AA’nın haberine göre, bu alışverişlerin senet ile yaptığını belirten Kolçak, faiz ödemek istemeyen veya bu konuda hassasiyeti olan bazı vatandaşların son dönemde müteahhit veya inşaat şirketinden senetle konut almaya yöneldiğini anlattı. Senetle satışın beraberinde ciddi riskleri getirdiğini ifade eden Kolçak, vatandaşların mağdur olmamak veya dolandırılmamak için çok dikkatli olması gerektiğini vurguladı.

‘Müteahhit teminat göstermeli’

Maket üzerinden senetle konut almak isteyen tüketicinin inşaat şirketinin güvenilirliğini sorgulaması gerektiğini belirten Kolçak, 6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun maketten konut satışlarını düzenlediğini ancak kanunun piyasada tam olarak uygulanmadığını öne sürdü.
İnşaat şirketinin tamamlama sigortası veya hak ediş, banka teminatı gibi inşaatın yapılamaması durumunda tüketiciyi garanti altına alan teminatlardan birini vermesi gerektiğini kaydeden Kolçak, buna karşılık uygulamada sadece bağlı kredinin kullanıldığını söyledi.

‘Önce ruhsatı sorgulayın’

Tüketicinin konut alacağı inşaat şirketinden yapı ruhsatının olup olmadığını öğrenmesi gerektiğini de dile getiren Kolcak, banka kredisi kullanılmaması ve senetle şirkete borçlanılması durumunda bankanın söz konusu projeye kredi veriyor olmasının büyük önem taşıdığı uyarısında bulunarak “Kredi kullanılmayacak olsa da bankanın kredi vermediği konut projelerinden uzak durulması gerekir” dedi.

‘Doğru senet tüketiciyi teminata alır’

Hatice Kolçak’ın verdiği bilgiye göre, senetle borçlanma yapılırken mutlaka senetler nama yazılı olması gerekiyor. Ayrıca her taksit için ayrı ayrı senet yapılmalı. Doğru senet yaparak da tüketicinin kendini teminata alabileceğini ifade eden Kolçak “Müteahhidin inşaatı bitirememesi durumunda nama yazılı olan senetler ödenmeyebilir ancak emri havalesine yazılı olanlar piyasada üçüncü kişiler tarafından kullanılacağı için tüketici ödemek zorunda kalacaktır” dedi.

‘Krediye uygun değilse senet yapıyor’

Gayrimenkul Hukuk Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel de Türkiye’de kredi puanı düşük olan ya da faize girmek istemeyenlerin senetle konut alımına yönlendirdiğini belirterek, senetle konut alımlarında müteahhidin iflası, projeyi bir başkasına devretmesi veya kötü niyetli olması halinde tüketicilerin konutlarını alamaması gibi durumların ortaya çıktığını anlattı.

Kredibilitesi düşük olan ya da henüz krediye hazır olmayan gayrimenkullerin senetle satıldığını anlatan Yüksel, “Evi satan müteahhit, bu senetleri bankadan kredi için kullanabilir veya üçüncü bir kişiye devredebilir. Bu, kötü niyetli devir de olabilir.

‘Senet üzerine açıklama yazın’

Bu ihtimallerde tüketicinin mağdur olmaması için senetlerin üzerine bir metin yazılması gerekiyor. ‘Senetler, şu gayrimenkulün, paftanın, parselin satışının teminatıdır’ gibi bir yazı yazılabilir” uyarısında bulundu. Böylece gayrimenkulü devralmayan tüketicinin, senet kime geçerse geçsin bu senede itiraz hakkı doğduğunu söyleyen Yüksel, ikinci tercih olarak da Ticaret Kanunu’na göre senedin ciro edilemeyeceği kaydı konulabileceğini söyledi.

‘Tapu kaydına satış vaadi yapıldığını yazdırın’

Yüksel bu durumda da daireyi satan, eğer teslim etmezse senedi başkasına da ciro edemeyeceği için alıcının bu senedi ödemek zorunda kalmayacağını ve senet icraya konursa da ödememek için karşı dava açabileceğini anlattı.

Yüksel, vatandaşın mağdur olmaması için dairenin tapu kaydına satışın vadeli yapıldığı ve “şu senetlerle ödeneceğinin” yazılmasının önemli olduğunu, söz konusu ibarenin tapuya müteahhit ile anlaşılarak konulabildiğini söyledi.

Orta ölçekli firmalar teknolojiye daha iyi ayak uyduruyor

‘İleri teknoloji vizyonuna sahip’ sınıfına giren firmaların büyük çoğunluğunun 1-5 milyar dolar cirolu, orta ölçekli firmalar olduğu gözlenen araştırmada, bu firmaların teknolojinin rekabet avantajı sağlama potansiyelinin oldukça farkında oldukları ve buna uygun olarak teknolojiye hatırı sayılır ölçüde yatırım yaptıkları ortaya çıktı. Orta ölçekli firmaların büyüklükleri daha yönetilebilir olduğundan yeni fikirleri daha hızlı benimsediği, teknolojik adımları daha hızlı atabildiği de araştırmadan çıkan sonuçlar arasında yer alıyor.

Anında proje raporlama modeli hayal geliyor

Yapı projelerinde bilgi teknolojilerinden yararlanmanın çok çeşitli yolları bulunmasına rağmen ankete katılanların sadece üçte biri mobil teknolojileri rutin şekilde kullandıklarını belirtiyor. Araştırmaya katılan pek çok proje yöneticisi, entegre-anında proje raporlama modelini hayal olarak görüyor. Bu yöneticiler manuel ve farklı sistemlerin kullanımı nedeniyle organizasyonlarının geri kaldığını belirtirken yöneticilerin sadece yüzde 20’sinde tam entegre Yönetim Bilgi Sistemi (PMIS) bulunuyor. Mühendislik ve inşaat firmalarının ile proje sahipleri ellerinin altındaki veriden tam anlamıyla yararlanmadığı saptanan araştırmaya göre, katılımcıların neredeyse üçte ikisi gözetim, denetim ve performans izlemede gelişmiş veri analitiğini kullanmadığını ifade ediyor. Tek tuşa basarak proje verilerine ulaşabilenler sadece yüzde 25 ile sınırlı kalıyor.

Sektörün muhafazakar refleksleri

KPMG Türkiye Denetim Sektörü Şirket Ortağı ve İnşaat Sektör Lideri İsmail Önder Ünal, konu yeni teknolojileri benimsemeye geldiğinde sektördeki muhafazakar reflekslerin ortaya çıktığını söyledi. Kimi şirketler için yeni teknolojilerin maliyet ve riskinin algılanan faydasından ağır bastığını anlatan Ünal, “Kimileri konfor alanlarından çıkmakta çok istekli olmayabiliyor. Ancak inşaat şirketlerinin rekabetçiliklerini koruyabilmek için mutlaka inovasyona odaklanması ve değişimi harekete geçirmesi gerekiyor”  dedi. İnşaat firmalarının ve proje sahiplerinin, teknoloji vizyonu ve stratejisi konusunda daha açık olması gerektiğini vurgulayan Ünal, yurtdışındaki gelişmelere bakıldığında mühendislik ve inşaat alanında bir devrimin eşiğinde olunduğunu söyledi.

İnsansız hava araçlarının şantiyelerin üzerinde uçup son derece detaylı görüntüler yakaladığına dikkat çeken Ünal, “Bunlar gerçek zamanlı olarak, belki de insan müdahalesi olmadan harekete geçebilecek akıllı, otomatize sistemlere aktarılıyor. Diğer yandan robotlar sondaj ve kazı, tuğla örme, kiriş bağlama gibi her tür işi yaparak hem güvenliği artırıyor hem de hata oranını azaltıyor” diye konuştu.  Mobil izleme sayesinde yapılan işin dünyanın herhangi bir yerinden takip edilebildiğine dikkat çeken Ünal, “Buna bir de tedarik zinciri sürelerini kısaltabilecek ve modüler birleştirmeyi mümkün kılabilecek karmaşık tasarımların yaratılmasını sağlayan 3D baskı yeteneğini eklediğinizde gelişmelerin niye bu kadar heyecan yarattığını anlayabilirsiniz” şeklinde konuştu.