İstanbul depremi bir milli güvenlik sorunudur !

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, 26 Eylül 2019’da Silivri açıklarında meydana gelen İstanbulluların yüreğini ağzına getiren 5.8 büyüklüğündeki depremin ardından “Deprem Seferberlik Planı”nı açıklamıştı. İmamoğlu, İstanbul’da hasar alacağı tahmin edilen 20 bin binaya bir yıl içinde noktasal müdahale yapılacağını, 2 yıl içinde güçlendirme çalışmalarının tamamlanacağını duyurmuştu.

Harita Yüksek Mühendisi Uğur Örs yaptığı açıklamada, !İstanbul Depremi bir milli güvenlik sorunu olarak değerlendirilmeli ve acil önlem alınmalıdır” dedi.

7 büyüklüğünde bir depremde 48 bin hasarlı bina

İBB Deprem ve Zemin İnceleme Müdürlüğü ve Boğaziçi Üniversitesi tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen “Deprem ve Hasar Kayıp Tahmin Çalışması”nda yer alan 7.5 büyüklüğündeki yıkıcı bir deprem senaryosuna göre; İstanbul’da çok ağır ve ağır hasarlı bina sayısı 48 bin, orta ve daha üstü hasarlı bina sayısı 194 bin olacak.

Yani binaların yüzde 22,6’sı yıkılacak, 25 milyon ton enkaz oluşacak, yolların yüzde 30’u kapanacak, 463 içme suyu noktası, bin 45 atık su noktası ve 355 doğal gaz noktası hasar görecek. Toplamda 120 milyar TL yapısal ve yapısal olmayan ekonomik kayıp yaşanacak! Bu çalışma 2019 yılında güncellendi. Ve Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Daire Başkanlığı Deprem ve Zemin İnceleme Müdürlüğü, bu projenin verilerini ilçeler bazında özelleştirdi. İlçelere özel olarak analizler ve haritalamalar yapılarak, İstanbul’un 39 ilçesi için “İlçe Olası Deprem Kayıp Tahmini Kitapçıkları” üretildi.

“İstanbul depreme hazır değil”

İstanbul’un depreme hazır olmadığını vurgulayan Harita Yüksek Mühendisi Uğur ÖRS, kamu binaları ve bazı yolların depreme karşı güçlendirildiğini ancak halkın yaşadığı yüz binlerce binanın depreme karşı güvenli olmadığını söyledi. Harita Yüksek Mühendisi Uğur ÖRS, kentsel dönüşümün çok iyi bir proje olduğunu ancak onun da hızlı ve doğru yürümediğini ifade etti.

“Devlet kararlı durmalı”

Harita Yüksek Mühendisi Uğur ÖRS, “İstanbul, devletin gücü, kararlılığı ve denetimini ortaya koyarak 1999’dan bu yana depreme hazırlandı mı, tabi ki hayır. Dolayısıyla İstanbul depreme hazır mı diye sorarsanız, büyük ölçüde hazır değil. Bir şeyler yapılıyor ama bu yapılanların can kaybını önlemedeki rolü son derece düşüktür. Örneğin resmi binalar, okullar, hastaneler, yollar ve viyadükler güçlendirildi. Bunlar iyi, güzel şeyler ama halkın yaşadığı yerlerde yüz binlerce bina var ve bunlar depreme karşı dayanıklı değil. Burada yaşayan halkın can güvenliği yok. O nedenle tabi ki herkes korkuyor. Kentsel dönüşüm yapmak suretiyle yapı stoğunu biraz düzeltmeye çalıştılar ama bu kentsel dönüşüm hızlı ve doğru yürümedi daha çok bir müteahhitlik projesi olarak algılandı. Kentsel dönüşüm depremde en büyük darbeyi yiyecek olan Avrupa yakasından başlamadı. Asya kıtasında, Bağdat caddesinde daha fazla oldu. Neden? Çünkü orada yapı para ediyor. Kentsel dönüşüm bence çok iyi bir projeydi ama bunu beceremedik” dedi.

“Önlem alınmalı”

Harita Yüksek Mühendisi Uğur Örs, son olarak halkın deprem farkındalığının arttırılması yönünde eğitimler verilmesinin önemli olduğunu belirtirken İstanbul’u yönetenlerin de afet ve risk yönetimini ciddiye almalarının gerekliliğinden bahsetti. Görür, ayrıca depremin en büyük çevre felaketi olduğunu ve bu konuda da gereken önlemlerin alınmasının önemine vurgu yaptı.

Türk Emlak Haber Ajansı tarafından sosyal medyada yapılan anket sonuçlarına göre İstanbullular kentsel dönüşüm ve gerekse konut mağduriyeti konusunda oldukça karamsar.

İşte vatandaşa sorulan sorular ve sonuçları…

İstanbul olası bir depreme hazırlıklı mı?

Ankete katılanların yüzde 97 gibi büyük çoğunluğu depreme karşı yeterli bir hazırlığın olmadığı yönünde görüş bildirirken, yüzde 3’lük kesim hazırlıkların yeterli olduğu konusunda görüş bildirdi.

Kentsel dönüşüm çalışmaları sizce yeterli mi?

Katılımcılar bu soruya da yüzde 94 oranında yetersiz olarak görüş bildirirken, yüzde 6’lık kesim ise çalışmalardan memnun olduğu yönünde görüş bildirdi.

Fikirtepe konut mağduriyeti 1 yıl içinde çözülür mü?

Bilindiği üzere Fikirtepe’de kentsel dönüşüm tamamen tıkanmış durumda. Yıllardır yarım kalan projelerle mağdur olan vatandaşlar bu durumdan oldukça rahatsız. EHA’nın elde ettiği bilgilere göre bölgede arsa fiyatlarının da yarı yarıya düştüğü yönünde. Ankete katılanların yüzde 91’lik bölümü sorunun çözüleceğine inanmazken, yüzde 9’luk bölümü kısa sürede çözüleceği yönünde görüş bildirdi.

İstanbul’un kanayan yarası Esenyurt

Yine İstanbul’un kanayan yaralardan birisi de Esenyurt bölgesi. Binlerce konut mağduru yaratan ilçede yarım kalmış veya tapusunu alıp evini alamamış binlerce insan var. Verilen sözlere rağmen 10 yıldır giderilemeyen sıkıntılar uzunca bir süre devam edecek gibi. Bölge için sorulan son soru, “Esenyurt’ta konut mağdurları haklarını alabilecek mi?” Ankete katılanlardan yüzde 81’i olumsuz görüş bildirirken, yüzde 19’luk kesim olumlu yönde görüş bildirdi.

Sonuç olarak bakıldığında İstanbullu çalışmaların hızından ve gidiş hattından hiç memnun değil. Daha hızlı ve çözüme odaklı çalışmalar beklediklerini dile getiriyorlar.

Deprem bilgimiz

Depremin yaşandığı andan itibaren özellikle medya kanalları başta olmak üzere tüm uzmanlar, bu konuda ne gibi önlemler alınması gerektiğine dair açıklamalarda bulundu. Katılımcılara deprem anında yapılması gerekenler hakkında ne kadar bilgiye sahip oldukları sorulduğunda %46’sı televizyon/radyo gibi yayın organlarından uzmanları dinlediklerini, diğer %46’sı ise bu konu üzerinde araştırma yaptığını veya bir eğitime katıldığını belirtti. Bu konu hakkında yeterli bilgiye sahip olmayanların oranı ise %8. Sonuçlara göre medya kuruluşlarının halkı bilgilendirmedeki rolü ve etkinliği oldukça yüksek.

Evlerin depreme dayanıklılığı

Araştırmaya katılan her 10 kişiden 4’ü evinin deprem yönetmeliğine uygun olduğunu düşünürken, 3’ü evinin depreme dayanıklı olmadığını düşünüyor. Kalan 10 kişiden 3’ü ise bu konu hakkında bir bilgiye sahip olmadığını söylüyor.

Deprem sigortası

Araştırmaya katılanların yaklaşık yarısı deprem sigortasının bulunmadığını belirtti. Deprem sigortası yaptıran her 5 kişiden 2’si son 5 sene içerisinde, diğer 3’ü ise 5 yıldan daha uzun süredir sigorta yaptırdıklarını belirtti. Deprem sigortası bulunan katılımcıların yaklaşık yarısı deprem sonrası sigortadan yararlanmak için, geri kalan kesim ise fatura açtırma veya tapu işlemlerini gerçekleştirebilme gibi zorunluluklardan bu sigortayı yaptırdıklarını ifade etti.

Toplanma alanı

Deprem anında kendini güvende hissettiği yerler sorulduğunda, araştırmaya katılanların %85’i açık hava alanlarında bulunmayı tercih etti. Geri kalan %15’lik kısım ise evlerinde güvende olduklarını düşünüyor.

Katılımcılara evlerinin yanında deprem sonrası toplanma alanı olup olmadığı sorulduğunda ise çarpıcı sonuçlar çıktı. Araştırmaya katılan her 10 kişiden 5’i evlerinin yakınında toplanma alanı olduğunu, 3’ü olmadığını belirtti. Her 10 kişiden 2 kişi ise bu konuda bilgisi olmadığını belirtti.

Deprem öncesi alınan önlemler

Bilindiği üzere deprem ne zaman başımıza geleceğini bilmediğimiz bir doğal afet. Bu nedenle katılımcılara, deprem yaşanmadan önce aldıkları önlemlerin listesi soruldu. Araştırmaya katılanların %45’i deprem çantası hazırladıklarını, %40’ı deprem anında evlerinde düşme olasılığı bulunan eşyaları sabitlediklerini, %41’i deprem ile ilgili detaylı araştırma yaptıklarını belirtirken, %20’si herhangi bir hazırlık yapmadığını söyledi.

Katılımcılara deprem çantalarının içerisinde mutlaka bulunması gereken ürünler sorulduğunda cevaplar şu şekilde oldu: ilk yardım malzemeleri (%90), el feneri (%89), kolay bozulmayacak yiyecekler (%83), düdük (%82) ve su (%82).

Bölgelerin deprem derecesi

Hemen hemen herkesin dilinde olan ‘Büyük İstanbul Depremi’ cümlesinden yola çıkarak katılımcılara yaşadıkları yerin kaçıncı derece deprem bölgesi olduğu soruldu. Verilen cevaplara göre katılımcıların yarısı yaşadıkları yerin ne kadar güvenli olduğunu bilmiyor. Her 4 kişiden 1’i ise bulundukları bölgenin 1. derece deprem bölgesi olduğunu belirtirken, kalan kesim ise 2. veya 3. derece deprem bölgesinde yaşadığını belirtti.

Korkutan deprem anında yapılması gerekenler

Katılımcıların %15’i deprem olduğu anda binayı terk etmek gerektiğini düşünüyor. Fakat uzmanlar korkutan deprem anında bina içinde fazla hareket edilmemesini öneriyor ve depremin hemen ardından bina dışına çıkılması gerektiğini belirtiyorlar. Bu nedenle deprem anında bulunulan yerde güvenliği sağlamak öncelikli adım olmalı.

Araştırmada elde edilen veriler gösteriyor ki her 5 kişiden 1’i deprem sırasında cenin pozisyonu alarak depremin geçmesini beklemeyi düşünüyor. Bu yöntem DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) tarafından güvenli duruş pozisyonları arasında kabul ediliyor. Diğer taraftan her 3 kişiden 1’i sabit, dayanıklı ve büyük hacimli eşyaların yanına sığınarak hayat üçgeni oluşturmayı düşünüyor.

Deprem ve kader

Araştırmanın sonuçlarına göre her 5 kişiden 3’ü deprem yaşama olasılığını kader olarak görüyor.

Bugüne kadar yaşadıkları en yüksek deprem şiddeti sorulduğunda her 3 kişiden 2’si 6 ve üzeri büyüklükte deprem yaşarken, diğer 1’i ise 4-6 aralığında deprem yaşadığını ifade etti.

Deprem öncesinde ve sonrasında yapılması gerekenler

Deprem öncesinde ve sonrasında yapılması gerekenleri detaylı öğrenmek için aşağıdaki linklere tıklayarak AFAD’ın resmî sitesine başvurulabilir.

https://www.afad.gov.tr/afad-uyariyor-deprem-icin-onlemlerinizi-alin
https://www.afad.gov.tr/deprem-oncesi-ani-ve-sonrasi-onlemini-al-guvende-kal

Öncelikle tüm vatandaşlara geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. Son günlerde sıklaşan ve hepimizi tedirgin eden deprem gerçeğinin, hepimizin şapkasını önüne alıp bir kez daha ve hızlı bir şekilde karar vermemizi sağlayacağını umuyorum. Artık müteahhitlerin fazla metrekare hesabı yapmasından, arsa sahiplerinin ekstra avantaj sağlama ısrarcılığından vazgeçmesinin ne kadar elzem olduğu ortadadır. Bakanlık ve yerel yönetimler müteahhitler ve arsa sahiplerinin orta noktada konsensüs sağlamasına zemin hazırlayacak yasal adımları hızlandırmalıdır.

Manevi ve maddi kayba sebep olan veya olabilecek şekilde inşaat yapımında rol alan müteahhit, kontrol mühendisi, mimarların siciline kayıt düşülmeli. Yıllardır sektörü katleden deneyimsiz, yetersiz kişi ve firmaların verdiği tahribatın bir an önce giderilmesi gerekmektedir.

Çevre ve Şehircilik Bakanı Sayın Murat Kurum’un da net bir şekilde ortaya koyduğu ve 6,7 milyon civarındaki riskli konutun ivedilikle dönüştürülmesi için hep birlikte hareket etmemiz gerektiğini bir kez daha altını çiziyorum.

Riskli binaların dönüştürülmesinin bir rant aracı olarak görülmemesi gerektiği kabullenilmeli. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın hazırladığı ve ‘Herkes müteahhit olamayacak’ şeklinde özetlenen yönetmeliğinin acilen devreye girmesini, çürük elmaların ayıklanmasını bekliyoruz.

“Dolgu alanlar zemin sıvılaşmasına çok açıktır”

Jeofizik uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Oğuz Gündoğdu, “Zemin etüdünü gereken koşullarda yapmayan, jeofizik metotlarını kullanmayan, önlem almadan yapılan binalar risk altındadır” dedi.

“Yer altı su seviyesi yüksek olan yani dolgu alanlar zemin sıvılaşmasına çok açıktır” diyen Oğuz Gündoğdu, “Bina yapılmadan önce yapılması gereken etütlerde, önlem alınıp zemin iyileştirmesi yapılıp daha sonra bina yapılması lazım” diye konuştu. Gündoğdu, yüksek katlı binaların nasıl inşa edilmesi gerektiğine dair yönetmeliğin yeni çıktığını belirterek, “Türkiye bu konuda epey geride” diye konuştu. Zemin etütlerinde, zemin sıvılaşmasının çok önemli bir yer tuttuğuna dikkat çeken Gündoğdu, İstanbul’un sahil şeridinin tamamında risk olduğunu belirtti. Gündoğdu, “Zemin etüdü yapılmadıysa, buna uygun yapılar yapılmadıysa ister bina, ister yol olsun son derece tehlike altında” dedi.

“1766 depreminin tekrarı olacak”

Oğuz Gündoğdu, olası bir İstanbul depremi konusunda, “Yıkıcılığı çok daha fazla olacak. Şiddeti 7.5’a yakın olacak ve yüksek hızda geleceğini düşünüyoruz. Silivri civarında kırılmasını bekliyoruz. Marmara Denizi’nin son 3 senedir aktivitesi değişti. Bütün bunlara baktığımızda Silivri’den İstanbul’a doğru kırılacak olan 1766 depreminin tekrarı olacak. Bunu da hesapladık, 7.5 artı-eksi 2 diye söylüyoruz. Depremin şiddeti 7.5 büyüklüğünde olacaksa Endonezya depremindeki gibi her şey olabilir” şeklinde konuştu.

“Yapılarımızı buna göre projelendirmemiz gerekiyor”

İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Nusret Suna ise, “Deprem anından suya doygun zeminlerde, tekrarlı titreşim hareketlerinde zemin taşıma kapasitesini sıfırlar. Sıfırladığı anda, üzerindeki yapı da oturma ya da yana doğru yıkılma söz konusu olabilir. İstanbul ölçeğinde genelde sahil bantlarımızda sıvılaşma riski olan bölgelerimiz var. Buralarda da yapılarımızı buna göre projelendirmemiz gerekiyor” dedi.

“Sıvılaşma çok dikkate alınması gereken bir olay”

Nusret Suna, zemin sıvılaşmasının 1995 yılındaki yaşanan Kobe depremiyle ilk kez incelenmeye başlandığını belirtti. Suna,”Sıvılaşma çok dikkate alınması gereken bir olay. Zemin değerlendirme raporlarında eğer o parselde bir sıvılaşma riski varsa ona göre önlem alınarak inşaatın yapılması isteniliyor. Kurumlar da zaten buna göre projelerini kontrol ederler. Ama eski yapı stokumuzun buna göre yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerekiyor. Bizlerin ısrarla söylediğimiz İstanbul’daki yapı stokunun zemin durumlarının ve zemin üstündeki yapı durumlarının incelenmesi gerekiyor” şeklinde konuştu.

Suna, zemin sıvılaşmasının ise şöyle özetliyor, “Zemin taşıma kapasitesini sıfırlar. Tekrarlı titreşim hareketinde yani bir deprem hareketinde zemin jöleye döner. Jölenin bir taşıma kapasitesi yoktur. Bu çok kısa bir süre içerisinde oluşur. Sarsıntı hareketi bittiği zaman tekrardan eski haline döner” dedi.

“Dolgu alanlarını doğa tekrar geriye alır”

Suna, 17 Ağustos depremini hatırlatarak, “Gölcük Değirmendere’de dolgu alanındaki binaların hepsi Sapanca Gölü’ne, Marmara Denizi’ne doğru gitti. Demek ki deniz kenarındaki dolgu alanları her zaman risklidir. Maltepe ve Yenikapı dolgu alanlarının yeri, olası bir depremde fay hattına oldukça yakın. Bilim adamlarının söylemlerine baktığımız zaman küçük ölçekli de olsa bir tsunami olacak. Bu kaçınılmaz. Olası bir Marmara depreminde bu dolgu alanlarını doğa tekrar geriye alır diye düşünüyoruz. Onun için bu bölgelerin toplanma alanı olarak ilan edilmesi çok çok yanlış” diye konuştu.

“Sahil bandındaki yollarımız riskli”

Suna, “Olası bir depremde tsunami olursa sahil bandındaki yollarımız riskli. Bunlarda bir takım göçmeler, yarılmalar olacak tabii ki. Bunlara karşı, deprem bittikten sonra bizim yan kaçış yollarına ihtiyacımız var. Toplanma alanı kadar İstanbul içinde deprem sonrasında acil kaçış yollarına ihtiyaç var” dedi.

DHA

Bakan Özhaseki CNN Türk’te Hakan Çelik’in programına katılarak kentsel dönüşüm ve deprem riski ile ilgili çarpıcı açıklamalar yaptı.

Türkiye’nin yüzde 66’sının deprem bölgesi olduğunu ve son 100 yılda 6 ve üzeri şiddette 56 deprem yaşandığını belirten Bakan Özhaseki, “Ölen 83 bin vatandaşımız. Bizim biraz ciddi olmamız lazım. Özellikle İstanbul için, kuzey Anadolu denilen fay. Ne kadar deprem uzmanı varsa ortalamalarını aldım. Şunu söylüyor hepsi de İstanbul açıklarında bir deprem var ve şiddeti 7 üzerinde. Dedikleri en geç 2030. Hocalar derler ki İstanbul’da belirli aralıklarla olan deprem var. İstanbul’da artık bir deprem bekleniyor. Biz bunu görmemezlikten gelebiliriz ama tabiat kendine has kurallarını işletiyor. Bir gün açığa çıkacak” dedi.

600 bin ev yıkılabilir

Bakan Özhaseki, “Böyle bir deprem olması halinde yıkım ne şekilde gerçekleşebilir?” sorusuna ise şöyle yanıt verdi:

“Benim söyleyeceğim rakamlar meclis araştırma raporları ve İBB’nin çalışmalarına dayanıyor. 4 milyon 700 bin bağımsız birim var. 600 bini direkt riskli görünüyor. Yıkılabilir gözüküyor. 600 bin yıkım ne demek? Bunların çıplak inşaat maliyeti 90 milyar lira. İçindeki eşyaları da götürecek, bir o kadar zarar da orada var. Bir bina yıkıldığı zaman sokaktaki araba da, altyapı da gidecek. Bu işin can kaybını düşünün, psikolojik kaybı düşünün. Yani içeride yaşayan herkesin öleceğini düşünmek doğru olmayabilir ama herkes yakının kaybedecek, sevdiklerini kaybedecek. Belki aylarca senelerce işe gidemeyecek. Bunun oluşturabileceği hasarı anlatmakta güçlük çekiyorum.”

2030’a kadar dönüşüm

Kentsel dönüşüm yasasının 2012’de çıktığını belirten Özhaseki, Türkiye’de 1 milyon 200 bin bağımsız birim dönüşümü için müracaat edildiği, bunun bir kısmının da yıkıldığını ifade etti.

Artık hocalar beni korkutuyor

Kentsel dönüşüm kapsamında vatandaşa kira desteği de sağlandığını belirten Özhaseki, dönüşüm konusunda hızlı davranılması gerektiğine dikkat çekti. Deprem uzmanlarının yaptığı deprem uyarılarını hatırlatan Bakan Özhaseki, “Hocalar artık beni korkutuyor, 2030’a kadar ben bütün yapıları değiştirmek istiyorum. 99’dan sonra yapılanları biraz sağlam kabul ediyoruz. Bizim yönetmeliğe göre yapılmışsa sağlamdır. Orada bir müteahhit hatası, işçilik çalınması varsa bilemeyiz ki. Teorik olarak sağlam kabul edebiliriz. 99 öncesinde 60’lı 70’li 80’li yıllarda yapılanların hiçbirisini kabul edemeyiz” dedi.

Mevzuat engeli aşılacak

Kentsel dönüşüm sürecinin hızlanması için çalışmalara başladıklarını belirten Bakan Özhaseki, “Birkaç tane işlerin hızlanmamasında engel vardı. Şehircilik şurasını topladık. Başlığımızdan birisi akademisyenler vardı. Orada bizim bürokratlar vardı. Bu işin uygulayıcısı olan müteahhitlik grupları vardı. Mevzuat engellerini aşıyoruz, Bakanlar Kurulu’na sundum. KHK ile çıkması benim tercihim. Ama Meclis açıldığında bütçe görüşmeleri başlıyor, tartışmalar devam ediyor. En kötüsü Meclis’ten geçecek. Başbakanımızdan özel ricam bu oldu, KHK diye. Meclis de olabilir, çok önemli değil. 2018 öncesi bunu çıkartmalıyız” diye konuştu.

Bakanlığın tesisleri satılıyor

Bakan Özhaseki, “Ben bir bütçe oluşturmaya çalıştım. Ne yapıyoruz, İller Bankası’nda oluşturduğum bütçede gelecek seneden itibaren belediyelerimize açacağım ben. Milyarlarca lirayı kredi olarak vereceğim. İller Bankası’nın sosyal tesisleri vardı hepsini satılığa çıkardım. Siz devlet de gördünüz mü oturduğu bahçeyi satılığa çıkaranı? Orada otel, lokanta hizmeti veriyorduk. Orasını sattığım zaman, mesela Ankara’da satışa çıkardığım yer 300 milyon ediyor” dedi.

Finansal birikimimiz yok

Prof. Dr. Celal Şengör geçtiğimiz haftalarda depremle ilgili yaptığı bir açıklamada, “Bu felaket geldiğinde Türkiye bağımsızlığını kaybedecek” demişti.

Bu açıklamayı değerlendiren Bakan Özhaseki, “Bağımsızlığımızı kaybetmeyiz tabi ama öyle bir kaybımız olur ki bağımsızlığımıza kadar gidebilir. Sizin paranız kalmazsa IMF’den para istersiniz. Bu hasarları karşılayacak bir birikim yoktur. Dışarıya karşı el açan bir ülke olabilirsiniz” dedi.

Hürriyet

İşte Bakan Özhaseki’nin açıklamaları…

İstanbul’da artık bir deprem bekleniyor

– Bir büyük Marmara depremi bekleniyor. Nasıl bir deprem söz konusu olabilir? Can kayıpları, ekonomik kayıplar… Bize özetler misiniz?

Cennet gibi bir vatanda yaşıyoruz. Yüzde 66’sı deprem bölgesi. Son 100 yıl içerisinde 6 ve üzeri 56 deprem var. Ölen insan sayısı 83 bin vatandaşımız. Bizim biraz ciddi olmamız lazım. Özellikle İstanbul için, kuzey Anadolu denilen fay. Ne kadar deprem uzmanı varsa ortalamalarını aldım. Şunu söylüyor hepsi de İstanbul açıklarında bir deprem var ve şiddeti 7 üzerinde. Dedikleri en geç 2030…

Hocalar derler ki İstanbul’da belirli aralıklarla olan deprem var. İstanbul’da artık bir deprem bekleniyor. Biz bunu görmemezlikten gelebiliriz ama tabiat kendine has kurallarını işletiyor. Bir gün açığa çıkacak. Japonya’da bir vatandaş deprem olduğunda evinden çıkmıyor rahatça yatıyorsa biz neden küçük depremde sokaklara dökülelim?

600 bin yıkım ne demek?

– Biz gayri ciddi yaklaştık. Bir de lütfen şunu söyleyin. Böyle bir deprem olması halinde yıkım ne şekilde gerçekleşebilir?

Benim söyleyeceğim rakamlar meclis araştırma raporları ve İBB’nin çalışmalarına dayanıyor. 4 milyon 700 bin bağımsız birim var. 600 bini direkt riskli görünüyor. Yıkılabilir gözüküyor. 600 bin yıkım ne demek? Bunların çıplak inşaat maliyeti 90 milyar lira. İçindeki eşyaları da götürecek, bir o kadar zarar da orada var. Bir bina yıkıldığı zaman sokaktaki araba da, altyapı da gidecek.

Bu işin can kaybını düşünün, psikolojik kaybı düşünün. Yani içeride yaşayan herkesin öleceğini düşünmek doğru olmayabilir ama herkes yakının kaybedecek, sevdiklerini kaybedecek. Belki aylarca senelerce işe gidemeyecek. Bunun oluşturabileceği hasarı anlatmakta güçlük çekiyorum.
Bakın Marmara depreminde 17 bin 500 kişi şehit olmuş, on binlerce insan yaralı, yüzbinlerce bina hasarlı. Adapazarı’ndaki deprem Avcılar’a 80 kilometredir.

Avcılar’da bile 254 kişi ölüyorsa…

– Celal Şengör’ün değerlendirmesi oldu. “Türkiye bağımsızlığını kaybedebilir”

Bağımsızlığımızı kaybetmeyiz tabi ama öyle bir kaybımız olur ki bağımsızlığımıza kadar gidebilir. Sizin paranız kalmazsa IMF’den para istersiniz. Bu hasarları karşılayacak bir birikim yoktur. Dışarıya karşı el açan bir ülke olabilirsiniz. Bunları söylerken şöyle bir psikolojideyim. Çevre tarafında çok keyifli işler var. Caretta koruyoruz, SİT alanlarını talan etmeye hazır bir sürü insan var. Rant böyle bir şey. Aslında bu adamlar fakir fukara da değiller. Bunlar milyar dolarlık adamlar, paraları pulları da var.

Şom ağızlılık yapıyorum

– Milyar dolarlık kişiler ve kurumlar, sizin üzerinizde bir baskı mı kuruyorlar? Bunları niye açıklamıyorsunuz?

İdarecilik aslında bir noktada azimle iş yapma sonra biraz da hazımlı olma sanatı. Size gelenler hukuken hakkı olduğunu iddia ederek geliyorlar. Siz ona resmen ‘buradan çalıyorsun’ demiyorsun. SİT alanlarının imara açılması teklifiyle gelene ne diyeceksiniz siz?
Şom ağızlılık yapıyorum. Deprem deyip duruyorum.

Hocalar artık beni korkutuyor

– Toplanma alanlarına imar izni verildi. Buna neden izin verdik?

2012’de bir kanun çıkmış kentsel dönüşüm yasası. İnsanlar evlerinden çıktıklarında, yeni bina yapılacak. Üç yıl biz devlet olarak kirasını biz veriyoruz. Bunun neticesinde şu anda Türkiye’de 1 milyon 200 bin bağımsız birim dönüşüm için müracaat etmiş bir kısmı yıkılmış. Bunlar doğru işler, güzel gelmiş buraya kadar. Ama bizim çok hızlı davranmamız lazım. Hocalar artık beni korkutuyor, 2030’a kadar ben bütün yapıları değiştirmek istiyorum.

99’dan sonra yapılanları biraz sağlam kabul ettiğimiz için… Bizim yönetmeliğe göre yapılmışsa sağlamdır. Orada bir müteahhit hatası, işçilik çalınması varsa bilemeyiz ki. Teorik olarak sağlam kabul edebiliriz. 99 öncesinde 60’lı 70’li 80’li yıllarda yapılanların hiçbirisini kabul edemeyiz.

Birkaç tane işlerin hızlanmamasında engel vardı. Şehircilik şurasını topladık. Başlığımızdan birisi akademisyenler vardı. Orada bizim bürokratlar vardı. Bu işin uygulayıcısı olan müteahhitlik grupları vardı. Mevzuat engellerini aşıyoruz, Bakanlar Kurulu’na sundum. KHK ile çıkması benim tercihim. Ama Meclis açıldığında bütçe görüşmeleri başlıyor, tartışmalar devam ediyor. En kötüsü Meclis’ten geçecek. Benim özellikle sayın Başbakanımızdan ricam bu oldu, KHK diye. Meclis de olabilir, çok önemli değil. 2018 öncesi bunu çıkartmalıyız.

Bin konutluk yere 2 bin konutluk veriyorlar

7,5 milyon binayı özellikle söylüyorum. Yılda 500 bin binayı dönüştürecek finans gücü nasıl sağlanacak bu önemli. Bizim yaptığımız hesaplarda, İstanbul’da dönüşümü yanlış yapıyorlar. Bin konutluk yere, 2 bin konutluk veriyorlar. Şimdi ben Fikirtepe’de uğraşıyorum, Esenler’de uğraşıyorum.

Ben bir bütçe oluşturmaya çalıştım. Napıyoruz, İller Bankası’nda oluşturduğum bütçede gelecek seneden itibaren belediyelerimize açacağım ben. Milyarlarca lirayı kredi olarak vereceğim. İller Bankası’nın sosyal tesisleri vardı hepsini satılığa çıkardım. Siz devlet de gördünüz mü oturduğu bahçeyi satılığa çıkaranı? Orada otel, lokanta hizmeti veriyorduk. Orasını sattığım zaman, mesela Ankara’da satışa çıkardığım yer 300 milyon ediyor. Ben bunu kentsel dönüşüm yapacak belediyelere can suyu olarak vereceğim. 2018’i ben hedef yıl koydum.

Toplanma alanları

Toplanma alanlarını hesaplayanlar biz değiliz. Kadir Bey “Hiçbirisinde sıkıntı yok” dedi. Basın toplantısı yaparak açıkladı.

Bugün saat 2’de Çamlıca Camisi’nin altındaki mahalleyi dönüştürüyoruz, yıkıma gideceğiz oraya.

Biri yeşil alanı konuta çevirmek istiyorsa benden geçirmesi mümkün değil

– Adalar ile ilgili bir şey var. İmar düzenlemesi. İstanbul’un Adaları’nda aşırı nüfus yoğunluğu olacak diye bir kaygı var.

Cumhurbaşkanımızın talimatı var. Revize ederek disipline etmek. Çirkinlik oluşturanların yenilenmesiyle ilgili bire bir talimatı var. O gazeteyi okudum ama bir dayanağı yok. İlk defa duyuyorum bunları.

En titizlendiğim konu birisi yeşil alanı konuta çevirmek istiyorsa benden geçirmesi mümkün değil. Belediye başkanlığımda da yapmadım böyle bir şey.

Yanan ormanlık alanlar

– Yanan orman alanlarımız var. Buralara imar izni verilmesi söz konusu mu?

Anayasa hükmü orman arazileri azaltılamaz, eksiltemez diyor. Veysel hoca geçen Kayseri’deydi. Yanan yerlerle ilgili de sordular. Çok net olarak ifade etti, oraların imara açılması mümkün değil dedi. Ben böyle bir şey olacağını aklımın ucundan bile geçirmiyorum.

Sur’da şöyle bir sıkıntımız var

– Doğu ve Güneydoğu’da yıkılan yapılar oldu. Buradaki son durum nedir?

Orada terörün şiddetli yaşandığı 7 bölge var. Evi yıkılan vatandaşlarımızın hepsinin evlerini yapıyoruz. Bir tek Sur’da şöyle bir sıkıntımız var. Birkaç koldan çalışıyoruz. Orada bizim yaptığımız birkaç çalışma daha var. Fakat oradaki biraz geciktiğimiz konu, bizden kaynaklanmayan gecikme şu. Yıkılan binalar sivil mimarlık örnekleri. Onların tek tek projeden geçtikten sonra bildiğimiz klasik Diyarbakır evlerini yapmak söz konusu. Sur’un içerisinde yapamıyoruz. Taş binalar yapılıyor. Onlarca ev yapılıyor, bir kısmı hala kuruldan çıkmadı. Tahmin ediyorum 2 yıl içerisinde bitmiş olur.

– Ege’de ve Akdeniz’de ne olacak o kadar beton sahillerimizde…

Şehirleşme ve turizm bir süreç. O hataları bir daha yapmamak esas. Bütün sahillerimizi baştan sona, buralar özel çevre koruma alanları. Kıyılardaki yüksek binalara ben izin vermedim. SİT derecelendirmesi var bizde. Birinci derece SİT alanına yapı yaptırmıyoruz zaten. İkinci derece SİT olan yerlerde ancak bungalov yapılabilir.
Çevre konularında Batılılar çok konuşuyor ama biz daha hassasız. Biz dünyayı kirleten ülke değiliz.

İmar affı gelir mi?

– İmar affı gelir mi?

İmar affı gelmez. Ancak sıkıntıda olan, oturduğu eve elektrik, su bağlatamayanların sıkıntısını çözecek bir takım çözümler önümüzdeki dönemde geliyor.

– Ataköy’deki yeni yapılan binalar ne olacak?

Yapılan ruhsatlı binalara diyecek bir şey yok. Bire bir incelemediğim için bir şey söyleyemiyorum. Orada hatalı bir şeyse, ömrü dolduğu zaman yerine bir daha yapılmaz. Nihayetinde insanlar tapu sahibi olmuşlar vesaire vesaire.. Plan safhasında gördüklerimi de bire bir iptal etmiş insanım ben. Cumhurbaşkanımız bire bir takip ediyor ama, şunu yıkın şunu yapın diye direktifle olacak bir iş değil ki. Yani…

8 kurumun imar yapma yetkisi var. Ben bunu doğru bulmuyorum. Bakanlığın da re’sen hatalara el koyma hakkı olmalı, denetleme hakkı. İstanbul’dan bana çok geliyor, falan belediye şu hakkımı engelledi diyor…

Karadeniz’de çarpık yapılaşma

Cumhurbaşkanımızın talimatıyla bir araya geldik. Arkadaşlarımız çalışma yaptılar. Uzungöl ve Ayder Yaylasıyla ilgili. Hali hazırda bir imar planı çıktı. Aykırı olanları yıkacağız. Konutların yapılacağı yer, otoparklar ama hiçbir şey yapılmayacak yer de belli oldu.

– Yeni yönetmelik yayınladınız. Niye değiştirme ihtiyacı duydunuz?

Eski yönetmeliğe dayalı olarak o kadar çok istismar oluyordu ki. 100 metrekarelik ev yapma hakkı olan birisi 50 metre bahçe çiziyor, 60 metre kış bahçesi koyuyor, 60 metre mescit koyuyor 250 metre ev çıkıyor. Bunların hepsini meskeni aldıktan sonra eve katmak için yapıyorlar. Bize dediler ki, 100 metrelik ev için 25-30 metre yeterli. Biz de yüzde 30 sınırı getirdik. Bu istismarları engellemek için yaptık.