Ziyaretçi sayısı ve ciroda önemli artış yakalayan AVM’ler, bunu çekiliş ve promosyonlarla taçlandırarak yeni yılı karşılayacak.

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Hulusi Belgü, AA muhabirine yaptığı açıklamada, özel günlerin her zaman AVM’lerin ziyaretçi sayılarını ve satışlarını olumlu yönde etkilediğini ifade ederek, yılbaşının da bu özel günlerin başında geldiğini söyledi.

Belgü, AVM’lerin, yılbaşı dönemini hediye alımları ve değişimleri nedeniyle oldukça yoğun geçirdiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Alışveriş için gelen ziyaretçilerimiz, AVM’lerimizin sosyal alanlarında da vakit geçirerek tüm ihtiyaçlarını karşılayabiliyor. Genel olarak bayram ve yılbaşında, perakendede ciroların yüzde 60 artış gösterdiğini söyleyebiliriz. Bu durumda aralık ayında 15 milyar liranın üzerinde ticaret olacağını öngörüyoruz. Her yıl olduğu gibi bu yıl da alışveriş merkezleri yılbaşı etkinlikleri düzenliyorlar, aynı zamanda çekiliş benzeri kampanyalar yaparak satışlara pozitif katkı amaçlıyorlar. Yapılan tüm bu pazarlama faaliyetlerinin elbette ki satışlara olumlu yönde etkisi oluyor. Çekiliş ya da promosyonu olan bir marka satın alma kararını etkileyebiliyor. Bu etkinin rakamsal karşılığını net olarak önümüzdeki aylarda göreceğiz.”

AVM’lerde yılbaşı coşkusu

Yeni yıla günler kala, ışıl ışıl dekorlarla süslenen alışveriş merkezleri, yaptıkları etkinlikler, kampanyalar, çekilişler ve promosyonlarla tüketiciyi çekmek için adeta yarışıyor.

Son model otomobilden hediye çeklerine, markaların indirimlerinden eğlenceli etkinliklere kadar çok sayıda cazip fırsatla tüketici karşısına çıkan alışveriş merkezleri, böylelikle satışlarını artırmayı, yaptıkları kampanyalarla satın alma kararlarını da etkilemeyi hedefliyor.

100 bin lira yüklü karttan otomobile çok sayıda hediye tüketiciyi bekliyor

AA muhabirinin yaptığı derlemelere göre, Multi Türkiye bünyesindeki alışveriş merkezleri, yılbaşı alışverişi döneminde 100 bin lira yüklü karttan son model otomobile, hediye çeklerinden uçuş millerine birbirinden cazip kampanyalarla dikkati çekiyor.

Forum İstanbul, bir kişiye çekilişle 100 bin lira yüklü Forum İstanbul Kart vermeye hazırlanıyor. 22 Ocak 2019 Salı günü yapılacak çekilişle hediyenin sahibi belli olacak.

Aralık ayı boyunca Kanyon’da birbirinden heyecanlı etkinlikler, ziyaretçilerle buluşuyor. Her yeni yılı sıra dışı bir konseptle karşılayan Kanyon, bu yıl kristalin iyi enerjisini aralık ayı boyunca misafirleri ile buluşturuyor. Kanyon’un kristal bahçesinde, keyifli söyleşilerden yılbaşı temalı atölyelere, çocuk atölyelerinden trivia gecelerine kadar pek çok etkinlik düzenleniyor.

Türkiye’nin her bölgesinde AVM’ler yeni yıla hazır

AVM’lerin kampanyaları sadece İstanbul ile sınırlı değil… Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde yer alan AVM’ler de çeşitli fırsatlarla müşterilerine yeni yıl coşkusu yaşatıyor.

Trabzon, İzmir, Mersin, Kayseri ve Manisa gibi illerdeki alışveriş merkezleri, tüm uçuşlarda geçerli millerden para yüklü hediye kartlarına kadar çeşitli fırsatlarla tüketicinin ilgisini çekmeye çalışıyor. Forum Ankara ve Forum Erzurum’da birer otomobil, gerçekleştirilecek çekilişle sahibini bulacak.

Karar ile perakendecilerin maliyet yüklerinin büyük oranda hafiflediğini ve bu durumun meyvelerinin yakın dönemde toplanacağını ifade eden Belgü, “Perakendeciler ve AVM’lerimiz ayrılmaz iki parça. Bir tarafı etkileyen bir durum diğer tarafı da etkiliyor. Dolayısıyla bu olumlu havanın AVM’lerimize de olumlu bir şekilde yansıyacağını düşünüyoruz.” diye konuştu.

AVM’ler milyarlarca ziyaretçi aldı

Belgü, en son açıklanan AVM’lerdeki perakende cirosu endeksine göre, ekim ayı ciro endeksinin bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında ve enflasyondan arındırılmadan incelendiğinde yüzde 16,9 artış gösterdiğini hatırlatarak, şunları kaydetti:

“Tüm yılı bu şekilde büyüme ile sürdürdük. Alışveriş merkezleri olarak 2018 yılını yaklaşık 130 milyar TL ciro ile kapatacağız. 2019 yılı için ise öngörümüz 160 milyar TL. AVM’lerde cirolar yıllık enflasyonun ortalama yüzde 5 ila yüzde 10 üzerinde artış gösteriyor. Ancak burada da izlenmesi gereken süreç perakendenin karlılığı. Perakendede artan enflasyon ve maliyetler sonrası karlılık oranlarında düşüş gözleniyor. Alışveriş merkezlerinde ciro artışlarını her ay yayınladığımız endeks verilerinde de görebiliyoruz. 2018 yılında metrekare verimlilikleri artış kaydetti. Metrekare verimliliği 2018 birinci çeyrekte 869 TL, ikinci çeyrekte 996 TL ve üçüncü çeyrekte bin 113 TL şeklinde gerçekleşti. Yıl içerisinde en yüksek artışlar da mağazalarında metrekare verimliliğini artıracak stratejiler geliştiren teknoloji kategorisinde yaşandı.”

Hulusi Belgü, ziyaretçi sayısının belli dönemlere ve özel günlere göre değişkenlik gösterdiğine işaret ederek, “Örneğin bayramlarda, okulların açılma döneminde ve yılbaşı öncesi ziyaretçi sayısı daha yüksek oluyor. Yılın geneline baktığımızda yıl sonu itibarıyla 2,3 milyar ziyaret sayısına ulaşacağını tahmin ediyoruz.” dedi.

2019 yılında 8-10 yeni AVM açılması bekleniyor

Belgü, Türkiye’de şu anda faaliyet gösteren 412 AVM’nin bulunduğunu ifade ederek Türkiye’nin 81 ilinin 63’ünde AVM’nin yer aldığını, 2019 yılında da ortalama 8-10 yeni AVM’nin açılacağını öngördüklerini söyledi.
Eylül ayında yayınlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve sonrasında ekim ayında yayınlanarak yürürlüğe giren tebliğ kapsamında TL ile kiranın zorunluluğu getirildiğini hatırlatan Belgü, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yeni olan bu süreci takip ediyoruz. Uzun vadeli düşünen AVM yatırımcısı açısından TL kira düzenlemesi bir belirsizlik yarattı ve bu durum beraberinde yatırımlarda durağanlığı getirdi. Şu anda proje planları hazırlanmış ve finansmanı sağlanmış yatırımların devam edeceğini düşünüyoruz. Bunu yanı sıra bir süredir belirttiğimiz üzere Türkiye’de birçok yerde AVM yatırımları artık belli bir doygunluğa ulaştı. Bundan sonra sektörde yeni AVM sayısı daha düşük oranlarda artış kaydedecektir. Kurdaki dalgalanma, 15 milyar dolar civarında bankalara kredi borcu olan fakat kiralarını TL ile tahsil eden AVM yatırımcısını elbette ki olumsuz etkiliyor. Bu anlamda AVM yatırımcılarının bankalarla görüşerek iş birliği yapmaları gerekecektir.”

Belgü, kira konusunun çok uzun zamandır perakende sektörünün ve kamuoyunun gündemini meşgul ettiğini aktararak, “Bakanlığımızın kiralarda TL’ye dönüş kararı ve ardından kur oranlarının da yayınlanan tebliğ ile belirlenmesinin ardından bu konudaki belirsizlik sona ermiş oldu. Şu anda da kiralamalarımızda Türk lirası ile yolumuza devam ediyoruz. Gelinen noktada maliyetler açısından en fazla payı kiraların oluşturduğundan şikayet eden perakendecilerimizin bu anlamda rahatlamış olmalarının yansımalarını da yakın zamanda hep birlikte göreceğimizi umuyorum.” diye konuştu.

AA

AVM’lerde kiralanabilir alan (m2) başına düşen cirolar Ekim 2018’de İstanbul’da 1.334 TL, Anadolu’da 872 TL olarak gerçekleşmiştir. Türkiye geneli metrekare verimliliği ise Ekim 2018’de 1.057 TL olarak gerçekleşmiştir.

Ekim ayında metrekare verimliliğinde en yüksek artış hipermarket kategorisinde…

Ekim ayında, kategoriler bazında metrekare verimliliğinde en yüksek artış hipermarket kategorisinde yaşandı. Hipermarket kategorisi metrekare verimliliği geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre enflasyondan arındırılmadan yüzde 27,9’luk artış kaydetti.

Geçtiğimiz yılın Ekim ayı ile karşılaştırıldığında AVM’lerdeki diğer* alanlar kategorisi metrekare verimliliği yüzde 25,2, giyim kategorisi metrekare verimliliği yüzde 17,7, yiyecek içecek kategorisi metrekare verimliliği yüzde 17,6, ayakkabı kategorisi metrekare verimliliği yüzde 7,2 ve teknoloji kategorisi metrekare verimliliği yüzde 3,9 artış göstermiştir.

Ziyaret Sayısı Endeksi

Ekim 2018 verileri bir önceki ay ile karşılaştırıldığında ziyaret sayısı endeksinde yüzde 3’lük bir azalış yaşandığı gözlemlendi.

AVM Perakende Ciro Endeksi Ekim 2018 sonuçlarını değerlendiren AYD Başkanı Hulusi Belgü:

“AVM Perakende Ciro Endeksinin her ay bir önceki yıla oranla artış göstermeye devam ediyor olması sektörümüz için son derece memnuniyet verici. Bayram alışverişleri ve okulların açılışı ile birlikte oldukça hareketli geçen Ağustos ve Eylül aylarından sonra AVM’lerdeki ziyaretçi sayılarında düşüş olması gayet normal karşıladığımız bir sonuç. Kategoriler bazında en yüksek artışın hipermarket kategorisinde yaşanması ekim ayında zorunlu ihtiyaçlara öncelik tanındığını gösteriyor. Teknoloji kategorisi ise her ne kadar en düşük artışın yaşandığı kategori olsa da bu kategori son dönemlerde metrekare verimliliğinin en fazla arttığı kategori. Kasım ayında enflasyonla mücadele kapsamında alınan tedbirler ve KDV indirimleri sonrası bu kategoride de daha yüksek artışlar göreceğimizi tahmin ediyoruz. Kasım ayında enflasyonun düşmesi ile perakendecilerin derin bir nefes aldıklarını düşünüyoruz. Diğer taraftan kiraların Türk Lirası’na dönmesiyle perakendeci ve alışveriş merkezi yatırımcıları arasında kur pazarlıklarının nihayete erdiğini ve indirim tartışmaların çok minimal kaldığını görüyoruz. Diğer taraftan yeni kanunla kararlaştırılan kurla birlikte tüm perakendecilerimizin ciddi bir indirim almış oldular. Bu durum perakendecilerimizin hem maliyetlerini olumlu etkileyecek hem de tüketiciye sunulan ürünlerde daha rekabetçi fiyat verebileceklerdir.”

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD), Alkaş’ın temsilcisi olduğu MAPIC Fuarı kapsamında düzenlenen geleneksel MAPIC yemeğini bu yıl 14 Kasım Çarşamba akşamı Intercontinental Carlton Cannes Hotel’de yapıldı.

Yeni iş birliği ve ortaklıklara zemin hazırlanabilmesi için bu yıl altıncı kez düzenlenen yemeğe Türkiye gayrimenkul ve perakende sektörü oyuncuları ile uluslararası sektör liderleri katıldılar.

En yenilikçi AVM’lerin Türkiye’de olduğunu vurgulayan Uluslararası Alışveriş Merkezleri Birliği ICSC Avrupa Başkanı Peter Wilhelm şunları söyledi: “Yıllar içinde Avrupa çapında ziyaret ettiğim birçok AVM ile karşılaştırdığımda en yenilikçi AVM’lerin, Türkiye’deki AVM’ler olduğunu görüyorum. Türkiye’deki AVM sektörü birçok açıdan merak uyandırıcı ve hızlı gelişiyor. ICSC Avrupa olarak burada bulunmaktan son derece mutluyuz. İçinde bulunduğumuz dönemi sektör açısından zor zamanlar olarak tanımlayabiliriz. Bu zor zamanları atlatmanın en iyi yolu da birlik ve koordinasyon içinde hareket etmek. Türkiye’yi temsilen AYD çok doğru işler yapıyor ve uluslararası pazarla koordinasyonu sağlıyor. Sektörü temsil eden derneklerin koordinasyon halinde bulunması ve bilgi paylaşımı sorunlarımıza da hep birlikte çözüm bulmamızda yön gösterici olacaktır. Bu doğrultuda ICSC Avrupa olarak Türk şirket ve yatırımcı temsilcilerini çalışma gruplarında ve komitelerde yer almaya davet ediyoruz.”

Davetin açılış konuşmasını yapan AYD Başkanı Hulusi Belgü, Türkiye’nin yatırımlar için cazibesini koruduğunun söyledi ve şunları aktardı: “Artık geleneksel hale gelen AYD MAPIC yemeğimize katılım her yıl artarak devam ediyor. Bu yemeği organize etmekteki temel amacımız uluslararası yatırımcıları Türkiye’ye davet etmek. Yemeğimize katılan değerli konuklarımızın yaklaşık %65’i yabancı konuklar ve bu bizim için gerçekten son derece mutluluk verici. Biz burada Türkiye’yi temsil ediyoruz ve yabancı yatırımcılarımızı ülkemize davet ediyoruz. Türkiye her ne olursa olsun asla yatırım cazibesini kaybetmiyor. Sektörümüzün mevcut durumuna baktığımızda perakendecilerimizin AVM’lerdeki cirolarında artışın devam ettiğini görüyoruz. Eylül ayında gerçekleşen ciroları geçtiğimiz yılın aynı dönemi ile karşılaştırdığımızda %31,5’lik bir artışın olduğunu görmek son derece olumlu bir gelişme.”

MIPIM 2019’un Türkiye’de olacağını dile getiren AYD Başkan Yardımcısı ve JLL Türkiye Başkanı Avi Alkaş ise konuşmasında şunları aktardı: “2019 yılında dünyanın en büyük fuar organizasyonlarından olan gayrimenkul fuarı MIPIM’i Türkiye’de gerçekleştireceğiz. MIPIM 2019’un ön provasını 4-5 Aralık’ta Four Seasons Hotel İstanbul’da düzenlenecek RE360 konferasında yapacağız. Bu, Türkiye’nin MIPIM’in onur konuğu ülke olduğu yıl olan 2013’te dönemin Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’a verdiğimiz bir sözdü. Sonunda sözümüzü tutuyor ve 2019’da MIPIM’i Türkiye’de gerçekleştiriyoruz.”

İTO Başkan Yardımcısı Dursun Topçu ise MIPIM’in Türkiye’de yapılacak olmasının son derece güzel bir gelişme olduğunu ifade eden İTO (İstanbul Ticaret Odası) olarak MIPIM dahil uluslararası fuarlara katılıp Türkiye’de yapılacak organizasyonlara destek vereceklerini belirtti.

Enflasyondan arındırıldığında ve bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında yüzde 5,6 oranında artış kaydeden Perakende Ciro Endeksi, üçüncü çeyrek bazında ise geçtiğimiz yıla oranla yüzde 28,1 artış göstererek 2018’in üçüncü çeyreğinde 292 puana ulaştı.

AVM’lerde kiralanabilir alan (m²) başına düşen cirolar Eylül 2018’de İstanbul’da 1.377 TL, Anadolu’da 888 TL olarak gerçekleşirken, Türkiye geneli metrekare verimliliği 1.084 TL oldu.

Çeyrek bazlı m² başına düşen cirolarda 3. çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ve enflasyondan arındırılmadan incelendiğinde yüzde 27,9’luk bir artış yaşandı. 2018 yılı 3.çeyrekte metrekare verimliliği 1.113 TL şeklinde gerçekleşti.

Eylül’de metrekare verimliliğinde en yüksek artış hipermarket kategorisinde yaşanırken, en düşük artış ise yiyecek içecek kategorisinde…

Eylül ayında, kategoriler bazında metrekare verimliliğinde en yüksek artış hipermarket kategorisinde yaşandı. Hipermarket kategorisi metrekare verimliliği geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre enflasyondan arındırılmadan yüzde 37,1’lik artış kaydetti.

Geçtiğimiz yılın Eylül ayı ile karşılaştırıldığında AVM’lerdeki giyim kategorisi metrekare verimliliği yüzde 34,3, diğer* alanlar kategorisi metrekare verimliliği yüzde 33,3, teknoloji kategorisi metrekare verimliliği yüzde 30,1, ayakkabı kategorisi metrekare verimliliği yüzde 27,5 ve yiyecek içecek kategorisi metrekare verimliliği yüzde 23,7 artış gösterdi.

Ziyaret Sayısı Endeksi

Eylül 2018 verileri bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında ziyaret sayısı endeksinde yüzde 2,1’lik bir artış yaşandığı gözlemlendi. Ziyaret sayısı endeksi üçüncü çeyrek bazında ise geçtiğimiz yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında yüzde 1’lik artış kaydetti.

AVM Perakende Ciro Endeksi Eylül ayı ve 3. çeyrek sonuçlarını değerlendiren AYD Başkanı Hulusi Belgü: “Eylül ayında bir kez daha enflasyonun üzerinde bir artış kaydeden Perakende Ciro Endeksi’nin yüzde 31,5’luk yükselişinin en büyük iki etkeni okula dönüş dolayısıyla AVM’leri tercih eden ziyaretçilerimiz ve perakendecilerimizin hayata geçirdikleri yaz sonu indirimleri oldu. Her yıl Eylül ayında yaşanan bu artışı geçtiğimiz yıl ile karşılaştırdığımızda, yüzde 5,6 gibi azımsanmayacak bir yükselişle karşılaşıyoruz. Bu gelişmede elbette ülkemizin dört bir yanında geçtiğimiz yıldan bu yana açılan AVM’ler ve halkımızın bu AVM’lere olan güveni de etkili… Ayrıca çeyrek bazda değerlendirdiğimizde ciro artışı yüzde 28,1 olarak karşımıza çıkıyor ki bu da 2018 yılındaki çeyrek bazda en yüksek artışını 3. çeyrekte yaşadığımız anlamına geliyor. Eylül ayında kategori bazında en yüksek artışı ise hipermarket ve giyim kategorilerinde gözlemledik. Bu durum bize ziyaretçilerimizin AVM’lerde daha çok temel ihtiyaçlarına yöneldiğini ve bahsettiğimiz yaz sonu indirimlerinden faydalandığını gösteriyor. Aynı şekilde hem çeyrek bazlı hem de Eylül ayında gözlemlenen ziyaretçi artışı, yaz tatili henüz bitmemiş olsa da AVM ziyaretlerinin artış trendinde olduğunu gösteriyor” yorumlarında bulundu.

AVM’lerde kiralanabilir alan (m²) başına düşen cirolar Ağustos 2018’de İstanbul’da 1.430 TL’ye; Anadolu’da ise 1.072 TL’ye yükseldi. Türkiye geneli metrekare verimliliği ise Ağustos 2018’de 1.215 TL olarak gerçekleşti.

Verimlilik bir kez daha teknoloji kategorisinden yana…

Ağustos ayında, kategoriler bazında metrekare verimliliğinde en yüksek artış teknoloji kategorisinde yaşandı. Teknoloji kategorisi metrekare verimliliği geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre enflasyondan arındırılmadan yüzde 42’lik artış kaydetti.

Geçtiğimiz yılın Ağustos ayı ile karşılaştırıldığında AVM’lerdeki hipermarket kategorisi metrekare verimliliği yüzde 31,7, diğer* alanlar kategorisi metrekare verimliliği yüzde 31,7, giyim kategorisi metrekare verimliliği yüzde 31,6, ayakkabı kategorisi metrekare verimliliği yüzde 19,4 ve yiyecek içecek kategorisi metrekare verimliliği yüzde 16,6 artış gösterdi.

Ziyaret sayısı endeksi

Ağustos 2018 ziyaret sayısı endeksi, bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında ziyaret sayısında yüzde 1,9’luk bir azalma kaydedildi. Ağustos 2018 verileri bir önceki ay ile karşılaştırıldığında ise ziyaret sayısı endeksinde yüzde 4’lük bir artış yaşandığı ortaya çıktı.

AVM’lerdeki Perakende Ciro Endeksi Ağustos 2018 sonuçlarını değerlendiren AYD Başkanı Hulusi Belgü endeksin son yıllarda enflasyonun üzerinde bir artış grafiği yakaladığını vurguladı ve şunları söyledi: “AVM’lerdeki Perakende Ciro Endeksi son yıllarda enflasyon artış oranının çok üzerinde ve düzenli bir artış gösteriyor. Yukarı yönlü bu performans Ağustos ayında da değişmedi ve endeks, 2018 Ağustos döneminde bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında yüzde 30,2 artış kaydederek 319 puana ulaştı. Bu artışta Kurban Bayramı’nın etkisi ile birlikte ziyaret sayısındaki düşüşe rağmen cirolardaki verimliliğin rolü olduğunu söyleyebiliriz. Buna ek olarak döviz kurlarında yaşanan ani artış, hızla yabancı markalarımızın ve yurt dışından ürün ithal eden perakende mağazalarının fiyatlarına yansımış gözüküyor. Tüm bunlara rağmen AVM müşterisinin ziyaretlerinin geçtiğimiz aya göre artırdığını ve alışverişlerine hız kesmeden devam ettiklerini gözlemliyoruz. Ayrıca cep telefonlarına Ağustos ayında gelen taksit sınırlandırması sektörü kısa bir süre düşündürse de teknoloji kategorisi liderliğini sürdürmeye devam etti. Özellikle Türkiye’deki yaşamını sürdüren yabancıların ve ziyarete gelen turistlerin bu dönemde oldukça yoğun alışveriş yaptığını gördük. Bu nedenle perakende markalarımız, alışveriş merkezleri vasıtası ile cirolarını enflasyonun çok üstünde artırma fırsatı buldu” yorumlarında bulundu.

“Sayın Cumhurbaşkanımızın yayımladığı 32 sayılı kararname sonrası ekonomimiz ne yazık ki bazı perakendecilerimizin suistimaline uğramaktadır.

Bugüne kadar büyük bir anlayış çerçevesinde, perakende sektörünün değerli temsilcileri ile alışveriş merkezi yatırımcılarının yönetmeye çalıştığı ilişkiler, ne yazık ki bazı perakendecileri temsil eden bir derneğin provokasyonları ile büyük zarar görmektedir.

Şimdiye kadar hep itidal ile çalışmalarını yürüten sektörümüzde faaliyetlerini sürdüren 3 alışveriş merkezinde, alışveriş merkezleri ile konuşmadan, iletişime geçmeden -geçtiğimiz dönemde Güneydoğu Anadolu’da yaşanan olaylar gibi- zorla üyelerine ve diğer perakendecilere kepenk kapattıran, 32 sayılı kararname sonrasında üyelerine yeni sözleşme yapılmamasını, var olan sözleşmeleri hiçe sayılmasını salık veren bir anlayış hepimizi derinden üzmektedir.

Gün, devletimizi ve ülkemizi düşünme günüdür…

İnsanları tehdit ederek ve ekonomiyi durdurarak hiç kimse bir yere varamaz. Yaşanan sorunlar ancak diyalog ve iyi niyetle çözülebilir.

Ülkemize 58 milyar dolar yatırım yapmış olan alışveriş merkezi yatırımcıları tamamen uzun vadeli banka kredileri ile fonlanmış ciddi bir borç yükü altındadır. Hükümetimizin ve Cumhurbaşkanımızın iyi niyetli çalışmaları ve attığı adımlar istismar edilmemelidir. Ekonomimiz, ticaret dişlileri döndükçe gelişecek ve bu sıkıntıları atlatacaktır. Sayın Cumhurbaşkanımızın kararnamesinin arkasına sığınarak kira ödememek ve/veya dükkânları kapatmak kimse için bir çözüm değildir.

Alışveriş merkezleri, bu sıkıntılı durumda perakendecimize verdiği indirimlere rağmen zorluk çeken ve yaptığı işten, bulunduğu alışveriş merkezinden memnun olmayan tüm perakendecilere kontratlarının süresi ne olursa olsun, noter yoluyla ve 3 ay ihbar ile tazminatsız çıkma hakkı verme kararı vermiştir. Buradaki tek istisna dekorasyon desteği alan ve AVM yatırımcısı tarafından bu masraflarının karşılandığı perakendecilerin, bu giderleri geri ödemek kaydıyla üstlenmeleri gereklidir.

Buradaki tek beklentimiz; 3 aylık ihbar sonrasında kira seviyesi ve kurlarla ilgili spekülasyon yaparak serbest piyasa kurallarının çiğnenmesinin önlenmesidir. Hiç kuşkusuz ki böyle bir durumda, sistemi kötüye kullanmaya çalışan kiracılarımız da kiraya verenler tarafından çıkarılabilecektir. Ülkemize doğrudan gelen yabancı sermayenin 17 milyar dolarlık kısmını getiren sektörümüze yatırımların devam etmesini arzu ediyoruz. Tüm perakendecilerimizin bugüne kadar her fırsatta, imzaladığı sözleşmeye verdiği garantilere rağmen sözünü tutmayan, devletin serbest piyasa ekonomisine müdahale etmesi için ısrar eden bazı perakendecilerimiz gibi olmadığına, fırsatçılarla birlikte hareket etmeyeceklerine inanıyoruz.

Kamuoyuna saygılarımızla duyururuz.”

Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği Başkanı Hulusi Belgü bu kararın bakanlık tarafından daha detaylı incelenebileceğini aksi takdirde AVM’lerin bankalara olan 15 milyar dolarlık borçlarını ödeyemeyeceği söyledi.

İşte Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği Başkanı Hulusi Belgü’nün açıklamaları:

Her fırsatta vurguladığımız üzere öncelikle belirtmek isteriz ki; alışveriş merkezi yatırımcıları olarak her zaman milletimiz, devletimiz ve milli para birimimiz ‘Türk Lirası’nın yanındayız.

Geçtiğimiz günlerde T.C. Hazine ve Maliye Bakanımız Sayın Berat Albayrak’ın yapmış olduğu açıklamalarda alışveriş merkezlerinde kiralamalarda Türk Lirası’na geçiş için adım atılmış, konunun detayları üzerinde çalışıldığı bilgisi paylaşılmıştı.

Açıklamalar sonrası AYD olarak gündemimizdeki ilk konu; 15 milyar dolar üzerinde kredi borcu olan, bu borcunu günlük kurdan bankalara ödeyen, şimdiye kadar çeşitli sebeplerle kira ciro oranlarında problem yaşayan perakendecilerimize zararı göze alıp gerek kur sabitleyerek gerekse indiririm yaparak destek olan AVM yatırımcılarımızın süreci hasarsız bir şekilde geçirmesi olmuştur.

AYD olarak her zaman bir çözüm önerisi olarak sunduğumuz Kira Garanti Fonu konusunun da Bakanlığımızın gündeminde olması bizim için olumlu bir gelişmedir… Döviz cinsinden kararlaştırılmış mevcut sözleşmelerin 30 gün içinde TL’ye geçeceği açıklaması yapılmış fakat bu geçişte hangi kur oranının esas alınacağı konusunda henüz bir bilgi paylaşılmamıştır. Bu noktada döviz cinsinden olan kredi borcunu, günlük kur oranından bankalara ödeyen yatırımcılarımızın haklarının korunacağına olan inancımızı hala koruduğumuzu belirtmek isteriz. Çalışmalarının hala devam ettiği bu süreci bizler de yakından takip ediyor; nihai kararların perakende sektörümüzün gelişimini sürdürmesine olanak sağlayacağına inanıyoruz.

“Piyasaların, ekonomimizin, sektörümüzün panik havasına değil, morale ihtiyacı var”

AVM’lerdeki Perakende Ciro Endeksi sonuçlarını değerlendiren AYD Başkanı Hulusi Belgü ciro endeksinin sene başından bu yana her ay enflasyon oranının üzerinde, istikrarlı bir şekilde yükseldiğini vurguladı. Belgü:

“Piyasaların, ekonomimizin, sektörümüzün panik havasına değil, morale ihtiyacı var. Endeks rakamlarını incelediğimizde; Ocak ayından bu yana AVM’lerdeki perakende ciro endeks oranlarının enflasyon oranlarından yüksek olduğunu görüyoruz. Temmuz ayında da yine bu durum değişmedi ve perakende ciro endeksi 2018 Temmuz döneminde bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında yüzde 22,4 artış kaydederek 273 puana ulaştı. Enflasyon oranı ise yüzde 15,85 olarak seyretti.”

Belgü: “Örneğin, ocak ayı verilerine baktığımızda Ocak ayında enflasyon oranı %10,35’ken ciro artış oranının %22.6 olduğunu görüyoruz.Ciro artış oranı ile enflasyon oranının en yakın olduğu mayıs ayında dahi enflasyon %12,15’ken ciro artış oranı %13,9’la yine enflasyon oranının üzerinde gerçekleşti. Bu anlamda perakende markalarımıza göstermiş oldukları gayret ve emeklerinden dolayı teşekkür ediyoruz.”

“Perakendecinin genel maliyetlerindeki artış, kira oranının üzerinde”

Bu yılın başından beri döviz kurlarındaki dalgalanmalara da değinen Belgü şu yorumlarda bulundu: “Ülkemiz bir kez daha zor bir dönemden geçiyor. Yıl başında Merkez Bankası verilerine göre ortalama dolar kuru 3,7783 TL iken bu oran temmuz ayında 4,772 TL’ye çıkmış durumda… Yani Türk Lirası, dolar karşısında ortalama yüzde 26 değer kaybetmiş. Dövizde yaşanan bu gelişmeler hem döviz kredisi kullanan yatırımcımızı hem de girdi maliyetleri ağırlıklı olarak döviz olan perakendecimizi elbette ki etkiliyor. Bu çerçevede, perakendenin genel maliyet artışlarının kira oranının daha üstünde olduğunu gözlemliyoruz. Bu süreci olabilecek en hasarsız şekilde atlatabilmek için de ilgili bakanlıklarımız, sanayicimiz, yatırımcılarımız ve halkımız büyük çaba sarf ediyor. Temmuz ayında bir yıllık döviz artışına baktığımızda da geçtiğimiz yıla oranla doların %35,5, euro’nun %34,5’lık artış kaydettiğini görüyoruz. Her ne kadar enflasyonun üzerinde cirolarda gerçekleşen %22’lik artışa rağmen yaşanan sıkıntılar karşısında AVM yatırımcıları olarak ihtiyacı olan perakendecilerimize kur sabitleyerek veya indirim yaparak destek olmaya gayret ediyoruz.”

Belgü AVM’lerdeki Perakende Ciro Endeksi Temmuz 2018 sonuçlarını ise şöyle yorumladı: “Seçimlerin sonlanması ile birlikte sağlanan istikrarın yansımalarını temmuz ayı ciro endeksi sonuçlarında gözlemleyebiliyoruz. Ağustos ayında da Kurban Bayramı’nın da etkisi ile ciroların enflasyonun üzerinde, yükselme trendinde olacağını tahmin ediyoruz. Aynı şekilde, bu dönemde de AVM’ler yükselen kurlar sebebi ile sıkıntı yaşayan perakendecisine desteğini artırarak devam etmiştir.”

AVM’lerde kiralanabilir alan (m²) başına düşen cirolar Temmuz 2018’de İstanbul’da 1.196 TL, Anadolu’da 937 TL olarak gerçekleşti. Türkiye geneli metrekare verimliliği ise Temmuz 2018’de 1.041 TL oldu.

Teknoloji kategorisi sürdürülebilirliğini koruyor…

Temmuz ayında, kategoriler bazında metrekare verimliliğinde en yüksek artış teknoloji kategorisinde yaşandı. Teknoloji kategorisi, metrekare verimliliği geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre enflasyondan arındırılmadan yüzde 44’lük artış kaydetti.

Geçtiğimiz yılın Temmuz ayı ile karşılaştırıldığında AVM’lerdeki hipermarket kategorisi metrekare verimliliği yüzde 26,4, diğer* alanlar kategorisi metrekare verimliliği yüzde 22,0, giyim kategorisi metrekare verimliliği yüzde 20,8, yiyecek içecek kategorisi metrekare verimliliği yüzde 19,1 ve ayakkabı kategorisi metrekare verimliliği yüzde 12,2 yükseldi.

Ziyaret Sayısı Endeksi

Temmuz 2018 verileri bir önceki dönemin aynı ayı ile karşılaştırıldığında ziyaret sayısı endeksinde yüzde 1 oranında arttı.

Türkiye’deki alışveriş merkezleri ve yatırımlarını temsil eden tek kuruluş Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) olarak, bazı markalarımızın aldıkları karar doğrultusunda, İstanbul’da yer alan birkaç alışveriş merkezinde mağazalarını öğlen saatlerine kadar kapılarını kapatarak kurda yaşanan artış dolayısıyla kiraları protesto ettiklerini üzülerek takip ettik.

Ülkemizin bir kez daha zor bir siyasi ve ekonomik mücadele döneminden geçtiği yadsınamaz. Böylesine sancılı günlerde başta hükümetimiz olmak üzere pek çok sanayicimizin, yatırımcımızın ve hatta halkımızın elini taşın altına koyarak bireysel kalkınmaya değil toplumsal kalkınmaya, kurlardan yaşanan yükselmeyle ve enflasyonla mücadeleye katkı sağladığını görüyoruz.

Tüm Türkiye’nin milli birlik duygularıyla hareket etmesi gereken bu hassas süreçte, herkes üzerine düşen görevi yaparken, kimi kurum ve markaların durumdan vaziyet çıkararak enflasyonist harekete ve sendikal tavırlara girişmelerini son derece yanlış bulduğumuzu ifade etmek isteriz. Bahsi geçen mağazaların yarım günlük protestosunu, sansasyon yaratmaktan öteye gitmeyecek bir zaman kaybı olarak değerlendiriyoruz. Geçtiğimiz hafta içerisinde üyelerimizle yaptığımız toplantıda da söylediğimiz gibi en doğru yol, ilgili Bakanlıklarımızın riyasetinde, diyalog kurarak meselelere ortak çözüm aramaktan geçmektedir. Türkiye’de bulunan tüm Alışveriş Merkezleri, sıkıntısı olan tüm perakendecilere ya indirim vererek ya da kuru sabitleyerek yaşanan sıkıntılı dönemde ellerinden geldiği kadar yardımcı olmaya çalışıyor ve bunu AYD olarak tüm paydaşlarımıza tavsiye ediyoruz.

Yaşanan bu beklenmedik dönemde yükü sadece Alışveriş Merkezlerinin üstüne yıkmayarak, zararı hakkaniyetli şekilde her kesimin paylaşacağı bir özveriye her zaman hazırız. Aksi bir durum 15 milyar doların üstünde borcu olan bir sektörü zor duruma düşüreceği gibi bankalarımıza, ekonomimize, dolayısı ile ülkemize çok ağır ve büyük hasarlar vereceği kaçınılmazdır.

58 milyar dolarlık yatırımı ve 520 bin nitelikli istihdamı temsil eden AYD Üyeleri olarak, sektörümüz de istihdamı düşürmeden, devletimize ve ekonomimize zarar vermeden işleri zorlaştırmak yerine kolaylaştırmak adına devletimizle her zaman iş birliğinden yana olduğumuzu ve kalıcı çözümler üretmek amacıyla görüşmelerimizi sürdürdüğümüzü kamuoyunun bilgisine saygı ile sunarız.