Unutulmaz tarihçinin annesi, uzun yıllar Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (DTCF) Rus Dili ve Edebiyatı bölümünde hocalık yaptı.

Türkçe, Almanca ve Rusça’nın konuşulduğu çok dilli bir aile ortamında büyüyen yazar, küçük yaşlarından itibaren ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça, orta seviyede Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca dillerini öğrendi.

İlber Ortaylı İkinci Dünya Savaşı sonrası, ailesiyle Türkiye’ye göç etti.

İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi’nde, lise eğitimini ise 1965’te Ankara Atatürk Lisesi’nde tamamlayan tarihçi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF) Yeniçağ Tarihi Bölümü’nden 1970’te mezun oldu. Ortaylı, üniversitede Halil İnalcık ve Şerif Mardin gibi alanında önemli akademisyenlerin öğrencisi oldu.

Ortaylı, Viyana Üniversitesinde Slav ve Doğu Avrupa dilleri alanında da öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık danışmanlığında tamamladı.

Paris, Berlin, Viyana, Moskova ve Roma’da seminerler verdi

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde (SBF) 1973’te asistan olarak göreve başlayan usta edebiyatçı, “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı tezi ile doktor ünvanını, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” çalışmasıyla 1979’da doçent, 1989’da ise profesör ünvanını aldı.

Ortaylı, Ankara Üniversitesi’nden 1983’te ayrılarak, Paris’te Ecole des Hauters Etudes, Berlin Feri Üniversitesi ve Princetion Üniversitesi’nde, Viyana, Moskova, Roma, Münih, Strasbourg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı, seminerler ve konferanslar verdi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde 16 ila 19. yüzyıl Osmanlı tarihi ve Rusya tarihi ile ilgili makaleler yayınladı.

ODTÜ’de 1988’de bir süre doçent olarak görev yapan başarılı tarihçi, aynı yıl SBF’deki görevine geri döndü. Ortaylı, 1989-2002 yıllarında Ankara Üniversitesi SBF İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı.

Galatasaray ve Bilkent üniversitelerinde konuk öğretim üyeliği yaptı

Galatasaray Üniversitesinde 2002’de konuk öğretim üyesi olarak görev yapan yazar, daha sonra Bilkent Üniversitesinde de konuk öğretim üyeliği yaptı.

Ortaylı, 2005’te Topkapı Sarayı Müzeler Müdürlüğü Başkanlığı görevine başladı ve 2012’de emekli olarak görevi Haluk Dursun’a devretti.

İlber Ortaylı’nın, 1981’de Ayşe Özdolay ile yaptığı evlilikten Tuna adını verdiği kızı dünyaya geldi. Çift, 18 yıllık evliliğin ardından 1999’da boşandı.

Bacağındaki iltihaplanma nedeniyle 5 Aralık 2025’te hastaneye kaldırılan Ortaylı, bir süre Koç Üniversitesi Hastanesinin yoğun bakım servisinde tedavi gördü. Ortaylı, bugün 78 yaşında hayatını kaybetti.

Eserleri

Ortaylı’nın Türk edebiyatına miras bıraktığı eserlerinden bazıları şunlar:

“Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu”, “İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı”, “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği”, “Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı”, “Türkiye İdare Tarihine Giriş”, “Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek 1-2”, “Avrupa ve Biz”, “Türkiye’nin Yakın Tarihi”, “Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023″, ” İlber Ortaylı Seyahatnamesi”, “İmparatorluğun Son Nefesi”, “Türklerin Tarihi, Orta Asya’nın Bozkırlarından Avrupa’nın Kapılarına”, “Türklerin Tarihi, Anadolu’nun Bozkırlarından Avrupa’nın İçlerine”, “İttihat ve Terakki”, “Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması”, “Bir Ömür Nasıl Yaşanır?”, “İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?”, “Avrupa ve Biz – Geçmişten Günümüze”, “Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi”, “Kuruluş: Cumhuriyet’e Giden Yol”.

Asya Setinay Karagül-AA

Türkiye’nin en önemli tarihçilerinden biri olarak kabul edilen İlber Ortaylı, 78 yaşında hayatını kaybetti. Bir süredir sağlık sorunlarıyla mücadele eden Ortaylı, tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.

İlber Ortaylı için Fatih Camii’nde son görev

Usta tarihçi, İstanbul’un en önemli tarihi alanlarından biri olan Fatih Camii haziresinde son yolculuğuna uğurlanacak. Bu alan, Osmanlı tarihinin en önemli isimlerinden Fatih Sultan Mehmet başta olmak üzere devlet adamları, din âlimleri ve büyük tarihçilerin kabirlerinin bulunduğu özel bir mezarlık olarak biliniyor.

Ortaylı’nın cenaze programına göre, 16 Mart 2026 Pazartesi günü saat 11.00’de uzun yıllar akademik çalışmalar yaptığı Galatasaray Üniversitesi’nde anma töreni düzenlenecek. Ardından cenaze namazı Fatih Camii’nde kılınacak ve Ortaylı aynı caminin haziresine defnedilecek.

Prof. Dr. İlber Ortaylı kimdir?

Türkiye’ye tarihi sevdiren isimdi

1947 yılında doğan İlber Ortaylı, yalnızca akademik dünyada değil geniş toplum kesimlerinde de tarih bilincinin yayılmasına büyük katkı sağlayan bir isim olarak tanındı.

Osmanlı tarihi, diplomasi tarihi ve şehir tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla uluslararası alanda saygınlık kazanan Ortaylı, aynı zamanda televizyon programları, konferanslar ve kitaplarıyla geniş bir okuyucu kitlesine ulaştı.

Türkiye’de birçok kişi için tarih, Ortaylı’nın anlatımıyla daha anlaşılır ve ilgi çekici hale geldi. Bu nedenle kamuoyunda sık sık “tarihi sevdiren hoca” olarak anıldı.

Son dönemde sağlık sorunları yaşayan Ortaylı’nın birkaç gün önce hastaneye kaldırıldığı ve yoğun bakımda tedavi gördüğü açıklanmıştı. Yakın çevresi de kamuoyundan dua ve iyi dilek istemişti.

Fatih Camii haziresi: Osmanlı’nın protokol mezarlığı

Ortaylı’nın defnedileceği Fatih Camii haziresi, İstanbul’un en önemli tarihi mezarlıklarından biri olarak kabul ediliyor.

Fatih Camii’nin inşası, İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından 1463 yılında başlatılmış ve 1470 yılında tamamlanmıştır. Caminin mimarı Atik Sinan’dır. Yapı 1766 depreminde büyük hasar gördükten sonra 18. yüzyılda yeniden inşa edilmiştir.

Caminin kıble tarafında bulunan hazirede başta Fatih Sultan Mehmet olmak üzere Osmanlı döneminde önemli görevler üstlenmiş çok sayıda devlet adamı, din âlimi ve asker yer alıyor.

Bu hazirede bulunan önemli isimlerden bazıları şunlar:

– Fatih Sultan Mehmet

– Gülbahar Hatun

– Gazi Osman Paşa

– Halil İnalcık

– Semavi Eyice

– Kemal Karpat

Hazirede Osmanlı döneminde çeşitli görevlerde bulunmuş yaklaşık 400 kişinin kabri bulunduğu biliniyor.

Büyük tarihçilerin yanına defnedilecek

Son yıllarda vefat eden birçok önemli tarihçi de aynı hazireye defnedildi. Osmanlı tarihçiliğinin dünya çapındaki isimlerinden Halil İnalcık 2016 yılında burada toprağa verilmişti.

Bizans ve Osmanlı sanatı üzerine çalışmalarıyla tanınan Semavi Eyice ile tarihçi Kemal Karpat da bu tarihi mezarlıkta yer alıyor.

Bu nedenle Ortaylı’nın Fatih Camii haziresine defnedilmesi, hem sembolik hem de akademik açıdan büyük anlam taşıyor. Usta tarihçi böylece hem hocası hem de Osmanlı tarihine yön veren isimlerle aynı mekânda ebedi istirahatine çekilmiş olacak.

Türkiye’nin hafızasında derin iz bıraktı

İlber Ortaylı yalnızca akademik çalışmalarıyla değil, tarih bilincini toplumun geniş kesimlerine ulaştıran anlatımıyla da hafızalarda yer edindi.

Onun kitapları, konferansları ve televizyon programları, özellikle genç kuşakların Osmanlı ve dünya tarihine ilgisini artırdı.

Bu nedenle Ortaylı’nın vefatı, Türkiye’de akademi dünyası kadar kültür ve entelektüel çevrelerde de büyük bir kayıp olarak değerlendiriliyor.

Emlaknews.com.tr