İmar, kadastro ve tapu süreçlerine ilişkin bürokrasiyi azaltacak ve işlemleri kolaylaştıracak olan kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Altın Emlak Genel Müdürü Mustafa Hakan Özelmacıklı, “Düzenleme ile taşınmaz mülkiyetinin devir işlemleri kolaylaştı. Buna göre alıcılar ve satıcılar farklı tapu müdürlüklerinde hatta yurtdışında olsalar bile tapu işlemleri yapılabilecek. Kat mülkiyetli taşınmazlarda hatalı blok veya bağımsız bölüm numaraları kolaylıkla düzeltilebilecek. Süresi bitmiş ipoteklerde malikin talebi ile terkin mümkün olabilecek. Tapu senetlerinde fotoğraf yapıştırılmasına gerek kalmayacak” dedi.

Kentsel dönüşümde yetki bakanlıkta

Kentsel dönüşüm alanlarında müteahhitlerin payına düşen bağımsız birimlerin satışının, inşaatın ilerleme seviyesine göre belirleneceğini belirten Özelmacıklı, “Müteahhidin payına düşen bağımsız birimlerin satışı, inşaatın tamamlanma oranına göre belirlenecek. Yıkılacak derecede riskli olan yapıların bulunduğu alanlarda dönüşüm uygulamaları maliklerin muvafakati aranmaksızın Bakanlıkça resen yapılabilecek. Malikler müteahhitten kaynaklanan nedenlerle sözleşmeleri fesh edebilecek” ifadelerini kullandı.

İmar kanununda düzenlemeler yapıldı

İmar kanununda yapılan düzenleme ile uygulamadaki DOP ve KOP alanlarının birleştirilerek yüzde 45’e çıkarıldığını belirten Özelmacıklı, “DOP alınamayan durumlarda da bedeli alınabilecek. Bu bedel ödenmeden de ruhsat verilmeyecek. Tarımsal amaçlı sera için yapı ruhsatı aranmayacak. Yapılaşmamış parseller açık otopark yapılabilecek. Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz eden metruk ve tehlikeli yapılar, tebligata rağmen kaldırılmaz ise tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri belediye veya valilikçe yapılacak ve masrafı yüzde 20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edecek” şeklinde konuştu.

Tapu tahsis ve ecrimisilde düzenleme

Yapı kayıt belgesi alınan yapılarda belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilenler için 31.12.2019 tarihine kadar satın alma şartı getirildiğini belirten Mustafa Hakan Özelmacıklı, “Özellikle yapı kayıt belgesi alınan taşınmazlar için daha önce tapu tahsis belgesi alınmışsa ve arsa bedelleri ödenmiş ise vatandaşlardan ayrıca bir satış bedeli de alınmayacak. Yapı kayıt belgesi alınan taşınmazların satışa konu edilen kısımlarından yapı kayıt belgesi tarihi ile satış tarihi arasındaki dönem için ecrimisil alınmayaca, tahakkuk ettirilen ecrimisiller ise terkin edilecek. Satış tarihi itibarıyla tahsil edilen ecrimisil tutarı ise satış bedelinden mahsup edilecek” dedi.

Kabul edilen maddelere göre, İmar Kanunu’na “Mekansal Strateji Planı” başlığı ekleniyor. “Ekonomik, sosyal politikalar ve çevre politikaları ile stratejilerini mekanla ilişkilendirerek fiziki gelişmeyi ve sektörel kararları yönlendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile bütün olan plan” şeklinde tanımlanan Mekansal Strateji Planı doğrultusunda, “Nazım İmar Planı” ve “Çevre Düzeni Planı” tanımlarında da uyum değişiklikleri yapılacak.

Mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekansal Strateji Planlarına uygun olarak “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşacak. İmar planları ise “nazım imar planı” ve “uygulama imar planı” olarak hazırlanacak. Her plan, bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanacak.

Anadolu Ajansı’nda yer alan habere göre; mekansal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınacak.

Büyükşehirlerde 1/25 bin ölçekli nazım imar planının yapılmış olması halinde, gerekli görülen bölgelerde 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının yapılmasına engel teşkil etmeyecek.

İmar mevzuatına konu edilen veriler arasına, gelişen teknolojinin getirdiği yeni teknikler dikkate alınarak “orto-görüntüler” de dahil ediliyor.

Nitelikli yapılaşma için sınıflandırılmış yetki belgesi

Kamu kurum ve kuruluşlarınca inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin hizmet alımı yapılmış ise inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin her türlü fenni mesuliyet, kamu kurum ve kuruluşu adına danışman firmanın mimar ve mühendislerince üstlenilebilecek.

Nitelikli yapılaşmanın sağlanabilmesi ve müteahhitlerin ihtisaslaşmasının sağlanması amacıyla yetki belgeleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca sınıflandırılacak.

Ruhsatsız veya mevzuata aykırı başlanan yapılar, idare tarafından tespit edildiğinde mühürlenecek ve inşaatı durdurulacak. Ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıklarının giderilemeyeceği anlaşılan yapılar, bir aylık süre beklenmeden belediye veya valilikçe yıktırılacak.

1 Haziran 2019’dan itibaren imar uygulaması görmemiş alanlarda hazırlanıp onaylanacak yeni imar planlarında, bisiklet yolları ile bisiklet park istasyonları zorunlu hale gelecek. Topografya ve arazi eğimi nedeniyle bisiklet yolu yapılamayan yerlerde ise yaya yolları düzenlenecek.

Antalya’nın Aksu ilçesindeki Çalkaya bölgesindeki halkın, 1990’lı yıllarda yapılan imar planlarına bağlı olarak 70’in üzerinde imar uygulaması sonucu ortaya çıkan mağduriyetleri giderilecek. Buna göre kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilen alanlarda, tescilli olan mevcut parseller esas alınarak imar uygulanacak.

Kıyıda ve denizde, uygulama imar planı kararı ile enerji iletim hatları yapılabilecek. Denizlerde, imar planı kararı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak ilan edilen alanlarda, yenilenebilir enerji üretim santralleri yapılabilecek.

Hazineye ait kamu konutlarından kat irtifakı kurulmuş olanlar da bağımsız bölümler halinde satılabilecek ve bu konutlarda oturanlar öncelikli alım hakkından yararlanabilecek.

Yazılı uyarı, idari para cezası ve lisans iptali

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, riskli yapı tespiti için lisanslandırılan kurum ve kuruluşların faaliyetlerini denetleyebilecek. Görevlerini gereği gibi yerine getirmemeleri durumunda, işlenen fiilin ağırlığına göre yazılı olarak uyarı, idari para cezası ve lisans iptal cezası uygulanabilecek.

İki kez yazılı olarak uyarı cezası alınmasından sonra uyarı cezasını gerektiren başka bir fiilin tespit edilmesi, riskli yapı tespitinde yapıya ilişkin verilerin eksik veya yanlış alınarak hesap yapılması sonucu riskli bir yapının risksiz veya risksiz bir yapının riskli olarak tespit edilmiş olması ile yapıda teknik inceleme yapılmadan “riskli yapı tespit raporu” hazırlanması durumunda 15 bin lira idari para cezası verilecek.

Lisanslandırma şartlarının kaybedilmesi üzerine verilen süre içinde şartların sağlanmaması, lisans başvurusunda gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunulduğunun tespit edilmesi, mevcut olmayan bir yapı hakkında “riskli yapı tespit raporu” hazırlanması ile daha önce 3 kez idari para cezası alınmış olması durumunda lisans iptal edilecek. Lisansı iptal edilen kuruluşların ortakları, bu kuruluştaki hisselerini devretseler dahi 5 yıl süreyle başka bir lisanslı kuruluşa ortak olamayacak, bunların kurdukları kuruluşlara lisans verilmeyecek.

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya iş yeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilecek.

TBMM Başkanvekili Mustafa Şentop, teklifin 22. maddesinin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verdi.

Aranın ardından komisyonun yerine oturmaması üzerine Şentop, birleşimi bugün saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.

AA

Kanun taslağı

Hürriyet’in ulaştığı 12 maddelik kanun taslağıyla İmar Kanununa plan değişiklikleriyle ilgili bir madde eklenmesi öngörülüyor. Söz konusu madde, “Yoğunluk artışı, bina yüksekliği, kat adedi, kullanım amacı değişikliğine yönelik uygulama imar plan değişikliği sonucu değerinde artış olan taşınmaz maliklerinden, taşınmazın artan arsa değerinin tamamı ‘değer artış payı’ olarak alınır. Değer artış payı bedelinin tespitinde, imar planı değişikliği sonucunda taşınmazın imar durumunda kıymet bakımından meydana gelecek artış dikkate alınır ve 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinde belirtilen bedel tespiti esasları gözetilir” hükmünü içeriyor. Değer artışının ne kadar olduğuna ise idarenin oluşturacağı değer tespit komisyonu karar verecek. Ancak komisyonun tespiti, en az iki lisanslı gayrimenkul değerleme şirketinin bulduğu rakamın aritmetik ortalamasından az olmayacak.

Tapuya şerh

Vatandaş, taşınmazın değer artış payını ödeyinceye kadar tapu kütüğüne şerh edilecek. Bu parselle ilgili satış, ipotek, trampa, kiralama ve benzeri işlemler bedel ödeninceye kadar duracak. Değer artış payı ödenmeden yapı ruhsatı düzenlenemeyecek. Değer artış payının yüzde 30’u imar planı değişikliğini onaylayan ilgili idarede açılacak kamulaştırma hesabına, yüzde 30’u bakanlığın dönüşüm projeleri özel hesabına, yüzde 40’ı Hazine ve Maliye Bakanlığı’na yatırılacak. Değer artış payı ayni olarak alınırsa, aynı kurumlara yine bu oranlarda hisselendirilecek.

Ancak bu plan değişiklikleri, Kıyı Kanunu, Organize Sanayi Bölgeler (OSB), Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, Kentsel Dönüşüm Kanunu’na tabi alanlarda yapılamayacak.

Kirlilik bedeli

Taslak hazırlıklarında değer artış payının önce yüzde 70’inin kamuya, yüzde 30’unun ise arsa sahibine verilmesi üzerinde durulsa da son aşamada tamamının kamuya gitmesi kararı alındı. Yetkililer plan değişikliğiyle o bölgede trafik, hava kirliliği gibi olumsuzlukların karşılığı olarak bu bedellerin alındığına dikkat çektiler. Ancak İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Cemal Gökçe, plan dışı yapılaşmanın o bölgede altyapı sorunları ile çevre kirliliği, trafik yoğunluğu gibi sakıncalarına da dikkat çekti.

‘Kaçağı hemen yık’ maddesi

İmar planlarının kesinleşmesinden itibaren 6 aylık süreden sonra plan iptali, revizyonu veya değişikliği gerekçe gösterilerek, alınmış yapı ruhsatları iptal edilemeyecek, inşaat durdurulamayacak. Mevcut mevzuatta ruhsat alınmadan ya da ruhsata aykırı olarak yapılan yapıların mühürlenerek durdurulacağı hükmü bulunuyor. Ancak taslağa eklenen yeni fıkrayla, idare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıklarının giderilemeyeceği tespit edilen yapılarda, bir aylık süre beklenmeden ruhsatın iptal edilerek, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina ya da mevzuata aykırı imalatların, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip yıktırılması hükme bağlanıyor. Yıkım masrafının da yapı sahibinden alınacağı belirtiliyor.

Şehir rantı nasıl vergilendirilecek?

Yetkililer söz konusu yasa değişikliğinin kabulü halinde şehir rantının nasıl vergilendirileceğini şu örnekle anlattı: “İstanbul’da imar planında 5 katlı konut izni bulunan bir arsa için vatandaş, hem yoğunluk artışı hem de fonksiyon değişikliği talebiyle başvurursa ve bunun sonucunda oraya 10 katlı bir otel, AVM, iş merkezi, rezidans veya hastane yapılması izni çıkarsa, arsanın değeri artacak. Eğer değer artışı 5 milyondan 15 milyon liraya yükselmişse aradaki 10 milyon liralık farkın devlete ödenmesi gerekecek. ”

Hak kayıplarında dava açılabilecek

Taslağa göre, ada oluşturan tek parseller hariç olmak üzere parsel bazında nüfus, yapı yoğunluğu, kat adedi, bina yüksekliğini artıran imar planı değişiklikleri de yapılamayacak. Kesinleşen planlara karşı sadece doğrudan hak kaybı olanlar, ilgili kısımla sınırlı olmak üzere dava açılabilecekler. İmar planlarına ilişkin olarak idari yargıya başvurulması halinde, bir yerde birden fazla idare mahkemesinin bulunması durumunda davaların hangi idare mahkemesinde görüleceğine Hâkimler ve Savcılar Kurulu karar verecek.

Aysel Alp/Hürriyet

Mahkeme kararının çıkması bekleniyor

Tok, “Bu kapsamda Uzungöl’de Gölbaşı mevki ve göl etrafındaki yıkılacak tesisler belirlendi. Şu anda mahkeme kararının çıkmasını bekliyoruz. Bir hafta içerisinde de esnaf ve vatandaşımıza gereken tebliğleri iletmeyi planlıyoruz.” diye konuştu.

Tebliğlerin ardından yıkımlara başlanacağını belirten Tok, yılbaşına kadar da yıkımları gerçekleştirmeyi planladıklarını ifade etti.

Amaç Uzungöl’ü koruman ve görüntü kirliliğinden kurtulmak

Uzungöl’ün çirkin yapılaşmadan kurtulacağını söyleyen Tok, “Amacımız Uzungöl’ü korumak ve çirkin yapılardan, görüntü kirliliğinden kurtarmak. Uzungöl’ü eski ihtişamına kavuşturarak, gelecek nesillere bu mirası daha güzel şekilde bırakmak istiyoruz.” dedi.

AA