“Ev Sahibi Türkiye” sloganıyla 81 ilde yürütülen 500 bin sosyal konut hamlesi kapsamında İstanbul’da 100 bin satılık sosyal konutun yanı sıra 15 bin kiralık sosyal konut da vatandaşların kullanımına sunulacak.

Kiralık sosyal konutlar 12 ilçede yapılacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından açıklanan proje kapsamında kiralık sosyal konutların İstanbul’un Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye, Üsküdar, Maltepe, Tuzla, Kartal, Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu, Güngören ve Arnavutköy ilçelerinde planlandığı bildirildi.

Başvurular 14 Eylül’den itibaren e-Devlet üzerinden alınacak. Projeden yararlanmak isteyenlerin 18 yaşını doldurmuş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, en az bir yıldır İstanbul’da ikamet etmesi ve aylık hane gelirinin 100 bin TL’nin altında bulunması gerekiyor.

Başvuru sahibinin üzerine tapuda kayıtlı bir konut bulunmaması da şartlar arasında yer alıyor.

Kiralar 10 bin TL’den başlayacak

Projede dört farklı konut tipinin piyasa rayiçlerinin altında kira bedelleriyle vatandaşlara sunulması planlanıyor.

Açıklanan başlangıç kira bedelleri şöyle:

1+1 konut: 10 bin TL
2+1 konut: 12 bin TL
3+1 konut: 15 bin TL
4+1 konut: 18 bin TL

Konutların mülkiyeti TOKİ’de kalacak. Hak sahipleri kendilerine tahsis edilen konutlarda üç yıl süreyle oturabilecek. Bu sürenin sonunda konutların gerekli bakımları yapılarak yeni hak sahiplerine tahsis edilmesi planlanıyor.

Yeni hak sahiplerinin de kura yöntemiyle belirlenmesi öngörülüyor.

İlk etapta 1.071 konut teslim edilecek

15 bin konutluk projenin tamamının aynı anda devreye alınması yerine ilk etapta 1.071 kiralık sosyal konut için süreç işletilecek.

Hak sahiplerinin kura yöntemiyle belirlenmesinin ardından ilk konutların anahtarlarının ekim ayında teslim edilmesi planlanıyor.

Projenin temel hedeflerinden biri, piyasa koşullarının altında kira ödeyebilecek dar ve orta gelirli hanelerin konuta erişimini kolaylaştırmak.

Uzman: Kiralık konut arzı piyasayı etkileyebilir

Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, kiralık sosyal konut modelinin Türkiye açısından yeni bir uygulama olduğuna dikkat çekerek, kamu tarafından doğrudan kiralık konut arzının artırılmasının kira piyasası açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Özelmacıklı, piyasa rayiçlerinin altında sunulacak konutların özellikle dar ve orta gelirli vatandaşların yanı sıra emekliler, kamu çalışanları ve kentsel dönüşüm nedeniyle evini boşaltmak zorunda kalan aileler açısından önemli bir alternatif oluşturabileceğini ifade etti.

Kamu eliyle uygun fiyatlı kiralık konut stokunun artırılmasının, projenin uygulandığı bölgelerde özel kiralık konut piyasası için de referans ve dengeleyici bir fiyat unsuru oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Gelir ve ikamet şartları dikkat çekiyor

Projede belirlenen gelir, ikamet ve konut sahibi olmama şartlarının hedef kitlenin doğru belirlenmesi açısından önemli olduğunu belirten Özelmacıklı, özellikle İstanbul’da yoğun başvuru beklediğini söyledi.

Başvuruların e-Devlet üzerinden yapılmasının sürece erişimi kolaylaştıracağını ifade eden Özelmacıklı, vatandaşların kura süreciyle birlikte ilçelere göre konut dağılımı, kontenjanlar, aidatlar ve ilerleyen yıllarda uygulanacak kira artış yöntemini de takip etmesi gerektiğine dikkat çekti.

Özelmacıklı, başvuru döneminde vatandaşların yalnızca TOKİ ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaları dikkate alması gerektiğini de vurguladı.

İstanbul’un kira piyasasında yeni bir referans oluşabilir

Açıklanan kira bedellerinin İstanbul’daki mevcut kiralık konut piyasasına kıyasla düşük seviyede kalması, projenin en dikkat çekici unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

1+1 konutlarda 10 bin TL’den, 2+1 konutlarda 12 bin TL’den, 3+1 konutlarda 15 bin TL’den ve 4+1 konutlarda 18 bin TL’den başlayan kiralar, özellikle gelirinin önemli bölümünü konut giderlerine ayıran haneler için önemli bir maliyet avantajı yaratabilir.

Özelmacıklı’ya göre kamu tarafından oluşturulan uygun fiyatlı kiralık konut arzının büyümesi, zaman içinde özel sektördeki kira fiyatlama davranışlarını da etkileyebilir.

Kentsel dönüşüm için de kullanılabilir

Kiralık sosyal konut stokunun artırılması yalnızca kira piyasası açısından değil, İstanbul’un kentsel dönüşüm süreci açısından da önem taşıyor.

Kentsel dönüşüm projelerinde vatandaşların karşılaştığı temel sorunlardan biri, inşaat süresi boyunca bütçelerine uygun geçici konut bulmak. Bu nedenle ilerleyen dönemlerde kiralık sosyal konutlarda kentsel dönüşüm nedeniyle evini tahliye etmek zorunda kalan vatandaşlara kontenjan ayrılması, dönüşüm süreçlerinin hızlandırılmasına katkı sağlayabilir.

Özelmacıklı, böyle bir uygulamanın riskli yapıların boşaltılması ve yeni yapıların daha hızlı hayata geçirilmesi açısından da destekleyici olabileceğini belirtti.

15 bin konut başlangıç için önemli, ancak yeterli değil

İstanbul’da ortalama konut kiralarının 45 bin TL, yeni konutlarda ise yaklaşık 55 bin TL seviyesine ulaşabildiğine dikkat çeken Özelmacıklı, 15 bin kiralık sosyal konutluk projenin önemli bir başlangıç olduğunu ancak İstanbul’un toplam kiralık konut ihtiyacı karşısında tek başına yeterli olmayacağını ifade etti.

Özelmacıklı, ilk uygulamadan elde edilecek sonuçların gelecekteki sosyal konut politikaları açısından yol gösterici olacağını belirterek, kiralık sosyal konut stokunun her yıl artırılması ve İstanbul’un farklı ilçelerine dengeli şekilde yayılması gerektiğini söyledi.

Böylece satılık ve kiralık sosyal konut üretiminin birlikte sürdürülmesi, büyükşehirlerde konuta erişimin kolaylaştırılması ve kira piyasasında daha dengeli bir yapı oluşturulması açısından uzun vadeli bir kamu politikası haline gelebilir.