Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM), asgari ücretin konut fiyatlarını ve kiralarını ne ölçüde karşıladığına dair bir araştırma yayınladı. ‘Asgari Ücret Konut Fiyatlarını ve Kiraları Ne Ölçüde Karşılıyor?’ başlıklı araştırma sonucuna göre asgari ücretin barınma maliyetini karşılama oranı yıllar içerisinde geriledi. Özellikle geçtiğimiz son iki yıl içerisindeki düşüş dikkat çekiyor.

Araştırmada, asgari ücret ile ucuz konut piyasasında, 90 metrekarelik bir konutu satın almanın ya da kiralamanın yıllar içerisindeki değişimi ölçüldü. Seçilen temsili konutun satın alınması için gereken aylık asgari ücret tutarının Haziran 2020’de 61 ay olduğu hesaplandı. Ancak son iki yılda bu tutar hızla artarak Ağustos 2022’de 108 aya yükseldi.

“Konuta erişim iki yılda 2 kat zorlaştı”

Temsili konutun aylık kirasının ise Ocak 2021’de asgari ücretin yüzde 50’isi ile karşılandığı ölçülürken bu oranın Ağustos 2022’de ise yüzde 92’ye yükseldiği hesaplandı. Yani iki yıl önce ucuz konut piyasasında 90 m2’lik bir konutu yaklaşık 65 aylık asgari ücret ile satın almak olanaklıyken bugün aynı konuta sahip olmak için en az 110 aylık asgari ücret gerekiyor. Bu orana göre düşük ortalama ücrete çalışanların ortalama bir konuta sahip olabilmelerinin iki yıl öncesine kıyasla neredeyse iki kat daha fazla çalışması gerekiyor.

“Asgari ücretlinin konut satın alması için 110 aylık asgari ücret gerekiyor”

Araştırma verilerine göre 2017 Eylül ayından 2020 Mayıs ayına kadar konut fiyatının artış hızı oldukça düşük kaldı ve ortalama konut fiyatı 127 bin TL’den başlayarak yaklaşık 143 bin TL’ye yükseldi. Haziran 2020’den itibaren kamu bankalarının başlattıkları düşük faiz oranlı konut kredi kampanyası ile konut fiyatlarındaki artış hızlandı. Bu hızlanma 2021 Aralık ayına kadar devam etti ve ortalama ucuz konut fiyatı yaklaşık 289 bin TL’ye yükseldi. Daha sonra dolar kurunun ve enflasyonun yükselmesiyle konut talebindeki fiyatlardaki artışın hızla yükselmesine sebep oldu. 2021 Aralık-2022 Ağustos arasındaki dönemde konut fiyatlarının artış oranı yaklaşık yüzde 106 oldu. 2022 Ağustos verilerine göre 90 metrekarelik ucuz bir konutun ortalama fiyatı 594 bin TL’ye çıktı. 2017 Eylül döneminde bir asgari ücretlinin konut sahibi olabilmesi için yaklaşık 90 aylık kazancı biriktirmesi gerekirken bugün aynı konuta sahip olmak için en az 110 aylık asgari ücret gerekiyor.

Ekonomik seviye düştükçe barınma şartı kötüleşiyor

Araştırmada hanelerin gelir düzeylerinin çoğunlukla uygun barınma şartlarına erişimi kısıtladığı belirtildi. Bu kısıtlamanın özellikle mal ve hizmet fiyatlarının arttığı bir ortamda düşük gelirli hanelerde daha belirgin hale geldiğine dikkat çekildi.

TUVİMER, gayrimenkul sektöründeki nitelikli veri eksikliğini giderebilmek amacıyla geliştirdiği Tapusor programının “Yatırım Nereye” projesi kapsamında elde edilen dataları kullanarak hazırladığı “2017 Yılı Konut Sektörü Kiralama ve Satın Alma İşlemleri” başlıklı araştırma raporunun ikincisini yayınlandı.

Rapora göre, geçen yıl İstanbul genelinde 252 bin 223 kiralama işlemi gerçekleşirken, bu alanda başı 24 bin 690 konutla Esenyurt çekti.

Geçen yıl kiralanan konut sayısında Esenyurt’u 13 bin 782 adetle Sarıyer, 11 bin 440 adetle Ataşehir, 11 bin 13 adetle Şişli, 9 bin 938 adetle Ümraniye takip etti. Pendik 9 bin 727 adet konutla, Kağıthane 9 bin 302 adetle, Kadıköy 8 bin 501 adetle, Başakşehir 8 bin 480 adetle, Sancaktepe 7 bin 461 adetle ilk 10 içerisinde ye aldı. İlk 5’te yer alan ilçelerdeki konut kiralama işlemlerinin 70 bini aşması dikkati çekti.

“En çok konut kirası Beşiktaş, Kadıköy ve Şişli’de ödendi”

İstanbul genelinde geçen yıl gerçekleşen 252 bin 223 kiralama işlemi için aylık bazda 650 milyon lira, yıl toplamında 7 milyar 800 milyon lira ödendi.

Geçen yıl en çok konut kirası ödenen ilçelerin başında aylık 171 milyon 456 bin lirayla Beşiktaş başı çekerken, onu 83 milyon 617 bin lirayla Kadıköy, 81 milyon 617 bin lirayla Şişli, 53 milyon 18 bin lirayla Sarıyer takip etti.

Bakırköy’de geçen yıl konut kirası için ayda 34 milyon 584 bin lira ödenirken, bu rakam Ataşehir’de Üsküdar’da 19 milyon 265 bin lira, Maltepe’de 17 milyon 428 bin lira, Beykoz’da 17 milyon 151 bin lira, Eyüp’te 16 milyon 875 bin lira olarak gerçekleşti.

“Aileler ortalama 16 yılda bir konut değiştiriyor”

Tapusor Genel Koordinatörü Ömer Türkoğlu, rapora ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, tüm konut kiralama işlemlerinde tahsil edilen aracılık hizmetlerinin ortalamasının genel olarak dillendirilen oranların altında olduğunu ve bir aylık kira bedelinin altında kaldığını söyledi.

Türkoğlu, “Bu durumda, İstanbul’da 2017 yılında gerçekleşen konut kiralama işlemleri neticesinde tahsil edildiği tahmin edilen aracılık hizmet bedelinin yaklaşık 409 milyon 500 bin TL olduğu öngörülmektedir.” dedi.

AA