‘Noter huzurunda yapılmalı’

Yabancıların kiralamalarıyla ilgili bilgi veren Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Başkanı Hakan Akdoğan “Yabancı bir ülke vatandaşına kiralama yapılıyor ise kira sözleşmesinin noter huzurunda yapılması zorunlu kılınmıştır. İlk kez ikamet izni alacak olan yabancıların göç idaresine verecekleri belgelerde, bu noter onaylı kira kontratını ibraz etmeleri gerekiyor. Kira kontratının noterden onaylanabilmesi için de tarafların noterde de bir araya gelmeleri gerekiyor. Bunun için de pasaport tercümesi gerekli olacaktır. Kira sözleşmesine mutlaka pasaport numarası yazılması, pasaport örneği de alınmalıdır. Türkçe bilmeyen taraf varsa, yeminli tercüman eşliğinde bu kira sözleşmesinin yapılması gerekiyor. Tercüman kira süresi, başlangıcı, ilgili maddeleri kiracıya da doğru bir şekilde aktarmalı” dedi.

Vize süresi incelenmeli

Kiraya verebilmek için mal sahibi yada yasal vekili olması gerektiğini kaydeden Akdoğan, “Kiracıya da tapu örneği ve belediyeden alınan numaratajın verilmesi gerekiyor. Ayrıca kiracının pasaportundan ülkemize yasal yolla girip girmediği ve vize süresi de incelenmelidir “ diye konuştu.

Dava açabilirsiniz

Bir sorun yaşandığında mütekabiliyet çerçevesinde dava açılabileceğini aktaran Akdoğan, kirayı ödemeden yurt dışına kaçan bir kiracılar için de ikili anlaşmalar çerçevesinde ülkelerinde dava açılıp kayıp edilen tutarlar talep edilebilir” ifadelerini kullandı.

Eve zarar veren kiracılara karşı ev sahiplerinin haklarını hakkında ise Akdoğan, “Alınan depozito ile zararın karşılanması beklenir. Depozito yetmez ise zarar tespiti yaptırılarak masraflar talep edilebilir” dedi.

Peki, kiralar neden bu kadar yükseldi?

Stoklar eridi

Kiralarda yaşanan artış hakkında bilgi veren Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Kurucu Başkanı Hakan Akdoğan, “Kiraların artması aslında 2020 yılında artacağına bir işaret verilmişti bize. 2020’de pandeminin yoğun olduğu dönemde kamu bankalarının başlattığı konut kredi kampanyaları vardı. O dönem, zaten mevcut olan stokları çok ciddi bir şekilde eritti. Stoklar eridi ama yerine yeni üretim yapılamadı. Çünkü pandeminin etkisiyle hem inşaat sektöründe yavaşlama ve aynı zamanda tabi ki maliyetlerin de buna etkisi oldu. Şimdi o stokları bitirdik ama maliyetler ve pandemi kısıtlamaları yüzünden yeni konut üretiminde çok ciddi bir yavaşlama oldu” dedi.

Deprem korkusu etkiledi

Bunların ardından yıl içinde yaşanan depremlerin kentsel dönüşümde de hareketlilik başlattığına dikkat çeken Akdoğan, “Avcılar, Esenler, Küçükçekmece, Tuzla, Beylikdüzü gibi ilçelerde yaşayanlarda bu sefer yeni konut bulma ihtiyacı doğdu bu hareketlilikle beraber. Yine ardından konut kredileri şu an yüksek, insanlar ev almak yerine kiralamayı tercih ediyorlar. Ardından bir de öğrencilerin bu dönem eğitimin yüz yüze yapılacağının açıklanmasıyla beraber okudukları şehirlere dönmesiyle onların da ev ihtiyacı doğdu. Ayrıca pandemi kısıtlamalarından dolayı düğünler yapılamıyordu, evlilikler erteleniyordu. Şimdi düğünler de yapılmaya başlandı ve evli çiftlerin de ev ihtiyacı meydana geldi. Günün sonunda bu gelişmelerin ardından bu fiyat artışlarıyla karşı karşıya kaldık” ifadelerini kullandı.

Alışık olmadığımız bir dönem

Emlak sektörü olarak alışkın olunmayan bir dönemden geçildiğini aktaran Akdoğan, “Özellikle bazı bölgelerde, öğrencilerin de yoğun olduğu ya da şehrin en kalabalık olduğu bölgelerde sıra var. Ev kiralamak isteyenler ihtiyaçlarını söyleyip, isimlerini onlarca kişinin bulunduğu listelere yazdırıyorlar ve haftalarca sıra bekliyorlar” dedi.

Suiistimal eden ev sahipleri var

Bu dönemi fırsat bilen bazı ev sahiplerinin durumu suiistimal ettiğini belirten Akdoğan, şunları söyledi: “Kira artış zammı en fazla tüketici fiyat endeksi kadar olabilir. Fakat o da en fazla. Siz kira kontratının üstüne daha yüksek bir rakam dahi yazsanız da kesinlikle bu rakam geçerli olmaz. Burada şöyle de bir durum var eski kiracıları çıkaralım yeni kiracı alalım. Mal sahiplerimizin böyle bir hakları yok. Bir kiracıyı çıkarabilmek için bir takvim yılı içerisinde ödemeden dolayı en az iki kere haklı ihtar çekmesi gerekiyor. Veyahut o dairenin kendisi tarafından kullanılması gerektiğini hukuki olarak ispatlaması gerekiyor. Bu dairenin kullanım amacının dışında kullanılması gerekiyor veya bu daireye çok ciddi bir şekilde zarar verilmiş olması gerekiyor. Eğer mülk sahibi bunları ispat edebilirse ve sadece bu haklı sebepler oluşursa kiracıyı tahliye edebilir.

Emlakçınızı araştırın

Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi’ndeki geliştirmelerin devam ettiğini belirten Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Başkanı Hakan Akdoğan “Peki vatandaş, yetki belgesinin olup olmadığını nereden anlayacak? İşte bunun için kurulan Ttbs.gtb.gov.tr adresinden ulaşılabilecek bilgi sistemi üzerinden emlak işletmelerinin yetki belgeleri sorgulanabiliyor. Yine bu sistem üzerinden vatandaşlar, şikâyette bulunabilir. Bunun yanı sıra yetki belgesi olmadan emlakçılık faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişilerin ihbar edilmesi amacı ile ihbar hattı sistemi devreye alındı. Tüketiciler ve yetki belgeli emlak işletmeleri bu sistemi kullanarak ihbar bildiriminde bulunabilirler” dedi.

‘Vergi kaçakçılığı, karapara, terörizm’

Yeni çıkan karar hakkında bilgi veren Akdoğan, “Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’ndan 18 Şubat’ta gelen karara göre Ticaret Bakanlığı’nın yanı sıra yetki belgesiz emlakçılık faaliyetleri karaparanın aklanması, vergi kaçakçılığı ve terörizmin finansmanı kapsamında Mali Şube tarafından takip edilecek. Bu karar olayın ciddiyetini gösteriyor. Tüketicilere tavsiyemiz yetki belgesi olmayan emlak işletmeleri ile çalışmamaları. Çünkü yetki belgesi sahibi olan işletmelerin tüketicilere ve Bakanlığa karşı yükümlülükleri var. Diğerlerinin olmadığı için çok ciddi sorunlar yaşayabilirsiniz” diye konuştu.

Portalları uyarıyoruz

Yetki belgesi olmaması rağmen üye yapmaya ve ilan girişine izin veren portallarına yönelik olarak yaptırımlar isteyeceklerini belirten Akdoğan, “Bizler Bakanımızın ifade ettiği ve yönetmelikte geçen yetki belgesi olmayan işletmelerinin ilan verememesini istiyoruz. Lakin bu konuda ayak sürten, ilan girişlerine hatta üyeliklere farklı şekilde izin veren portallara yaptırımlar getirilmesi için tüm gücümüzle mücadeleye edeceğiz” ifadeni kullandı.

Başkan’a derneği tanıttılar

TÜGEM Heyeti’nin, Bodrum Belediye Başkanı Ahmet Aras’ı ziyaretinde TÜGEM’in Türkiye ve Bodrum’daki çalışmaları hakkında bilgi verildi, bilgi alışverişinde bulunuldu. Toplantıda temmuzda konut satış rekoru kıran Bodrum’da hem gayrimenkul işletmeleri hem de halka yönelik paneller, etkinlikler düzenleneceği konusunda da fikir birliğine varıldı. Başkan Aras, ayrıca Bodrum’daki gayrimenkul işletmeleri hakkında da bilgilendirildi.

‘Türkiye’nin lokomotifi’

Heyet, Bodrum Ticaret Odası (BODTO) Başkanı Mahmut Serdar Kocadon’ı da ziyaret etti. Toplantıda TÜGEM Kurucu Başkanı Hakan Akdoğan, gayrimenkul sektörünün Türkiye ekonomisinin lokomotifi niteliğinde olduğuna işaret ederek TUGEM’in bu sektörde mesleki birlik ve beraberliği sağladığına dikkat çekti.

Akdoğan, şunları kaydetti: “Gayrimenkul danışmanlığı profesyonellik isteyen bir meslektir. Bu mesleğe sahip çıkıp değerini arttırmak için de gerek merkez ofisimiz gerekse temsilciliklerimizde eğitim, seminer vb. etkinlikler düzenlemekteyiz. Derneğimizin ülke çapında 18 temsilciliği yer almaktadır, bunlardan biri de Bodrum’da.

Düzenlediğimiz etkinliklerde buradaki kurum ve kuruluşlarla birlikte çalışmak niyetindeyiz. Bu nedenle Bodrum Ticaret Odamızı da ziyaret etmek istedik. Sayın Başkanım Mahmut Serdar Kocadon’a bizleri ağırladığı için teşekkür ederiz.”

‘Farkındalık yaratıyor’

BODTO Başkanı Mahmut Serdar Kocadon ise TÜGEM Yöneticilerinin ziyaretinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek “Gayrimenkul danışmanlığı konusunda mesleki belgesi olmadan bu işi kayıtsız yapan kişiler var. Buna dur demek adına son yıllarda güzel gelişmeler oldu, belge zorunluluğu getirildi. TUGEM de bu konuda farkındalık yaratmaya çalışıyor. Odamız da bu konuda mesleki yeterlilik belgesi vermekte ve TOBB MEYBEM Emlak Danışmanı sınavlarını Odamızda gerçekleştiriyoruz. Biz Bodrum Ticaret Odası olarak her mesleğin ahlakıyla, hakkıyla yapılması taraftarıyız ki bu şekilde üyelerimizin de menfaatlerini koruyabilelim” dedi.

Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı için 250 bin dolarlık gayrimenkul sahiplenmenin yeterli görülmesi tartışılmaya devam ederken; Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Başkanı Hakan Akdoğan konuyla ilgili başka bir olayı gündeme taşıdı. Akdoğan, yabancıların vatandaşlık başvuru dosyasında bulunması gereken “taşınmaz değerleme raporlarının” hazırlık sürecinde usulsüzlükler yapıldığını öne sürdü.

“100 binlik evi 250 bin dolar gösteriyorlar”

4 Mart 2019 tarihinden itibaren yabancı uyruklu kişilerin alıcı ya da satıcı sıfatıyla taraf olduğu tüm tapu işlemlerinde taşınmaz değerleme raporu istendiğini belirten Akdoğan şu iddiayı ortaya attı;

“Vatandaşlık için müracaat edenler için bazı değerleme uzmanları ve şirketleri usulsüz raporlar ile taşınmaz değerlerini raporlar üzerinde 250 bin dolar ve üzerinde gösteriyorlar. Lâkin evin değeri piyasa koşullarına göre belki de 100 bin dolar seviyesinde. Bu şekilde tapu harcı farkına razı olan yabancılar, değerleme tarafındaki usulsüzlük ile ucuz yolla vatandaş olabiliyor.”

Usulsüzlük yapan firmalar cezalandırılıyor

Elde ettikleri bilgilere göre bu tür hileli işlemlere karışan iki değerleme firmasının “meslek birliğinden ihraç ve lisans iptaliyle” cezalandırdığını açıklayan Akdoğan, devamında şunları söyledi: “Bu hususta bizler de Taşınmaz Ticareti Yönetmeliği çerçevesinde gerekli olacak düzenlemeleri Ticaret Bakanlığımız ile de paylaşıyor olacağız. Gayrimenkul alımı ile vatandaşlık surecinde alınacak tüm tedbirleri önemsiyor, derneğimiz olarak bu tür konuları hassasiyet ile takip ediyoruz.”

“Hileli vatandaşlıklara tedbir getirilmeli”

Yeni yasal düzenlemelerle usulsüz işlemlerin önüne geçilebileceğinin altını çizen Akdoğan, yabancılara konut satışlarında yetki belgeli emlak işletmelerinin sürece dahil edilmesini önerdi. TÜGEM’in ortak çalışmalar yürütmeye hazır olduğunu da kaydeden Akdoğan, “Bu sürecin daha sağlıklı işletilmesi için de başlangıçta gerekli tedbirler alınmalı, raporların kontrolü üst bir kurul tarafından gözden geçirilmelidir. Değerleme raporlarındaki yüksek gösterilen değerlerle verilen vatandaşlıklara tedbir getirilmeli. Değerleme şirketleri yapı denetimde olduğu gibi atama şekliyle atanabilmeli ve değer 3 yıl sonra da tekrar kontrol edilmeli.” dedi.

Kobi Yaşam