Toplantıda konuşan İMSAD Başkanı Ferdi Erdoğan, “İnşaat malzemeleri sanayide en kötü durumda olan herhalde tahsilat hızı. Tahsilat endeksi 100 baz puan üzerinden 30’lara düştü. İş yapıyoruz ama para alamıyoruz. Şu anda inşaat malzemeleri sanayi sektörü bağış yapar noktada hayatını sürdürmeye çalışıyor. Başta kamu alacakları olmak üzere bunun hızlıca düzelmesi gerekiyor” dedi.

% 45’e yakın arttı

Maliyet artışlarının talep darlığı nedeniyle fiyatlara yansıtılamamasının sanayiciyi zorlayan bir diğer unsur olduğunu belirten Erdoğan, “Doğalgaz arttı, ithal girdi arttı, işçilik arttı, dolayısıyla maliyetler arttı. Bunların hepsi birbirini tetikliyor. Bu sektör enerji yoğun bir sektör olduğu için geçtiğimiz yıl yüzde 45’e yakın bir maliyet artışı var. Bu durum fiyatlara ise maximum yüzde 25 yansıyabildi” diye konuştu.

Erdoğan, bu yılın ilk beş ayında da yüzde 15 civarı maliyet artışının daha söz konusu olduğunu belirterek, “Dolayısıyla 2018 başından bu yana toplam maliyet artışı yüzde 60-70’i bulmuştur. Fiyatlara ise ancak vaizde 25-30’u yansıyabildi. Çünkü talep yok” dedi.

İMSAD Ekonomi Danışmanı Can Fuat Gürlesel de, son birkaç çeyrektir inşaat sektörünün kendi iç sorunları nedeniyle ekonomideki daralmadan çok daha yüksek bir daralma gösterdiğini belirterek şöyle konuştu: “İkinci çeyrekte muhtemelen ekonomide vaizde 1.5 civarı küçülme olacak. Ama inşaat sektörü olarak biz muhtemelen yüzde 10 un üzerinde bir küçülme ile karşılaşacağız. Bu vaizde 15’e doğru giden, yüzde 12-13-14 seviyesinde bir küçülme olacak.”

2018’in son çeyreğinde ekonomi yüzde 3 küçülürken, inşaat sektöründeki daralma yüzde 8.7 olarak gerçekleşmişti. Bu yılın ilk çeyreğinde ise ekonomi 2.6 küçülürken, inşaat sektörü 10.9 daraldı. Gürlesel, “Nominal olarak TL cinsinden inşaat harcamaları ilk çeyrekte sadece yüzde 2.3 büyümüş. Bunu maliyet artışı ve fiyat artışlarıyla indirgediğiniz zaman inşaat harcamalarının reel olarak yüzde 25 küçüldüğünü görüyoruz. İkinci çeyrekte de büyük ölçüde bu şekilde yaşandı ve yılın geri kalanına ilişkin emareler de yine bu yönde” diye konuştu.

Trend aşağı yönde

Mevcut işlerde mevsimsellikle birlikte bir miktar toparlanma yaşanmakla birlikte, yeni siparişlerde bir iyileşme olmadığını belirten Gürlesel, yeni alınan işlerde aşağı yönlü trendin sürdüğünü söyledi. İnşaat sektörü ile ilişkili alt sektörlerde çok şiddetli küçülmeler olduğunu belirten Gürlesel’in verdiği bilgiye göre, yeni inşaat başlangıçları için en önemli göstergelerden olan hazır beton üretimi yılın ilk dört ayında faizde 47.6 gerilemiş durumda.

Müteahhitler tarafında büyük sıkıntı yaşandığına işaret eden Gürlesel, “Bunlardan biri talep yetersizliği. Neredeyse yüzde 50’lere vardı. Hem ticari tarafta hem de konut tarafında. İkinci sorun ise finansal sıkıntı.” dedi.

Dokuz Sütun

Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 1,93, işçilik endeksi yüzde 11,79 arttı. Bir önceki yılın aynı ayına göre ise malzeme endeksi yüzde 17,29 ve işçilik endeksi yüzde 14,06 arttı.

Bina inşaatı maliyet endeksi, bir önceki aya göre yüzde 5,20, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16,15 yükseldi. Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 1,99, işçilik endeksi yüzde 12,34 arttı. Ayrıca, bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 17,27, işçilik endeksi yüzde 13,93 arttı.

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, bir önceki aya göre yüzde 3,99, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16,49 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 1,74, işçilik endeksi yüzde 9,79 yükseldi. Ayrıca, bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 17,35, işçilik endeksi yüzde 14,50 arttı.

Ocak ayında inşaat maliyet endeksinde ilk kez 2015 temel yıl olarak kabul edildi.

Bu talep yeni değil geçmişte yapıldı

Bu talep yeni bir teklif olarak görülse de aslında geçmişte bunun başarılı bir şekilde uygulandığına da dikkat çekiliyor. Maliye; arsa sahipleri adına yapılan ödemelerin sözleşme hükmünde bulunması ve belgelendirilmesi halinde müteahhitlik şirketinin gideri olarak kabul etti ve KDV’sinin de indirim konusu yapılmasına imkan tanıdı. Ancak vergi mevzuatlarında bir değişiklik olmadığı halde Maliye Bakanlığı’nca verilen özelgeler üzerinden görüş değişikliği olması nedeniyle bunun uygulamadan kalktığına dikkat çekiliyor.

Bir görüş değişikliği arsa yükünü şişirdi

Sektör yetkilileri, maliyede “vergi kanunlarıyla kabul edilen haller hariç olmak üzere, vergi sorumluluğu açısından yapılan sözleşmelerin vergi dairelerini bağlamayacağı” yönünde bir görüş değişikliği oluştuğunu belirtiyor. Ardından da fatura veya benzeri belgelerin arsa sahipleri adına düzenlenmesi halinde inşaat şirketinin gideri olarak dikkate alınmayacağı ve KDV indirimi yapılamayacağı hükmünün getirilmesinin sektörün arza yükünü maliyetlerini şişirdiğine dikkat çekiliyor.

Fatura şartı getirildi o da kalktı

Maliye Bakanlığı’nın daha sonra bu görüşünü biraz esnettiğini anlatan sektör yetkilileri, şunları kaydetti: “Arsa sahibi adına yaptığımız emlak vergisi, ruhsat, harç, belediye, su, elektrik harcamalarını sözleşme gereği arsa sahibi de bize fatura ediyordu. Ancak bu konuda da daha sonra bir özelge getirildi ve arsa sahipleri tarafından yansıtma faturası olsa bile inşaat şirketlerinin bu harcamaları giderden düşmesi önlendi.”

Safi gelir ve kazanç tespiti yapılmalı

Tüm bu özelge değişiklikleri sonucu bugün arsa sahibi adına yaptıkları harcamalardan dolayı ciddi bir mali külfet altıda olduklarını anlatan taahhüt sektörü, yaptıkları harcamaların arsa sahibinin değil, ödemeyi gerçekte yüklenen müteahhidin gideri olduğunu dile getiriyor. Dolayısıyla müteahhitlerin safi gelir ve kazancının dikkate alınması gerektiğine işaret eden sektör temsilcileri, VUK’un 3/B maddesinde “Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti her türlü delille ispatlanabileceği hükme bağlanmıştır” hatırlatması yapıyor.

Uzman görüşü: ilk uygulamaya dönülmeli

Bu konularda maliyeye ve inşaat sektörüne zaman zaman görüş veren Yeminli Mali Müşavir (YMM) Abdullah Tolu, Maliye Bakanlığı’nın ilk uygulamaya dönüp mevcut sorunu kökten çözmesi gerektiğine dikkat çekti. Bu kapsamda vergi uygulamasında işle ilgili yapılan harcamaların VUK kapsamında belgelendirilmesi ve belgelerin VUK’un 227 ve 230. maddelerine göre mükellefler adına düzenlenmiş olmasının yeterli olduğunu kaydetti.

Tolu “Kat/hasılat payı karşılığı inşaat işlerinde, arsa sahipleri adına müteahhitlerce katlanılan gider ve maliyetler, VUK’un 3/B maddesi gereği müteahhitlerin safi gelir ve kazancının tespitinde indirilecek gider olarak dikkate alınabilir. Bunun için de arsa sahipleri adına ödemeler; yapılan işle ilgili ise taraflar arasında yapılan sözleşmede bu ödemelerin müteahhitler tarafından yapılacağına dair bir hüküm varsa, ödeme müteahhitler tarafından yapılmış ve bu husus ödeme belgeleri ile ispat ve tevsik edilebiliyorsa müteahhit/inşaat şirketleri doğrudan gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmalı ve KDV’si de indirim konusu yapılmalı” dedi.

Cahit Saraçoğlu/Yeni Şafak

Tebliğle emlak vergisine esas olmak üzere gelecek yıl uygulanacak bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri belirlendi.

Buna göre, mesken binaları açısından lüks inşaatlar için metrekare normal inşaat maliyet bedellerinin asgari ve azami sınırları bin 172 lira ile 2 bin 568,98 lira, birinci sınıf inşaatlar için 494,60 lira ile bin 717,96 lira, ikinci sınıf inşaatlar için 348,42 lira ile bin 163,95 lira, üçüncü sınıf inşaatlar için 117,69 lira ile 792,74 lira, basit inşaatlar için 56 lira ile 357,52 lira arasında tespit edildi.

Tebliğle kullanım amacı farklı olan diğer binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelleri de yeniden düzenlendi.

2018 yılı inşaat maliyet bedelleri burada

AA

Okka, “Kentsel dönüşümde, yüzde 45 arsa sahibi alacak diye, bir anlaşma yapıyorsunuz. Arsa sahipleri ise müteahhitleri birbirine kırdırarak bu oranı yüzde 60’lara kadar çıkartıyor. Bunlar sektör açısından çok ciddi rakamlar” diye konuştu.

“Konut fiyatlarının düşmesi için maliyetin düşmesi lazım”

İnşaat firmalarının birbirleriyle rekabet edip arsa oranlarını artırmak yerine belli bir seviyede tutmaları gerektiğinin altını çizen Okka şunları söyledi; “Şu anda standart 100 metrekare bir daireyi vergisel boyutuyla birlikte 350-400 bin liraya mal ediyorsunuz. Bunun satışı için de 450 bin liranın altında olmaması lazım. Konut fiyatlarının düşmesi için maliyetlerin düşmesi gerekli. Vergisel ve sigorta ücretlerinde yapılacak düzenlemeler sonrası konut fiyatları ucuzlayacaktır.”

“Demirciler fiyatlarla istedikleri gibi oynuyor”

Gümrük vergisi oranının yüzde 30’dan 10’a düşürülerek demir-çelik sektöründe ithalatı kolaylaştırıcı adımların atıldığını belirten Okka, “Yerli üreticiler ithalatın önünün açılmamasını istiyorlarsa, karlarından feragat etmek zorundadır. Son dönemde sektördeki firmalar, rakamlarla istedikleri gibi oynamaya başladı. İki hafta önce 2 bin liraya aldığımız demir, birden 2 bin 200 liraya çıkabiliyor. Böylece inşaata başlarken yaptığınız maliyet hesabı şaşıyor. Üstüne üstlük malzeme bulamama sıkıntısı yaşanıyor. Bu iş belli grupların elinde olduğu müddetçe fiyat politikaları istedikleri gibi belirlenir ve Türkiye’nin lokomotifi olan inşaat sektörü durma noktasına gelir. Bu anlamda devletin acil bir düzenleme yapması gerekiyor. Yapılmıyorsa ithalatın önü açılacak demektir” şeklinde konuştu.