Dünyanın en büyük alternatif yakıt sistemleri üreticisi BRC’nin Türkiye CEO’su Kadir Örücü 350 raporuna yönelik, “BRC, faaliyetlerinin temeline karbon ayak izini azaltacak, emisyon değerlerini sıfıra indirgeyecek çalışmaları aldı. 350’nin raporu ulaşımda kullanılan kirletici yakıtların iklim değişikliği üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha ortaya koyuyor” ifadelerini kullandı.

İklim değişikliği için önlem şart

İklim değişikliği ve karbon ayak izimizin düşürülmesi için mücadele eden uluslararası sivil toplum kuruluşu 350, atmosferdeki 400 ppm (milyonda bir partikül) olan karbondioksit miktarını, küresel ısınmanın yarattığı etkilerin normale döndürülmesi için gerekli olan 350 ppm’ye düşürülmesini amaçlıyor.

‘İklim için Kentler’ raporunu yayınlayan 350, şehirlerimizin iklim değişliğinde hem mağdur hem de fail olduğunu vurgulayarak, şehirlerde kullanılan enerjinin bir an önce sürdürülebilir kaynaklara yönlendirilmesini ve şehir içi ulaşımda kirletici yakıtlardan vazgeçilmesi çağrısında bulundu.

Doğal kaynak tüketiminin yüzde 75’i şehirlerde

350 raporundaki verilere göre, şehirler doğal kaynak tüketiminin yüzde 75’ini, enerji kullanımının yüzde 60 ila 75’ini, sera gazı salımının yüzde 70’ini tek başına gerçekleştiriyor. İklim değişikliğinin faili olan şehirler ayrıca yarattıkları olumsuzluklarını mağduru oluyorlar.

Şehirler yarattıkları ‘ısı adası’ nedeniyle her geçen yıl daha fazla ‘sıcak hava dalgalarına’ maruz kalıyor. Her yaz yaşanan aşırı ve anormal sıcaklar kent sakinlerinin hayatını tehdit ediyor. İklim değişikliği aşırı hava olaylarını tetikleyerek, şehirler üzerinde yıkıcı sonuçlar doğuruyor.

Yükselen deniz seviyeleri nedeniyle büyük bir çoğunluğu kıyı şeridi üzerine kurulan şehirler, deniz tarafından yutulma tehdidiyle karşı karşıya, düzensizleşen yağışlar, kuraklık, sel ve taşkın gibi felaketler su varlığını azaltarak, gıda üretimini tehdit ediyor.

Kirletici yakıtlardan vazgeçilmeli

Şehirlerin enerji tüketimindeki önemli payını sürdürülebilir enerjiyle değiştirerek karbon salımını azaltması gerektiğini savunan 350 raporu, enerji arz, talep ve kullanımının yüzde 100 yenilebilir enerji hedefine göre yeniden şekillendirilmesi gerektiğini, enerji kullanımında verimliliğin ve tasarrufun maksimum seviyelere ulaştığı enerji sistemlerinin tercih edilmesi gerektiğini öne çıkardı.

Küresel karbondioksit salımının yüzde 23’ünden ulaşımın sorumlu olduğunun altını çizen 350 raporu, ulaşımda kirletici yakıtlardan kaçınılması gerektiğini, ulaşımı çevreci, temiz, sürdürülebilir, ucuz ve erişilir hale dönüştürülmesini, enerji verimliliğinin ve tasarrufunun en yüksek seviye taşınması gerektiğini savundu.

‘Küresel ısınma potansiyeli sıfır’

350’nin İklim için Kentler raporunu değerlendiren dünyanın en büyük alternatif yakıt teknolojileri üreticisi BRC’nin Türkiye CEO’su Kadir Örücü, “LPG neredeyse 100 yıldır kullanılan ve geliştirilen bir teknoloji. Hali hazırda yaygın olarak kullanıldığından geniş dağıtım ağına ve ucuz dönüşüm maliyetlerine sahip. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Paneli’ne göre LPG’nin küresel ısınma potansiyeli (kısa adıyla GWP faktörü) sıfır olarak belirlendi. Ayrıca LPG’nin hava kirliliğine sebep olan katı parçacıklar (PM) salımı kömüre nazaran 25 kez, dizelden 10 kez ve benzinden yüzde 30 daha azdır” ifadelerini kullandı.

‘Vizyonumuz: Net sıfır emisyon’

Vizyonlarının ne sıfır emisyon olduğu vurgulayan Kadir Örücü, “BRC olarak vizyonumuz ‘net sıfır emisyon’ yaratacak teknolojileri geliştirmek ve ulaşım sektörünün kullanımına sunmak. Bunu dünyamıza karşı bir sorumluluk olarak görüyoruz. Bizler küresel çapta ve ülkemizde çevreci yakıtları özendirmek için elimizden geleni yapsak da devletler çevreci yakıtları cazip hale getirecek teşvikler açıklamadığı sürece havamızı kirleten ve atmosferimize ağır zararlar veren yakıtların kullanımı devam edecek. Enerji tüketiminin azaldığı 2019 yılında sera gazı salımının artışı dizel ve kömür gibi kirletici yakıtların hala çarpıcı oranlarda kullanılmasından kaynaklanıyor. Dünyamız daha iyisini hak ediyor. Gelecek nesiller için bugün adım atmalıyız” şeklinde konuştu.

Adeyemi, küresel iklim değişikliğinin mimarlığa etkilerini anlattı. Küresel iklim değişikliğinin getirdiği sorunlara, tasarladığı Makoko Yüzen Sistemi’yle çözüm arayan Adeyemi ‘’Sadece kentlerin hızlı büyümesiyle değil, aynı zamanda iklim değişikliğinin etkileriyle de mücadele etmeliyiz’’ dedi.

Ağa Han Mimarlık ödülü de aldığı ‘Makoko Yüzen Okul’ projesiyle adını küresel boyuta taşıyan Adeyemi, “Makoko Yüzen Sistemi’nin çözümlerden sadece biri olduğunu, insanlık olarak başka çözümleri de beraberinde düşünmemiz geriyor” diye konuştu.

“Mimarlıkta hangi meseleleri önemsediğimizi gösteren bir işti”

Toplumun fiziksel ve sosyal ihtiyaçlarını temel alan, yenilikçi tasarım tekniklerini yerel bellekle yerleştiren ‘Makako Yüzen Okul’ projesinin kariyerinde büyük bir öneme sahip olduğunu vurgulayan Kunlé Adeyemi şöyle konuştu, “Ofis olarak benimsediğimiz değerlerin pek çoğunu yansıtabilen bir projeydi bu. Nasıl çalışmak istediğimizi, mimarlıkta hangi meseleleri önemsediğimizi gösteren bir işti. Çok küçük bir proje olmasına rağmen başa çıkılması gereken şeylerin sayısı ve bizim bunlar karşısında nasıl tavır aldığımızı ve dahasını göstermesi bakımından önemliydi.”

“Konut sorunu bölgede büyük bir problem olmaya devam ediyor”

Celal Abdi Güzer’in, ‘’Makoko Yüzen Okul’ projesinde yerel bağlama, gerekliliklere ve kısıtlara dair bir değerlendirmede bulunma şansınız oldu mu?“ sorusuna karşılık ünlü mimar Kunlé Adeyemi şöyle devam etti: “Projenin çok güçlü bir bağlamsallığının olduğunu düşünüyorum. Bu proje de benim problem çözme merakımla ortaya çıktı diyebilirim. O dönemde Lagos için ucuz konut üretimi üzerine bir araştırma yapıyorduk. Bu tam da kendi pratiğime başladığım ve bir yandan da^bu kentin gelişimi için bir şeyler yapmak istediğim bir zamana denk geldi.

Konut sorunu bölgede gerçekten de büyük bir problem olmaya devam ediyor. O zamanlar, acaba bu şehirdeki en ucuz barınma nedir, diye merak ediyordum. İşte o zaman fark ettim ki Makoko’da yaşayanlar en ucuz çözüme sahiptiler. Eğer onlardan, bu kadar az şeye sahipken bunca çok inşa etmeyi öğrenebilirsem ben de belli bir yapma kavrayışı elde edebilirim, diye düşündüm. Proje aynı zamanda Lagos’da çok büyük bir sel felaketinin yaşandığı zamana denk geliyordu.

Fark ettim ki, biz sadece kentleşme ve büyümeyle gelen konut ihtiyacı sorunlarıyla değil, aynı zamanda iklim değişikliğinin getirdikleriyle de karşı karşıyayız. Gerçekten de böylece tüm parçalar birleşti ve projeyi gerçekleştirmeye başladık. Mokoko Yüzen Okulu, çeşitlenerek süren bir serinin ilk prototipiydi. Şimdi ise bu süreç bir yapım sistemine evrildi.’’
Celal Abdi Güzer: “ Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrili. Ama biz suyun üzerinde yaşamıyoruz.’’

Yüzen okul

Güzer’in ‘’Makoko Yüzen Okul projesiyle aslında su üzerinde yerleşmenin imkanlarını konuşuyoruz artık. Bir anlamda bu bir prototip oldu. Değişebilir, geliştirilebilir, başka kurum yapıları için yeniden yorumlanabilir. Bu oldukça ilginç ve de zorlu bir mesele, örneğin Türkiye’yi ele alalım: Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrili. Ama biz suyun üzerinde yaşamıyoruz. Bana öyle geliyor ki, suyla etkileşim içinde olmanın pek çok yolu olabilir. Ona da zarar vermeden üstelik, bu en önemli mesele bence”sözlerinin üzerine Adeyemi şöyle devam etti: “ Bizim de yaklaşımımız, devam eden araştırmalar eşliğinde bu alanda yükselen trendler ve iklim değişikliğinin sonuçlarına odaklanıyor; deniz seviyesindeki artışlar, pek çok diğer meseleyle birlikte elbette kıtlıklar, çevre kirliliği gibi.

Şehirler su kenarında

Ancak temelde şunu fark ettik ki, dünyanın en çok, en hızlı büyüyen şehirlerinin tamamına yakını su kenarında yer alıyor. İnsan yerleşimlerinin ve kentleşme süreçlerinin sonucu olarak, bizler de kentler ve suyun ilişkisi üzerine düşünmek zorundayız. Dolayısıyla, Mokoko Yüzen Okulu’na geri dönersek, projenin artık bir sisteme dönüştüğünü söyleyebiliriz. Proje, büyüyen bir sorun olarak iklim değişikliği ve kentleşme süreçlerinin adaptasyonuna çözüm arayan pek çok olasılıktan biri olarak görülebilir. Bunun ötesinde başka yollarla da başa çıkmanın arayışındayız. Elbette Türkiye de, İstanbul da kentsel büyümenin yaşanmakta olduğu çevreler; dolayısıyla suyla kentin sınır durumlarının araştırılması gerekliliği olan yerler.”

Genç mimarlara tavsiyeler

Kunlé Adeyemi söyleşinin sonunda ise genç mimarlarlara tavsiyelerde bulundu. “Türkiye’nin yapılı çevredeki gelişmelerde aldığı pozisyondan çok etkilenmiş bulunmaktayım. Bence bu oldukça önemli bir kazanç. Genç nesil de bunu görmeli ve yalnız yeniden üretimin değil, etraflarındaki kaynakları değerlendirerek, yeniliklerinde de bir parçası olabileceğini anlamalı. Gelecekte Türkiye’de gelişen bu inşaat endüstrisinin nerelere ulaşacağını görmek için hevesli olduğumu söylemeliyim” şeklinde konuştu.