcı bölgeyle ilgili şunları söyledi;

“İzmir’de sanılanın aksine bir bilinmezlik ve kaos ortamı var”

Şu an bölgemizde bir kaos ortamı var. Her ne kadar kiralar yükselmesin diye çabalasak da maalesef fırsatçılar bunu yükseltiyor. Biz Turyap olarak bundan sonra bize gelecek ister satılık olsun ister kiralık olsun hasar sorgulaması yapmadan hiçbir portföyü listemize katmıyoruz. Mutlaka açık adres ve mülk sahibinin TC’sinden binanın durumunu kontrol edip, sakıncalı değilse ondan sonra kabul ediyoruz. Kirasını yükselten veya satılık evin fiyatını fahiş oranda yükselten, fırsata çevirmeye kalkanlarla çalışmama kararı aldık.

“Tüm Türkiye’den nakliyeciler mağduriyeti fırsata çevirmek için buradalar”

Bizi en çok üzen konulardan birisi de Türkiye’nin her yerinden buradaki mağduriyeti fırsata çevirmek için akın eden nakliye firmaları. İnsanlar burada canını kaybetmiş, hayatta kalanlar da başlarını sokacak bir ev arama derdindeyken, “Nasıl daha fazla fiyata ev taşırım” diyen bir zihniyet ile karşı karşıya kalmış durumdalar. 1.500 – 2.000 TL’lik taşıma ücretlerine 4.500 – 5000 TL gibi rakamlar talep ediyorlar. İnsanlar ağır hasarlı evlerine sadece bir kez yarım saatliğine girebiliyor. Kurtarabildikleri eşyalarını almaya çalışıyorlar. Ama bu durumda bile vicdan yoksunu nakliye firmaları türediğini söyleyebilirim. Bakanlığın sabit fiyat belirlemesine rağmen buna uyan kimse yok. Maddi durumu iyi olanlar, yüksek taşıma bedellerini ödüyor ve bir an önce bölgeden ayrılmak istiyor.

“Akşamları semt karanlığa gömülüyor”

Bölgemizde akşamları semtimiz karanlığa gömülüyor. Bütün parklar çadır dolu, insanlar bir haftadır çadırlarda yatıp kalkıyor. Şu an depresif bir hal var. Evlerinde hasar olmayanlar bile, evlerine girmek istemiyorlar. Buradaki semtler Bornova, Bayraklı şu an tam bir travma yaşıyor diyebilirim. Özellikle Mansuroğlu Manavkuyu bölgelerindeki binalar boşalıyor.

“Ev bulmak çok büyük sıkıntı”

İnsanlar ev bulma konusunda büyük sıkıntı yaşıyor. Binlerce aile kendilerine güvenli ev bulma telaşı içine girince, bölgelerde büyük sıkıntılar yaşanmaya başladı. İzmir’in farklı semtlerine taşınma durumu da şu an gündemde. Bu durum kiralarda yüzde 30 ile yüzde 40 bandında artışa sebep oldu.

“Bornova içinde Evko 3 ve Atatürk Mahallesi talep görüyor”

Baktığımız zaman insanlar Bornova içinde Evko 3 ve Atatürk Mahallesi tarafına yoğun ilgi gösteriyor. Ayrıca Kemalpaşa bölgesi ve diğer bölgelerden de kısmen Çiğli taraflarına doğru bir gidiş söz konusu. Bu bölgelere gidiş sebepleri ise yakınlarda kiralık daire kalmaması ve daha güvenli yapılarda oturma isteği ağır basıyor.

“İzmir halkı hiçbir zaman unutmayacak!”

Ayrıca şunu da ifade etmek isterim ki İzmir halkı bu zor günlerde kimlerin yanında olduğunu, kimlerin karşısında olduğunu hiçbir zaman unutmayacak. Biz Turyap olarak her zaman depremzedelerin yanında olduk ve olmaya devam edeceğiz. Hiçbir hizmet bedeli almadık ve almayacağız. İzmir halkının hakkını da sonuna kadar savunmaya devam edeceğiz. Elimizden geldiğince fırsatçılara burada engel olmaya devam edeceğiz. “Diyerek sözlerini tamamladı.

Depremzede Aileye Turyap desteği

Turk Emlak Haber Ajansı’nın depremzede ailelerden Burcu Toptaş ile yaptığı röportajda o anlarda neler yaşandığını sordu;

Depremzede ailelerden Burcu Toptaş’ın anlattıkları

“Deprem anında ben ve eşim çalışıyorduk. Evim ve dükkanımın arası birbirine çok yakın. Biz dışarı çıktık fakat çocuklarım ve annem evdeydi koşarak oraya gittik. O anları tekrar hatırlamak istemiyorum açıkçası. Evimiz ağır hasar gördü. Ben ve eşim o akşam Turyap Bornova Temsilcisi Nuri Taşoğlu abi ile görüştük kendisi de çok zor durumdaydı. Depremden o da etkilenmişti. Fakat bize yine de yardım etti. Kendisi o durumda bile bizim için ev buldu. Ev sahibiyle görüştü kira fiyatını düşürmek için ev sahibi ile defalarca görüştü. Çok ciddi bir fiyat düşürerek mağduriyetimizi giderdi. Bizden hiçbir ücret dahi talep etmediler. Turyap İzmir’de gerçek bir kurtarıcı gibi hareket etti. Bizler zaten zor durumdayız. Buraya bile borç alarak gelmiştik. Turyap temsilcisi kendisi de deprem mağduru olduğu halde, bizimle sonuna kadar ilgilendi. Allah onların da işlerini rast getirsin. Tam bir kurtarıcı sivil toplum kuruluşu gibi çalışıyorlar. “diyerek sözlerini tamamladı.

“Tüm ekibimiz ile depremzedelerimizin yanındayız”

Deprem sonrası kiralık mülklerinden talep ettikleri kirayı artırarak fırsatçılık yapmak isteyenlere asla fırsat verilmeyeceğini açıklayan Mustafa Emrah Özdemir, “Kristal Seher” ofisimiz ile Bayraklı’da faaliyet göstermekteyiz. Kristal Seher ofisimiz deprem sonrasına kiralık mülklerine zam yaparak fırsatçılık yapan tüm mülk sahipleri ile olan sözleşmelerinin hiçbir cezai yaptırım talep etmeden feshedileceğini açıklamıştır. Kristal Türkiye olarak bu adımından dolayı ofisimize teşekkür ediyoruz. Bu acılı günlerimizde fırsatçılık yapan vicdansızlara asla hizmet etmeyeceğimizi bildirmek isteriz. Tüm halkımızın bu zor günlerinde sıcacık yuvalarını tekrar kurmaları için seferber olduk. Depremzedelerimizin bir an önce düzenlerine kavuşmaları için depremzedelerden, mağdur kişilerden hizmet bedeli almayacağız” dedi.

“Talep artışını fırsat bilenleri yetkililere bildiriyoruz”

İzmir’de deprem sonrasında hasar tespitlerinin yapılmasını beklediklerini ve her bir mülkün tüm raporlarına ulaşmak üzere titizlikle çalıştıklarını belirten Kristal Türkiye Ülke Başkanı Mustafa Emrah Özdemir, “Vatandaşlarımızı bilinçlendirmek adına kiralayacakları evlerle ilgili tüm soruları için iletişim hatlarımız açık. Depremin ardından Türkiye’nin her yerindeki Kristal Türkiye ofislerimiz ile yardımlaşma için örgütlendik. Hasar tespit çalışmaları ile hasarlı bina sayısının artacağını bu durumun talebi daha da yükselteceğini biliyoruz. Bu talep artışını fırsat bilen ev sahiplerinin tespit edilmesi için gerekli uyarılarımızı yapıyoruz. Ev sahiplerinin duyarlı olup fırsatçılıktan vazgeçmeleri yönünde açıklamalarımızı yapıyoruz. Bu sektörde bilirkişi olarak “Gayrimenkul müfettişi” misyonumuz ile ilanlarında değişiklik yapanları tespit edip, gerekli mercilere bildiriyoruz. İdari merciler, birliklerimiz ve yetkililerimiz ile hep birlikte çalışmak üzere tüm girişimlerimizi yapıyoruz. Vatandaşlarımızın mağdur edilmesine asla izin vermeyeceğiz” diye konuştu.

Prof. Alp’in İzmir Depremi üzerine kaleme aldığı yazı şöyle:

ABD, Kaliforniya da yerleşik GeoHazards International (GHI) organizasyonunun Birleşmiş Milletler Teşkilatının (UN) desteğiyle 2001 yılında tamamladığı ‘Global Earthquake Safety Initiative’ (GESI) Global Deprem Güvenliği Girişimi başlıklı araştırma olası depremlerde kayıp riski açısından dünya sıralamasını açıkladı. Araştırma 6.0 Richter ölçeğinde bir deprem esas alınarak gerçekleştirildi.

Dünya şehirleri arasında

21 şehri kapsayan listede Katmandu’dan sonra 2. sırayı 55.000 ölüyle İstanbul aldı. İzmir, San Salvador ve Mexico City 11.500 ölü ile 7. sırayı paylaştı. Yapılan karşılaştırmada ülke gelişmişliğinin deprem hasarını azalttığı gözlendi.

İzmir Depremi’ne yedincilik sırası

Deprem riski altında bulunan dünya kentsel nüfusunun %85’inin gelişmekte olan ülkelerde yaşadığını, ancak paradoksal olarak Dünya genelinde yürütülen deprem araştırmalarının sadece %15 inin bu bölgelere yönelik olduğunu bildiriyor. Bu durumu gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı ve plansız kentleşmeye bağlıyor.

Etüd edilen 21 şehirde 100 milyonu u aşkın insan yaşadığını, yaklaşık 300 bin kişinin deprem nedeniyle ölüm riski altında bulunduğunu bildiriyor. Dünya üzerinde 1 milyon nüfusu aşmış 400 şehrin yüksek deprem riski altında olduğunu ifade ediyor.

Listenin hazırlanmasında 6 parametre kullanıldığı rapor ediliyor:

a) Bina dayanıksızlığı
b) Deprem tetikli yer kaymaları
c) Deprem tetikli yangınlar
d) Arama kurtarma gücü
e) Yangınla savaşım gücü
f) Can kurtarıcı tıbbi imkanlar

Korkutucu listede ilk 10 şöyle

1. Katmandu 69.000 ölü
2. İstanbul 55.000 ölü
3. Delhi 38.000 ölü
4. Quito 15.000 ölü
5. Manila 13.000 ölü
6. İslamabad 12.500 ölü
7. İzmir 11.500 ölü
8. San salvador 11.500 ölü
9. Mexico City 11.500 ölü
10. Jakarta 11.000 ölü

Katmandu Nepal depremi 2015 yılında çok acı yaşadı. Binlerce insan öldü.

Bu bilimsel araştırmayı temel aldığımızda biraz daha şiddetli bir depremde İzmir’de de 10 bin düzeyinde insanımız kaybedilebilirdi.

Akıllanalım artık….!

İstanbul ise saatli bomba…!

Ahmet Vefik Alp