Su altında kalacak 3 bin 500 nüfusa sahip Hasankeyf’in tarihi ve kültürel varlıklarıyla 3 kilometre uzaklıktaki yeni yerleşim alanına taşınması için başlatılan çalışmalar sürüyor.

Tarihin, çevresel ve kültürel değerlerin korunarak gelecek nesillere aktarılması için yürütülen çalışmalar kapsamında ilçedeki tarihi eserler, Yeni Kültürel Park Alanı’na naklediliyor.

Taşıma işlemi 15 günde tamamlanacak

Bu kapsamda, kesin inşa tarihi bilinmeyen, yapı bezemesi ve planıyla 14. yüzyıl sonu ile 15. yüzyıl başlarında yapıldığı tahmin edilen eserler arasında bulunan Eyyubi Camisi taşınıyor.

Hasankeyf’te şu ana kadar taşınan ve taşınacak olan en ağır yapı olma özelliğine sahip tarihi caminin bahçe duvarları 6 parça halinde, kendinden tahrikli modüler sistem (SPMT) aracı ile taşınacak.

Caminin 4 bin 600 ton ağırlığındaki ana gövdesinin ise iki ayrı parça halinde taşınması planlanıyor.

Toplam 115 ton ağırlığındaki bahçe duvarları ile caminin kapısı 48 tekerlekli SPMT aracına yüklendi.

Araca yüklenen caminin bahçe duvarları ile kapısının, sabah saatlerinde Dicle Nehri üzerinde inşa edilen 12 kutu menfezden oluşan köprü üzerinden geçerek Hasankeyf Kültürel Park Alanı’ndaki geçici koruma alanına götürülmesi hedefleniyor.

Yetkililer, caminin taşınma işleminin 15 günde tamamlanmasının planlandığını bildirdi.

AA

Hasankeyf Kaymakamlığınca 2015 yılında hazırlanan, Valilik ve Dicle Kalkınma Ajansı (DİKA) desteğiyle hayata geçirilen “Üçyol Ekolojik Köy Projesi” kapsamında 9 mağaranın turizme kazandırılması için başlatılan çalışmalar sürüyor. Mağaraların 3 milyon lira bütçe ile restorasyonu devam ediyor. İtalya’daki benzer çalışmaların incelenmesiyle yürütülen çalışmalarla mağaralar yatak odasına dönüştürülüyor, banyo ve tuvaletler ise kayalar oyularak yapılıyor.

Kimi büyük mağaralar, yöresel taşlarla bölümlere ayrılıyor, mağara içinde yer alan tarihi işlemeler ise cam fanuslarla teşhire hazırlanıyor.

Mağaraların butik otele dönüştürülmesiyle tarihi Hasankeyf Kalesi’nin de turizme açılması planlanıyor.

Çalışmalar 5-6 ayda tamamlanacak

Çalışmaları yerinde inceleyen Batman Valisi Ahmet Deniz, projenin uygulama sorumlusu Aslı Özbay’dan bilgi aldı.

Vali Deniz, yaptığı açıklamada, projenin 5-6 ay içerisinde tamamlanacağını belirterek şöyle konuştu:

“Üçyol köyümüzde başlattığımız ekolojik köy projesi devam ediyor. Buradaki mağaralarımızı restore ederek turizme kazandırıyoruz. Hasankeyf’te 2 bin 500 yıllık bir hayat var. Hasankeyf’te kale civarında su altında kalmayacak olan 3 bini aşkın mağara var. Bu değeri ayağa kaldıralım istiyoruz. Yani hem koruyalım hem de kullanalım arzusundayız. Kendi değerlerimize, kültürümüze sahip çıkalım istiyoruz.”

Taş evler de turizme kazandırılacak

Deniz, bir açık hava müzesi olan Türkiye’nin kültür turizminin yapılabileceği ender ülkelerden olduğunu ifade etti. Mağaralardaki çalışmaların tamamlanmasının ardından köydeki taş evlerin de dokuları korunarak turizme kazandırılması için çalışma yapılacağını vurgulayan Deniz, şunları söyledi:

“Bu proje ile köyün içerisindeki taş evler de turizme kazandırılsın, köyde yetiştirilen ürünleri ikram edelim istiyoruz. İnsanlar buraya gelsin, tarihini, kültürünü teneffüs etsinler, onları tarihe yolculuk yaptıralım istiyoruz. Onun için Hasankeyf çok önemli bir değerimiz. Buradaki çalışmaların ardından kalede de çalışma yaparak turizme kazandırmış olacağız.”

“Örnek olacak”

Projenin uygulama sorumlusu Aslı Özbay, çalışmanın tamamlanmasıyla bölgenin ilk mağara otelini kazanmış olacağını aktararak şunları kaydetti:

“Otelimizi 2019 yılının şubat, mart aylarında teslim edeceğiz. Bu çalışma burada yatırım yapmak isteyenlere örnek olacak. İçerisinde kahvaltı salonu, doğa manzaralı verandaları olan kendine has kaya bir otel olacak. Başka otellere benzemeyecek. Bu mağaralar ilk olarak insanlar yaşarken sonraları ahır olarak kullanılmış şimdi ise yeniden dönüştürüyoruz. Burası, insanlara buraların gerçek hikayelerinin anlatıldığı bir mekan olacak.”

AA

TOKİ tarafından Hasankeyf İlçesi’nin yeni yerleşim alanında inşa edilecek konut ve sosyal donatıların ihalesi yapıldı.

8 Ağustos 2018, Çarşamba günü gerçekleştirilen ihale kapsamında üniversite yapıları (10 daireli lojman, nizamiye, sosyal tesis ve 206 öğrenci kapasiteli 2 yurt), halk eğitim merkezi, müftülük, merkez cami, semt cami ve 47 konut ile altyapı ve çevre düzenleme işi yer alıyor.

TOKİ, “Hasankeyf Yeni Yerleşim Alanı”nda bugüne kadar 828 konut, 25 yataklı hastane, 24 derslikli ilköğretim okulu, 24 derslikli yatılı bölge ilköğretim okulu, 24 derslikli ortaöğretim okulu, 200 öğrenci kapasiteli pansiyon, kapalı spor salonu, anaokulu, ilçe kütüphanesi, turizm otelcilik yüksekokulu, uygulama oteli, müze, hükümet konağı, belediye binası, emniyet amirliği, PTT, kaymakamlık konutu, jandarma komutanlığı hizmet binası, gıda tarım ve hayvancılık müdürlüğü hizmet binası, ticaret merkezi, cami, genel altyapı, (elektrik, su, kanalizasyon, yol vb.) tarihi kültürel yarımada bağlantı köprüsü, kültür park, mezarlık ve arıtma tesisi gibi birçok uygulamayı hayata geçirdi.

İhalesi yapılan üniversite yapıları, kamu hizmet binaları ile 2 caminin mimari projesi, Hasankeyf’te bulunan tarihi eserlerin mimari dokusu dikkate alınarak tasarlandı. Bina cephelerinde yöreye ait doğal taş kaplamalar ve kemer formlu bina girişleri modernize edilerek uygulandı. Yurt ve sosyal tesis bloklarının yerleşimleri yapılırken orta alanda ferah bir meydan bırakıldı. Cami minarelerinin tasarımında tarihi El Rızk Camisi’nin minaresi örnek alındı.

DSİ Genel Müdürü Murat Acu dün yaptığı açıklamada , Ilısu Barajı ve HES Projesi kapsamında eser taşıma çalışmalarının dünyaya örnek niteliğinde olduğunu söylemişti.

Acu, taşıma işlemini Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin de izleyeceğini belirterek, işlem sırasında 256 tekerlekli SPMT aracı kullanılacağını söyledi.

Taşıma işlemi 37 milyon lira

Tarihi ve kültürel varlıklara önem verdiklerini anlatan Acu, Artuklu Hamamı’nın taşıma işleminin 37 milyon lira olduğunu dile getirdi.

Acu, şunları kaydetti: “Artuklu Hamamı krikolarla bir metre 60 santimetre yerden yükseltildi. Şu anda ise krikolardan kurtarıldı ve şu an tamamen SPMT aracın üzerinde. Bu araçlarımızda 256 adet lastik mevcut. 256 tekerlek üzerinde sistemi yürüteceğiz. Tamamen yolun eğimine göre terazisini ayarlayan bir taşıma sistemidir.”
“Tamamen hidrolik sistemle taşınacağı için hava şartlarından etkileniyor. Asfaltın ısınmaması ve hidrolik sistemin sıkıntı oluşturmaması için erken başlayacağız ve 5-6 saate tamamlamış olacağız.”

İmam Abdullah Zaviyesi ile Er Rızık, Hz. Süleyman ve Koç camilerinin de taşınacağını vurgulayan Acu, yıl sonuna kadar bu eserlerin taşınmasını hedeflediklerini sözlerine ekledi.

İHA-AA

Türkiye’nin gözde ilçelerinden biri olması hedeflenen yeni Hasankeyf’te çalışmalar tüm hızıyla sürüyor. Eski Hasankeyf’in yerleşim alanı 500 dekar iken yeni yerleşim yeri yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta 3 bin dekar alana inşa ediliyor.

Yeşil alan miktarının arttığı yeni yerleşim yerinde, Kaymakamlık, Belediye hizmet binası, İlçe Jandarma Komutanlığı, İlçe Emniyet Müdürlüğü, Batman Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Meslek Yüksekokulu, 25 yataklı Hasankeyf Devlet Hastanesi gibi çok sayıda kurum hizmet verecek.

Bölge mimarisine uygun inşa edilen 98 iş yerinden oluşan Ticaret Merkezi’nin yapımı tamamlanarak hak sahiplerine anahtarları teslim edildi. 710 konutun da en geç 3 ay içinde hak sahiplerine teslim edilmesi hedefleniyor.

Yeni konutların teslim edilmesi ile Hasankeyfliler 30-40 metrekarelik evler yerine 160 metrekarelik modern evlerde yaşamlarını konforla sürdürecek. Yeni yerleşim çalışmaları için 2 milyar 750 milyon lira harcandı.

Tarihi dokuya sahip çıkılıyor

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürü Murat Acu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yeni Hasankeyf’in Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatı ile yatay mimari üzerine inşa ettiklerini söyledi.

Yeni yerleşim yerinde 710 konutun yapımının hızla devam ettiğini aktaran Acu, “Hasankeyf’i taşıdığımız zaman vatandaşlarımızı çok daha modern konutlara, tarihi dokuya sahip çıkarak yatay mimariyle taşıyacağız.” dedi.

Vatandaşların 30-40 metrekarelik konutlardan 160-170 metrekarelik konutlara geçip yaşamlarını sürdüreceğini aktaran Acu, 710 konutun 3 ay içinde biteceğini, kura çekerek konutların vatandaşlara teslim edileceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’nun Hasankeyf’e ayrı bir önem verdiğine dikkati çeken Acu, şöyle konuştu:

“3 cami, okul, oyun alanları, spor salonu gibi sosyal alanlar yapılıyor. Her şeyi tek tek inceledim. Böyle şeyler bir kere yapılıyor. Yeni yerleşim yerinde tarihi dokuyu koruyacağız. Yaşam şartlarını artıracak modern bir Hasankeyf inşa ediliyor. Çok güzel, estetik bir Hasankeyf çıkartacağız.”

Modern yaşama kavuşacaklar

Yeni Hasankeyf’te modern konutlara kavuşmanın özlemini yaşadıklarını belirten Hasankeyf Kültür Derneği Başkanı Ahmet Akdeniz de yeni yerleşim yerine taşınacakları günü dört gözle beklediğini söyledi.

Akdeniz, “45 metrekarelik evlerden 160 metrekarelik, modern, altyapısıyla güzel örnek bir şehre gidiyoruz. Alt ve üstyapısıyla, eğitim tesisleriyle, sosyal donatı alanlarıyla, sağlık ve kültürel tesisleriyle modern, örnek bir şehir olduğuna inandığımız için bir an önce taşınmak istiyoruz. İnsanca, modern bir yaşantının bizi beklediği güzel evlere taşınacağımız günü bekliyoruz.” ifadelerini kullandı. Akdeniz, ilçenin taşınacak kültür varlıklarıyla dünyada örnek bir şehir olacağını vurguladı.

“Evlerin etrafı parklarla donatılmış”

Vatandaşlardan Murat Durğun ise Türkiye’nin en modern ilçelerinden birinde yaşamanın heyecanını yaşadıklarını anlattı.

Modern ve ferah evlerin kendilerini beklediğini aktaran Durğun, “Yeni yere taşınma süreci inşallah 4-5 ay içinde olacak. Yeni yapılan evler ferah evler olur inşallah. Yeni yapılan evlerin en güzel yanı parkların olması. Evlerin etrafı parklarla donatılmış. Yeni yapılan dükkanlar teslim edildi ama henüz taşınan yok. İnşallah çalışmalar biterse Türkiye’deki en müthiş ilçe olacak.” diye konuştu.

AA

Geçen yıllarda ölümcül kazalara neden olan, tehlike arz eden 83 kayanın da düşürüldüğünü söyleyen yetkililer, barajın su tutulmaya başlamasıyla birlikte, su kodunun Küçük Saray’ın alt kısmına kadar ulaşacağı, bu nedenle çalışma yapıldığını belirtti.

Alt kısımlara dolgu yapılacak

Yıkılmaması için alt kısımları da dolgu yapılacak olan Küçük Saray, kalenin kuzeydoğu ucunda aşağıdan yontularak kaya kütlesi üzerinde inşa edilmiş. Eyyubilerin Hasankeyf’teki ilk eserlerinden birisi olan sarayın kuzeye bakan cephedeki penceresinin üstünde iki aslan kabartması, bu kabartmaların ortasında kufi levhalar yer alıyor. Sarayın kuzey ve batı cephelerinde alçı süslemelerin izlerine rastlamaktadır.

Yüzde 97’si tamamlandı

Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından yapımı Mardin’de devam eden ve Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) vizyon projesi olan Ilısu Barajı ve HES’te mutlu sona az kaldı. Yüzde 97 fiziki gerçekleşmesi tamamlanan barajın su tutması için, tarihi eserlerin kurtarılması operasyonunun tamamlanması bekleniliyor.

Projenin tamamlanması ile bölge insanının hayat tarzının değişeceğini belirten Orman ve Su İşleri Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu, şunları söyledi: “Barajı inşa ederken elbette Hasankeyf’i ihmal edemezdik. Malumunuz olduğu üzere geçtiğimiz aylarda bin tonluk tarihi Zeynel Bey Türbesi’ni ülkemizde ilk defa uyguladığımız proje ile yaklaşık 2 kilometre taşıyarak, baraj göl alanından çıkardık. Bakanlık olarak bir yandan Hasankeyf’teki 7 tarihi yapının daha zarar görmemesi için taşıma işlemi de dahil olmak üzere gerekli çalışmaları gerçekleştiriyoruz, bir yandan da ilçeyi modern bir şekilde yeniden inşa ediyoruz.”

Vizyon projesi

Ilısu Barajı ve HES projesinin ülkemizin 100 yıllık vizyonu içerisinde yer alan dünyanın en büyük su yapılarından birisi olduğunun altını çizen Bakan Eroğlu şöyle devam etti:

“Bu proje aynı zamanda GAP’ın iki ayağından birini teşkil ediyor. Ilısu Barajı ve HES ile sadece elektrik enerjisi üretiminden ülke ekonomisine yılda 1,4 milyar TL katkı sağlanacak ve bölge insanımızın refah düzeyini de yükseltecek. Proje tamamlandığında 4 bin kişiye istihdam imkanı sağlayarak aileleri ile birlikte 28 bin kişiye geçim kaynağı olacak.”

13 dev eser taşınıyor

8 adet anıt eserden ve 5 adet mezardan; Artuklu Hamamı, İmam Abdullah Zaviyesi, Orta Kapı, Yamaç Külliyesi ve Mezarlara (2 Adet Baldaken Türbe) dair projeler tamamlanmış ve 28.11.2016 tarihli Kurul Kararı ile onaylanmıştı. Kızlar (Eyyübi) Camii’ne ilişkin projeler ise 15.06.2017 tarih ve 4853 sayılı Kurul Kararı ile onaylandı. Artuklu Hamamı, Yamaç Külliyesi, İmam Abdullah Zaviyesi, Orta Kapı ve Baldeken Türbeler, Taşıma Yolu İnşaatları ve Dicle Geçiş Köprüsü, Er-Rızk, Süleyman Han ve Koç Camii için zamana karşı bir yarış yürütülüyor.

Tarihi kent yeniden kuruluyor

Barajın göl alanından çıkarılacak olan 7 tarihi eser 2 kilometre ötedeki barajdan etkilenmeyen Yukarı Şehir çevresine yerleştirilecek. Onlarca mezar, türbe, köşk, tarihi konut, bir tarihi cami, saray ve yüzlerce mağaranın da bulunduğu Yukarı Şehir, uygun bir çevre düzenlemesi ve çağdaş müzecilik anlayışıyla, kültür ve turizm açısından cazibe merkezi haline gelecek.

Yeni yapılar tamam

Gerçekleştirilen yeniden yerleşim çalışmaları neticesinde bölge mimarisine uygun olarak inşa edilen Tarihi Kültürel Yarım Ada Bağlantı Köprüsü, ilköğretim okulu, lise binası, hastane binası, ilçe jandarma komutanlığı, kapalı spor salonu, ilçe tarım hizmet binası, halk kütüphanesi, belediye, kaymakamlık, emniyet müdürlüğü, halk eğitim merkezi, müftülük, PTT binası ve hastane tamamlandı.

Star

Bin 8 metre uzunluğundaki, 24 metre genişliğindeki, çift şeritli ve 14 ayaklı köprünün tamamlanmasına 700 metre kaldı. Köprünün 2018 yılı sonuna yetiştirilmesi planlanırken, çalışmalar hızla sürüyor.

“Ortadoğu’nun şaheseri olarak adlandırıyoruz”

Hasankeyf Kültür Derneği Başkanı Ahmet Akdeniz, yapımı devam eden köprüyü Ortadoğu’nun şaheseri olarak isimlendirdiklerini belirterek, “Köprünün 300 metresi bitmiş, 700 metresi için çalışmalar devam ediyor. Hükümetin verdiği sözleri birer birer yerine getirmesi bizi son derece mutlu ediyor. ‘Devlet Güneydoğu’ya yatırım yapmıyor’ diyorlardı. İşte şaheser burada. Bu bizim için çok önemli bir geçiş noktası olacak” dedi.

İHA

160 metrekarelik tek katlı konutlar

Hasankeyf Kaymakamı Faruk Bülent Baygüven, 500-700 metrekarelik parseller içerisine tek katlı olarak tasarlanan konutların 160 metrekare büyüklüğünde olacağını söyledi. Konutların 18 ayda tamamlandıktan sonra hak sahiplerine teslim edileceğini kaydeden Baygüven, “Kurulan komisyon kısa süre önce hak sahipliği ile ilgili çalışmalarını tamamladı. 150 iş yeri ve 710 konut tespit edilmişti. Yeni Hasankeyf’e esnafın en iyi şekilde ticari faaliyetlerini yapabilmesi için de çalışıyoruz. Vatandaşların ve tarihi eserlerin taşınmasının ardından Hasankeyf, bölgenin cazibe merkezi konumuna gelecek” dedi.

‘Yıllardır eski evlerde oturuyorduk’

Hak sahibi Sait Tunç (37), Hasankeyf’in sit alanı olması nedeniyle yıllardır eski evlerde oturmak zorunda kaldıklarını söyledi. 8-9 kişilik ailelerin 49 metrekarelik evlerde sıkıntı çektiğini aktaran Tunç, “Yeni Hasankeyf’e taşınacağımız günü dört gözle bekliyoruz. Yıllardır 49 metrekarelik evlere adeta hapsolduk. Yeni evlerin büyük olması çok güzel. En kısa zamanda oraya taşınmak istiyoruz” şeklinde konuştu.

Tarihi eserler taşınıyor

Ilısu Barajı ve HES Projesi Kültürel Varlıkları Koruma ve Kurtarma Çalışmaları kapsamında getirilecek tarihi ve kültürel eserler, buradaki Kültür Parkı’nda sergilenecek. Çalışmalarda El-Rızk Cami minaresi, Kızlar Cami, Sultan Süleyman Han Cami giriş kapıları, Koç Cami, İmam Abdullah Türbesi ve Zaviyesi, Zeynel Bey Türbesi, hamam, kale kapısı gibi tarihi yapılar parça ve bütünsel olarak taşınacak. Taşıma işine ilk olarak Zeynel Bey Türbesi ile başlanacak.