Mart ayında 23 alt sektörden 19’unda üretim arttı

2018 yılı Mart ayında inşaat malzemesi ortalama sanayi üretimi 2017 yılı Mart ayına göre yüzde 9 artış gösterdi. Üretim artışında canlı iç ve dış talebin etkisinin devam ettiği ifade edildi. 2018 yılı Mart ayında 23 alt sektörden 19’unda üretim, geçen yılın Mart ayına göre artarken, sadece 4 alt sektörde üretim geçen yılın Mart ayına göre düşüş gösterdi.

İnşaat malzemeleri sanayisi alt sektörlerinde, Ocak-Mart dönemi üretim artışı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,2 yükseldi. Yılın ilk 3 ayında en yüksek artış yüzde 61 ile kireç ve alçı imalatında gerçekleşti. Merkezi ısıtma radyatörleri üretimi yüzde 39,2, hazır beton üretimi yüzde 26,7, çimento üretimi ise yüzde 25,4 arttı. Seramik karoların üretimi yüzde 27,3, mermerler üretimi ise yüzde 20,5 artış sergiledi. Sadece 3 alt sektörde Ocak-Mart döneminde üretim artışı yüzde 10’un altında kaldı. Geçen yıla göre üretimi gerileyen 3 alt sektör parke ve yer döşemeleri, doğramacılık ürünleri ile düz camlar oldu.

İnşaat malzemelerinde yıllık ihracat Mart ayında 18 milyar doları aştı

2018 yılının ilk üç ayında ihracat yüzde 20,1 artarak 5,04 milyar dolar oldu. İhracatta devam eden kuvvetli artış ile birlikte yıllık ihracat ise Mart ayı itibarıyla 18,16 milyar dolara ulaştı. İhracatın yıl boyunca yüksek performansını sürdüreceği öngörülüyor.

Talep yetersizliği ve finansman sorunları yeni inşaat işlerini sınırlıyor

Raporda, müteahhitler ve konut üreticileri için finansman sorunlarının, yeni inşaat işlerine başlanmasını en çok sınırlayan unsur olmaya devam ettiği vurgulandı. Finansman sorunu Nisan ve Mayıs aylarında giderek etkisini arttırırken, finansman sorununa eklenen ikinci sınırlayıcı unsurun talepteki yavaşlamalar olduğu belirtildi. Özellikle Mart ayından itibaren talep yetersizliğinin önemli bir sorun haline dönüştüğü ifade edildi.

Mevcut inşaat işleri Mayıs ayında beklentilerin altında kaldı

Mevcut inşaat işleri seviyesi Nisan ayında bir önceki aya göre 6,1 puan yükseldikten sonra Mayıs ayında sadece 0,5 puan artış gösterdi. Mevcut inşaat işlerinde mevsimsellik ile birlikte daha yüksek bir artış beklenmesine karşın, artışın beklentilerin altına kaldığı ve geçmiş yıllar ile karşılaştırıldığında da oldukça sınırlı gerçekleştiğine dikkat çekildi. Mevcut işlerin seviyesi ise geçen yılın aynı ayına göre ise 14,9 puan düşüş gösterdi.

Yeni alınan inşaat işleri Mayıs ayında 2,2 puan geriledi

2018 yılının ilk dört ayında alınan yeni iş siparişler önemli ölçüde dalgalanma gösterdi. Nisan ayında 1,5 puan artan yeni alınan iş siparişleri, Mayıs ayında 2,2 puan geriledi. Bu dönemde mevsimsellik ile birlikte yeni alınan iş siparişlerinde kuvvetli artışlar beklenmesine karşın yaşanan zayıf performansın, talep ve satışlar tarafındaki durağanlaşmanın yanı sıra alınan erken seçim kararından kaynaklandığı öngörülüyor.

Yılın ilk çeyreğinde alınan yapı ruhsatlarında önemli gerileme yaşandı

2018 yılının ilk çeyreğinde alınan yapı ruhsatlarında geçen yılın ilk çeyrek dönemine göre önemli bir gerileme yaşandı. Alınan yapı ruhsatlarında bina sayısı yüzde 23,5 azaldı. Alınan yapı ruhsatlarında yüzölçümü ise yüzde 32,9 gerileyerek 30,83 milyon metrekareye indi. Daire sayısı ise yüzde 41,9 azaldı ve 2017 yılı ilk çeyreğinde 233 bin 67 iken, 2018 yılı ilk çeyreğinde 135 bin 521 adede geriledi.2016 yılı ilk çeyreği ile karşılaştırıldığında ise daha yüksek gerileme oranları görüldü.

2018 yılı ilk çeyreğinde göreceli olarak ekonomik koşullar olumlu olmakla birlikte konut ve konut dışı bina satışları ve kiralamalarında önemli bir yavaşlama gerçekleşti. Buna bağlı olarak yeni inşaat başlangıçları eğilimi de yine önemli ölçüde geriledi. Üretici firmaların mevcut işlerin tamamlanmasına ve satışlarına ağırlık vereceği öngörülürken, 2017 yılında kısıtlayıcı hükümler getiren yeni imar düzenlemesi nedeniyle alınan yüksek miktarlı yapı ruhsatlarının 2018 yılının ilk çeyrek dönemini olumsuz etkilediği ifade edildi.

Alınan yapı izinleri yılın ilk çeyrek döneminde durağanlaştı

Yeni konut ve konut dışı bina arzlarını yansıtan, alınan yapı izinleri de 2018 yılının ilk çeyrek döneminde durağanlaştı. Alınan yapı izinleri 2017 yılının ilk çeyrek dönemine göre bina sayılarında yüzde 3,4 artarken, yüzölçümü olarak yüzde 0,5 geriledi. Daire sayısı ise yüzde 2,4 artarak 200 bin 474 adede ulaştı.

Şubat ayında 24 alt sektörden 22’sinde üretim arttı

Türkiye İstatistik Kurumu, sanayi üretim endeksi hesaplama yöntemini yeniledi. Dolayısıyla yeni yılın başından itibaren sanayi üretimi verileri için yeni yöntem kullanılmaya başlandı. Yenilenen hesaplama yöntemi ile 2018 yılı Şubat ayında inşaat malzemesi ortalama sanayi üretimi 2017 yılı Şubat ayına göre yüzde 16,7 arttı. Üretim artışında canlı iç ve dış talebin etkisi oldu. Yenilenen hesaplama yöntemi ile üretim verileri açıklanan inşaat malzemeleri alt sektörü sayısı 26’dan 24’e geriledi. Bu çerçevede, 2018 yılı Şubat ayında 24 alt sektörden 22’sinde üretim, geçen yılın Şubat ayına göre artarken, sadece iki alt sektörde üretim geçen yılın Şubat ayına göre azaldı. İnşaat malzemeleri sanayisi alt sektörlerinde, Ocak-Şubat dönemi üretim artışı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20,1 yükseldi. Yılın ilk 2 ayında en yüksek artış yüzde 77,5 ile kireç ve alçı imalatında gerçekleşti. Hazır beton üretimi yüzde 42,2, çimento üretimi ise yüzde 33,7arttı. Seramik karoların üretimi yüzde 29,8, mermerlerin üretimi ise yüzde 20,5 arttı.

Yeni alınan inşaat işlerindeki artış beklentilerin altında gerçekleşti

Yeni yılın ilk üç ayında alınan yeni iş siparişleri önemli ölçüde dalgalanma gösterdi. Ocak ayında sıçrama yaşanan sektörde, Şubat ayında görülen kuvvetli gerileme sonrası yeni iş siparişlerindeki düşüş Mart ayında da sürdü. Nisan ayında ise yeni alınan iş siparişleri 1,5 puan arttı. Ancak bu artış Nisan ayı için beklentilerin oldukça altında kaldı. Bu dönemde genellikle mevsimsellik ile birlikte yeni alınan iş siparişlerinde kuvvetli artışlar beklenirken, gerçekleşen bu zayıf performansın, özellikle talep ve satışlar tarafındaki durağanlaşmadan kaynaklandığı öngörülüyor.

Mevcut inşaat işleri seviyesi geçen yılın altında kaldı

Mevcut inşaat işleri seviyesi Nisan ayında bir önceki aya göre 6,1 puan yükseldi. Mevcut inşaat işleri Eylül ayında başladığı gerilemesine Mart ayında son verdi ve Nisan ayında toparlanma hızlandı. Mevsimsellik ile birlikte mevcut işler yeniden artmaya başladı ancak geçmiş yıllar ile karşılaştırıldığında bu artışın sınırlı kaldığı görüldü. Talep tarafında yaşanan durağanlaşmanın yeni inşaat başlangıçlarını da sınırladığı sektörde, mevcut işlerin seviyesi geçen yılın aynı ayına göre de 5,4 puan daha düşük gerçekleşti.

Zayıf performans güven endeksini olumsuz etkiledi

İnşaat sektörü güven endeksi yeni yıla önemli bir sıçrama ile başlamış, Ocak ayında 12,2puan arttıktan sonra ise durağanlaşmıştı. Nisan ayında da bu durağanlığın sürmesiyle birlikte inşaat sektörü güven endeksi seviyesi 1,4 puan artış gösterdi. Güven endeksi seviyesi geçen yılın Nisan ayı güven seviyesinin de 7,0 puan altında kaldı. Güven endeksinde durağanlığın ana nedenleri olarak, satışlardaki yavaşlama ve ödemelerde yaşanan sıkıntılar gösterildi.

Konut satışları 2018 yılı Mart ayında yüzde 14,0 geriledi

Konut satışları 2018 Şubat ayından sonra Mart ayında da geriledi. Mart ayında konut satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14,0 gerileyerek 110 bin 905 adet olarak gerçekleşti. Böylece yeni yılın ilk üç ayında konut satışları yüzde 6,7 düşerek 303 bin 877 adet oldu. Konut satışlarındaki gerilemede talep doygunluğu, kredi faiz oranlarındaki artış ve bankaların kredi kullandırmada çok istekli olmamaları etkili oldu.

Konut inşaat harcamalarının payı artıyor

2013-2017 dönemini kapsayan son beş yıl içinde konut inşaat harcamaları ile konut dışı bina inşaat harcamaları arasındaki dağılımda, konut harcamalarının payının kademeli olarak arttığı görüldü. Konut inşaat harcamalarının payı 2013 yılında yüzde 73,8 iken 2017 yılında bu oran yüzde 79,6’ya yükseldi. Bu artışın nedenleri olarak gösterilen faktörler şöyle özetlendi: İlk neden, özellikle konut tarafındaki inşaatları artıran kentsel dönüşüm ile mevcut binaların yıkılarak tekil şekilde yenilenmesi faaliyetlerinin yanı sıra, diğer şehirlerde de konut talebi ve arzının yükselmesi. İkinci neden ise konut dışı bina talebindeki yavaşlama ve buna bağlı olarak konut dışı bina yeni inşaat başlangıçlarının zayıflaması. Sonuç olarak da konut dışı bina işlerindeki zayıflama, müteahhitleri konut inşaatlarına yönlendirdi.

Kira getirisi için konut yatırımı cazip olmaktan çıkıyor

Konut talebinde ihtiyaç ile birlikte yatırım amacı da belirleyici olmaya devam etti. Konut yatırımlarında getiri, konut fiyatındaki değişim (sermaye getirisi) ile kira getirisinden oluşuyor. Kira getirileri ise yıllık ortalama kira artışları ile ölçülebiliyor. 2014 yılında yüzde 15,3 olan yıllık ortalama kira artışlarının, izleyen üç yıl içinde gerileme eğilimine girdiği görüldü. Bu dönemde artan enflasyona karşın kira oranlarındaki artışın yavaşlamasında ana neden arzın talebi aşması. Arz fazlasının sürmeye devam etmesiyle, konutun yatırım amaçlı talebinin de sınırlı kalması bekleniyor.

İnşaat sektöründe geri dönmeyen krediler azalıyor

İnşaat sektöründe geri dönmeyen kredilerin, 2018 yılının ilk iki ayında miktar ve kullanılan kredilere oranla gerilediği görüldü. Farklı sektörlerden kredilerinin yeniden yapılandırılması talebinin arttığı bir süreçte, inşaat sektöründe geri dönmeyen kredilerde görülen düşüş, olumlu olarak değerlendirildi.