Türk müteahhitlik sektörü, küresel ekonomideki belirsizliklere rağmen uluslararası pazarlardaki güçlü konumunu korumaya devam ediyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre sektör, 2026 yılının ilk beş ayında 15 farklı ülkede toplam 40 yeni proje üstlenirken, bu projelerin toplam değeri 2,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

2021 yılında 32 milyar dolarlık proje

Dünyanın en büyük uluslararası müteahhitlik pazarlarında önemli pay sahibi olan Türk firmaları, son yıllarda özellikle altyapı, ulaşım, enerji ve konut yatırımlarında dikkat çekici bir performans ortaya koyuyor. Sektör, 2021 yılında 32 milyar dolarlık proje hacmiyle tarihi rekorunu kırarken, sonraki yıllarda da yüksek proje büyüklüklerini korumayı başardı.

2024 yılında yaklaşık 29,9 milyar dolarlık proje

2024 yılında yaklaşık 29,9 milyar dolarlık proje üstlenen Türk müteahhitleri, küresel ekonomik sorunlara ve bölgesel jeopolitik risklere rağmen uluslararası pazarlardaki etkinliğini sürdürdü. Sektörün bugüne kadar 138 ülkede tamamladığı ve yürüttüğü proje sayısı 12 bin 901’e ulaşırken, toplam proje hacmi 562,6 milyar dolar seviyesine çıktı.

Yatırımcılar açısından dikkat çeken göstergelerden biri de proje büyüklükleri oldu. Türk firmalarının üstlendiği projelerde ortalama proje bedeli son yıllarda yeniden yükseliş eğilimine girerken, yüksek bütçeli altyapı ve enerji yatırımlarının sektörün gelir potansiyelini desteklediği görülüyor.

Bölgesel dağılım incelendiğinde Türk müteahhitlerinin en güçlü olduğu coğrafya yüzde 42,7 payla Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri oldu. Bu bölgeyi yüzde 25,4 ile Orta Doğu ve yüzde 18,1 ile Afrika takip etti. Avrupa ve Asya pazarları da Türk firmalarının büyüme stratejilerinde önemli yer tutmaya devam ediyor.

Sektörün bugüne kadar en yoğun faaliyet gösterdiği alanların başında kara yolu, tünel ve köprü projeleri gelirken, konut ve rezidans yatırımları, enerji santralleri, demir yolu projeleri ve ticaret merkezleri de öne çıkan yatırım kalemleri arasında yer aldı. Uzmanlar, özellikle Orta Doğu, Afrika ve Orta Asya’da artan altyapı yatırımlarının Türk müteahhitleri için önümüzdeki dönemde yeni iş fırsatları yaratabileceğini değerlendiriyor.

Mert Davut-AA

Güvenli yapılar yatırım kararlarında ilk sıraya yükseliyor

Özellikle deprem riskinin daha fazla hissedildiği bir dönemde yatırımcılar, yalnızca bir konut ya da ticari gayrimenkul satın almak yerine uzun vadeli güvenlik ve yaşam kalitesi sunan projelere yöneliyor. Yapı güvenliği yüksek, güncel standartlara uygun şekilde geliştirilen ve sosyal donatı alanlarıyla desteklenen projelerin önümüzdeki dönemde daha fazla değer kazanacağı öngörülüyor. Uzmanlar, yatırımcıların artık metrekare fiyatından önce yapısal güvenliği sorguladığına dikkat çekiyor.

Sürdürülebilir projeler öne çıkıyor

Çevresel farkındalığın artmasıyla birlikte enerji tasarrufu sağlayan sistemler, yenilenebilir enerji çözümleri ve çevre dostu uygulamalar yeni projelerin vazgeçilmez unsurları haline geliyor. Düşük karbon salımına sahip yapılar ve yeşil bina konseptleri, yatırımcıların tercih listesinde üst sıralara yükseliyor. Sürdürülebilir özelliklere sahip projelerin yalnızca çevresel fayda sağlamadığı, aynı zamanda işletme giderlerini azaltarak uzun vadede yatırım değerini artırdığı değerlendiriliyor.

Akıllı teknolojiler yatırım değerini artırıyor

Dijitalleşme rüzgârı gayrimenkul sektöründe de etkisini güçlendiriyor. Enerji tüketimini optimize eden sistemler, uzaktan yönetilebilen yaşam alanları ve gelişmiş güvenlik çözümleri yeni nesil projelerin standart özellikleri arasına giriyor. Bu teknolojiler hem kullanıcı deneyimini yükseltiyor hem de gayrimenkullerin ikinci el ve kira piyasasındaki rekabet gücünü artırıyor. Sektör temsilcileri, akıllı bina teknolojilerine sahip projelerin önümüzdeki yıllarda daha yüksek talep göreceğini öngörüyor.

Büyük şehirlerin dışındaki fırsatlar büyüyor

Yatırımcı ilgisinin yalnızca büyük metropollerle sınırlı kalmadığı görülüyor. Ulaşım yatırımları, yeni ticaret merkezleri, sanayi bölgeleri ve planlı şehirleşme projeleri sayesinde gelişmekte olan şehirler yeni yatırım merkezleri haline geliyor. Sosyal altyapısı güçlü, ulaşım avantajı sunan ve yaşam kalitesini artıran bölgelerin önümüzdeki dönemde daha fazla değer kazanması bekleniyor.

2026’nın yatırım formülü netleşiyor

Sektöre ilişkin değerlendirmeler, 2026 yılında gayrimenkul piyasasında öne çıkacak projelerin ortak özelliklerinin güvenli yapılaşma, sürdürülebilirlik, enerji verimliliği ve teknolojik altyapı olacağını gösteriyor. Artık yatırımcıların yalnızca bugünkü fiyatlara değil, gelecekte yaratacağı değere odaklandığı bir dönem yaşanıyor. Bu nedenle uzmanlar, yatırım kararlarında bölgesel gelişim potansiyeli, enerji performansı, yapı güvenliği ve teknolojik donanım gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Emlaknews.com.tr

Türkiye genelinde 81 ili kapsayan proje, sadece sosyal konut üretimi açısından değil, inşaat sektörü, gayrimenkul piyasası ve bağlı sanayi kolları açısından da önemli bir ekonomik hareketlilik oluşturacak. Uzmanlar, Cumhuriyet tarihinin en büyük konut üretim hamlelerinden biri olarak gösterilen projenin, konut arzını artırarak orta ve uzun vadede fiyat dengelenmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

Deprem bölgesinde bugüne kadar tamamlanan 455 bin konutluk yeniden inşa sürecinden elde edilen tecrübenin ülke geneline taşınacağını belirten Bakan Kurum, yeni dönemde 500 bin ilave konutun inşa edileceğini söyledi. Projenin tüm illerden gelen talepler doğrultusunda şekillendirildiğini ifade eden Kurum, kura süreçlerinin tamamlandığını ve inşaat çalışmalarının başladığını açıkladı.

2028 hedefi gayrimenkul sektörüne yön verecek

Sektör temsilcileri, 500 bin konutluk üretim hedefinin çimento, demir-çelik, seramik, cam, mobilya, beyaz eşya ve lojistik başta olmak üzere yüzlerce alt sektörü doğrudan etkileyeceğine dikkat çekiyor. Kamu destekli bu ölçekteki bir yatırımın, önümüzdeki yıllarda inşaat sektöründe kapasite kullanımını artırması ve yeni istihdam alanları oluşturması bekleniyor.

Bakan Kurum da projenin yaklaşık 250 farklı sektörü ilgilendirdiğini vurgulayarak, üretim zincirinin kesintisiz devam edeceğini ve ekonomik büyümeye önemli katkı sağlayacağını ifade etti. Uzmanlara göre bu durum, konut üretiminin yanı sıra sanayi yatırımlarını ve bölgesel ekonomik hareketliliği de destekleyebilir.

Dirençli şehirler ve yeni yaşam alanları oluşturulacak

Projede yalnızca konut üretimi değil, sosyal yaşam alanları da ön planda tutuluyor. Her 500 konut için bir mahalle konağı planlanırken, parklar, yeşil alanlar, çocuk oyun alanları, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim imkanları da yerleşim planlarının temel unsurları arasında bulunuyor.

Deprem riskine karşı dayanıklı yapılaşma hedefi doğrultusunda geliştirilen projede, afet toplanma alanları ve güvenli yaşam altyapıları da yer alacak. Böylece hem konut ihtiyacının karşılanması hem de şehirlerin afetlere karşı daha dirençli hale getirilmesi amaçlanıyor.

20 bin konut daha satışa çıkıyor

Öte yandan TOKİ tarafından 64 ilde yaklaşık 20 bin konutun satışa sunulacağı açıklandı. 2+1 ve 3+1 dairelerden oluşan projelerde fiyatlar 2,1 milyon liradan başlarken, taksit seçenekleri 18 bin lira seviyelerinden başlayacak.

Peşin ödeme yapanlara yüzde 25’e kadar indirim uygulanırken, farklı peşinat ve vade seçenekleriyle orta gelir grubunun konuta erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor. Başvuruların 15 Haziran’da başlayacağı satışlarda, konut sahibi olmayan vatandaşlara öncelik verilecek.

Konut arzı artarken yatırımcılar da izliyor

Türkiye’de son yıllarda yükselen konut fiyatları ve kira bedelleri, arz-talep dengesini gayrimenkul sektörünün en önemli gündem maddelerinden biri haline getirdi. Uzmanlar, kamu öncülüğünde gerçekleştirilen büyük ölçekli konut projelerinin piyasadaki arzı artırarak fiyat baskısını azaltabileceğini belirtiyor.

500 bin konutluk yeni hamle, bir yandan konut sahibi olmak isteyen milyonlarca vatandaş için yeni fırsatlar sunarken diğer yandan inşaat ve gayrimenkul sektöründe uzun vadeli yatırım planları yapan şirketler açısından da önemli bir büyüme alanı oluşturuyor. 2028’e kadar devam edecek üretim sürecinin, Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olan gayrimenkulde yeni bir yatırım döngüsü başlatabileceği değerlendiriliyor.

AA

Özdemir, eski TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya’ya da görev süresi boyunca sektöre sunduğu katkılar nedeniyle teşekkür etti.

“Birinci el verileri daha ayrıntılı açıklanmalı”

GPPS açıklamasında, 20. GYODER Zirvesi’nde gündeme gelen önerilere de dikkat çekildi. Zirvede konuşan Şekib Avdagiç’in, konut piyasasının daha sağlıklı analiz edilmesi için birinci el konut satış verilerine odaklanılması yönündeki değerlendirmesi hatırlatıldı.

Açıklamada, özellikle birinci el ipotekli konut satışlarının ve yabancıya yapılan birinci el satışların ayrı başlıklar halinde yayımlanmasının sektör açısından önemli olduğu vurgulandı.

Nisan ayında 40 bin 306 adet birinci el satış gerçekleşti

GPPS verilerine göre 2026 Nisan ayında birinci el konut satışları 40 bin 306 adet olarak gerçekleşti. Açıklamada, 2013 yılından bu yana en yüksek nisan ayı satışının 55 bin 928 adet ile 2017 yılında görüldüğü belirtildi.

Son yıllardaki dalgalı seyre rağmen 2026 Nisan verisinin yükseliş eğilimine işaret ettiği ifade edildi. Özellikle pandemi döneminde 2020 Nisan ayında görülen 16 bin 7 adetlik dip seviyeye kıyasla mevcut verilerin sektör açısından toparlanma sinyali verdiği kaydedildi.

İpotekli satış oranı yüzde 14’e çıktı

Birinci el konut satışlarında ipotekli işlemler de yükseliş gösterdi. Nisan ayında gerçekleşen 40 bin 306 adetlik birinci el satışın 5 bin 989 adedinin mortgage destekli olduğu açıklandı.

Buna göre ipotekli satışların toplam birinci el satışlar içindeki payı yüzde 14 seviyesine ulaştı. GPPS, bu oranın son iki yılın en yüksek nisan ayı verisi olduğuna dikkat çekti.

Açıklamada, 2024 Nisan ayında ipotekli satış oranının yalnızca yüzde 0,7 seviyesinde kaldığı ve 1.924 adet işlem gerçekleştiği hatırlatıldı. Buna karşın 2026 verilerinin kredi kullanımında yeniden hareketlenmeye işaret ettiği belirtildi.

“Banka destekleri yetersiz kalıyor”

GPPS açıklamasında, 2026 yılında başlayan projeler dikkate alındığında bankaların ve finans kuruluşlarının inşaat firmalarına yeterli desteği sağlamadığı görüşü paylaşıldı.

Konut satışlarında mortgage kullanım oranının yüzde 40 seviyelerine ulaşması gerektiği belirtilirken, proje geliştiricilerinin garantörlüğünde yeni kredi modellerinin oluşturulmasının sektör açısından önem taşıdığı ifade edildi.

Yabancıya satışlarda dikkat çeken düşüş

Yabancıya konut satışlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan GPPS, 2026 Nisan ayında yabancılara toplam 1.516 adet konut satıldığını açıkladı.

Açıklamada, vatandaşlık uygulamasının başladığı 2017 yılından itibaren yabancıya satışların yakından takip edildiği belirtilirken, mevcut rakamların düşük seviyelerde kalmasının dikkat çekici olduğu ifade edildi.

Özellikle Antalya’da yabancıya satışların geçen yılın aynı dönemine göre gerilediği, İstanbul ve Ankara’da ise artış yaşandığı kaydedildi. İzmir’de ise yalnızca 1 adetlik satış gerçekleştiği belirtildi.

GPPS’ten yeni raporlama önerisi

GPPS, yabancıya yapılan konut satışlarının birinci el ve ikinci el olarak ayrı raporlanması gerektiğini savundu. Açıklamada, yabancıya satılan 1.516 adet konutun ne kadarının yeni projelerden oluştuğunun bilinmesinin sektör açısından kritik olduğu ifade edildi.

Kuruluş ayrıca, mevcut tablo doğrultusunda vatandaşlık karşılığı konut satış uygulamasının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Lansman programında inşaat sektörünün mevcut yapısı, ekonomik gelişmeler, sektörde yaşanan yapısal sorunlar ve geleceğe yönelik stratejik hedefler kapsamlı şekilde ele alındı. Program kapsamında, sektör temsilcileri arasında iş birliği kültürünün geliştirilmesi, kamu kurumlarıyla daha güçlü iletişim mekanizmalarının kurulması ve sektörde ortak hareket etme anlayışının yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çekildi.

Ankara Müteahhitler Birliği’nin temel yaklaşımının; mesleki etik değerleri koruyan, üyeler arası dayanışmayı güçlendiren, kamu kurumlarıyla yapıcı iletişim kuran, sürdürülebilir yapılaşma anlayışını destekleyen ve sektörün gelişimine katkı sağlayan güçlü bir yapı oluşturmak olduğu vurgulandı.

Birliğin öncelikli çalışma alanları arasında; sektörde yaşanan yapısal sorunlara çözüm üretilmesi, haksız rekabet ortamının önüne geçilmesine katkı sağlanması, üyelerin hak ve menfaatlerinin korunması, kamu ile sektör arasında daha etkin iletişim mekanizmalarının oluşturulması ve mesleki dayanışmanın güçlendirilmesi yer alıyor. Bunun yanı sıra sürdürülebilir ve kurumsal yapılaşma anlayışının desteklenmesi, sektörün geleceğine yönelik ortak projelerin geliştirilmesi ve sektör paydaşları arasında daha güçlü iş birliklerinin kurulması da birliğin hedefleri arasında bulunuyor.

Ankara Müteahhitler Birliği’nin önümüzdeki süreçte sektörel toplantılar, kamu iş birlikleri, çözüm odaklı çalışmalar ve ortak projelerle inşaat sektörünün gelişimine katkı sağlamayı hedeflediği belirtilirken, birliğin Ankara başta olmak üzere Türkiye genelinde sektörel dayanışmayı güçlendiren önemli bir yapı olması hedefleniyor.

Etkinlikte, çağdaş mimarlığın uluslararası alanda saygın isimlerinden Mimar Han Tümertekin, Mapei Genel Müdürü Selman Tarmur ve Mapei Türkiye Yapı Grubu Ürün Müdürü Ali Ülker konuşmacı olarak yer aldı. İnşaat mühendisleri, mimarlar, sektör temsilcileri ve kamu paydaşlarının yoğun ilgi gösterdiği buluşmada, sürdürülebilir kentler için disiplinler arası iş birliğinin önemi bir kez daha vurgulandı.

Sürdürülebilirlik mimarinin merkezinde yer alıyor

Toplantının ana konuşmacılarından Mimar Han Tümertekin, gerçekleştirdiği projeler üzerinden sürdürülebilirlik yaklaşımını katılımcılarla paylaştı. Doğayla uyumlu, yerel bağlama duyarlı ve zamansız bir mimari anlayışı benimsediklerini belirten Tümertekin, sürdürülebilirliğin yalnızca teknik bir gereklilik değil, mimarlığın özünde yer alan temel bir sorumluluk olduğuna dikkat çekti.

Tümertekin, mimarlığın doğası gereği çevreyle, insanla ve zamanla uyum içinde olması gerektiğini vurgulayarak, “sürdürülebilirliğin mimari üretimin ayrılmaz bir parçası” olduğuna işaret etti. Projelerinde çevresel etkileri en aza indiren, bulunduğu coğrafyayla bütünleşen ve uzun ömürlü yapılar üretmeye odaklandıklarını ifade eden Tümertekin, geleceğin mimarlık anlayışının da bu bütüncül yaklaşım üzerine şekilleneceğini belirtti.

Mapei’den sürdürülebilir gelecek için küresel vizyon

Mapei Genel Müdürü Selman Tarmur, konuşmasında şirketin sürdürülebilirlik yaklaşımı ve küresel yapılanmasına değindi:
“Mapei olarak temelden çatıya her türlü ihtiyaca yönelik yapı çözümleri geliştiriyor, üretim ve dağıtımını gerçekleştiriyoruz. İnşaat sektörüne yönelik kimyasal ürünler, dolgu malzemeleri ve yapıştırıcılar alanında dünya lideriyiz. Geniş ürün yelpazemizle müşterilerimizin tüm ihtiyaçlarına yanıt veriyoruz. 20 ülkede faaliyet gösteren 32 Ar-Ge merkezimiz ve kalite kontrol laboratuvarlarıyla donatılmış 90 üretim tesisimizle yenilikçi ve güvenilir çözümler sunuyoruz. Ürünlerimizi eko-sürdürülebilir ilkeler doğrultusunda tasarlıyor; dayanıklı, güvenli ve çevre üzerindeki etkisi minimum olan çözümler geliştiriyoruz. Sertifikalı çevre kredileriyle ürünlerimizin yaşam döngüsü boyunca oluşan CO₂ emisyonlarını telafi etmek için çalışıyoruz. Günümüzün hızla değişen ihtiyaçları doğrultusunda sürdürülebilirlik ve inovasyona odaklanarak, dünyanın dört bir yanında projelere değer katmaya devam ediyoruz.”

Yapı kimyasallarında yenilikçi ve sürdürülebilir çözümler

Toplantının teknik sunum bölümünde söz alan Mapei Türkiye Yapı Grubu Ürün Müdürü Ali Ülker, sürdürülebilir yapılaşmada malzeme seçiminin önemine dikkat çekti:
“Mapei olarak yapıların dayanıklılığını ve çevresel performansını artıran sürdürülebilir ürünler geliştiriyoruz. Zemin, duvar ve kaplama uygulamalarına yönelik yapıştırıcı ve tamamlayıcı ürünlerde dünya lideriyiz. Bunun yanı sıra su ve ısı yalıtımı, yapısal güçlendirme, özel harçlar, çimento ve beton katkıları ile restorasyon çözümlerinde uzmanlaşmış durumdayız. 8.000’den fazla üründen oluşan geniş portföyümüzü çevreye saygılı üretim tesislerinde geliştiriyor, sürdürülebilir kentler için yüksek performanslı çözümler sunuyoruz.”

Ülker ayrıca, sürdürülebilir kentlerin inşasında yüksek performanslı ve uzun ömürlü malzemelerin kullanımının hem ekonomik hem de çevresel açıdan büyük önem taşıdığını vurguladı.

Projede konut sahibi olmak isteyenlere %30 peşinat, 18 ay sıfır faizli ödeme ve 2027 teslim avantajı sunuluyor. Fiyatlar daire tipine göre satış ofisinde belirleniyor.

Kampanya şartlarıyla öne çıkıyor

İstanbul’un en merkezi ilçelerinden Şişli’de konumlanan Avrupa Residence Şişli-2, lansman dönemine özel hazırlanan kampanya ile alıcıların karşısına çıktı. Kampanya kapsamında konut alıcıları, satış bedelinin %30’unu peşin, kalan tutarı ise 18 ay boyunca faizsiz ödeme imkânıyla tamamlayabiliyor.

Avrupa Konutları Güneşli’de kapasite artışı: 1556 konut ve 24 ticari ünite geliyor

Projede konutların 2027 yılında teslim edilmesi planlanıyor.

Bu ödeme modeli, özellikle merkezi lokasyonda konut almak isteyen ancak yüksek peşinat yükünden kaçınan alıcılar için önemli bir finansal esneklik sağlıyor.

Şişli’de sınırlı sayıda konut

Yaklaşık 15 bin 67 metrekare arsa üzerinde geliştirilen projede toplam 321 konut ve 18 ticari ünite yer alıyor. 6 konut bloğundan oluşan projede daire seçenekleri 1+1’den 3+1’e kadar uzanıyor. Sınırlı sayıda konut barındırması, projeyi Şişli ölçeğinde daha seçkin ve kontrollü bir yaşam alanı haline getiriyor.

Mecidiyeköy merkezli güçlü ulaşım avantajı

Avrupa Residence Şişli-2, Mecidiyeköy metro ve metrobüs duraklarına yürüme mesafesinde bulunuyor. Levent, Maslak ve Beşiktaş gibi İstanbul’un ana iş merkezlerine kısa sürede ulaşım imkânı sunan proje, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’ne yakınlığı sayesinde Anadolu Yakası bağlantısında da avantaj sağlıyor.

Bu merkezi konum, hem oturum hem de kiralama açısından projeye yüksek talep potansiyeli kazandırıyor.

Şehir içinde konforlu sosyal yaşam

Projede, yoğun şehir yaşamına rağmen sakin ve nitelikli sosyal alanlar öne çıkıyor. Yeşil peyzaj alanları, yürüyüş yolları ve bahçelerle desteklenen projede; kapalı yüzme havuzu, fitness alanları ve ailelere yönelik özel kreş alanı bulunuyor.

Bu donatılar, Avrupa Residence Şişli-2’yi özellikle çocuklu aileler ve şehir merkezinde konfor arayan profesyoneller için cazip hale getiriyor.

Merkezi lokasyonda güçlü yatırım potansiyeli

Şişli’nin sınırlı arsa yapısı ve yüksek talep gören konumu, projeyi yatırım açısından da öne çıkarıyor. Lansman dönemine özel ödeme koşulları sayesinde daha düşük başlangıç maliyetiyle konut sahibi olunabilirken, 2027 teslim süresi yatırımcıya zaman bazlı değer artışı fırsatı sunuyor. Uzmanlar, Şişli merkezli yeni ve sınırlı sayıdaki projelerin uzun vadede güçlü prim potansiyeli taşıdığına dikkat çekiyor.

Emlaknews.com.tr

Yaraya parmak bastı

Türkiye’nin en köklü sivil toplum örgütlerinden Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), ekonomi çevreleri ve sektör tarafından ilgiyle takip edilen Nisan 2021 İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nu yayınladı. “Salgında Ortak Kaygı; Ekonomi” başlıklı analizde, küresel ve ulusal ekonomi ile inşaat sektörüne ilişkin veriler kapsamlı biçimde değerlendirildi.

Sorunlar üst üste geliyor

Emtia fiyatları ve döviz kurlarında yaşanan yükseliş ile birlikte sektörde girdi maliyetlerinde görülen yüksek artışların ciddi sorun olmayı sürdürdüğüne değinilen raporda, TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi’nin yıllık bazda Ocak’ta %27,8 ve Şubat’ta da %27,6 arttığına dikkat çekildi.

İnşaat sektöründe piyasa şartlarındaki hızlı değişim, kurdaki dalgalanmalar, salgın ve salgın tedbirleri nedeniyle çalışma koşullarının değişmesi, iş programlarındaki aksamalar nedeniyle ciddi finansal ve operasyonel sorunlar yaşandığı anlatılan raporda, “Bu sorunlar devamında sektörün çok sayıda alt sektörle ilişkisi kapsamında ekonominin genelinde nakit ihtiyacını artırarak kısa vadede önemli nakit akışı sorunlarına sebep olmaktadır” denildi.

25 milyar liralık kredi yeniden yapılandırıldı

Mevcut tabloda, kamu projelerindeki maliyet artışlarının karşılanabilmesini teminen firmalara fiyat farkı ödemesi veya şarta bağlı olmayan fesih hakkının tanınmasını içeren bir düzenleme ihtiyacının artarak devam ettiği vurgulanırken, “Ayrıca son olarak, sektörün üzerindeki finansman yükünün hafifletilmesi konusunda bir gelişme beklenirken stopaj ve KDV tevkifat oranlarında yapılan artışlar firmalar üzerindeki baskıyı artırmıştır.

Bu kapsamda sektör üzerindeki vergi yükünün azaltılması büyük önem taşımaktadır. Söz konusu sorunlar paralelinde finansman/nakit akışı sıkıntısı içerisinde kalan sektörde borçluluk oranlarında artış da sürmektedir. Ekim 2019’da başlayan ve büyük şirketlerin bankalara kredi borçlarının yeniden yapılandırılmasını içeren süreçte, yapılandırma 2020 yılında 25 milyar TL büyüklüğüne ulaşmıştır. Mevcut tabloda inşaat sektörünün sorunlu kredilerde başı çektiği izlenmektedir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre; Ocak 2021 itibarıyla inşaat sektöründe kullanılan nakdi kredi toplamı bir yılda %20’den fazla artarak 300 milyar TL’ye ulaşmış, aynı dönemde tahsili gecikmiş kredi oranı ise %9 olarak kaydedilmiştir” ifadelerine yer verildi.

Maliyetlerdeki artış, konut fiyatlarını da artırıyor

Raporda, geçen yıl konut fiyatlarında başlayan artışın, inşaat maliyetlerinde izlenen yükseliş paralelinde devam ettiği vurgulandı. Merkez Bankası tarafından kalite etkisinden arındırılmış fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hesaplanan Konut Fiyat Endeksi’nin (KFE) Ocak ayında aylık bazda %1,8, yıllık bazda da nominal olarak %30,4 artış kaydettiği hatırlatılan raporda, şöyle devam edildi: “2011 yılı başından bu yana açıklanan endeks veri setinde böylece en hızlı yıllık yükseliş yaşanmıştır.

KFE reel olarak Ocak’ta %13,5 ve son olarak Şubat’ta %13,1 oranında artmıştır. Küresel emlak ajansı Knight Frank’in Global Konut Fiyat Endeksi’ne göre; Türkiye, konut fiyatlarında yıllık nominal artışta 56 ülke arasında ilk sırada yer almıştır. “Markalı konut” olarak da adlandırılanlar için açıklanan REIDIN-GYODER Yeni Konut Fiyat Endeksi’nde konut fiyatları Şubat ayında aylık %0,2 ve yıllık %6,2 artış kaydetmiştir.”

Türkiye Müteahhitler Birliği’nin 2021 yılının ilk çeyreğini değerlendirdiği raporda genel ekonomi ve sektöre ilişkin özetle şu tespitlere yer verildi:

Konut için kredi kampanyaları düzenlenmesi önemli

Konut satışlarında Mart ayı verileri aylık artışla birlikte yıllık bazda da kısmi artışı (111 bin 241 konut ile %2,4 artış) ortaya koymuştur. Bununla birlikte yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla satışlarda %22,9 düşüş görülmüştür. Yabancılara yapılan konut satışları ise Mart’ta 4 bin 248’e yükselmiştir.
İlk el konut satışlarının toplamdan aldığı pay %30-31 bandına kadar düşmüş, 2020 yılı yaz dönemi %60’a yaklaşan ipotekli satış oranı da %15-20 aralığına gerilemiştir. Bu çerçevede özellikle ilk el konut satışlarına yönelik düşük faizli tüketici kredisi kampanyalarının hayata geçirilmesinin sektörün desteklenmesi açısından önemli olduğu belirtilmektedir.

Daha uzun soluklu olarak ise konut segmentindeki canlanmanın pek çok sektörde canlandırıcı etkisi dikkate alınarak alternatif gayrimenkul finansman modelleri geliştirilmesi ve özellikle dar gelirliler için konut hesabı uygulamasının etkin hale getirilmesi önerilmektedir. Ulaşılabilir konut arzının önünde yüksek olan arsa fiyatlarının da engel teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

Yurtdışında üç ayda 3,1 milyar dolarlık proje üstlenildi

Ticaret Bakanlığı verilerine göre; 2021 yılı Ocak-Mart döneminde sektör, yurtdışında 3,1 milyar ABD Doları tutarında 52 proje üstlenmiştir. Böylelikle yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde bugüne kadar üstlenilen proje tutarı 424,5 milyar ABD Doları’na ve proje sayısı da 10 bin 725 ’e yükselmiştir. 2020 yılının aynı döneminde 2 milyar ABD Doları tutarında 50 proje üstlenen Türk müteahhitlerinin bu yıla katma değeri daha yüksek işlerle başladığı da dikkat çekmiştir. Geçen yıl ilk üç ayda projelerde 41,7 milyon ABD Doları olan ortalama bedel, bu yılın aynı döneminde 59,7 milyon ABD Doları’na yükselmiştir.

Finansman için işbirlikleri yapılıyor

Küresel pazarda artan ihtiyaç kapsamında finansman temini amacıyla TMB olarak, Türk Eximbank, bankacılık sektörü, uluslararası kurum ve kuruluşlarla yakın işbirliği içinde bulunulmaktadır. Ayrıca Afrika Kalkınma Bankası (AfKB), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Asya Kalkınma Bankası ve İslam Kalkınma Bankası gibi çok taraflı kalkınma bankaları ve ihracat kredi kuruluşları ile ilişkileri geliştirmek üzere çalışılmaktadır. Üçüncü ülkelerde işbirliğine yönelik olarak da özellikle Japonya ve Güney Kore firmaları ile temaslar sürdürülmektedir.

Yeni projeler Türk Müteahhitlerin radarında

Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında bir taraftan Avrasya ve Orta Doğu’da aktif olunan geleneksel pazarlar, diğer taraftan da başta Sahra-altı Afrika olmak üzere Afrika, Uzak Doğu ve Latin Amerika ülkeleri yakından takip edilmektedir. Önümüzdeki dönemde Ortadoğu ve Afrika bölgelerinde 5,4 trilyon ABD Doları büyüklüğünde yeni projenin hayata geçirilmesi beklentisi sektörün güçlü olduğu bu coğrafyada izlenecek hassas ve proaktif yaklaşımları daha da önemli hale getirmiştir.

Yurtdışında Türk işgücünü artırmak için çalışma başlatıldı

Sektörün yurtdışı projelerinde istihdam edilen ve sayısı yaklaşık 35 bin olarak ifade edilen Türk işgücü sayısının salgının ardından yaklaşık 100 bine çıkarılması öncelikli hedeflerden biri olarak belirlenmiştir. Türk işgücü istihdamını teşvik amacıyla, yurtdışı müteahhitlik projelerinde istihdam edilen Türk vatandaşlarının yurtdışında elde ettikleri ücret gelirlerinin vergiden istisna tutulması önerisi kapsamında TMB ile Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde çalışma başlatılmıştır. İşçi-işveren uyuşmazlıkları konusunda yaşanan sorunlara çözüm getirmek üzere bir yasal düzenlemeye de ihtiyaç bulunmaktadır.

Aylık ekonomi dergisi Capital’in 20 yıldır geleneksel olarak gerçekleştirdiği “Türkiye’nin En Beğenilen Şirketleri Araştırması”nın bu yılki sonuçları belli oldu. Araştırma kapsamında iş dünyasını temsilen 600’ün üzerinde şirket ve 1.470 üst düzey yöneticiye ulaşıldı. 2 ay süren araştırmada online görüşme tekniği kullanıldı.

Sektörlere göre ayrı değerlendirmelerin yapıldığı araştırma kapsamında en beğenilen şirketlere ödülleri, 2021 yılında düzenlenecek özel bir törenle sahiplerine teslim edilecek.

Kalite ve güvenle eş değer

MESA Mesken Sanayi A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Mert Boysanoğlu, inşaat ve konut sektöründe 50 yılı aşkın süredir “kalite” ve “güven”le anılmanın yanı sıra sektöründe Türkiye’nin “en beğenilen” şirketi olmanın MESA’yı hem halihazırda yapımı ve satışı devam eden hem de gelecek projeler konusunda daha da motive ettiğini vurguladı.

Standartlaştı

Boysanoğlu, “Kalitede standartları belirleyen referans bir şirket olmanın gururunu yaşıyoruz. Özellikle Covid-19 salgını sebebiyle tüm dünya olarak çok zor bir sınavdan geçtiğimiz, toplumsal ve ekonomik olarak hepimizin çok derinden etkilendiği bu dönemde marka değerimizin, projelerimizin bu şekilde takdir görmesinden çok mutlu olduk. İnşaat/konut sektörünün en beğenileni olmak MESA ailesi olarak tüm çalışanlarımızla birlikte bizler için yaptığımız işi daha da iyi yapmamız konusunda motivasyon kaynağı oldu, teşekkür ederiz. Bu motivasyonla, tercihini MESA’dan yana kullananları yüksek kaliteli yaşam alanları ile buluşturmaya devam edeceğiz.” açıklamasında bulundu.

Artan maliyetler ve daralan pazar handikaplarını aşmak isteyen inşaat sektörü temsilcileri, malzeme arayışı için yoğun bir şekilde internete ve teknolojik partnerlere yöneldi.

Krediler satışlara artırdı

Kamu ve özel bankaların önderliğinde başlatılan konut kredisi kampanyalarının etkisiyle, temmuz ayında 130 bin 721’i ipotekli olmak üzere, toplam 229 bin 357 konut satıldı. Hem ipotekli konut satışında hem de toplam konut satışında tarihi rekorlar kırılırken, Türkiye ekonomisinin can damarlarından sayılan inşaat sektörü de eski günlerine döneceği sinyallerini verdi. İnşaat sektörünün en önemli verilerinden olan ve belediyeler tarafından verilen yapı ruhsatları, 2020 yılının ilk altı ayında bir önceki yıla göre bina sayısında yüzde 45,5, yüzölçümünde yüzde 40,8, daire sayısında ise yüzde 72,9 arttı.

Malzeme satışları yükeldi

Ayrıca İMSAD verilerine göre; inşaat malzemeleri sanayi ihracatı hacim olarak haziran ayında geçen yıla kıyasla yüzde 57,6 artarak 2013’ten itibaren aylık en yüksek büyümeye sahip ikinci ihracat kalemi oldu. Malzeme fiyatlarının artması ancak projelerin sözleşme tutarlarında herhangi bir değişiklik olmaması ise inşaat şirketlerini çözüm arayışına itti.

“İnşaat sektörü, satın alma ve satış maliyetlerini azaltmanın yollarını arıyor”

Tedarikçiler ile müteahhitler arasında mal-hizmet alışverişi için oluşturulan proje veri ve talep bankası olarak konumlanan YapıRadar.com’un Genel Müdürü Devrim Ünal Saygın, Kovid-19’un etkisiyle alınan yapı ruhsatlarının 2020’nin ilk yarısında önemli ölçüde arttığını kaydetti.

Saygın, “Sektörümüz, yılın ilk yarısında inşaat malzeme fiyatlarında yaşanan dalgalanmadan da oldukça etkilendi. Bu sebeple sektör temsilcileri, satın alma ve satış maliyetlerini azaltmanın yollarını arıyor. İnşaat sektörünün ‘dijital proje bilgi bankası’ YapıRadar.com olarak bizler, Türkiye ve yurt dışı proje detaylarını tedarikçilerin ayağına getirmenin yanında, satın alma maliyetlerini azaltma konusunda tedarikçiler ile müteahhitler arasında köprü kuruyoruz. İnşaat firmaları, proje aşamasından bitiş aşamasına kadar, projelerindeki her kalemden alımlarını platform üzerinden talep ederek tedarikçi şirketlere ulaşıyor ve teklif alıyorlar. Böylece uzun ve meşakkatli talepler, kısa sürede ve uygun fiyatlarla çözülüyor.” şeklinde konuştu.

“İnşaat sektörü üzerindeki ölü toprağını attı”

Tedarikçiler ile müteahhitler arasında mal-hizmet alışverişi için proje veri ve talep bankası kurduklarını aktaran Devrim Ünal Saygın, “Haziran ve temmuz ayında konut satışlarında yaşanan rekor artışlar, pandemi ile daralan inşaat sektörünün üzerindeki ölü toprağını attı. Uzun zamandan sonra haziran ve temmuz ayları, hem bankacılık sektörü hem de inşaat sektörü açısından çok verimli geçerken normalleşme adımlarının sonucunda, ülke ekonomisinin pozitif yönde hareketlenmesine katkı sağladı.” dedi.

“Haziran ayında yakalanan rüzgar, temmuzda da devam ediyor”

İnşaat sektörünün tüm alt sektörleri ile çalıştıklarını aktaran ve haziran ayında yakalanan rüzgarın temmuz ayında da devam ettiğini dile getiren Saygın, “Türk müteahhit firmalarının yurt içi ve yurt dışında devam eden ve başlayacak olan inşaat projelerinin tüm detayları YapıRadar internet platformu üzerinden takip edilebiliyor. Böylece inşaat sektörünün yakaladığı rüzgarı, verilerimizden yakınen gözlemleyebiliyoruz. Yılda 20 bine yakın proje bilgisinin yazıldığı bir platform olarak hedefimiz, ilerleyen süreçlerde inşaat firmalarının en önemli yardımcılarından biri olmak.” ifadelerini kullandı.