‘Şirketlerin dönmeyen kredi yükü var’

IMF’nin şubat ayı ‘Küresel Konut İzleme Raporu’nda, Türkiye’deki konut değerlemelerinin şişkinleştiğine dikkat çekildi. Buna karşılık konut piyasasından makroekonomik bir yayılma etkisinin henüz beklenmediğinin de belirtildiği raporda, son yıllarda Türkiye’de birikimli reel konut fiyatlarının diğer gelişen piyasa ülkelerine göre yüksek olduğu, inşaat şirketlerinin ise önemli miktarda döviz borcuna ve yüksek oranda ‘dönmeyen kredi’ yüküne sahip olduğuna dikkat çekildi. IMF uzmanları, Aralık 2010-Temmuz 2016 döneminde Türkiye’de emlak fiyatlarının nominal değerinin yüzde 110, gerçek değerinin ise yüzde 35 arttığını hesapladı.

‘Gerçek fiyat yüzde 35 arttı’

IMF’nin izlediği 23 gelişen piyasa ülkesinden 13’ünde gerçek fiyatlar aynı dönemde ya geriledi ya da yerinde saydı. Türkiye ise gerçek fiyatların yüzde 35 ve üzerinde arttığı 3 ülkeden biri oldu. İzleme raporunda konut fiyatı ile kira geliri bağlantısı bakımından değerlendirilen 13 ülke arasında Türkiye, yüzde 27’ye yakın oran ile açık arayla birinci olurken, en yakın takipçiler Şili ve Estonya yüzde 24 civarında kaldı.

‘Kira-fiyat makası açılıyor’

Fiyat-kira makasındaki değişim bakımından ise Türkiye yüzde 50’ye yaklaşan oranla diğer ülkelere fark atarken, Meksika yüzde 20 ile takip etti. Raporda, ‘fiyat- yıllık kira getirisi’ makasının açılmasının, fiyatların şişkinliğine işaret ettiği hatırlatılarak, fiyatların aşırı yükselmesi halinde halkın satın almak yerine kiracılığı tercih edeceği belirtildi. Raporda, “Türk konut fiyatlamaları, bir dizi standart ölçüye göre kıyaslandığında şişmiş görünmektedir. Ancak hanehalkının olası fiyat düzeltmelerini hafifletecek tamponları bulunuyor” denildi.

IMF’nin Küresel Konut İzleme Raporu’na göre Brezilya yüzde 20’lik düşüşle ev fiyatlarının en çok azaldığı ülke oldu.

Kredi artış hızı da düştü

2015 yılında, 44 ülke arasında reel konut kredisi artışında yüzde 17’lik büyüme ile birinci sırada yer alan Türkiye geçtiğimiz yıl yüzde 0.1’lik büyüme ile 29’uncu sıraya geriledi. Reel konut kredisi hacmi en fazla büyüyen ülke yüzde 14.8’lik artışla Meksika olurken onu, yüzde 14.4’lik artışla Filipinler ve yüzde 10.4 ile Çin izledi. Reel konut kredisi hacmi en çok azalan ülke yüzde 9.9’luk düşüşle yine Brezilya oldu. Brezilya’yı yüzde 8.1’lik kayıpla İrlanda ve yüzde 7’lik azalışla Slovenya izledi.

Konut fiyatı – kira makasında birinciyiz

Öte yandan dünyada konut fiyatı – kira makasının en açık olduğu ülke, önceki yıllarda olduğu gibi yine Türkiye oldu. Konut fiyatı/kira rasyosu endeksinde 2010 yılı 100 kabul edildiğinde, 2016 yılında 148.8 ile Türkiye birinci sırada yer aldı. Amortisman süresinin en uzun olduğu ikinci ülkenin Yeni Zelanda olurken, üçüncü ülkenin  İsrail, dördüncü ülkenin İsveç, beşinci ülkenin Kanada olduğu belirlendi. Yatırım geri dönüş süresinin en kısa olduğu ülkeler ise sırasıyla Rusya, İspanya, Hollanda, Yunanistan ve Estonya oldu.

Türkiye fiyat artışında yedinci

2015’te Türkiye konut fiyat artışında da yüzde 10.4’lük artışla dünya 7’ncisi oldu. Listenin ilk sırasında  yüzde 23.3’lük artışla Katar, ikinci sırasında yüzde 17.4 artışla Hong Kong, üçüncü sırasında ise  yüzde 13.5 artışla İsveç yer aldı. Fiyatların en çok düştüğü ülkeler listesine ise yüzde 39.3 ile Ukrayna ilk sıradan girerken yüzde 11 ile Rusya ikinci, yüzde 5.2 ile Letonya üçüncü ve yüzde 5 ile Brezilya dördüncü oldu.