Son bir ayda bile geriledik

Ipsos tarafından yapılan araştırmaya göre, kategorilere göre farklılık gösterse de son bir ayda satın alınan ürünlerde ikinci el ürünlerin tercih edildiği görüldü. Tablet /pc kategorisinde ikinci el satın alımı yüzde 35 seviyesinde seyretti. Beyaz eşyada ikinci ele yönelenler yüzde 29 olurken Televizyonda ikinci el alanlar yüzde 15 oldu.

Satın almaktan vazgeçildi

Araştırmaya göre son bir ayda yaklaşık 10 kişiden ikisi dayanıklı tüketim ürünü almaktan vazgeçti. Tüm ürünler için satın almaktan vazgeçenlerin oranı benzer seviyede oldu. Akıllı cep telefonu, küçük ev aletleri ve beyaz eşya kategorilerinde ürün alımın erteleyenlerin oranının daha yüksek olduğu görüldü.

Alım niyeti düştü

Yaklaşık her 10 kişiden 3’ ü harcamalarını kısmak için satın almayı ertelediğini söyledi. Bu oran akıllı cep telefonunda yüzde 35 ile en yüksek seviyede.

Ipsos Türkiye CEO’su Sidar Gedik verilerle ilgili olarak, “Dayanıklı tüketim ürünlerine yönelik araştırmamızda dikkat çeken iki bulgu var; ilki son bir ay içinde bu kategoride bir satın alma yapmamış olanların yüzde 30 ile yüzde 45 arasında değişen bir kısmı aslında satın alım yapmaya niyetli iken ertelemiş veya tamamen vazgeçmiş. İkinci bulgu ise önümüzdeki bir ay içinde satın alma niyeti olanların oranının ürüne göre maksimum yüzde 9’a ancak ulaşması. Son bir ay içinde dayanıklı tüketim ürünlerine yönelik bir talep zayıflamasının başladığını söylemek çok yanlış olmaz.” değerlendirmesini yaptı.

cumhuriyet.com.tr

Gayrimenkul sektörünün 2019 yılı performansını ve 2020 öngörülerini paylaşan TSKB Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Makbule Yönel Maya, sektörün ‘Sat- Yap’ sürecinden ‘Yap-Sat’ sürecine geçişine işaret ederken, satışların tamamlanmış sıfır konut ve ikinci el konuta yöneldiğine işaret etti. Yabancıya satışta ise 2020 yılında da Çin’in daha çok konuşulacağını söyleyen Maya, “Çin dışında konut alım adetlerinde İran, Libya, Yemen, Cezayir ve Filistin ülkelerinde gözle görünür artış oranlarını görüyoruz. 2020 yılı için de benzer bir trend devam edebilir” dedi.
Türkiye ekonomisinin en belirleyici sektörlerinden gayrimenkul, 2019 yılını büyük dönüşümle kapatmaya hazırlanıyor. Sektörün ‘Sat- Yap’ sürecinden ‘Yap-Sat’ sürecine geçtiğine dikkat çeken TSKB Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Makbule Yönel Maya, 2020 yılında satışların tamamlanmış sıfır konut ve ikinci el konuta yöneleceğini, yabancıya satışta ise Çin’in daha çok konuşulacağını belirtti.

Sektörün bir yılını değerlendiren ve 2020 öngörülerini paylaşan TSKB Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Maya, bu dönüşümü şöyle anlattı: “Gayrimenkul sektörü 2016 yılı itibarıyla aslında kabuk değiştirmeye başlamıştı. Bu değişiklik 2015 ve öncesinde öğrendiğimiz konut hikayesini sil baştan yeniledi. Bu yenilenme sürecini 2019 yılında iliklerimize kadar hissettik. 2019 ve sonrası yıllar için konutta şimdiye kadar çok basit bir gerçek olan ‘Sat- Yap’ sürecinden ‘Yap-Sat’ sürecine geçildiğini söyleyebiliriz. Aynı hedef kitleye üretilen konut stoğundaki doygunluğun önümüzdeki birkaç yıl devam edeceği görünüyor. Farklı hedef kitleye yönelik ürün geliştirilebilmek için de uygun arsa bulmak kritik öneme sahip.”

“2019 yılında 1.250.000–1.275.000 konut satışı bekliyorum”

2019’un ilk 8 ayında sektörün yaşadığı durağanlığa işaret eden Maya, eylül ve ekim aylarında ise ipotekli konut satışlarında tarihi rekor kırıldığını hatırlattı. Maya sektörün 2019 yılı için şu değerlendirmelerde bulundu: “Kasım ayında satış adetlerinin bir miktar geriye geldiğini görsek de yılın ilk üç çeyreğindeki yavaşlık son çeyrekteki hareketlilikle birleştiğinde yılı, 1.250.000 – 1.275.000 civarında konut satış adediyle kapatacağımızı öngörüyorum.

Yabancıya konut satışlarında ise 19 Eylül 2018 tarihi önemli bir milat olmuştu. Bu tarihle birlikte vatandaşlık hakkı için konut edinme alt sınırının 250.000 USD’ye indirilmesiyle birlikte yabancı satışlarında önemli hareketlilik görmüştük. Bu tarihten önce aylık ortalama 2.000–3.000 adet konut yabancıya satılırken bu tarihten sonraki ilk dört aydaki yabancıya konut satışı 4.250 ile 6.300 adet arasında değişmiştir.

2019 yılının başından itibaren ise yabancı satışlarının genel itibarıyla ortalamada 3.600 adet seviyelerinde, en yüksek olduğu Ekim ayı itibarıyla 4.272 adet seviyesinde gerçekleştiğini gördük. Yıl toplamının ise 44.000 -45.000 adet bandında kapanabileceğini öngörüyorum. Yabancıya satışların toplam satış içindeki payının %4 seviyesinin üzerinde olmayacağı bir yılı kapatacağız gibi görünüyor.”

“Bitmiş konutu satmak daha kolay olacak”

2020 yılı için konut satışlarının zorlanabileceği iki ana konu olabileceğini belirten Maya, “İlki mevcut satışta olan konut stoğunun müşterisi olabilecek pazarın yine kısıtlı olabilme ihtimali. İkincisi ise inşaat maliyetlerindeki artışla birlikte yeni proje yapma isteğinin geliştirici tarafında çok olmayacağı bir yıl bizi bekliyor olabilir. Bir diğer konu da 2019 yılında ikinci el konut satışları, ilk el konut satışlarına göre daha hareketli bir pazara sahipti. 2020 yılında da teslim edilecek proje sayısındaki azalma ile bu trend benzer şekilde devam edebilir” dedi.

Özelikle son bir iki yıldır yaşanan gelişmelerin nihai tüketiciyi biraz daha temkinli davranmaya yönelttiğini belirten Maya, bunun tamamlanmış konut satışlarına yönelimi artıracağını söyledi. Dolayısıyla bitmiş konutu satmanın, inşaatı devam eden konutu satmaya göre daha kolay olacağını söyleyen Maya şöyle devam etti: “Diğer yandan erişilebilir konut kavramı bizler için daha önemli olacak.

Bu erişebilirliği fiyat anlamında düşündüğümüzde değeri görece yüksek olan bölgelerde yeni konut stoğu deprem nedeniyle tercih sıralamasında ilk olacak iken, fiyat açısından bakıldığında eski yapı stoğuna bazı semtlerde talep canlı kalacaktır. Ülkemizde önemli bir inşaat yapma metodu olarak görülen hasılat paylaşım sözleşmeleriyle iş yapma kültürünün de 2020 için çok geçerli olmayacağı bir yıl olacak gibi görünüyor. Nihai tüketici ve konut kullanıcısı tarafında bakıldığında ise basitlik ve rasyonellik konularının geçtiğimiz yıllara göre daha ön planda olacağını düşünüyorum.”

Maya yabancıya satış konusunda öngörülerini de şu sözlerle dile getirdi:

“Yabancıya satışta etkili olan temeliki konunun vatandaşlık hakkı limiti dışında, TL ve yabancı para kurlarındaki ilişki olduğunu görüyoruz. Yabancı satışlarında 2018 ile 2019 yılını kıyasladığımızda Çin vatandaşlarının konut alımında bir hareketlenme olduğunu görüyoruz. 2020 yılında da Çin’i bu anlamda konuşacağız. Çin dışında 2018 ve 2019 yıllarını ilk 11 ay olarak kıyasladığımızda konut alım adetlerinde İran, Libya, Yemen, Cezayir ve Filistin ülkelerinde gözle görünür artış oranlarını görüyoruz. 2020 yılı için de benzer bir trend devam edebilir.”

Türkiye’de yılın ilk 7 ayına ilişkin konut satış istatistikleri açıklanırken, ülke genelinde konut satışları geçtiğimiz yıla göre yüzde 21 azalışla 608 bin 032 adet olarak gerçekleşti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan istatistiklerde en dikkat çeken konu başlıklarından biri de ikinci el pazarının toplam konut satışı içinde aldığı pay oldu.

Son 6 yılın rekoru kırıldı

TÜİK tarafından detaylı satış istatistiklerinin yayınlandığı 2013 yılından bu yana, ikinci el pazarının toplam konut satışı içerisinde aldığı payın en yüksek seviyeye ulaştığını belirten FuzulEv Yönetim Kurulu Başkanı Eyüp Akbal, “2019 yılının ilk 7 ayında, toplam konut pazarı içinde birinci el pazarının oranı yüzde 40,3, ikinci el pazarının ağırlığı ise yüzde 59,7 olarak gerçekleşti. Geçmiş yıllarla karşılaştırdığımızda ikinci elin toplam konut piyasasında çok ciddi bir yükselişi olduğunu görüyoruz” dedi.

İkinci el ağırlıklı şehir sayısı iki katına çıktı

2019 yılının ilk 7 ayında Türkiye’de satılan her 100 konuttan 60’ının ikinci elde işlem gördüğünü sözlerine ekleyen Eyüp Akbal, “2013 ve 2018 arası döneme baktığımızda, Türkiye’de ikinci el satışlarının birinci elden yüksek olduğu il sayısının 27 ila 34 arasında değiştiğini görüyoruz.

2019’da ise bu tablo tersine döndü. İl bazında baktığımızda da 2019 yılında 64 şehirde ikinci el satışları birinci elden daha fazla gerçekleşti. Yani ikinci el pazarının birinci elden daha büyük olduğu şehir sayısı bir yılda neredeyse iki katına çıktı. Bu da ikinci el pazarı için bir rekor.” dedi.

Nevşehir, Yalova ve Karaman lider

TÜİK verilerini baz alarak, iller bazında gerçekleştirdikleri araştırmada önemli verilere ulaştıklarını sözlerine ekleyen Akbal, şöyle devam etti:

“Buna göre Türkiye’de 2019 yılında ikinci el pazarının ağırlığının en yüksek olduğu şehirler Nevşehir, Yalova ve Karaman oldu. Nevşehir’de yılın ilk 7 ayında 1.469 konut satılırken, bu satışların yüzde 81’i ikinci el pazarında gerçekleşti. İkinci el satış oranı Yalova’da yüzde 77,5, Karaman’da ise yüzde 77 olarak dikkat çekti. Bu şehirleri sırasıyla, Kars, Ardahan, Balıkesir, Karabük, Kilis, Muğla ve Ağrı takip ediyor.”

Karadeniz’de büyük potansiyel var

Diğer yandan Türkiye’de ikinci el pazarı oranının en düşük olduğu şehirlerin başında Gümüşhane, Şırnak ve Kastamonu olduğunu dile getiren Eyüp Akbal, “Onları da sırasıyla Ordu, Giresun, Burdur, Kırklareli, Muş, Rize ve Hakkari izliyor. İlk 10 sıraya baktığımızda özellikle Doğu Anadolu ve Karadeniz şehirlerinin listede en alt sıralarda yer aldığını görüyoruz. Bu da aslında ikinci el pazarının bu şehir ve bölgelerde çok fazla gelişmediğini gösteriyor. Bu kapsamda, gelecek yıllarda ikinci el pazarının özellikle Karadeniz’de ciddi bir ivme yakalayabileceğini öngörüyoruz” şeklinde konuştu.

Kurulduğu günden bu yana geliştirmiş olduğu platform ve teknoloji sayesinde kurumsal satıcıların ekspertiz raporlu gayrimenkullerini hızla nakde çevirmesini sağlayan Tapu.com, ikinci el konut piyasası ve bu piyasadaki indirimleri masaya yatırdı.

İkinci el konut piyasasının lideri İstanbul

TÜİK verilerine göre ikinci el konut piyasası hareketleniyor.Verilere göre, Türkiye genelinde ikinci el konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre %1,1 artış göstererek 60.883 oldu. İkinci el konut satışlarında dikkat çeken illerin başında ise İstanbul, Ankara ve Antalya geliyor. Mart ayında tüm Türkiye genelinde,İstanbul 10.000’den fazla ikinci el konut satışıyla liste başında yer aldı. İstanbul’u, 7.000’den fazla satışla Ankara ve 3.500 satışla Antalya izledi.

İkinci el konut piyasasındaki hareketlenmeyi yorumlayan Tapu.com kurucu ortağı Emre Erşahin, “İkinci el emlak piyasasında yaşanan bu hareketlenmenin temelinde, alıcılara ciddi indirimler sunan satıcıların etkisinin büyük olduğunu düşünüyoruz. TÜİK verileri Türkiye toplam gayrimenkul pazarında daralma göstermesine rağmen, aslında pazarda durgunluk yok; sadece fiyat inadı var. Özellikle son dönemde fiyatlarda ciddi indirimler sunan satıcıların kısa sürede ellerinde tapuları nakde çevirdiğini görüyoruz. Bu yönelimin kısa süre içinde pazarın geneline yayılacağını ve konut piyasasını hareketlendireceğini öngörüyoruz” diyor.

Finansal kurumlar ciddi indirimler sunuyor

Tapu.com’la çalışan finansal kurumların fırsat maliyetlerini düşünerek ciddi indirimler sunduklarını belirten Erşahin, “Emlak piyasasında zaman zaman yaşanan durgunluğun temel sebeplerinden birinin de fırsat maliyetlerinin göz ardı edilmesi olduğunu düşünüyoruz. Finansal kurumlar bu konuda tüm satıcılardan hızlı hareket ederek fiyatlarda ciddi indirimlere giderek ellerindeki portföyü eritiyor, bu sayede hem satıcı kazanmış oluyor hem de alıcı alırken kazanıyor.

Bankalar yasa gereği paradan para kazanmak durumunda, bu sebeple ellerindeki gayrimenkulleri hızla nakde çevirmeleri gerekmekte. Gayrimenkulleri 3 yıl içinde satma zorunluğu olan finansal kurumlar son dönemde ellerinde biriken gayrimenkulleri hızla nakde çevirmek yönünde hareket ediyor bu da ikinci el piyasasını hareketlendiriyor” dedi.

Tapu satışında hız rekoru

Tapu.com’da satılan tapuların ekspertiz raporuna sahip olduğunu ve buna paralel olarak da satılan her 5 tapudan 1’inin 15 gün içerisinde satışının gerçekleştirildiğini ve 24 saat içinde bile topladığı tekliflerle rekor sayılacak hızlarda tapu devri aşamasına geçebildiklerinin altını çizen Erşahin, “Gayrimenkul fiyatının şeffaf ve rekabetçi bir ortamda, alıcıların teklifleriyle belirlenmesini sağlıyoruz, şeffaf bir piyasada bilinçli alıcıların vereceği tekliflerle bir gayrimenkulün piyasa değerini bulabileceği düşüncesi üzerine 3 yıl önce kurduğumuz sistemde her gün işlem yapıyoruz” diyor.

Paranın alım gücü arttı

Bunu rakamlarla hesapladığımızda da eldeki paranın bir yılda hatırı sayılır bir artış sergilediğini görmek mümkün. Bir yıl önce elinde 350 bin lirası olan biri parasıyla bin 458 adet çeyrek altın aldıysa parası şimdiki fiyatlarla yapılan hesaplamada tam 581 bin 742 liraya çıkmış durumda. Yine aynı tarihte aynı miktar parasını TL faizinde tutanlar parasını 397 bin liraya çıkardı. Bir yıl önce 350 bin lirayla o günkü kurdan 102 bin 193 dolar veya 85 bin 600 avro alanlar da paralarını dolarda bugünkü kurla 622 bin 212 liraya avro da 610 bin 29 liraya çıkarmış oldu.

Elindeki parayı çoğaltan gayrimenkul almaya başladı

İstanbul Emlak Komisyoncuları Derneği Başkanı Nizamettin Aşa, fiyatların aşağıya çekilmesinin elinde parası olan kişileri gayrimenkule yönlendirdiğini söyledi. Aşa, “Son dönemlerde emlak ofislerinin kapısını daha fazla alıcı çalmaya başladı. Bundan birkaç ay önce alım kararını öteleyenler ikinci elde düşen fiyatları görüp artık fırsata çevirmek istiyor. Parası dövizde olanlar da artık dolar daha fazla yükselmez yükselse de ben aldığım evden aradaki farkı zaten kapatabilirim diyerek ikinci el piyasayı canlandırmaya başladı” bilgisini verdi.

1+1 bakan şimdi ev tercihini büyüttü

Bir yıl önce elinde 350 bin lira nakiti olan kişiler ellerindeki parayla İstanbul’da 1+1 alabiliyor 2+1 tipi evlerde ise bütçeyi zorlamak durumunda kalıyorlardı. Bu durum birinci el için de ikinci el için de geçerliliğini koruyordu. Nizamettin Aşa, geçen yıl oturacağı evi alamayan, borca da girmek istemeyen vatandaşın yatırım amaçlı 1+1 almayı düşündüğünü ama şimdi beklentinin değiştiğini aktardı. Aşa, “Bu tür alıcılar o dönemde ev alamayınca parasını farklı yatırım araçlarında değerlendirdi. Aradan geçen zaman diliminde birikimleri daha da arttı. Paraları artarken ev fiyatlarının düşmesi alıcıyı hayalindeki eve yaklaştırdı. Geçen yıl 1+1 bakan şimdi 2+1 tipi ev alıyor” şeklinde konuştu.

Çeperlerden merkeze kaydı

Nizamettin Aşa elindeki parasının değerini artıran kişilerin tercihlerini çeperlerden merkeze doğru da çevirdiğini vurguladı. Birçok konut alıcısının daha önce elindeki parayla 2+1 tipi evi şehrin çeperlerinde satın alabildiğini belirtip şöyle konuştu: “Şimdi ise durum değişti. Sektördeki durgunluk nedeniyle evini acil satmak isteyen satıcılar merkezi lokasyonlarda ev fiyatlarını ciddi oranlarda aşağıya çekti. Bu da cebinde parası olanların merkezi noktalarda ev satın alıp gerek yüksek miktarda kira geliri elde etmesi gerekse piyasa normale döndüğünde evin değerinin yeniden yükseleceğini bilmesiyle merkezi bölgelerde ev talebini arttırdı.”

Emine Açar/Yeni Şafak

Coldwell Banker Türkiye Ülke Başkanı Gökhan Taş, geçen sene 1 milyon 40 bin seviyesinde olan 10 aylık satışın, bu yıl 1 milyon 66 bine yükseldiğini belirterek “Ortalama bir konut fiyatını 300 bin TL olarak düşünürsek bu satışların toplam bedeli 320 milyar TL’yi buluyor” dedi. 2016’nın ilk 10 ayında satılan konutların 496 bin 427’sinin yeni konut, 569 bin 658’nin ise ikinci el konut olduğu bilgisini veren Taş, “Yıl sonunda 1,3 milyon konut satıldığında inşaat sektöründe geçtiğimiz yıla oranla hızla yükselen bir ciro ve gelir artışı olacaktır” dedi.

‘Sektörün karı istihdamı artırır’

İnşaat sektörünün 200 alt sektörü etkilediğini hatırlatan Gökhan Taş, sektörün kazancının istihdam ve gelir artışı yaratacağını da belirtti. Geçen yıl 1 milyon 289 bin 320 ev satıldığını hatırlatan Taş, “Yılın bitmesine 2 ay kaldı ve 223 bin ev satılırsa geçen yıl yakalanacak. 2016’yı yeni bir rekorların rekoru rakamla kapatacağımızı öngörüyoruz” diye konuştu.

Kredili satışlar da rekor seviyede

Konut kredi faizlerinin firmaların ve bankaların girişimiyle yüzde 0.80’e inmesiyle kredili satışların ekimde yüzde 71.8 artarak 48 bin 110’a çıktığını söyleyen Gökhün Taş, bu rakamın da bir rekor olduğunu vurguladı. Kredili satışların toplam satışların yüzde 37’sini oluşturduğu ekim ayında 26 bin 784’ünü ikinci el konutun kredi ile satıldığını da ifade eden Taş, şunları söyledi:

“2015 yılı ekim ayında ipotekli konut satışlarına bakacak olursak, 14 bin 757’si ikinci elde olmak üzere, 27 bin 996 konutun ipotekli satıldığını görüyoruz. Bu yıl ekim ayında neredeyse geçen yıl aynı aya oranla neredeyse 2 katına yaklaşan bir kredili ev satış rakamını yakaladı sektör. 2016 yılı temmuz ayında 43 bin 500 olan ikinci el satış, Ağustos’ta 60 bin 967, eylül ayında 57 bin 946, ekim ayında ise 68 bin 597 oldu.”

‘Konut artık daha erişilebilir’

Faizin düşmesiyle konutun daha ‘erişilebilir’ olduğunu vurgulayan Gökhan Taş, kredili satışın tarihinde ilk kez 48 bini gördüğünü de söyledi. Bunda tarihi kampanya, faizin yüzde 1’in altına inmesi ve kredide banka payının yüzde 80’e çıkarılmasının etkili olduğunu anlatan Taş, “Ocak-Ekim döneminde konut satışları 1 milyon 66 bine çıkarak, geçen yılı geride bıraktı. Yıl sonunda 1,3 milyon adetlik rekor beklentisi yükseldi” diye konuştu.