Döviz kurunda gelinen noktayı, ekonomik temellerle izah edemediğini söyleyen Bali, şöyle devam etti: “İktisat teorisinde bize şunu öğrettiler; iki ülkenin çapraz kurları, iki ülke arasındaki enflasyon farkından hesaplanır. Bu yönüyle bakıldığında ben hiçbir talebe, hiçbir teoriye uymadığı düşüncesindeyim. Diğer taraftan niye ekonomik temellerle izah edemiyoruz dediğimiz şu; bütçe açığının GSYİH’ya oranı, Türkiye’de Haziran sonu itibarıyla yüzde 2’yi biraz aşacak. Bu oran yıllarca yüzde 1.1-1.3 bandındaydı. Yıl sonunda da 2,5’u bir miktar aşması bekleniyor. Bunu, Maastrich kriterleri ile Avrupa Birliği ülkeleri ile kıyaslayın, Türkiye’ye benzer kendi ülke grubu ile kıyaslayın. Harcamalarda bir miktar genişlemeye rağmen, son derece önemli bir mali disiplin göstergesidir. İkinci unsur; kamu borç stokunun GSYİH’ya oranı, bu yüzde 30’ların altındaydı, şimdi kur artışlarıyla yüzde 30’lu rakamlara gelmiş olabilir. Ama halen örneğin Akdeniz ekonomileri dahil AB ile kıyasladığınızda, bunun 3 katı kadar oranlara giden ülkeler görüyorsunuz. Tablo bu…”

Ekonomik temellerle açıklanabilir bir durum değil

Adnan Bali, ödemeler konusunun da çok tartışıldığına işaret ederek, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Ben bunu 15 Temmuz sonrasında da yerli, yersiz, ilgili ilgisiz değerlendirmeler, kanaatler söz konusuyken rakamlarla izah etmiştim. Aynen güncellenmişi söyleyeceğim. Türkiye’nin vadesine bir yıl kalan ödeme tutarı, borçlarının tutarı 180 milyar dolar. Yani orijinal vadelere, ödeme vadesine 1 yıl kalmış olan borçların toplam tutarı. 180,6 milyar dolar… Bu çok önemli bir rakam ve ‘bu işin içinden nasıl çıkacağız’ hissi oluşuyor. Ama bütün hadise de ayrıntılarda, detayda… Meslek erbaplığı da o… Onu ortaya koymak lazım. Toplumu da bu konuda ikna edip, iyi bilgilendirmemiz lazım.

Bugün ‘spekülatif ataklar’ derken, çok tabii saiklerle bankalara, şuraya, buraya gidip birtakım hareketler yapmayı düşünebilecek olan normal hane halkı da var. Onları doğru bilgilendirmeliyiz. Öyle baktığımız zaman, bu 180 milyar doların 102 milyar dolar tutarı bankaların yükümlülüğü. Bunun da yarısı yani 50 küsur milyar doları, bankaların kendi borçları değil, yurtdışı yerleşiklerin bizim nezdimizde açtığı mevduat hesapları, diğer yarısı ise borçlar…

Bunların yenilenme oranı da 12 aylık kümülatif oranlara bakıldığında bankacılık sisteminde yüzde 110’a yakın bir yerde. Son dönemde bir miktar o düştü, ama yönetilebilecek olan bir düzeydir. Bu borçlanma düzeyine karşılık, aşağı yukarı 50 milyar dolarlık nakit borç diye baktığınız zaman, Merkez Bankası nezdinde rezerv opsiyon mekanizması nedeniyle tuttuğumuz rezervlerin toplamı 30 milyar dolara yakın. Yine döviz depo piyasasında 50 milyar dolar Merkezin bize kullandıracağı limitimiz var. Bankacılık sisteminin tamamının her an nakde döndürülebilir döviz likiditesi 50 milyar dolar civarında. Dolayısıyla hiçbir soruna işaret etmeyen bir tablodur.”

Adnan Bali, 180 milyar doların geriye kalan 73 milyar dolarlık kısmının, reel sektörün dış yükümlülüğü olduğuna, bunun da yüzde 65’ine denk gelen 48 milyar dolarlık kısmının ise mal ve hizmet ticaretinden kaynaklanan taahhütler olduğuna dikkat çekti. Bali, kalan 25 milyar dolarlık kısmının ise nakit nitelikli kredilerden oluştuğunu, bunun da 12 aylık kümülatif yenilenme oranının reel sektörde son dönemde düşmekle birlikte, yüzde 130’un üzerinde seyrettiğini ifade etti.

Açık pozisyon ve kurlardaki artışın etkilerine ilişkin de Bali, “Bankacılık sisteminde açık pozisyon yok. Daha önce yaşadığımız krizlerden en belirgin farklardan biri budur. Finansal kesimin dışında ise açık pozisyon var. Bu da 217 milyar dolar seviyesinde. Bu rakam bizi ilk bakışta çok ürkütüyor gözükse de yine detay var. Kısa vadede reel sektörün 6,5 milyar dolar net artı pozisyonu var. Bir yıla kadarki vadede bir mühleti var. Hem ekonominin hem reel sektörün kendisinin, o dönem içerisinde birtakım karşı tedbirleri alabilecek imkanları var. Dolayısıyla 2013’ün ortalarından itibaren, reel sektörün bir miktar kısa vadede artıya geçmiş olduğunu görüyoruz. Firmalar için bu hesaplar yapılırken, sermayedarların kendine ait, kuvvetle muhtemel bulunduğunu tecrübi olarak da ifade edebileceğim, artı pozisyonlar ise bu hesabın içinde yok” şeklinde konuştu.

Cari açığın da şu anda yüzde 5,7 seviyesinde bulunduğuna işaret eden Bali, “Ben bir kıyaslama yapmak istiyorum; bu ülke cari açıkta çift basamaklı orana yaklaştığında, 9-10’lara geldiğinde ve petrol fiyatları da varil başına 130 dolar olduğu dönemde kur atağı yemedi. Şimdi bu iki gösterge neredeyse yarısında, fakat kur atağı yiyoruz. İşte o nedenle diyorum ki bunun ekonomik temeli yoktur. Bu, ekonomik temelleriyle açıklanabilecek bir durum değildir” diye konuştu.

Kurda gelinen seviyeleri gördüğünde kişisel olarak da meslek insanı olarak da üzüldüğünü ifade eden Bali, “Bunun borcu olanı var, bundan olumsuz etkileneni var. 80’lerde annemin babamın tansiyonunu izler gibi, kime ne hasar veriyor kime ne zarar veriyor diye dolar kuru izliyorum. Bunu bizim yatıştırmamız, çalışmamız, uğraşmamız lazım. Temel ekonomik değil, ama her durumda almamız gereken de ekonomik önlemler var” dedi.

Eylem planı, yönetim kalitesi açısından bizi çok farklı noktaya getirecektir

Adnan Bali, sözlerini şöyle sürdürdü: “Geçen haftaki gelişmelere, üst üste yaşanan olaylara bakıldığında bunun normal piyasa dinamikleri içerisinde açıklanabilecek bir hadise olmadığı ortada. Bu, aynen ifade edildiği gibi ekonomik bir savaş. Ama bize düşen kısmı var. Biz böyle bir atağı öngörebilmeli ve buna göre de hep tedbirli olacak şekilde hareket etmeliyiz. Çok çabuk aksiyon göstermeliyiz. Şu anda artık söylem zamanı değil, eylem zamanı. Hatta piyasaların, bu tür kötü niyetli yaklaşanların dahi en iyi kullanabildikleri şey, yeterli eylemin, aksiyonun alınmamasıdır. Piyasa, bunu cezalandırıyor. Merkez Bankası, bu sabah bazı önlemler aldı. BDDK, swap ile ilgili düzenlemesinin yanı sıra olağan üstü piyasa fiyatlarının yarattığı menkul değerle ilgili değerlemelerden gelen problemleri giderecek yönde bir aksiyon aldı. İşte hadiseler budur. Bence iyi yönde alınmış olan kararlar. Piyasada karşılığı olacaktır diye düşünüyorum. Bu dönemde, en azından bütün imkanlarımızı, bu tür teknik kararlarla destekleyerek kullanmak durumundayız.”

Önlemler konusunda, Bankalar Birliği olarak oluşturdukları bütün çerçeveyi otorite ve ilgili Bakanlık ile doğrudan istişare ettiklerini ve paylaştıklarını ifade eden Bali, “Bu konuda son derece işbirlikçi ve açık bir çalışma ortamının olduğunu da biliyorum. Ama çalışma çerçevesi açısından önemsediğim; kapsamlı, teknik bir eylem planı… Bu eylem planından sadece kurumların değil, kişilerin sorumluluklarının belirlenmesi, kamuoyuna sürekli olarak taahhütte bulunulması ve performansın şeffaf bir şekilde kamuoyu ile paylaşılması… Bu yönetim kalitesi açısından, taahhüt açısından bizi çok farklı bir noktaya getirecektir diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Mevduat çıkışı yok

Adnan Bali, bankadan bir mevduat çıkışının söz konusu olmadığını, bu dönemde, perakende bankacılık alanındaki davranış değişikliklerini izlemek açısından İş Bankası’nın iyi bir örnek olduğunu ifade ederek, “Olağan bir tarzın yürüdüğünü görüyoruz. Efektif talep etmek açısından bakıldığında cuma günü bir miktar artış oldu, fakat önemli bir miktar değil. Yönetilemez şeyler değil. Normaldir, olabilir. Onu da sağlıyor olmanız lazım. Diğer taraftan döviz alım satımlarında da çok özel bir durum yok. Geçen hafta boyunca döviz alım satımlarımız, dengeliydi. Cumaya doğru gelindiğinde biraz hacim artışı oldu ama nette nötrdü. Alan olduğu gibi satan da vardı. 15 Temmuz’da ise bu tür badirelerden sonra hane halkından çok ciddi bir döviz satışı görmüştük, bu defa onu görmüyoruz, daha dengeli” diye konuştu.

“Hesaplara el konulacağı” yönündeki iddialar ile ilgili de Bali, şu yorumu yaptı: “Bugüne kadar katıldığım resmi nitelikli hiçbir toplantıda bu konunun safsata boyutundan öte değerlendirildiğine tanık olmadım. Ama bu değişik şekillerde çoğaltılıyor. Sosyal medya, bu konuda olağanüstü bir alan haline gelmiş durumda. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Düyun-u Umumiye döneminden kalmış borçlarını ödeyen, tarihin hiçbir döneminde bu tarz bir eyleme girmemiş olan bir ülke… Bunun düşünülmesi bile doğru değil. Bunun düşünülmediğini ifade etmek bile risktir bu piyasalarda. Böyle bir tablo yok.”

Bu ülkenin zorluğunu, meşakkatini de paylaşacağız

“Paranın sistem dışına çıkarılması, yurt dışına transfer edilmesi” konusunda da Bali, şöyle konuştu:

“Liberal bir ekonomide bireylerin, kuruluşların şu veya bu saikle bunları yapması açısından bir değerlendirme yapmam doğru olmaz. Bu işin biraz objektif boyutu… İşin bir de sübjektif boyutu da var. Yurttaşsınız, vatandaşsınız, çıkarttığınız paranın tamamını bu ülkeden kazanmışsınız. Bunun kabul edilebilir olduğunu düşünmüyorum. Biz bu ülkenin sadece refahını paylaşmak için bir araya gelmiş alelade bir topluluk değiliz. Yeri geldiğinde bu ülkenin zorluğunu, meşakkatini de paylaşacağız. Nikah memuru bile ‘iyi günde kötü günde, hastalıkta, sağlıkta’ diyor. Bu nedenle ben vatandaşlara, yurttaşlara, kurumlara da iş düştüğünü düşünüyorum. Sorumlu davranmak gerektiğini düşünüyorum. Bu kurum, Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından 1924’te 26 Ağustos’ta Büyük Taarruz’a denk getirilerek kurulmuştur. Siyasi bağımsızlığı payidar kılmak için iktisadi bağımsızlığın olması gerektiği vizyonuyla kurulmuştur. Hepimizin bu bilinçle hareket etmesi lazım.”

Gelişmelerin bankacılık sektörüne etkilerine dair de Adnan Bali, sektörün sermaye yeterliliğini iyi idare etmeye gayret edeceğini, şu anda yaşanan kur artışlarının, karlılıkları azalttığı gibi aynı zamanda risk ağırlıklı varlıkları artırdığına dikkat çekti. Bali, “Likidite ve ödemeler açısından iyi hareket edeceğiz. Tabii bu sadece bankacılık sisteminin sorumluluğu değil” dedi.

Bankacılık sektöründe yılın kalanına ilişkin öngörüler hakkında ise Bali, “Kur seviyelerini hiç olmazsa tekrar istikrarlı bir seviyeye oturtabilirsek, çok büyük bir kredi artışı olmadan ihtiyaçları karşılayacak şekilde, kredi hacmini yıl boyuna yayarak artırabiliriz. Kur seviyeleri buradan belli bir istikrara doğru gelişemezse, bizim de kredi artışı yapmamız pek mümkün değil. Kur artışı nedeniyle sermaye yeterliliğindeki durum, yasal açıdan bizi farklı şekilde hareket etmeye zorluyor. Tedbirli bir bankanın da böyle yapması lazım zaten” şeklinde konuştu.

Yeri geliyor kemoterapi yapılıyor, faiz de böyle bir şey…

Faiz oranlarının şu anda çok kritik bir seviyede olmadığının altını çizen Bali, serbest piyasa mekanizmalarıyla şu andaki tablonun sürdürülmesi gerektiğini belirterek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Faizin yüksek olması kötü bir şey. Banka bilançoları açısından da kötü bir şey. Bizim mevduatlarımız 35 günlük ortalama vadeli. Yani bir faiz artışının ardından biz en fazla 35 gün içerisinde, kaynaklarımızın %60’ını oluşturan mevduatların yeniden fiyatlanmasıyla anında maliyet artışına maruz kalıyoruz. Ama bu artışı aynı anda aynı sürede aktiflerimize yansıtamıyoruz, çünkü onların ortalama vadesi çok daha uzun. Net faiz marjları daralıyor bunun sonucunda. O nedenle, bankacılar faaliyetlerini sürdürürken yüksek faiz talebinde bulunamazlar, bu kendileri için de doğru değildir. En yüksek karları, faizlerin düştüğü zamanlarda kazanıyoruz. Çünkü bu defa 35 günlük mevduatlarımız kısa süre içerisinde yeniden fiyatlanır ve maliyet düşer. Halbuki daha önce yaratmış olduğunuz aktiflerin nispeten daha yüksek oranlı getirileri sizi bir müddet daha besler. Onun için bence bu faiz konusunda, artık iktisat biliminin kuralları her ne ise onların gerektirdiği şekilde hareket edilmeli. Hoşumuza gitmeyebilir. Kötü bir örnek ama; yeri geliyor kemoterapi yapılıyor. Çok mu arzu ediliyor? Hayır… Faiz de böyle bir şeydir. Sizin onu çok sevdiğiniz istediğiniz anlamına gelmez, ama gerektiği zaman her enstrüman kullanılabilmelidir.”

Yabancıların bakış açılarına dair de Bali, bankacılık sisteminin aktif kalitesinin korunup korunamayacağı, reel sektörün borçlarının çevrilebilirliği gibi konuların konuşulduğunu, bunların tabii kaygılar olduğunu ifade etti. Bali, “Biz de bunları dilimiz döndüğünce anlatıyoruz. Mesela makroekonomik açıdan bütün faktörleri değerlendirmenin ihmal edilmesi de söz konusu. Tabii ki yabancı iş çevreleri kaygılarını dile getiriyorlar. Çok yoğun temaslar içinde olup gerçekçi bilgilerle beslenmelerini sağlamamız lazım” şeklinde konuştu.

Rating kuruluşları tamamen bir nesnellik merkezi gibi konumlandırılmamalı

Kredi derecelendirme kuruluşlarının notlarına ilişkin de Bali, şu değerlendirmeyi yaptı: “Orada teknik açıdan tutarlı bir tablo görmüyorum. Türkiye, çok uzun yıllar içerisinde aldığı yatırım yapılabilir ülke notunu, çok kısa sürede kaybetti. Hatta onun da altında seviyelere gitti. Zamanında ‘çeyiz gibidir, sandıklarda saklanmalıdır’ demiştim. Bütün bir milletin borçlanma maliyetini belirleyen bir unsur. Ratingimizi kaybetmemiş olsaydık CDS seviyeleri, bugünkü rekor seviyelere ulaşamazdı. Ancak rating kuruluşlarını tamamen bir objektivite merkezi, onları bir nesnellik merkezi gibi konumlandırmak hatasına düşülmemeli. Bunlar, ekonomi politiğe dahil kuruluşlardır. Kararlarının kesinlikle jeopolitik, politik, ekonomik koşullar ve trendlerle ilişkileri vardır. Genel olarak da taraftırlar.

İyileştirmede çekingendirler, kötüleştirmede acelecidirler. O kararlar da her zaman aynı tutarlılıkta alınmaz. Örneğin; Güney Afrika ve Türkiye aynı ülke grubunda yer alıyor. Güney Afrika’nın büyüme oranı yüzde 1,3, Türkiye’nin geçen yılki büyüme oranı yüzde 7,4. Güney Afrika’nın bütçe açığının GSYH içindeki payı yüzde 3,8, Türkiye’nin ise yüzde 1,5. Güney Afrika’nın bütçe açığının GSYH içindeki payı bizden iki kat fazla. Kamu borçlarının GSYH’ye oranı Güney Afrika’da yüzde 52,7 iken, Türkiye’de ise yüzde 28,3… Bu da yaklaşık yarısı… İşsizliğe bakıyorsunuz bizde yüzde 11 civarında, orada yüzde 27,5. Güney Afrika, yatırım yapılabilir ülke. Türkiye, onun altındakinin de altındaki notta. Bunun neresi tutarlı? Bu, geçmişte de böyle oldu.”

Kriz yönetme tecrübesi olan bir ülkeyiz

İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali, Türkiye’nin zorlukları ilk defa yaşayan bir ülke olmadığına işaret ederek, “Atalarımız, 1923’te ülkemizin temellerini nice yokluklar içinde atarken, çok daha zor koşullarda mücadele ettiler. Şu anda da ülke olarak zorlukların üstesinden geleceğimize inanıyorum. Kriz yönetme tecrübesi olan, kamuda ve kuruluşlarda kriz yönetme konusunda tecrübeli yöneticileri olan bir ülkeyiz. Bu dönemde çok iyi bir koordinasyonla, önceliklerimizi asla bir diğerine feda etmeden, dahili gündemlerle kafamızı fazla karıştırmadan, yapılması gerekenlerin en doğrusunu özellikle dışarıya dönük taahhütlerimiz açısından yapmamız gerekir diye düşünüyorum” dedi.

Konut satış fiyatlarının en çok yükseldiği şehir Balıkesir

Aralık ayında metrekare başına konut satış fiyatları %2.04 oranında artan Balıkesir, fiyatların en çok yükseldiği şehir oldu. Aynı dönem içerisinde konut satış fiyatlarının en çok azaldığı şehir ise %-0.14 oranı ile Bilecik oldu.

Satılık konut fiyatlarının en çok yükseldiği ilk 5 il

Yıllık artış oranları değerlendirildiğinde, Arallık ayında satılık konut fiyatlarının en çok yükseldiği ilk 5 il; Balıkesir (%26.90), Giresun (%26.82), Edirne (26.82), Bursa (25.89) ve Aksaray(23.00) oldu.

Kirada en yüksek aylık artış %2 ile Nevşehir’de

Türkiye genelinde 68 şehrin tamamını kapsayacak nitelikteki Türkiye Kiralık Konut Fiyat Endeksi’nde ise Aralık ayında bir önceki aya göre %0.16, geçen yılın aynı dönemine göre ise %7.19 oranında artış gerçekleşti. Aralık ayında Nevşehir’de metrekare başına konut kira değerleri %2 oranında arttı ve Nevşehir kiraların en çok yükseldiği şehir oldu. Aynı dönemde konut kira değerlerinin en çok azaldığı şehir ise %-2 oranı ile Adıyaman oldu.

Kiralık konut fiyatlarının yıllık bazda en çok yükseldiği 5 şehir

Kiralık konut fiyatlarının yıllık bazda en çok yükseldiği 5 şehir ise sırasıyla; Aydın (%22.57), Yozgat (%22.43), Zonguldak (21.57), Kırklareli (%20.47), Muğla (%18.83) oldu.

En yüksek yıllık kira getirisi Aydın, Van ve Kırklareli’de

Amortisman süresi bakımından, satın alınan evlerin kiraya verildiğinde alış fiyatını en kısa sürede karşılayabildiği illerin başında, Aralık ayı itibarıyla Aydın, Van ve Kırklareli geldi. Aynı zamanda kira değerinin konutun satış fiyatına bölünmesiyle hesaplanan REIDIN Yıllık Brüt Kira Getiri Oranları da, Aralık ayında en yüksek Aydın, Van ve Kırklareli’de ölçüldü.

İş Bankası’nın desteği ile hazırlanan REIDIN-GYODER Yeni Konut Fiyat Endeksi’nde, Aralık ayında bir önceki aya göre %0.39 oranında artış gerçekleşirken, geçen yılın aynı dönemine göre %4.02 ve endeksin başlangıç dönemi olan 2010 yılı Ocak ayına göre ise %78.50 oranında artış yaşandı.

İş Bankası Bireysel Krediler Müdürü Recep Haki, 2017 yılının ev kredisi piyasası açısından oldukça hareketli geçtiğini ve bankaların toplam konut kredisi hacminin 191,6 milyar TL’ye* ulaştığını belirtti. Haki, İş Bankası’nın 2017 Eylül sonu itibarıyla yılsonuna kıyasla %13,2 bir artış ile ev kredisi hacmini 20 milyar TL’ye çıkardığını söyledi ve İş Bankası’nın sektörde konut finansmanının önemli bir oyuncusu olma özelliğini sürdürdüğünü vurguladı. (* 29.12.2017 tarihli BDDK verisidir)

Haki “İnsanlar için zamanın ne kadar değerli olduğunu biliyoruz. Uçtan uca dijital ortamda sunduğumuz Anında Ev Kredisi çözümümüz ile, ev almak isteyenler ve kredi ihtiyacı olanlar isbank.com.tr’den Anında Ev Kredisi başvurusu yaptıklarında, talebin krediye dönüşmesine kadar geçen bütün süreci dijitalde tamamlayabiliyorlar. Kredi hesaplama, ekspertiz, kredi tahsisine kadar tüm süreç dijitalde gerçekleşiyor ve şubeye sadece bir kez imza atmak için gidiliyor. Hizmet sunmaya başladığımız ilk günden bugüne 1 yıl içerisinde toplamda yaklaşık 45.000 başvuru gerçekleşmesi hizmetimize olan büyük ilgi ve talebin bir göstergesi. Müşteri deneyimi odağı ile tasarladığımız dijital hizmetlerimiz hem sektöre yön veriyor hem de müşterilerimize hız ve kolaylık sağlıyor.” dedi.

Haki ayrıca konut sektörüne desteğini sürdüren İş Bankası’nın, ev kredilerinde kullandırmak üzere International Finance Corporation (IFC) ile yeni bir anlaşmaya vardığını belirterek şöyle devam etti: “Anlaşma kapsamında 20 milyon USD’lik kısmı CTF’den, 105 milyon USD’lik kısmı IFC’den olmak üzere toplamda 125 milyon USD kaynak sağlamış olduk. 125 milyon USD tutarındaki bu kaynağın 80 milyon USD’lik tutarı enerji verimliliği yüksek olan konutların, kalan tutarı ise standart konutların finansmanında kullandıracağız.”

Aralık ayında İstanbul Asya yakasında yer alan markalı konut projelerinde %0.16 oranında; İstanbul Avrupa yakasında yer alan markalı konut projelerinde ise %0.46 oranında fiyat artışı oldu. Endeksin başlangıç dönemine göre ise İstanbul Asya yakasındaki projeler Avrupayakasına kıyasla 11.1 puan fazla artış gösterdi.

Senet kullanım oranı 9 puan geriledi: %35

Markalı projelerden konut satın alan müşterilerin peşinat, senet ve banka kredisi kullanım oranları incelendiğinde, Aralık ayında peşinat kullanım oranı %31, banka kredisi kullanım oranı %34 ve senet kullanım oranı %35 olarak gerçekleşti. Aralık ayında peşinat kullanım oranı Kasım ayına göre 5 puan, banka kredisi kullanım oranı 4 puan yükselirken, senet kullanım oranı ise 9 puan geriledi.

Satışların %82’si bitmemiş konut stoklarından

Aralık ayında satışı gerçekleştirilen konutların %18’i bitmiş, %82’si ise bitmemiş konut stoklarından oluştu. Aralık ayı stok erime hızı değerlendirildiğinde, adet bazlı %3.9, metrekare bazlı ise %3.8 oranında stok erime hızı gözlemlendi. Bitmemiş konutların satış oranında 13puanlık bir artış yaşandı.

Tüm konut tiplerinin satışında artış

Bir önceki aya göre, 1+1 konut tipi satışının %0.11 oranında arttığı Aralık ayında, 2+1 konut tipinde %0.33, 3+1 konut tipinde %0.50 oranında, 4+1 konut tipinde ise %0.45 oranında artışyaşandı. Bu verilere göre en yüksek fiyat artışı 3+1 kullanım alanlı konutlarda (%50) oldu. 51-75 metrekare büyüklüğe sahip konutlarda %0.12 oranında artış yaşanan Aralık ayında, 76-100 metrekare büyüklüğe sahip konutlarda %0.29 oranında, 101-125 metrekare büyüklüğe sahip konutlarda %0.38, 126-150 metrekare büyüklüğe sahip konutlarda %0.45, 151 metrekare ve daha büyük alana sahip konutlarda ise %0.26 oranında artış görüldü.

Yabancılara satış oranı 1 puan daha geriledi, %3 oldu

Markalı konut projelerinde gerçekleştirilen satışların %3’lük oranı yabancı yatırımcılara yapıldı. Son 6 aylık ortalamanın %4 olduğu yabancı yatırımcılara satışlar; Ağustos’ta %6, Eylül’de %3, Ekim’de %5, Kasım’da %4 olarak gerçekleşmişti.

İş Bankası, yeni kredi kullanımlarında aylık %0,99’dan başlayan faiz oranı ile farklı vadeler ve geri ödeme seçeneklerinde ev kredisi imkânı sunuyor. Kampanyaya dâhil konut projelerinden ev alacak kişilerin kredi faizleri, Ocak 2019’a kadar Emlak Konut GYO tarafından karşılanacak ve ev alacak kişiler kredi geri ödemelerine Ocak 2019’da başlayacak.

Kişiye özel geri ödeme seçenekleri sunan Türkiye’nin Ev Kredisi ürünlerinin detaylarına ve kredi koşulları ile ilgili bilgiye isbank.com.tr, 0850 724 0 724 Telefon Şubesi ve tüm İş Bankası şubelerinden ulaşılabilir.

Son 4 ayda satılan 444.452 konutun 158.857’si kredili satış

İş Bankası’nın TGM Trend Gayrimenkul & Yatırım ofislerine atadığı özel yetkililerle anında gerçekleştirilen sonuçlandırma işlemlerinin büyük kolaylık sağlayacağını belirten TGM Trend Gayrimenkul Genel Müdürü Hakan Erilkun şunları söyledi:

“Ülkemizde emlak satışlarının yüzde 40’a yakını kredili olarak gerçekleştiriliyor. Son 4 ayda ülkemizde 444.452 konut satıldı ve bunun 158.857 tanesi kredili satış olarak gerçekleştirildi. Dönemin özelliği ne olursa olsun emlak sektörüne can suyunu konut kredilerinin verdiği bir gerçektir. İşte biz özel bir hizmet tarzıyla anında sonuçlandırılan kredi işlemlerinin sektöre büyük hız katacağını öngörüyor, verimli olmasını diliyoruz.”

Kiralar en çok Kırklareli’nde arttı

Reidin’in Türkiye Kiralık Konut Fiyat Endeksi ise kasımda bir önceki aya göre yüzde 0,32 oranında düşüş gösterirken geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 9.12 oranında yükseldi. Kasımda kira fiyatlarının en çok artığı il yüzde 2 ile Kırklareli oldu. Geçen ay kira değerlerinin en çok azaldığı il ise yüzde 2,12 ile Bilecik olarak belirlendi.

Kasım ayı itibariyle en yüksek yıllık brüt kira getiri oranları Aydın, Van ve Giresun şehirlerinde ölçülürken, en düşük amortisman sürelerinin de yine Aydın, Van ve Giresun şehirlerinde olduğu açıklandı.

Markalı konut fiyatları 1 ayda yüzde 0,35 yükseldi

Türkiye İş Bankası’nın desteğiyle hazırlanan Reidin-GYODER Yeni Konut Fiyat Endeksi, kasım ayında bir önceki aya göre, yüzde 0,35 oranında artış gösterdi. Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,89 oranında ve endeksin başlangıç dönemi olan 2010 yılı Ocak ayına göre ise yüzde 70,80 oranında arttı.

İstanbul Asya yakasında yer alan markalı konut projelerinde artış yüzde 0,56 olarak belirlenirken İstanbul Avrupa yakasında yer alan markalı konut projelerinde yüzde 0,24 artış olduğu kaydedildi. Endeksin başlangıç dönemine göre ise İstanbul Asya yakasındaki projeler Avrupa yakasına kıyasla 8,9 puan fazla artış gösterdi.

Yüksek tavanlı ve geniş metrekareli daireler

718 adet konut, business, 231 adet cadde konseptinde dükkan ve 9 bloktan oluşan Onur Park Life İstanbul, kişiye özel otopark ve depo alanlarının yanı sıra, 1000 metrekarelik kreş, bir katta dört daire konsepti, teslim sonrası düşük aidat ve kaliteli yönetim garantisi gibi özellikleriyle rakiplerine fark atıyor.

Birbirini görmeyen manzarası açık blok anlayışıyla dizayn edilen projede 1+0, 1+1, 2+1 ve 3+1 dairelerin yanı sıra loft daire seçenekleri de yer alıyor. Yüksek tavanlı ve geniş metrekareli daireleri ile öne çıkan Onur Park Life İstanbul, az yoğunluklu inşaat olma özelliği ile bölgedeki projelerden ayrılıyor.

E-5 karayoluna beş dakika mesafede

TEM otoyolunun yanı başında, bağlantı yolu ile E-5 karayoluna beş dakikalık mesafede bulunan Onur Park Life İstanbul Metro’ya 200 metre, Akbatı AVM ‘ye 500 metre uzaklıkta yer alıyor. Projenin ilk etabının 2018 de, ikinci etabının 2019 da ve üçüncü etabının ise 2020’de bitmesi planlanıyor.

İletişim bilgileri
0 850 470 16 61
www.onurparklife.com
Koza Mahallesi, 1673 Sokak, No :17 Esenyurt / İstanbul

Şekerbank tüm vadelerde faizi 0,85’e indirdi

Yapı Kredi Bankası, konut kredisi faiz oranını 1-60 ay vadelerde yüzde 0.95’ten 0.90’a, 61-120 ay vadeler için ise yüzde 0.95’ten 0.92’ye ağustosta konut kredisi faizini ilk indiren banka olan TEB, daha önce konut kredisinde tüm vadelerde yüzde 0.97 olan faiz oranını 60 ay vadede 0.90’a çekti. Şekerbank da konut kredisinde iki yıla kadar olan tüm vadelerde faiz oranlarını yüzde 0.85’e indirdi.

Bankacılar Çankaya’daydı

Başbakan Binali Yıldırım, banka yöneticileriyle Çankaya Köşkü’nde bir araya geldi. Toplantıya BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben, TBB Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın, Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Genel Müdürü Osman Arslan, Türkiye İş Bankası A.Ş. Genel Müdürü Adnan Bali, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Genel Müdürü Ali Fuat Erbil, Akbank T.A.Ş. Genel Müdürü Hakan Binbaşgil ve Yapı Kredi Genel Müdürü Faik Açıkalın katıldı.

Toplam 27 kişiyi ağırlayan Yıldırım, bir kez daha faizlerin düşürülmesini istedi.

‘Sadece yeni kredi taleplerinde geçerli’

Fonlama ve aracılık maliyetlerinde düşüş olması halinde indirimlere devam edeceklerini söyleyen İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali, “Yeni düşen konut kredi faizlerinden yapılandırma yapanlar faydalanabilecek mi” şeklindeki bir soru üzerine yeni konut kredi faiz oranlarının yeni kredi taleplerinde geçerli olacağını açıkladı.

Fiyat artış beklentisi de azalıyor

Aynı dönemde Türkiye gayrimenkul sektörü fiyat beklenti endeksi değeri ise yüzde 28,2 azalışla 92,8 oldu. Buna göre, gayrimenkul fiyatlarında geçmiş üç aylık döneme göre, önümüzdeki üç aylık dönemde fiyat artış beklentisinin azaldığı belirtildi.

Türkiye’nin önde gelen bankalarından Garanti Bankası, Yapı Kredi, İş Bankası, Ziraat Bankası, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) ve Finansbank’ın oluşturduğu 6 bankalı konsorsiyumla imzalanan finansman anlaşması kapsamında, projenin2018 yılının son çeyreğinde tamamlanması projelendirildi.

14 yılda geri ödenecek

İstanbul’un tarihi değerleri yüksel kesimlerinden olan Karaköy ve devamındaki Tophane’yi birleştiren bölgede yer alan Galataport için sağlanan 1 milyar 20 milyon euro’luk kredinin geri ödemesi için 14 yıl vadede anlaşıldı. Projenin ortakları olan Doğuş Grubu ve Bilgili Holding, bu vadede sağladığı proje finansmanı ile gerek bölgesel, gerek makroekonomik açıdan Türkiye ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlamasını planlıyor.

Doğuş Holding ve BLG Gayrimenkul Yatırımları ortaklığında hayata geçirilen Galataport projesinde büyük ortak Doğuş Holding. Projenin i% 81’ine sahip olan Doğuş, bu zamana kadar meşgul olduğu geleneksel iş kollarında ziyade geleceğin sektörlerine yatırım yapmaya yönelmişti. Restoran zinciri ve yeme içme sektörü gibi fikirler arasında Galataport ihalesine girmeye karar veren şirket, ilerleyen süreçlerde BLG Gayrimenkul ile ortaklık anlaşması yapmıştı.

Doğuş Grubu CEO’su Hüsnü Akhan, aktardığı bilgide ödemenin 3,5 yılında anapara geri ödemesiz yatırım dönemi olmak üzere finansman sürecinin planlandığını, bir kısmının ÖİB’ye işletme hakkı ödemesinde kullanılacağını ve projenin inşaat geliştirmeye yönelik harcamalarına da aktarılacağını dile getirdi.

Galataport’un, bir liman sahası olmasının yanı sıra İstanbul’da her kesimden ziyaretçiye açık yepyeni bir yaşam alanı olması ve projenin gerçekleştirilmesi için 4.5 milyar liralık bir yatırım planlandığın kaydeden Akhan, “Proje tamamlandığında 4 bin 500 kişiye istihdam sağlanacağını öngörüyoruz. Liman sahasının tamamlanmasından sonra kruvaziyer terminalinin yanısıra şehrin ve bölgenin dokusu ile uyumlu bir planlama ile yerel ve dünya lezzetlerini sunan kafeler ve restoranlar, ulusal ve uluslararası birçok markaya ev sahipliği yapacak mağazalar yer alacak” diye konuştu.

Hüsnü Akhan, tamamlandığında şehre yeni bir yaşam ve kültür sanat alanı sunacak proje ile ilgili şu bilgileri de verdi:

“Tophane Saat Kulesi ve Nusretiye Camii’nin yer aldığı İstanbul’un en güzel meydanlarından biri tarihi mirasa uygun olarak yeniden İstanbulluların kullanımına sunulacak. Bunun yanı sıra İstanbul Modern ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’ne bağlı ve yapımı süren Çağdaş Sanat Müzesi ile bir kültür-sanat alanı haline gelecek olan bölgede, bu dönüşümü destekleyecek olançeşitli projeler planlıyoruz. Galataport projesi tamamlandığında yaklaşık 200 yıldır halkın kullanımına kapalı olan sahil şeridi bir yürüyüş yolu haline getirilerek halkın kullanımına açılacak.”