Türkiye’nin gayrisafi yurtiçi hasılası (GSYH) 2008 ile 2018 yılları arasında döviz kuru cinsinden neredeyse hiç artmadı. 2008’de 742 milyar dolar olan GSYH 2018 yılına gelindiğinde 10 yılda sadece yüzde 5 artarak 784 milyar dolara yükseldi. Ancak buna karşılık özellikle enerji ve inşaat gibi sektörlerde borçluluk düzeyi korkutan seviyelere ulaşmış durumda.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun verilerine göre 2009 haziranından 2019 haziranına kadar geçen 10 yıl içinde inşaat sektörünün borcu 14,9 milyar dolardan 41,8 milyar dolara yükselerek tam yüzde 180 artmış oldu. Üstelik enerji sektöründe durum bundan daha beter.

Yine BDDK verilerine göre elektrik, gaz, su kaynakları üretim ve dağıtımını oluşturan sektörün 2009 haziranındaki kredi borcu 5,6 milyar dolarken 2019 haziranındaki kredi borcu 36,1 milyar dolara ulaştı. Bu süreçte dolar kurunda yaşanan sıçramalar da cabası.

En çok kapanan şirketin olduğu sektörler:

ı- Elektrik üretimi
2- Bina inşaatı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verilerine göre ocak ile temmuz ayları arasında en çok kapanan şirketler de aynı zamanda elektrik ve inşaat şirketleri. TOBB verilerine göre yılın ilk 7 ayında en çok kapanan anonim şirketler içinde enerji sektörü, 255 elektrik enerjisi üretimi şirketi ile başı çekiyor. Kapanan şirketlerin yüzde 18,9’u elektrik üretimiyle uğraşıyor.
En çok şirketin kapandığı ikinci faaliyet ise 136 şirketle ikamet amaçlı olan veya olmayan binaların inşaatıyla uğraşan şirketler. Kapanan anonim şirketlerinin yüzde 9,8’i bu sektörden çıkmış durumda.

EÜAŞ’a olan borçlarını ödemiyorlar

11 Aralık 2018’de Türkiye’de ajanslara kamuya ait Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) hakkında bir haber düştü. Habere göre EÜAŞ’a borçlu olan elektrik üretim ve dağıtım şirketleri borcunu ödemediği için EÜAŞ’ın bu şirketlere ihtar çektiği bildirildi. Şehir içi elektrik dağıtım şirketleri ile Elektrik Üretim AŞ arasında faiz anlaşmazlığı yaşandı.

EÜAŞ’ın yüzde 2 yerine yüzde 4 faiz uygulama isteğine şirketler tepki gösterdi. Dahası EÜAŞ’ın bu şirketlerden 3,5 ila 4 milyar lira alacağı olduğu henüz yalanlanmadı. Öte yandan piyasa mekanizması içinde EÜAŞ ve BOTAŞ gibi kamu şirketleri buna benzer borçlarını tahsil edemedikçe kendi finansman maliyetleri artıyor. Bunun sonucu döviz kuru artmış olmamasına rağmen elektrik ve doğalgazda fahiş fiyat artışları yaşanıyor.

Enerji ve inşaatı devlet yönlendiriyor

Öte yandan gerek enerji gerekse inşaat sektörü aynı zamanda kamu kesiminin ihaleler yoluyla yönlendirebildiği en temel sektörlerden. Türkiye’nin de ihaleleri ‘ahbap çavuş’ ilişkileriyle verdiği sır değil. Dünya bankasının 2018’de yayımladığı raporuna göre dünyada kamudan en fazla ihale alan inşaat şirketlerinde ilk 5 şirketin 4’ü Türk.

Peki bu şirketler hangileri?

Dünyada kamudan en çok ihale alan 5 inşaat şirketi;
1- Cengiz Holding (Türkiye)
2- Limak Holding (Türkiye)
3- Kolin Grup (Türkiye)
4- Odebgracht SA (Brezilya)
5- Kalyon grup (Türkiye)
Veri kaynağı: Dünya Bankası

Bu şirketler her ne kadar inşaat şirketleri olsalar da zaman içinde holdingleşen yapılarıyla enerji sektörüne de el atmış durumdalar. Aynı zamanda Türkiye’nin de en büyük inşaat şirketlerini oluşturan şirketlerin hemen her birinin çift haneli sayılarda Hidroelektrik Santral (HES) projesi bulunuyor.

Kolin Grup: Hemen hepsi doğalgaz ve elektrik dağıtımıyla uğraşan toplamda 13 adet enerji şirketi var. Şirketlerin içinde Boğaziçi Elektrik Dağıtım gibi büyük şirketlerin yanı sıra AKKÖY enerji üretim AŞ gibi HES işletmecisi şirketler de bulunuyor.

Kalyon Grup: Bünyesinde Kalen Enerji adında bir enerji şirketi bulunuyor. Bu şirket eliyle 3 HES projesi tamamlanmış durumda.

Cengiz Holding: Holding’in 3 adet tamamlanmış, 4’ü ise devam etmekte olan 7 adet HES projesi bulunuyor. Şirket aynı zamanda elektrik ve doğalgaz dağıtımıyla da uğraşıyor.

Limak Holding: Holding’in bünyesinde Limak Enerji adı altında bir enerji şirketi barınıyor. Limak Enerji’nin işletmede olan 8 ve inşa halindeki 2 HES’i bulunuyor.

Kamu şirketlerinin maliyetleri halka mı yıkılıyor?

1. Enerji ve inşaat Türkiye’nin en borçlu 2 sektörü.
2. 2 Sektörün de en büyük devlerinin hükümetle kuvvetli ilişkileri var
3. İnşaat sektörünün devlerinin aynı zamanda enerji sektöründe de yatırımları bulunuyor.
4. Enerji sektöründe BOTAŞ ve EÜAŞ gibi kamu devleri elektrik ve doğalgazın piyasa fiyatını belirleyebiliyor.
5. BOTAŞ ve EÜAŞ’ın borçları olduğu gibi borca batık inşaat ve dolayısıyla enerji şirketlerinden de alacağı bulunuyor.

Tüm bunlar ışığında döviz kuru artmamasına rağmen yaşanan fahiş elektrik ve doğalgaz zamları akıllarda BOTAŞ gibi kamu şirketlerinin alacak tahsilatı yapamadığı için fiyat artışına mı gittiği sorularını doğuruyor.

Ozan Gündoğdu-BirGün

Toplantının açılış konuşmasını yapan MÜSİAD Mardin Şube Başkanı Nurettin Kasap, inşaat sektöründe yaşanan, müteahhit çokluğu, yabancı mülk satışı izini ve faizler ile ilgili konu başlıklarını gündeme getirerek, Mardin’in turizm ve tarım alanında büyük bir yatırım potansiyeli olduğuna dikkat çekti. Kasap, sektörün çukur siyasetinde aldığı darbe sonrası yeni toparlanma sürecinde, bakanlıktan destek alarak yeniden yükselişe geçmesini talep etti.

Sektör müşteri taleplerine göre şekillenen bir yapıda gelişiyor

MÜSİAD Genel Başkan Yardımcısı Ali Reis Topçu katılımcılara teşekkür ederek sektör sorunlarının bakanlık bünyesinde geliştirilecek çözüm önerileri ile sorunlardan arınabileceğini ifade etti.

Topçu, “İnşaat sektörü çatısı altında yer alan inşaat malzemeleri ve yapı malzemeleri sektörümüz de özellikle son on yılda önemli bir yükseliş yaşadı. Sektör, bu başarısının yanı sıra içinde bulunduğumuz çağın getirdiği yenilik ve değişim gerekliliğini de yüksek oranda yerine getirerek farkını ortaya koyuyor. Bugün, inovasyonla büyüyen bir inşaat sektörü görüyoruz. Yani sektör, artık yalnızca konut ihtiyacını karşılamaya yönelik üretim yapan değil, dünya trendlerini yakından takip ederek tasarıma önem veren ve müşteri taleplerine göre şekillenen bir yapıda gelişiyor. Bu, sektörün geleceği açısından bizleri son derece umutlandıran ve sevindiren bir gelişme. MÜSİAD olarak, tüm sektörlerde olduğu gibi inşaat sektöründe de mevcut sorunlara ve onların çözümüne yönelik çalışmalar yapıyoruz. Raporlar yayınlıyor, bu raporları ilgili makamlarla paylaşıyoruz.” dedi.

“Olağan belediyecilikle herkese dokunuyor yatırım yapıyoruz”

Toplantıda konuşan Vali ve Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Mustafa Yaman, olağanüstü dedikleri belediyecilik ile bölgenin ilk kez olağan belediyecilik hizmeti aldığını kaydederek, “Tabi sektör sıkıntılıyken özellikle bölgede bakanım ve milyonların destekleri ile kayyum belediyeleri sayesinde sektörde bir canlanma oluşturuldu. O canlanmayla da şehirdeki çoğu hizmet ve yatırım yapılmaya çalışılıyor. Kamuoyunda malum hükümetin bu uygulamasına karşı çevreler tarafından hep olağanüstü hal olağanüstü hal deniliyor. Ben hep şunu söyledim: Olağan belediyecilik yapıyoruz biz. Çünkü olağanüstü hal belediyeciliğini bizden önceki dönem HDP’li belediyeler hiçbir şey yapmayarak göstermişler. Biz buraya ilk geldiğimizde her taraf çöp yığınıydı. Normal belediye hizmetleri bile yapılmıyordu. Hükümetimizin ve Cumhurbaşkanımızın desteği ile bölgee, artık olağan belediyecilikte her yerde olan, her hizmete koşan ve hükümetimizin desteğini alan belediyecilik anlayışı var” diye konuştu.

“Sorun müteahhit sayısının fazla olması değil”

Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Mücahit Demirtaş sektörün müteahhit sayısının fazla olmasından kaynaklı sıkıntı içinde olmadığını kaydederek, “Şimdi Nurettin bey “inşaat imdat” dedi, programı tek kelimeye indirdi. Bizim de imdat çığlığına karşı sorumluluğumuz ve ağırlığını üzerinde hissettiğimiz ayrı bir külfet oldu. Şimdi 300, 400 bin müteahhit sayısı olduğu söyleniyor. İşte 90 bini İstanbul’da. Arkadaşlar bu yanlış teşhis. Piyasada müteahhit fazla olduğu için sektör bu hale gelmedi. Ticaret yapan arkadaşlarımız da bilir ki bir çarşı içinde aynı sektörde aynı işi yapan çok dükkan olursa orası bir pazar merkezi olur. Merkez olursa hem kalite artar hem rekabet olur. Dolayısı ile teşhisi tam koymazsak çözümünde de gerçek çözümü bulamayız. Sorun müteahhitlerin fazlalığında değil, sektör içinde çok fazla konut üretilmesinden kaynaklanıyor. Bu imar artışları ile ilgili Ankara’da herkes bilir ama erbabı bileceği için söylüyorum. Kentsel dönüşüm hesaplamalarında, emsal hesaplamalarında bir takım avantajları olan maddelerimiz vardı. Önce 6. madde sonra geçici 10. madde kapsamında sektörün temsilcileri ile Ankara’da her yıl toplantı yapıyorduk. Her defasında yüzde 60 konut üretmek için bizden talepte bulunuyorlardı. Bu herkese eşit olarak gelecek bir artış. Aslında artış bile değil. Herkes aynı oranda ve daha fazla yapacak. Az olsun kıymetli olsun, değerli olsun” ifadelerini kullandı.

Konuşmaların ardından sektör temsilcileri ile soru cevap yapılarak sektör sorunları gündeme getirildi.

Zaripov, Özbekistan ve Türkiye cumhurbaşkanlarının karşılıklı ziyaretlerinin ardından iki ülke arasındaki ilişkilerin üst düzeye çıktığını hatırlatarak, bu çerçevede Türkiye ile inşaat ve inşaat malzemeleri alanlarındaki iş birliğini de geliştirmek istediklerini kaydetti.

Zaripov, son 2 yılda hükümetin çalışmaları sonucunda Özbekistan’ın yatırım alanında en olumlu koşullar sağlayan ülkeler arasına girdiğini dile getirerek, bu kapsamda alınan karar ve yasaların inşaat sektörünün geliştirilmesi için yeni imkan ve fırsatlar sunduğunu bildirdi.

Zaripov, Özbekistan’ın coğrafi olarak Orta Asya’nın tam merkezinde olmasının ve tüm bölge ülkeleriyle ortak sınırlarının bulunmasının önemini vurgulayarak, bunun büyük bir pazar potansiyeli oluşturduğunu belirtti. Ülkede çok sayıda serbest ekonomi bölgelerinin oluşturulduğuna dikkati çeken Zaripov, bu bölgelerde yabancı yatırımcılar için çeşitli imtiyaz ve önceliklerin sağlandığının altını çizdi.

Son olarak inşaat ve inşaat malzemeleri alanlarındaki iş birliğini geliştirmek amacıyla Türkiye’ye ziyarette bulunduklarını anlatan Zaripov, ziyarette inşaat malzemeleri üretici şirketlerle çeşitli anlaşma ve mutabakat sağladıklarını söyledi. Son dönemde Türk iş adamlarının Özbekistan’daki inşaat sektörüne büyük ilgi gösterdiğini dile getiren Zaripov, inşaat malzemeleri üretimi sektöründe Türk şirketlerinin başarılı faaliyet yaptığını kaydetti.

Türk iş adamlarını inşaat sektörüne yatırım yapmaya çağıran Zarpov, “Türkiye, inşaat ve inşaat malzemeleri üretimi alanlarında büyük bir deneyime sahip. Türkiye’nin inşaat sektöründeki zengin deneyiminden istifade etmek istiyoruz. Türkiye’de inşaat sektöründe kullanılan yenilikçi teknolojiler ve malzemelerin günümüzde Özbekistan’daki inşaat sektöründe de kullanılmasını amaçlıyoruz.” dedi.

Özbekistan’ın yatırım yapmak için zengin kaynaklara, büyük talep ve piyasaya, sağlam hukuki altyapı ve olumlu yatırım koşullarına sahip olduğunu belirten Zaripov, tüm bunların yabancı yatırımcılar için Özbekistan’ı cazip kıldığını ve büyük fırsatlar sağladığını dile getirdi.

Zaripov, Özbekistan’ın çok sayıda mermer ve granit ocaklarına sahip olduğunu anımsatarak, bu sektörde büyük tecrübeye sahip Türk iş adamlarıyla iş birliği yapmak istediklerini vurguladı. İnşaat sektöründe kullanılan polimerlerin üretimi konusunda da Türk iş adamlarıyla iş birliği yapabileceklerini ifade eden Zaripov, ayrıca cam, çimento, boya ve diğer inşaat malzemeleri üretiminde de bu iş birliğini geliştirmeyi amaçladıklarını bildirdi.

AA

İnşaat firmalarının mağdurları yüz binleri bulabilir

Türkiye genelinde binlerce lisanslı ya da lisanssız müteahhit bulunuyor. Konkordato ilan eden şirketler arasında en çok inşaat sektöründe faaliyet gösterenler dikkat çekiyor. İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı Nusret Suna, “Son 6 aya baktığımızda ülkemizde inşaat sektöründe bir durgunluk baş gösterdi. Bunun arkasından büyük firmaların konkordato ilan ettiğini görüyoruz” dedi.

Maket proje satışları mağdur ediyor

Proje maketi üzerinde satışı yapılan ve tamamlanmayan, tüketicilere teslim edilmeyen inşaat projelerinde binlerce insan mağdur oluyor. Uzmanlara göre bu konuda mağdur kişi sayısı yüz binleri bulabilir. Ancak asıl mağduriyet bir inşaat firmasının konkordato ilan etmesinden kaynaklanmıyor. Maket proje üzerinde taşınmaz satın alan tüketicilerin asıl mağdur olduğu konu satış sözleşmelerinin noter huzurunda ya da tapu dairesinden yapılmamasından kaynaklanıyor. Noter huzurunda yapılmayan konut satış sözleşmeleri kanunen “Adi Sözleşme” olarak tabir ediliyor. Bu nedenle firma konkordato ilan ettiği zaman taşınmazı satın alan kişilerin sözleşmeleri, taşınmazdan hak talep etmelerini engelliyor. Mağdurlar firmadan sadece ödeme yaptığı meblağı talep edebiliyor. Ancak satış sözleşmesinin noter huzurunda tapu dairesinde yapılması durumunda, taşınmazı alanlar ödemesini yaptığını mülk üzerinden hak talep edebiliyor.

Hukuka aykırı

Uzmanlar, bir çok firmanın proje maketi üzerinden satış yaptıklarında, tüketicileri adi sözleşme yapmaya yönlendirdiklerini ve bunun tüketici kanununa aykırı olduğu uyarısında bulunuyor. Demirören Haber Ajansı (DHA)’na konuyu değerlendiren Gayrimenkul Hukuku uzmanı Avukat Gürsel Devrim İyim, “Noterde yapılmayan, adi biçimde yapılmış taşınmaz sözleşmeleriyle karşılaşıyoruz. Bunu özellikle büyük firmalar yapıyor. ‘Noter masrafından kaçınmak için’ diyorlar. Oysa noterde yapılmayan taşınmaz vaadi satış sözleşmesi geçerli değildir. Size çok kısıtlı istisnalar dışında taşınmazın devri hakkını doğurmaz. Bir istisnası var; taşınmaz bana adi bir şekilde satıldı. Ben orada yaşamaya başladım. Bu durumda tapunun bana verilmesi için dava açabiliyorum. Eğer noterde yapılan bir sözleşme yoksa, ‘ev aldım ya da taşınmaz aldım’ sanıyorsunuz ama aldığınız hiçbir şey yoktur. Yaptığınız işlem geçersizdir. Siz yalnızca belgede ödediğiniz para belli ise onu talep edebilirsiniz. Ekonomik taleptir bu ve buna çok dikkat edilmesi gerekir. Noterde yapılmayan taşınmaza ait işlemler geçersizdir. Sadece ekonomik talepte bulunma hakkına sahip oluyorsunuz. Ama sizin amacınız çok farklıydı, amacınız bir ev almaktı. Yapılan işlemin noterde yapılıp, yapılmadığı önem arz ediyor. Çok çok büyük şirketler adi sözleşme yapıyorlar. Kağıda yazmış, imza atmış, kendi aralarında yapmışlar satışı” şeklinde konuştu.

“Kurallara uyulmuş olsa maketten konut satın alıp bir tek kişi mağdur olmaz”

Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, 2014 yılında çıkan 652 sayılı Tüketici Kanunu’na dikkat çekerek, “Bu kurallara uyulmuş olsa maketten konut satın alıp bir tek kişi mağdur olmaz. Mümkün değil çünkü bu kanun 40. maddesi ve devamındaki maddelerde satışın nasıl yapılacağı, sözleşmenin nasıl olacağı ne şekilde teminata bağlanacağı açık açık yazıyor. Adi sözleşme yani noter veya tapu dışında yapılan ön ödemeli konut satışı yasak, kanuna aykırı. Bakanlığa ihbar edildiği takdirde ciddi para cezaları ve yaptırımlarla karşı karşıya kalırlar. Yarıca kanuna aykırı sözleşmelerle tüketicinin mağduriyetine sebep olan müteahhit firmanın yetkilileri de dolandırıcılıktan yargılanabilirler” dedi.

“Ne üzerine ipotek gelebilir, ne de haciz gelebilir”

Ağaoğlu, “Bir maket, bir proje ve bir de müteahhidin antetli kağıdı ile olmaz bu iş. Olması gereken şekli; notere gidilecek, düzenleme suretiyle yapılacak, tapuya verilmiş olan belediyeden onaylı inşaat projesinde hangi kattan, hangi daireyi aldığına dair noter belgesi işlenecek. Ondan sonra ne üzerine ipotek gelebilir, ne de haciz gelebilir. Çünkü o daire artık tüketicinindir. Tüketicinin bugün mağdur olmasının temelinde yatan sebep tüketici kanunun ön gördüğü şartların yerine getirilmeden sözleşmelerin yapılması. Burada biz tüketici örgütleri de sorumluyuz. Tüketicileri yeterince bilinçlendiremedik. Açık ve net söylüyorum bu şekilde satış yapmak yasak. Şirketin antetli kağıdıyla konut satışı olmaz. Bitmemiş konutların satışı mutlaka noterden yapılacak, noter harcı da kaldırıldı, engel değil veya tapuya gidilecek. Noterden yapıldıysa tapuya şerh düşüldüğünde artık o tüketici garantidedir. Konut satışları bu yöntemlerle yani hukuka aykırı şekilde yapılıyorsa mağdurlar yüz binlerle ifade edilecektir” şeklinde konuştu.

5 binin üzerinde mağdur

Esenyurt’ta bulunan bir projeden daire alan mağdurlar ise alacaklarına karşı çözüm arıyor. 5 binin üzerinde mağdurun bulunduğu projede yine adi sözleşme yapıldığı dikkat çekiyor. Mağdurların çok azı noter satışı yaptığını dile getiriyor. Sözleşmelerinin noter mi yoksa firma sözleşmesi olduğundan bile haberi olmayanlar bulunuyor. Mağdurlar sık sık tamamlanmamış inşaata giderek teslim edilmeyen evlerine bakıyorlar. Mağdurlar haklarını tek tek mahkemede ararken, sosyal medya üzerinde iletişim kurarak birlikte çözüm arıyor ve birbirlerine destek oluyorlar.

“Gereğinden fazla inşaat yaptık”

İnşaat sektörünün yaşadığı dar boğazı anlatan İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Başkanı Nusret Suna, “Son 6 aya baktığımızda ülkemizde inşaat sektöründe bir durgunluk baş gösterdi. Bunun arkasından büyük firmaların konkordato ilan ettiğini görüyoruz. Ama iş bununla bitmiyor. Bunun yanında yüzlerce de bireysel inşaat firmaları, yap-sat müteahhitliği yapan firmalarda da kapanmalar var. Kamu işleri yapan müteahhit firmalarında işten çıkarmalar devam ediyor. İnşaatlar durmuş vaziyette. Dileriz ki bu durgunluk fazla uzun sürmez, ‘kısa sürede bunu atlatırız’ diye düşünüyorum. Biz gereğinden fazla inşaat yaptık. Bu bir plan dahilinde değildi. En büyük sıkıntı bu” dedi.

“İstanbul’un konut sayısının yüzde 30-40’ı ihtiyaçtan fazla”

Suna, “İnşaat kalemlerimizden bazıları da ithal malzemelerden oluşur. Ülkemizde kendi ürettiğimiz demir yetersiz olduğu için ithal ediliyor ve inşaatların temel malzemesi bu. Döviz fiyatlarındaki aşırı dalgalanma inşaat maliyetlerini de etkiliyor. Vitrifiye malzemeleri, boya malzemeleri ithal ürünler. Bunların bütününe baktığımız zaman konut inşaatlarında malzemenin yüzde 30’u ithaldir. Bu yüzde 30’luk ithal malzemede dövize bağlı olduğu için yüzde 15-20 civarında maliyet artışı yaşandı” şeklinde konuştu.

Nusret Suna, Türkiye genelinde konut fazlası olduğuna dikkat çekerek, “Türkiye geneline baktığımız zaman milyon mertebesinde ihtiyaçtan fazla konut var. İstanbul’a baktığımız zamanda da, İstanbul’un şu andaki konut sayısının yüzde 30-40’ı ihtiyaçtan fazla. Muazzam derecede satılığa çıkarılmış boş duran konut var.

Konkordato nedir?

İcra ve İflas Kanunu’nun 285-309. maddeleri arasında düzenlenmiş olan konkordato, Şubat ayında TBMM’de kabul edilerek Mart’ta Resmi Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren 7101 sayılı “İcra ve İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile yeni bir yapıya dönüştürüldü. Bu değişiklikle, bünyesinde pek çok sorunu barındıran iflasın ertelenmesi düzeni yerine konkordato düzeni getirildi. Konkordato uzun süredir var olmasına rağmen Şubat’ta yapılan değişiklikler ile daha pratik ve uygulanabilir hale getirildi. Konkordato aslında, finansal yapısı önemli ölçüde bozulan iyi niyetli ve dürüst borçlu işletmeler ile kooperatifleri korumayı amaçlayan bir düzenleme. Ancak, piyasadaki borç ödeme sıkıntısı firmaları ister istemez konkordatoya yönlendiriyor. Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir borç ödeme anlaşması.

Buna göre, borçlu kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul ediyor. Borçlunun mevcut alacaklarının en az yüzde 50’sinin borçlarını karşılayacak durumda olması gerekiyor. Konkordato için İcra Hukuk Mahkemesi’ne yapılan başvuru, Asliye Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanıyor. Onaylanmadığı sürece konkordato süreci başlamıyor. İlk olarak firmaya 3 aylık ön süre tanınıyor. Ardında bu süre bir yıla uzatılıyor. Ancak konkordato sürecinde borçlu alacaklılara ödeme yapamazsa iflas süreci başlıyor.

Hürriyet

İnşaat sektörü güven endeksi 2010’dan bu yana en düşük seviyesinde

İnşaat sektörü güven endeksi, Ağustos ayındaki hızlı düşüşün ardından Eylül ayında da sert bir gerileme gösterdi. Böylece inşaat sektörü güven endeksi, ölçülmeye başlandığı 2010 yılından bu yana en düşük seviyesine indi. Eylül ayında güven endeksi 15,3 puan birden geriledi.İnşaat sektörü güven endeksinde gerçekleşen gerilemede, ekonomide yaşanan sıkıntıların yanı sıra, daha çok inşaat sektöründeki sorunlar belirleyici oldu. İnşaat sektöründe önemli ölçüde talep ve finansman sorunları görülürken, müteahhit firmaların mali yapılarına ilişkin endişeler de piyasa işleyişinde tıkanma yaşanmasına yol açtı.

Mevcut inşaat işleri seviyesi Eylül ayında 19,5 puan düştü

Eylül ayında mevcut inşaat işleri seviyesinde çok önemli bir gerileme ve durgunluk yaşandı. Mevcut inşaat işleri seviyesini ölçen endeks, Eylül ayında 19,5 puan gerileyerek 2010 yılından bu yana en yüksek aylık gerilemesini yaşadı. İnşaat işlerinin gerilemesinde iki önemli neden bulunuyor; ilki talep tarafındaki küçülme. Esas önemli neden ise finansman maliyetlerinin geldiği seviyeler ile finansman olanaklarının kesilmesi. Mevcut inşaat işlerinin, bu iki koşulda iyileşme olmadığı sürece daralmaya devam edeceği öngörülüyor.

Yeni alınan inşaat işleri de 2010’dan bu yana en düşük seviyesinde

Alınan yeni iş siparişleri Eylül ayında, 2010 yılından bu yana en düşük seviyesine indi. İnşaat sektörü ve piyasalarında yaşanan talep ve finansman sorunları yeni inşaat siparişlerinde hızlı küçülmeye yol açtı. Bu nedenle izleyen aylarda inşaat malzemesi talebinin de düşmesi bekleniyor.

İpotekli konut satışlarında Ağustos ayında tarihi düşüş yaşandı

Türkiye genelinde konut satışlarında banka kredileri ile yapılan (ipotekli) satışlar önemli rol oynuyor. İpotekli konut satışlarında tarihi bir düşüş yaşanan Ağustos ayında, 12 bin 743 adet ipotekli konut satışı gerçekleşti. Konut kredi faizlerinin aylık ortalama yüzde 1,89’a ulaşması ile birlikte kredili-ipotekli konut alım talebi de ciddi şekilde düştü. Konut kredisi faiz oranlarında artışın devam etmesi, ipotekli konut satışlarında düşüşün süreceğini gösteriyor.

Yeni Ekonomi Programı, inşaat sektöründe durgunluğa işaret ediyor

Yeni Ekonomi Programı’nın genel ve sayısal hedefleri, inşaat sektöründe de yavaşlama olacağını gösteriyor. Öncelikle özel tüketim harcamalarında 2019 yılında yüzde 2 büyüme öngörülüyor. Buna göre hane halklarının harcamalarında sınırlı bir büyüme olabilir. Bundan konut satışları ve kiralamalar da olumsuz etkilenebilir. İnşaat sektöründeki büyümeyi de içeren özel yatırımlarda büyüme ise 2019 yılı için yine 2 olarak hedefleniyor. İnşaat sektöründe de 2019 yılında en fazla yüzde 2 büyüme olacağına işaret ediliyor. 2019 yılında kamu yatırımlarında ise yüzde 36,1 daralma öngörülüyor. Programın kamu mali disiplini hedefi çerçevesinde en çok kamu yatırımlarının etkilenmesi bekleniyor. Kamu yatırımlarında gerileme, kamu altyapı ve inşaat harcamalarında da önemli bir küçülme anlamına geliyor. Bu hedefleri ile Yeni Ekonomi Programı, inşaat sektöründe 2019 yılında küçülme yaşanma olasılığını dahi içeriyor.

İnşaat malzemeleri ihracatı Temmuz ayında yüzde 32,7 arttı

İnşaat malzemeleri ihracatında, Temmuz ayında sıçrama yaşandı. Temmuz ayı ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 32,7 artarak 1,76 milyar dolar olarak gerçekleşti. 2018 yılına hızlı bir başlangıç yapan ihracat, yılın ilk yarısındaki yüksek performansını yılın ikinci yarısına taşıdı. Pazarlarda iyileşmelerin ihracat üzerindeki olumlu etkisi yeni yılın ikinci yarısında da devam etti. Ancak özellikle iç piyasada şiddetlenen yavaşlama Temmuz ayı ihracat artışında etkili oldu. 2018 yılının ilk 7 ayında ihracat yüzde 19,6 artarak 11,72 milyar dolara ulaştı. İhracattaki kuvvetli artış Temmuz ayında da sürdü. Böylece Temmuz 2017-Temmuz 2018 döneminde yıllık ihracat 19 milyar dolar seviyesini aşarak 19,21 milyar dolar olarak gerçekleşti. 2018 yılında ihracat yüksek performans göstermeye devam etti. Yakın ve komşu pazarlarda göreceli iyileşme ile AB pazarı, ihracat artışına katkı sağlıyor. Döviz kurlarındaki artış da ihracata destek veriyor.

Yeni Akit Gazetesi’nde yer alan habere göre; İstanbul, İzmir ve Ankara gibi büyük şehirlerde yükselen konut fiyatlarının makul seviyelere çekilmesinin arsa maliyetlerin düşmesine bağlı olduğunu söyleyen inşaat şirketlerinin patronları zaman zaman ucuz konut seferberliğine katkı sağlayabilecekleri bildiriyorlar.

Özyurtlar Holding YKB Tamer Özyurt: ’’Beklentileri ne derece yukarı taşırsanız maliyetler de o derecede artıyor. Ancak metrekaresi 4 bin 500 – 5 bin liraya konut satmak kolay değil. Artık herkes gerçekçi düşünmeli. Konuta ihtiyacı olanların büyük bir kısmının aylık geliri 2 bin 500 – 3 bin lira düzeyinde. Satın alma gücü ortada iken, bu kesim için konutları metrekaresi 3 bin lira civarında satacak şekilde ilerlemek gerekiyor. Son 3 -4 yıldır A grubuna da hitap eden projeler üretsek de, vatandaşların uygun fiyatla konut edinmesi için her üretici elinden geleni yapmalıdır.

Sur Yapı YKB Başkanı Altan Elmas: “Gayrimenkulde lükse talep azaldı, asıl talep ucuz konutlara. Artan arsa maliyetleri istemediğimiz bir şekilde sektörü talebin sınırlı olduğu piramidin üstüne doğru itiyor. Ancak talep aşağıda. Bunu dikkate almalıyız. Çok büyük evler yerine daha küçük evler yapılabilir. Ayrıca devlet tarafından yapılan ihalelerde de arsa payı yüzde 25’le sınırlandırılabilir. Aynı şekilde fiyatlara da bir sınır koyabilir.

Tahincioğlu Holding YKB Özcan Tahincioğlu: Alt gelir grubuna yönelik ucuz konutlara olan ihtiyaç artıyor. O alana yönelmek istiyoruz ama arsa fiyatlarının yüksekliği buna engel oluyor. Bu konuda atılacak adımlara destek vermeye hazırız.

Ortadoğu Grup İcra Kurulu Başkanı Mehmet Gür: İstanbul gibi büyük şehirlerde metrekaresi uygun fiyattan satın alınabilir konutlar için yüksek talep var. Burada önemli olan arsa maliyetidir. İstanbul merkezinin dışında da olsa böyle bir hareketlilik gündeme gelirse destekleriz.

Ağaoğlu Şirketler Grubu Başkanı Ali Ağaoğlu: Devlet arsa ağası konumunda. Özel sektör arsa olmadığı için üretim yapamıyor. Ucuz eve talep var, üretim yok. Devlet ve özel sektör bir araya gelmeli bir formül bulunmalı. Bu sorunu iki taraf da tek başına çözemez.

Dap Holding YKB Ziya Yılmaz: Şehir genelinde Milli Emlak ya da vakıflara ait arsalar imara açılırsa yeni konutlar yapılır. TOKİ önderliğinde özel sektör bunu çok rahat yapar. İstanbul’da metrekaresi 4 bin lira altında ev üretilmeli. Ama sadece ucuz ev yapılacak diye şehri çirkinleştirmemeliyiz.

Faaliyet Endeksi inşaat faaliyetlerinde yavaşlamaya işaret etti

Hazır Beton Faaliyet Endeksi temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %2’lik düşüş sergiledi. Ankete katılan firmaların yalnızca %25’i temmuz ayında satışlarının arttığını belirtti. Alınan kayıtlı siparişlerde artış olduğunu belirtenlerin oranı %23 olarak gerçekleşti.

Güven Endeksinde temmuz ayında gerileme gösterdi

Hazır Beton Güven Endeksi temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %1,8’lik düşüş gösterdi. Ankete katılan firmaların %10’u tedarikçilere vereceği siparişin önümüzdeki üç ayda artacağını ifade etti.

Beklenti Endeksi olumsuz görünüm sergilemeye devam etti

İnşaat sektöründe önümüzdeki dönemde yaşanması muhtemel gelişmeleri göstermesi açısından önemli olan Hazır Beton Beklenti Endeksi’nin temmuz ayı değeri bir önceki yılın aynı ayının %2,1 altında kaldı. Önümüzdeki üç ayda satışlarında olumsuz bir gelişme beklemeyenlerin oranı %12 olarak gerçekleşti.

Konut kredi faizindeki artış ve yükselen maliyetler inşaat faaliyetlerini baskılamıştır

Hazır Beton Endeksi Temmuz Ayı Raporu’nun sonuçlarını değerlendiren Avrupa Hazır Beton Birliği (ERMCO) ve THBB Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Işık, tüm öncü göstergelerin, inşaat faaliyetlerinde halen beklenen ivme sürecinin yakalanmadığına işaret ettiğini dile getirdi. İnşaat sektörünün, yılın üçüncü çeyreğine yavaş bir giriş yaptığını ifade eden Yavuz Işık, “Son açıklanan konut satış rakamlarına göre haziran ayında yüz binin üzerinde konut satışı gerçekleşmiş olsa da inşaat sektörü yeni ekonomik koşulların etkisi ile faaliyetlerini yavaşlatmış durumdadır. Kamu bankaları üzerinden yürümekte olan düşük konut kredisi uygulaması, konut satışlarında ciddi bir etki yaratmıştır. Ancak geçici süreli bu politikanın son bulması ile konut kredi faizindeki artış ve yükselen maliyetler inşaat faaliyetlerini baskılamıştır. Kurdaki hareketliliğin yarattığı belirsizlik ve yüksek faiz, hane halkının talebini ötelemesine neden olmaktadır. Tüm bunlar inşaat faaliyetlerinde bugün görünen yavaşlamanın nedenleri olarak karşımıza çıkmaktadır.” dedi.

Vatandaş korunacak

Ankara’da makamında bir araya geldiğimiz Bakan Kurum, sektörün sağlıklı büyümesi için yeni bir çalışma başlatacaklarını dile getirdi. Hem inşaat sektörü hem de şehircilik adına önemli adımlar atılacağını belirten Kurum, “Tüm sorunların çözümü için işin kaynağına inmek gerek. Artık önüne gelen müteahhit olamayacak, inşaat yapamayacak. Finansman yapısı ve tecrübesi yeterli olmayan firmalar çok fazla. Bunlar yarı yolda kalınca vatandaş da mağdur oluyor, konutzede oluşuyor. Biz yapacağımız düzenleme ile hem vatandaşın sorun yaşamasının önüne geçeceğiz hem de Türk ekonomisi için önemli olan inşaat sektöründe sağlıklı büyümenin yolunu açacağız” dedi.

Firmaların mali gücü ve iş bitirme gücüne göre sınıflandırılacağını dile getiren Bakan Murat Kurum, “Bir firma ruhsata başvurunca bakacağız, bu işin üstesinden gelir mi, gelemez mi? Ona göre süreci yöneteceğiz. Kentsel dönüşüm yasası olan 6306 sayılı yasa ya da 3194 sayılı imar kanunda gerekli düzenlemeler devreye girecek. Bunun altyapısını çalışıyoruz” diye konuştu.

Tamamlama sigortası

Yarım kalan projelerin vatandaşları da zor durumda bıraktığını belirten Bakan Kurum’un gündemindeki bir diğer konu da bina tamamlama sigortası. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın 2015 yılında çıkardığı kanunla bina tamamlama sigortasının önü açıldı. Halk arasında maketten satış olarak bilinen, ön ödemeli konut satışı yoluyla bir ev alındığında, eğer tamamlama sigortası var ise firma iflas etse dahi sigorta o projeyi tamamlıyor. Böylece işin başında konutzede olma ihtimali ortadan kalkıyor. Yasal düzenlemesi yapılan ancak uygulamada örneğine çok olmayan bu sigorta türü de bakanlığın gündeminde. Bakan Kurum, bina tamamlama sigortasının yaygınlaşması için de çalışmalar yapacaklarını ifade etti.

Dar gelirli için sosyal konut hamlesi

Ülke genelinde alt ve orta gelirli vatandaşın ev sahibi olması için çalıştıklarını belirten Bakan Kurum, büyük ölçekli sosyal konut projeleri planladıklarını ifade etti. Kaynak oluşturma çalışmalarına başladıklarını söyleyen Kurum, “100 günlük eylem planında 30 bin sosyal konut dedik ama ana hedefimiz bunun çok çok üzerinde. Atıl hazine taşınmazları ve tescil dışı çok büyük alanlar var. Bunlar ekonomiye kazandırarak gerekli kaynak sağlanacak. Sonrasında ulaşılabilir fiyatlı konutlar üreteceğiz” dedi.

Şehircilikte yeni dönem başlıyor

Bakan Kurum, şehircilik adına da önemli adımlar atacaklarının sinyalini verdi. Yapılacak her türlü yapı için bir ihtiyaç analizi gerektiğini belirten Kurum, “Şehirlerin ihtiyacı ne, altyapısı nasıl, nüfusu ve nüfus artış oranı ne gibi çok sayıda faktör incelenecek. Bakacağız o bölgede ne gerekli ne gereksiz. Bir alışveriş merkezi varsa hemen yanına bir tane daha gerek mi? Tüm bunları çalışıyoruz. Sorunu üst ölçekte çözersek hata yapılmasının önü kapanır ve yolumuza güvenli adımlarla ilerleyebiliriz ” dedi.

Ekonomik savaş boşa çıkacak

Kurlardaki aşırı hareketliliği de yorumlayan Kurum, Türkiye’ye karşı yürütülen ekonomik savaşın boşa çıkacağını ve dev projeleri hayata geçirmek için gaza basacaklarını dile getirdi. Bakan Kurum, “Biz, zor günlerimizde hep beraber olarak hareket ettik. Bunu en son da 15 Temmuz’da gösterdik. 100 günlük eylem planımızdaki icraatları hızlı bir şekilde gerçekleştireceğiz. Projelerimize aynı hız ve kararlılıkla devam edeceğimizden kimsenin şüphesi olmasın” dedi. Ayrıca Kurum, öncelikli projelerin Kanal İstanbul ve Millet Bahçeleri olduğunu da sözlerine ekledi.

Yatırımcı korunacak

Gayrimenkul sektöründe uzun yıllardır kamudan talep edilen bir düzenleme var, o da müktesep hak yani kazanılmış hak. Yatırımcılar diyor ki; Biz bir işe başlıyoruz tüm hazırlıklar tamam yarı yolda tüm imar şartları değişiyor. Sektör temsilcilerine göre bu durum yerli yatırımcıyı olduğu kadar yabancı yatırımcıyı da rahatsız ediyor. Bu konuda bir düzenlemenin de müjdesini veren Bakan Murat Kurum, “İş başladıktan ruhsat alındıktan sonra imarın değişmesi birçok kesimin ortak sorunu. Biz bu konuda da önemli bir adım atacağız” dedi.

İnşaat sektörü dinamik olmalı

İnşaat sektörü temsilcileri geçtiğimiz günlerden Murat Kurum ile Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ı ziyaret ederek destek istemişti. KDV ve tapu harcı indirimleri ve konut kredi faizi için sübvansiyon ana başlıklar olmuştu. Bakan Kurum, konut pazarının hareketlenmesi için çalıştıklarını söyledi. Pansuman olacak kısa vadeli destek yerine kalıcı düzenleme planladıklarını belirten Kurum, “İnşaat sektörünün Türk ekonomisine sağladığı yüzde 20-25’lik desteği kimse inkar edemez. Sektör her zaman dinamik olmalı, ancak bir düzenleme altına da alınmalı. Sorunların aşılması noktasında ilgili bakanlıklarla çalışıyoruz” dedi.

Gülistan Alagöz/Hürriyet

Olaya tepki gösteren vatandaşlardan Zeki Aydoğdu 6 aydır devam eden inşaatla ilgili olarak şikayetçi olduklarını fakat bugüne kadar herhangi bir sonuç alamadıklarını dile getirdi. İnşaatın bitişiğindeki evlerinin çökme tehlikesi yaşadığını öne süren  Aydoğdu, binada yaşayanların tehlike içerisinde bulunduğunu iddia etti. İnşaat başladığından bu yana gerekli önlemlerin alınmadığını savunan Aydoğdu, yetkilileri göreve davet etti.

Polis ekipleri arbede yol açan vatandaşları yatıştırırken, zabıta ekipleri ilk incelemelerin ardından inşaattaki çalışmalara son vererek mühürledi.

Suriye’nin kuzeyindeki Cerablus, Bab ve Azez ilçeleri Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Özgür Suriye Ordusu’nun (ÖSO) terör örgütlerini temizlemesinin ardından güvenli bir ortama kavuştu.

Söz konusu yerleşimlerden terör nedeniyle göç etmiş kişilerin evlerine dönmesi, hayatı eski ritmine kavuşturuyor.

Yerel meclisler de yol yapımından kanalizasyona, su ve elektrik hatlarına kadar onararak insanların yaşamlarını rahatça sürdürebilmelerini sağlıyor.

Öte yandan, Suriye’nin diğer bölgelerine göre daha güvenli olan bu yerleşimler, oldukça fazla miktarda göç alıyor.

Beşşar Esed rejiminin ülkenin orta ve güney kesimindeki saldırılarından kaçan on binlerce kişi, Bab, Azez, Cerablus’a sığındı.

Fırat Kalkanı Harekatı sonrası 1 milyonun üzerinde nüfusa ulaşan bölgede siviller barınma sıkıntısı yaşıyor.

Barınma ihtiyacının hızla artması da ticari hayatın normale dönmeye başladığı bölgede inşaat sektörünü hareketlendirdi.

Emlak vergisi yerel meclislerin bütçesine katkıda bulunuyor

Azez Yerel Meclis Başkanı Muhammet Hac Ali, AA muhabirine yaptığı açıklamada Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekatları sonrası ilçenin, doğu ve batıyı birbirine bağlayan stratejik bir öneme kavuştuğunu dile getirdi.

İlçede güvenliğin artmasıyla nüfusun üç katına çıktığını belirten Hac Ali, “Dışardan gelenler bölgenin ekonomisine destek sağladı. İş yerleri açtılar. İnşaat yapımı, arazi alım ve satımları arttı. Azez ilçesi kentsel şeması 100 yıl öncesine ait. Çarpık yapılanmaya izin vermemek için belediye ekiplerimiz özverili bir şekilde çalışıyor.” dedi.

Mimar ve mühendislerle kentsel çözümler üreterek yapılaşmanın daha düzenli olmasını sağladıklarını vurgulayan Hac Ali, şöyle devam etti:

“Esed rejimi dönemine kıyasla cüzi miktarda emlak vergisi alıyoruz. Halkımıza hizmet sağlıyoruz. Azez, Zeytin Dalı Harekatı sonrası çok daha güvenli hale geldi. 2,5 yıldır ilçemize zarar verecek saldırılarla karşılaşmıyoruz. Bu da inşaat sektöründe artışa sebep oldu.”

Hem yuva hem istihdam sağlanıyor

Azez Belediyesi çalışanı mühendis Mustafa Saldun da ilçede yapılması planlanan binaların başvurularını alarak işleme koyduklarını, projesi getirilen yapıların alanlarında keşifler yaparak kentsel yapılanmaya uygun olup olmadıklarını kontrol ettiklerini anlattı.

Azez’de yapımı devam eden bir inşaatta çalışan Zekeriya Hamed, “İnşaat sektörü iş kapımız oldu. Birçok insan rızkını inşaatlardan sağlıyor.” dedi.

Cerablus’ta inşaat yapan Müteahhit Mahmut Ureymi de “Her geçen gün bölgeye göçler oluyor. Şu an 30 civarında bina yapıyoruz. İnşallah bu projelerimiz bittiğinde daha fazla projeler gerçekleştireceğiz.” diye konuştu.

AA