Tanımlar değişti

İmar Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan Çevre Düzeni Planı’nın tanımı “Ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak, konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanım kararlarını belirleyen plandır” şeklindeydi. Geçen aralık ayında kanunda yapılan değişiklikle bu tanım, “Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır” haline getirildi.

Haritalar üzerinde arazilerin kullanış biçimlerini belirleyen ve uygulama imar planlarına hazırlanmasına dayanak olan ve belediyeler tarafından hazırlanan nazım imar planı da kanuna göre, çevre düzeni planına uygun olarak hazırlanacak. Böylece her il için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın hazırlayacağı Çevre Düzeni Plan hükümleri o kentin “imar anayasası” olacak. Belediyeler ise sadece uygulayıcı ve denetleyici bir rol üstlenecek.

Kademelere düzenleme

Geçen yılsonu yapılan değişiklikle İmar Kanunu’nun 6’ncı maddesindeki planlama kademeleri de değiştirildi. Buna göre, mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşacak.

İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanacak ve her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanacak. Kademelerin bağlandığı  “Mekansal Strateji Planı” da değişiklikle kanuna girdi. Kanuna göre, mekansal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınacak.

Mekânsal Strateji Planı, şehirlerin gelişme yön ve eğilimleri ile nüfus öngörülerine, afetlere ve kentsel dönüşüme ve kırsal alanların geliştirilmesine ilişkin strateji ve politikalar da içerecek. Hem ülke bütünün de hem de gerekli görülen bölgeler için hazırlanabilecek Mekânsal Strateji Planı ile sektörler için yatırım alanları oluşturulabilecek. Hali hazırda hükümetin açıkladığı eylem planı çerçevesinde hazırlıkları devam eden Türkiye Mekansal Strateji Planı’nın duyurulmasından sonra özellikle büyükşehirler başta olmak üzere birçok kent için Çevre Düzeni Planı’nın hayata geçirileceği öğrenildi.

Rant vergisi raftan inebilir

AKP iktidarı, geçen yıl İmar Kanunu için hazırladığı 12 maddelik yasa taslağı içerisine “rant vergisi” düzenlemesini de eklemiş ancak, Meclis’e gelen torba yasa teklifinin içine koymamıştı. Çıkartılan madde, uygulama imar planlarında yapılacak değişik sonucunda daha yüksek bina veya fazla inşaat yaparak rant elde edenlerden “değer artış payı” alınmasını öngörüyordu.

Düzenlemede, değer artış payının yüzde 30’u imar planı değişikliğini onaylayan belediyelerde açılacak kamulaştırma hesabına, yüzde 30’u bakanlığın dönüşüm projeleri özel hesabına, yüzde 40’ı Hazine ve Maliye Bakanlığı’na yatırılacağı belirtiliyordu. Hükümetin, 31 Mart yerel seçimlerinde bir çok büyükşehiri kaybetmesiyle, parsel bazlı plan tadilatlarının bir nevi vergilendiren söz konusu değişikliği Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemi getirebileceği kaydediliyor.

İsmail Şahin-Sözcü

2013’teki plan iptal edilmişti

İzmir Büyükşehir Belediyesi, 2013 yılında, Bayraklı-Turan ve Konak-Alsancak arasını kapsayan Yeni Kent Merkezi’nin kıyı kesimini kapsayan yeni bir imar planı değişiklikleri yapmış, değişikliklere çeşitli meslek odaları itiraz edince konu yargıya taşınmıştı. Planlar mahkeme tarafından iptal edilmiş ve Büyükşehir Belediyesi 2016’da planda değişikler yapmıştı. Bu süreçte İzmir 5. İdare Mahkemesi, Aralık 2016’da yürürlükte olan 1/1000 ölçekli planların yürütmesini durdurdu. Yeni planları Konak Belediye Meclisi’nin kabul etmemesi nedeniyle mahkeme kararı, imar krizi yarattı.

Turizm-ticaret kullanımı uygun bulundu

Konak Belediye Başkanı Sema Pekdaş, Meclis’te yeni planın onaylanmamasını dava konusu yapmadı. Planlarla ilgili kararı Büyükşehir Meclisi’nin vermesinin yolunu açtı. Büyükşehir Meclisi, şubat ayı gündemine giren plan önergesi İmar ve Bayındırlık Komisyonuna sevkedildi. Konuyu inceleyen Komisyon, 1/1000 ölçekli Yeni Kent Merkezi Planı’nı ‘turizm-ticaret’ kullanımını tarifleyen plan notunu uygun buldu. Komisyon kararı, Meclis’in Mart ayı gündemine alındı.

800 metrelik Rumeli Hisarüstü-Aşiyan Füniküler Hattı, 2019 yılında tamamlanarak hizmete alınacak. Saatte 6 bin yolcu taşıması planlan füniküler hattı, Levent-Hisarüstü Metro Hattı ile entegre olacak. Hisarüstü’nden 2,5 dakikada Aşiyan sahiline ulaşma imkanı sunacak olan hatla Zincirlikuyu, Levent, Etiler ve Ulus semtleri, raylı sistemle denize bağlanmış olacak.

İhalesi 2 Mart’ta

İhalesi 2 Mart’ta yapılacak olan Rumeli Hisarüstü-Aşiyan Füniküler Hattı, Taksim-Kabataş arasındaki füniküler hattının bir benzeri olarak halatlı demiryolu sistemi ile çalışacak. Hisarüstü İstasyonu ile Boğaziçi Üniversitesi ana giriş kapısı yanında inşa edilecek istasyonlarla başlayacak olan hat, Boğaziçi Üniversitesi arazisinin altından geçerek İstanbul Boğazı sahilinde Aşiyan Parkı’nda yapılacak istasyonda denizle buluşacak.

Vezneciler-Sultangazi arası 19 dakika sürecek

Vezneciler-Edirnekapı-Eyüp-Gaziosmanpaşa-Sultangazi raylı sistem projesi ise Fatih, Eyüp, Gaziosmanpaşa ve Sultangazi ilçelerini yer altından birleştirecek. 2019 sonrasında hizmete girmesi planlanan hatla 12,3 kilometrelik hatla Vezneciler-Sultangazi arası sadece 19 dakika sürecek. Vezneciler-Edirnekapı-Eyüp-Gaziosmanpaşa-Sultangazi metrosunda, Vezneciler – Saraçhane – Fatih Camii – Edirnekapı – Ayvansaray – Eyüp Sultan – Rami Kışlası – Gaziosmanpaşa – Şemsipaşa – Küçükköy – Yenimahalle – Esentepe – Sultangazi – Cebeci – Mescid-i Selam olmak üzere 15 hat bulunacak.

Marmaray’a entegre olacak

Hacıosman-Yenikapı Metrosu’na Vezneciler istasyonunda bağlanacak ve bu sayede Marmaray’a da entegre olacak olan hat ayrıca tünel kazıları yüzde 75 tamamlanan Kabataş-Mecidiyeköy-Mahmutbey Metro hattına Yenimahalle İstasyonu’nda, planlanan Kazlıçeşme-Söğütlüçeşme Metrosu’na Gaziosmanpaşa İstasyonu’nda ve yine planlanan İncirli-Söğütlüçeşme Metro Hattı’na Edirnekapı İstasyonu’nda entegre edilecek.

Avrupa yakasının doğu-batı aksındaki ilçeleri yer altından birbirine bağlayacak olan Vezneciler-Sultangazi Metro Hattı, Edirnekapı’da metrobüse entegre olarak E-5 aksı üzerinden, Avrupa ve Anadolu yakasına hızlı ve güvenli erişim imkanı sağlayacak ve şehir içi karayolu trafiğini rahatlatacak.

‘Kazanılmış haklar geçerli olacak’

fikirtepehaber.com’un haberine göre, uzmanlar 2013 Fikirtepe Plan Notlarını için geçerli olan karar, işlemleri bu plan notlarına göre yapılan projeleri ruhsat alınmış veya avan projesi onaylanmış ise etkilemeyeceği yönünde görüş bildiriyor. Buna karşılık uzmanlara göre, 2013 Plan Notlarına göre 4.14 emsal oranı üzerinden yapılan sözleşmelerde, ‘her hangi bir iptal veya değişiklikte yeni emsal oranları geçerlidir’ maddesi yoksa bir değişiklik söz konusu olduğunda 4.14 emsal oranı ortadan kalktığı için firma sözleşmede yazan oranlara göre paylaşım yapmak zorunda olacak. 

Fettah Tamince’nin şirketi yapacak

Haliçport’un Temmuz 2013’te yapılan ihalesini, KDV hariç 1 milyar 346 milyon dolarla Rixos otellerinin sahibi Fettah Tamince’nin şirketi olan Sembol Uluslararası Yatırım’ın Ekopark Turizm ve Fine Otelcilik ile bir araya geldiği ortak girişim grubu kazanmıştı. Kamuoyunda çok tartışılan ve sivil toplum kuruluşlarınca fazlaca eleştiri alan projenin imar planları, Türkiye Mühendis ve Mimarlar Odası’na (TMMOB) bağlı 4 oda tarafından yargıya taşınmıştı.

250 dönümlük alanda yapılacak

250 dönümlük alanda yapılacak olan 70’er yat kapasiteli iki yat limanı, 400’er oda kapasiteli iki 5 yıldızlı otel, 1000 kişilik cami, AVM ve otoparklardan oluşacak. Dört yılı yapım süresi olmak üzere 45 yıllığına özel sektör tarafından işletilmesi planlanan Haliçport projesi Haliç Tersaneleri, Haliç, Camialtı ve Taşkızak Tersaneleri’nden oluşuyor.

558 yıllık Haliç Tersanesi yıkım projesi dışında kalacak ancak, atıl durumda olan Camialtı ve Taşkızak tersaneleri proje kapsamında dönüştürülecek. Ayrıca proje alanı içindeki tarihi binalar da bu projenin kapsamı dışında tutulacak.

Planları mart ayında onaylandı

Hürriyet’ten Dinçer Gökçe’nin haberine göre, söz konusu alan hakkındaki Bakanlar Kurulu'nun riskli alan kararı 31 Ağustos 2013’de Resmi Gazete’de yayımlanmış,  bölgenin Uygulama İmar Planları (UİP) ve Nazım İmar Planları (NİP) mart ayı başında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın onayından geçmişti. Ancak, Bağclar Meydanı’nda iş hanı bulunan Mustafa Tekin, yargı yoluna giderek Danıştay Ondördüncü Daire’ye başvuruda bulundu. 

İtiraz yolu kapalı

Yürütmeyi durdurma kararı veren daire kararında, mülkiyet hakkının Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nce korunduğuna işaret ederek mülkiyet hakkının yalnızca kamu yararının mevcut olduğu durumlarda kanunla sınırlandırılabileceğine vurgu yaptı. Riskli alan olarak belirlenen bölge için bilimsel bir raporun hazırlanmadığına işaret edilen kararda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na itiraz yolunun da kapalı olduğu kaydedildi.