Sektörden pek çok aktörün destekçisi olduğu etkinliğin katılımcı ve yatırımcı profilleri arasında; sektörün nabzını tutan kanaat önderleri, kamu temsilcileri ve GYODER’in üyeleri yer alacak.

6 Kasım 2024
09.00
Rixos Tersane İstanbul

Proptech, insanların bir mülkü araştırma, kiralama, satın alma, satma ve yönetme şeklinin teknoloji ile optimize edildiği yenilikçi bir gayrimenkul yaklaşımı olarak son zamanların en çok konuşulan konuları arasında.

Gayrimenkul sektöründe fark yaratan yeniliklerin ve çağın ihtiyaçlarına en iyi şekilde cevap veren teknolojik çözümlerin hayata geçmesi için projeler geliştiren GYODER, üyesi olan yeni nesil girişimcileri aynı çatı altında toplamak amacıyla GYODER PropTech HUB YTÜ Startup House Girişimcilik Merkezi Maslak’ta açılıyor. Merkez; yatırım fonları, bireysel yatırımcılar, Proptech girişimcileri ve Proptech’lere ihtiyaç duyan müşterilerin bir araya gelebildiği bir girişimcilik merkezi olacak.

GYODER ve YTÜ Yıldız Teknopark iş birliği ile Maslak 1453 yerleşkesinde kurulacak olan PropTech HUB, gayrimenkul sektöründe GYODER üyesi olan yeni nesil girişimcileri aynı çatı altında toplayarak sektörün yurt dışına açılan penceresi olacak. Start-Up House ise; gayrimenkul sektöründe yerel, bölgesel ve küresel ağı oluşturan liderler ve öncüler ile iş birliği yapma fırsatı konusunda destek sağlarken, GYODER üyeleri arasında bir sinerji ortamı yaratmak adına yeni nesil Co-Working imkanı sağlayacak.

GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kalyoncu, Proptech’in dünyanın en büyük pazar büyüklüğüne sahip gayrimenkul dikeyinin teknoloji açılımı olduğunu belirterek, “Dönüşmekte olan bu dev sektör, büyüklüğü ve hacmi ile en büyük teknoloji fırsatlarını içerisinde barındırıyor. İşlerin yapılış şeklini değiştirmenin ne kadar zorlu olduğunun bilincindeyiz. Bu zorlukları, daha iyi çözümleri daha hızlı geliştirmek, Türkiye’de ve dünyada daha kapsayıcı, güçlü ve sürdürülebilir topluluklar oluşturmak için bir araya gelme fırsatı olarak görüyoruz. Sektörümüzün öncü isimlerinden olan ekibimiz, kurumları ve yatırımcıları gelecek vadeden startup’larla buluşturarak teknolojik ilerlemeyi hızlandıran toplantı ve etkinlikler düzenlemek için ekosistemini ve sahip olduğu deneyimi bu projeyle bir araya getirecek” şeklinde konuştu.
Proptech alanında faaliyet gösteren teknoloji şirketler bu merkezde yer alabilirken, katılım ve Teknopark’ın sunduğu avantajlara sahip olmak için başvuru yapılması gerekiyor.

GYODER’in Ziraat GYO’nun katkıları ile hazırladığı ‘GYODER Gösterge’ 2022-2. Çeyrek Raporu’na göre;2022 yılı ikinci çeyrekte konut satışları, bir önceki çeyreğe göre yaklaşık yüzde 40,2 oranında bir artışla 406 bin 335 adede ulaştı. Toplam satış adetlerinden ikinci el konut satışları yüzde 71,9 pay alırken birinci el konut satışları ise yüzde 28,1 oranı ile sınırlı kaldı. Bir önceki yılın aynı dönemine göre ilk defa satılan konutlar yüzde 32,98 artarak 114 bin 14 adet olurken, ikinci el konut satışları ise yüzde 49,30 artarak 292 bin 321 adede ulaştı.

Yatırım tercihleri değişti

2. Çeyrek Raporu’nun dikkat çeken bir başlığı da yatırımcıların gayrimenkul türleri arasındaki seçimleri oldu. Endekste yer alan değerlendirmeler faiz oranlarının artmasıyla birlikte yatırımcıların, gayrimenkul segmentleri arasında tercihlerini değiştirdiğini gösterdi. Rapora göre konut ve lojistik son iki senelik daralma döneminde daha dayanıklı gayrimenkul segmentleri olarak yer alması sebebiyle öncelikli olarak değerlendirilirken, perakende ve ofis gibi yatırım araçları daha kırılgan olması sebebiyle yatırımcının çekimser yaklaşımı ile karşılaştı. Bununla beraber otel ve konaklama gibi gayrimenkul segmentleri ise pandemi sonrası biriken talep ve döviz getirisi nedeniyle yaşadığı toparlanma gayrimenkul yatırımcısının da ilgisini çektiğini gösterdi.

Konut alım gücü son 15 yılın en düşük seviyesinde

Konut Satın Alma Gücü Endeksi Türkiye ortalaması, bir önceki çeyreğe göre yüzde 18,8 azalış gösterdi. 2022 yılı 2. çeyreğinde 55,2 olarak açıklan Konut Alım Gücü Endeksi önceki yılın aynı çeyreğine göre ise yüzde 39,7 oranında düşüş sergiledi. Bu veri son yılların en düşük değeri olarak raporun dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.

İran yerini Rusya’ya bıraktı

Rapora göre, yabancılara bir önceki çeyreğe göre yüzde 46,7 artış oranıyla 21 bin 039 adet konut satışı gerçekleştirildi. Geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 98,4 oranında artış gösteren yabancıya yapılan konut satışının toplam satışlar içerisindeki payı, geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 3,7’den yüzde 5,2’ye yükseldi. Yabancıların tüm gayrimenkul çeşitleri bazında Türkiye’de yaptıkları yatırımları incelendiğinde; birinci çeyrekte İran vatandaşları tarafından yapılan satışların iken ikinci çeyrekte yerini yüzde 20,3 oranıyla Rusya Federasyonu vatandaşlarına bıraktığı gözlendi. Rusya Federasyonu ise İran, Irak takip etti. Ayrıca 2021 yılı aynı döneminden farklı olarak bu çeyrekte Ukrayna ve Kuveyt vatandaşlarının Türkiye’yi tercih eden ilk 10 ülke arasında yer aldığını dikkat çekti. İkinci çeyrekte yabancıların yoğun ilgi gösterdiği iller arasında İstanbul yüzde 42,4 ile ilk sırada, yüzde 30,4 pay ile Antalya ikinci sırada yer aldı.

İpotekli konut satışında yüzde 79,1 artış yaşandı

Nisan- Haziran ayları arasında ipotekli satışlarda toplam konut satışlarındaki artışın üzerinde bir grafik ile geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 79,1 oranında artış yaşandı. Konut kredisi faiz oranlarının ağırlıklı ortalamasının geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre 31 baz puan artışla yüzde 18,28’e yükseldiği ikinci çeyrekte, 101.975 adet ipotekli konut satış gerçekleşti. İpotekli satışların toplam satışlar içerisindeki payı da yüzde 21,4’ten yüzde 25,1’e yükselerek artış eğiliminin devam ettirdiği gözlendi.
Markalı konut projeleri özelinde yapılan satışlar değerlendirildiğinde ise tüketicilerin 2022 yılı 2. çeyreğinde peşinat, senet ve banka kredisi kullanımı seçeneklerinden en fazla peşinat kullanımını tercih ettiği dikkat çekti.

GYO Endeksi yükselmeye devam etti

Rapora göre yılın ilk çeyreğinde 117 milyar TL olan GYO’ların piyasa değeri Nisan-Haziran ayları arasında 17,5 milyar TL’lik artışla 134,7 milyar TL’ye yükseldi. Halihazırda kurulu 37 adet GYO’nun yüzde 88’lik yerli yatırımcı oranı ve yüzde 12’lik yabancı yatırımcı oranı bir önceki çeyrek ile aynı kaldı. Kurumsal yatırımcı oranının yüzde 49,3 bireysel, yatırımcı oranının ise yüzde 50,7 olarak birbirine çok yakın seyrettiği ikinci çeyrek sonunda dağıtılan 6 aylık toplam temettü tutarının1,7 milyar TL olması sektör adına sevindirici bir gelişme olarak yorumlandı. Uyruk bazında GYO’lara yatırım yapan yabancı yatırımcılar sıralamasında ABD başı çekerken, Birleşik Krallık, Hollanda ve Bahreyn listede ilk dörtte yer aldı.

GYF’lerin pazar büyüklüğü 20 milyar TL seviyesine yaklaştı

Türkiye’de Gayrimenkul Yatırım Fonu pazar büyüklüğü ise 2022 ikinci çeyreği itibari ile yüzde 22,7 artış göstererek, 19,8 milyar TL seviyesini aştı. 2021 yılının aynı çeyreği ile kıyaslandığında GYF Pazar büyüklüğü son bir yıllık periyotta yüzde 97,4 büyüme gerçekleştirerek 10 Milyar TL seviyesinden 19.8 Milyar TL büyüklüğe ulaştı. Bu dönemde ihraç dönemi devam eden ve ilk defa yatırım almış olan fonlar dahil olmak üzere toplam 97 gayrimenkul fonu yatırım aldığı raporda paylaşıldı.

Ofis kiralama rakamları ilk çeyreğin gerisinde kaldı

2022 yılının ilk çeyreğinde gerçekleşen toplam 123.424 m²’lik kiralama işlemleri, ikinci çeyrekte120.892 m²’ye gerilerken yılın ilk yarısında gerçekleşen toplam 244.316 m²’lik kiralama işlemi geçen yıla göre iki kat artış gösterdiği dikkat çekti. Metrekare bazında anlaşmaların ise yüzde 30’u Merkezi İş Alanında (MİA), yüzde 43’ü Anadolu yakasında ve yüzde 27’si Avrupa yakasında gerçekleşti.

Mevcut AVM arzı 14 milyon m²’ye ulaştı

2.Çeyrek raporuna göre Türkiye’deki mevcut alışveriş merkezi arzı 448 alışveriş merkezinde 14 Milyon m² seviyesine geldi. Yılın ilk yarısında yaklaşık toplam 120 bin m2 kiralanabilir alana sahip 5 alışveriş merkezi açılarak perakende pazarına giriş yaptı. 2024 yılı sonu itibarıyla tamamlanması planlanan projeler ile birlikte Türkiye genelinde toplam arzın 14,8 milyon m2 seviyesini aşması beklendiği raporda yer alan değerlendirmeler arasında.

Kullanılmayan bina değerlendirildi

Türkiye’nin Gayrimenkul Platformu GYODER, sosyal fayda sağlayacak projeleri desteklemeyi sürdürüyor. Dernek, Marmara Üniversitesi bünyesindeki kullanılmayan bir binanın, öğrencilerin yurt ihtiyacına çözüm olması adına dönüştürülmesi amaçlı başlattığı girişime destek oldu. Proje kapsamında Marmara Üniversitesi Göztepe kampüsünde bulunan ve kullanılamaz durumda olan Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu binası, GYODER Yönetim Kurulu ve üyelerinin bağışları ile gerekli yapısal düzenlemeler ve tadilatlar yapılarak yeniden kullanıma kazandırıldı. Dış cephe yalıtımından sıva tadilat işlerine; aydınlatmadan iç tesisatın yenilenmesine, yerleşim planlarının yurt kullanımına uygun olacak şekilde düzenlenmesine kadar birçok değişiklik yapılan binanın 112 yatak kapasitesi bulunuyor. Bina 2022 – 2023 eğitim yılında hizmet vermeye başlayacak.

İstanbul protokolü oradaydı

Türkiye’nin hızla artan yurt ihtiyacı karşısında sektörü harekete geçirmek adına GYODER üyelerinin bağışları ile hayata geçirilen binanın açılışı İstanbul Valisi Ali Yerlikaya, Marmara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Kurt, GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kalyoncu ve GYODER üyelerinin katılımı ile gerçekleştirildi.

Kız öğrencilere hizmet verecek

Açılışta konuşan İstanbul Valisi Ali Yerlikaya “İstanbul dışından gelen öğrencilerimizin kalacak yerleri ile ilgili durmaksızın gayret gösteriyoruz. Kamu kurumlarıyla aramızda mükemmel bir diyalog var ve sürekli istişare ediyoruz. İstanbul’da şu anda 101 bin 18 öğrenci barınma kapasitesine sahibiz. Bunu yukarıya çıkartmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Kamu üniversitelerindeki yurt oluşumuna uygun tüm arsaları tespit ettik ve Gençlik Spor ve Bakanlığı ile bu bilgileri paylaştık. İlk adım olarak 2023 Nisan ayında Maltepe’de 4 bin kişilik yeni öğrenci yurdumuzun açılışını gerçekleştirmek ve hedefimiz bu sayıyı 10 bine ulaştırmak. Bununla beraber hem özel sektör yatırımlarını cazip hale getirmek hem de GYODER gibi derneklerin yaptıkları projeleri desteklemek için çalışıyoruz. Bütün gayretimiz yurt yapmaya yönelik.” açıklamasında bulundu.

GYODER öncülük etti

GYODER olarak Türkiye’deki öğrenci yurdu ihtiyacını karşılama konusunda farkındalık yaratmak, sektöre örnek olmak ve öncülük etmek adına gerçekleştirdikleri projenin bütün dünyada yeni yapı üretmenin zorlaştığı bu dönemde, mevcut yapı stoğunu dönüştürerek hızlı ve ekonomik şekilde toplumsal ihtiyaçların karşılanabileceğini gösterdiğini belirten GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kalyoncu şu anda ülkemizin ihtiyaç duyduğu erişilebilir konut ve öğrenci yurdu üretimini artırabilmek adına GYODER olarak gerekli girişimlerini de sürdüreceklerini açıkladı.

Öğrenci yurdu ticari değildir

Kalyoncu konuyla ilgili olarak, “Gayrimenkul sektörü ülkemiz ekonomisi için hem temel hem de çatı olma özelliğini taşır. Gayrimenkul sektörü bu sektörden beslenen 250 sektörün temelidir, öte yandan her ekonominin faaliyetini sürdürmesi için bir çatıya ihtiyacı vardır, e-ticaret sitelerinin bile lojistik merkez ve veri merkezi ihtiyacını gayrimenkul sektörü karşılar. Bunların ötesinde bu sektörün en önemli görevi ise barınma ihtiyacını karşılamaktır. Bunun için erişilebilir konut ve öğrenci yurdu üretimi ile ilgili salt ticari beklentileri öncelemeden, kamunun kontrolünde fakat bütün yükü de kamuya bırakmayan iyi kurgulanmış ve denetlenen kamu, özel sektör ve finans kuruluşlarının elini taşın altına koyduğu bir iş birliği modelinin olması gerektiğini düşünüyoruz. Bununla ilgili çözüm modelimizi karar vericiler ve kamuoyu ile paylaşarak masaya bir çözüm önerisi de biz sunduk.

4T kuralı

GYODER olarak gayrimenkul sektörünün böylesine önemli bir çatı olarak sağlam bir temelde ve 4 sağlam taşıyıcı ilke ile geleceğine yön vermesi gerekir ki bugün yaşadığımız bu tıkanıklığın benzerini gelecekte tekrar yaşamayalım. Bu 4 taşıyıcı temel ilkeyi biz 4T olarak kısaltıyoruz. Bunlar Tabiat, Teknoloji, Tasarım ve Toplum’dur. Bu ilkeler çerçevesinde sektörümüzün nice çatılar üreterek sürdürülebilir ve öngörülebilir bir büyüme ile ekonomimize ve toplumumuza katkı sağlayacağını umuyoruz. Bugün birçok ilimizde hem yurt ihtiyacı, hem de erişilebilir kiralık konut ihtiyacı gittikçe artmakta. Bu ihtiyaçların karşılanabilmesi içinözel sektörün toplumsal ihtiyaç odaklı üretim yapmasını kolaylaştıracak kalıcı ve geniş yelpazede çözümler bulmak gerekmektedir. Yeni yurt yatırımlarının önünü açmak ve özel sektörü fiyatları regüle edilmiş bir şekilde yurt yapımına teşvik etmek amacıyla GYODER olarak ilgili kamu kuruluşları ve KYK’ya bir takım görüş önerileri de sunduk. İnşallah önümüzdeki dönemde daha geniş ve somut çözümlerin öncüsü de olacağız. Bugün bu kız öğrenci yurdunu hizmete açarak da bu söylemlerimizi böylesine bir eylemle de desteklemiş olduk” açıklamasında bulundu.

Kimler katkı sağladı?

GYODER’in üstlendiği “Marmara Üniversitesi Kız Öğrenci Yurdu Yeniden Kullanıma Kazandırma Projesi”ne GYODER Yönetim Kurulu üyeleri; İstanbul Üst Yapı, Gülaylar Grup, İGA, Kalyon İnşaat, NEF, Ağaoğlu, Akfen GYO, Artaş İnşaat, Astaş İnşaat, DAP Yapı, Ege Yapı, Emlak Konut GYO, Fuzul Grup, Halk GYO, Kuzu Grup, Orient International, Rönesans Gayrimenkul, Sur Yapı, Vakıf GYO, Rams Global, Teknik Yapı, İş GYO, Özak GYO, Şeker GYO, Mars34 İnşaat ve24 Gayrimenkul bağışları ile destek verdi.

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, “Enflasyonla Mücadelede Birlikten Berekete” programı kapsamında Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde konut sektörünün temsilcileri ile bir araya geldi.

Basına kapalı gerçekleşen ve yaklaşık 60 iş insanının katıldığı toplantı, 2 saate yakın sürdü. Toplantı çıkışında açıklamalarda bulunan Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği (GYODER) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kalyoncu, Bakan Nebati ve ekibi ile sektörün son durumunu istişare ettiklerini belirterek, “En büyük girdi arsadır. Erişilebilir konut için erişilebilir arsa olması gerekiyor. Bu konuda devletin regüle etme refleksinin olduğunu gördük” dedi. Konut fiyatlarının düşüp düşmeyeceğine dair bir soruyu yanıtlayan KONUTDER Yönetim Kurulu Başkanı Altan Elmas ise “Fiyatlar düşmez arkadaşlar. Bizim derdimiz fiyatları düşürmekten ziyade daha fazla artışı engellemek” diye konuştu.

‘Erişilebilir konut için erişilebilir arsa olması gerekiyor’

Konut fiyatlarındaki artışın durdurulmasına ilişkin somut bir önerinin gündeme gelip gelmediğine ilişkin bir soru üzerine Kalyoncu, bu konuda ‘hassas’ olunması gerektiğini söyledi. Kalyoncu, arsa maliyetlerinin nasıl düşürüleceğine veya kontrol edilebileceğine dair soruya karşılık, şu açıklamalarda bulundu:

“En büyük girdi arsadır. Erişilebilir konut için erişilebilir arsa olması gerekiyor. Bu konuda devletin regüle etme refleksinin olduğunu gördük. Zaten son açıklanan pakette de biliyorsunuz firmaların fiyatlarını belli bir müddet sabit tutması regülasyonu konuşuldu. Bunun benzeri bir mekanizma olursa, erişilebilir arsa üretilerek erişilebilir konut üretiminin de önünün açılacağını düşünüyoruz.”

KONUTDER Başkanı Elmas: Konut fiyatları maliyetlerin gerisinden geliyor

Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Yönetim Kurulu Başkanı Altan Elmas ise temel konunun enflasyonla mücadele olduğunu belirterek, “Burada en temel vurgu beklenti enflasyonunun maliyet enflasyonundan daha yüksek bir seviyeye geldiği konusuydu. Yüzde 69,9’luk nisan enflasyonunun içerisinde yarısından çoğunun beklenti enflasyonu oluştuğunu ifade etti” şeklinde konuştu.

Toplumsal anlamda beklentilerin ve buna bağlı olarak fiyatlama davranışlarının bozulduğunun konuşulduğunu ifade eden Elmas, kendilerinin de konut fiyat artışlarının sebeplerine dair açıklamalarda bulunduklarını anlattı.

Elmas, şu anda konut fiyatlarının maliyetlerin gerisinden geldiğini söyleyerek , “Hedefimiz hep birlikte beklenti bozukluğu sebebiyle aşırı artan enflasyonun önüne geçmek. Konut fiyatları da kiralar da bunun içerisinde. Malzeme tarafında da daha kontrollü bir fiyatlama davranışını ortaya koymak anlamında genişçe bir değerlendirme yapıldı” açıklamasında bulundu.

Elmas, konut fiyatlarının düşüp düşmeyeceğine dair bir soru üzerine, “Fiyatlar düşmez arkadaşlar. Bizim derdimiz fiyatları düşürmekten ziyade daha fazla artışı engellemek, bir stabilite sağlamak. Devlet de özellikle konut sahibi olmayanların konuta erişimine sağlama anlamında bir kredi mekanizması ortaya koydu. Biz de bunu önemsiyoruz. Dolayısıyla biz de üzerimize düşen desteği her anlamda vermeye hazırız” açıklamasında bulundu.

DAP Yapı Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Yılmaz da artışlarla ilgili özellikle emtia fiyatlarındaki yükselişe dikkati çekti. Yılmaz, kredi oranlarındaki düşüş ile konut fiyatlarındaki artışın paralel değerlendirilmesinin doğru olmayacağını kaydederek, “Fiyat artışlarındaki ana etken arsa ve emtia fiyatlarındaki artıştır. Ancak ben emtia fiyatlarının daha fazla artmayacağını düşünüyor ve konut fiyatlarının buralarda kalacağını değerlendiriyorum” dedi.

‘Bakanın herhangi bir talebi yoktu’

İhlas Yapı AŞ Genel Müdür Yardımcısı Recai Akdoğan ise Bakan Nebati’nin sektörel sorunlarla yakından ilgilendiğini belirterek, temel problemlere yönelik çözüm önerilerinin konuşulduğunu söyledi.

Bakan Nebati’nin kendilerinden bir talebi olup olmadığına dair soruya karşılık Akdoğan, “Çok verimli bir toplantıydı. Bakanımızın herhangi bir talebi yoktu bizden. Sadece ne tür önerilerimiz olabileceği konusunda fikirlerimizi sordu. Biz de fikirlerimizi kendilerine aktardık.” diye konuştu.

Birgün

Öncelikle istikrar gerekiyor

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve GYODER İcra Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen ve İş GYO Hukuk Müşaviri Av. Pınar Ersin’in moderatörlüğünü yaptığı GYODER Çözüm Platformu toplantısında; açılış konuşmasının ardından İstanbul Değerleme Ortağı Dr. Ahmet Büyükduman’ın 360 Derece Değerleme konulu sunumu yer aldı.

Büyükduman, değerleme sektörünün temel çelişkilerini katılımcılar ile paylaştığı sunumunda gayrimenkul değerlerinin sürekli değiştiği günümüzde değerleme sisteminin uzun vadeli, piyasanın anomalilerinden arındırılmış, istikrarlı değerleme sistemine evrilmesinin mümkün olabileceğini belirtti. Büyükduman, önümüzdeki dönemde tüketicilerin değerlemeye yönelik beklentilerinin değişeceğini; değerleme uzmanlarından gayrimenkulün sadece güncel ederinin değil, kiraya mı verileceği yoksa ne kadar süre sonra satılması gerektiğine, olası risklere ve o bölgenin yapılaşma ve diğer değişkenlerle ilgili sorulara da yanıt vermesini bekleyeceğini iletti.

Değerleme uzmanları branşlarına göre farklılaşmalı

Dr. Ahmet Karaduman’ın ardından devam eden “Değer mi? Eder mi?” panelinde ise ilk olarak LAL Değerleme A.Ş Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Öz sektörün insan kaynağı konusuna değindi. Öz, değerleme sektöründeki çalışanların değerleme yapılacak alana göre uzmanlaşacak şekilde mesleki eğitim almalarının önemini dile getirdi. Referans belgesi ve kıdemli/yetkin değerleme uzmanı uygulamalarının hayata geçirilmesi ile sektördeki kariyer olanaklarının artacağını belirten Öz, bu uygulamanın mesleğe kaliteli insan kaynağının da çekilmesi adına olumlu etkisi olacağını dile getirdi. Değerleme sektörünün ARGE, eğitim teşviklerinden yararlanamadığına değinen Öz, gayrimenkul yazılımlarına, matematiksel modelleme, farklı tipteki gayrimenkullerin değerlemesine yönelik analiz modellerinin yapılabileceği çalışmaların da teşvik kapsamına alınmasının, değerlemede yaşanan sorunların giderilmesi anlamında önemli olacağının altını çizdi.

Sektörün veri bankası ihtiyacı önceliklendirilmeli

Çözüm Platformu’nda değerleme sektöründe kredi ve sigorta konularını ele alan Garanti BBVA Mortgage Genel Müdür Yardımcısı Songül Yeşilçimenli değerleme sürecinde hatalı değer kaynaklı oluşan kayıpların giderilmesi amacıyla daha kullanışlı bir sigorta sisteminin oluşturulması gerektiğini belirtti. Yeşilçimenli ayrıca SPK tarafından, Uluslararası Değerleme Standartları ve mevcut Türkiye’deki Taşınmaz Hukuku dikkate alınarak, bankalara tek formatta değerleme raporu oluşturmasının öncelikli olduğunu vurguladı. Bunun akabinde tüm bankalardan alınan raporların toplanacağı bir veri bankası oluşturulmasının, yeni hazırlanacak raporlar doğru bir referans noktası olacağının altını çizdi.

Veriye dayalı analizler için teknoloji önemli

Panelde sektörün teknolojik dönüşümüne ve bunun önemine değinen Endeksa Kurucu Ortağı ve Genel Müdürü Görkem Öğüt değerlemenin sadece fiyattan ibaret olmadığını ve veri analizi için teknolojinin sunduğu imkanların süreci kolaylaştırıp, kısalttığını belirtti. Öğüt, geleneksel değerleme yöntemlerinin teknolojin ile tamamlanmasıyla ulaşılacak sonuçların, geçmişten bugüne gayrimenkulün değerinin görülmesi ve gelecek için olası durumunun tespit edilmesi için en güvenilir araç olduğunu sözlerine ekledi.

‘Değer’ ile ‘Eder’ her zaman aynı olamayabilir

Çözüm Platformu’nda yatırımcı gözüyle değerli katkıda bulunan Akfen GYO Genel Müdürü Sertac Karaağaoğlu gelir yaklaşımı-maliyet yaklaşımı konularına değindi.

Türkiye’de değerleme firmalarının değişen piyasa koşullarına rağmen çok başarılı işler yaptıklarını dile getiren Karaağaoğlu, gayrimenkulde her zaman ‘Değer’ ile ‘Eder’in aynı olamayacağını belirtti. Aradaki farkların değişken piyasalarda öngörülebilir durum olduğunu vurgulayan Karaağaoğlu, daha sağlıklı ve uzun vadeli değerlemeler için İndirgenmiş Nakit Akışı Yöntemini (İNA) her zaman merkeze alınmayabileceğini paylaştı.

“Fikir Hattı” duayen isimleri ağırladı

GYODER Çözüm Platformu’nun gelenekselleşen bir uygulaması olan Fikir Hattı’nda birbirinden değerli isimler yer aldı. Inhouse Global Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Ergüven, Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ferdi Erdoğan ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığı Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkan Vekili Mustafa Aslan’ın katılımları ile değerleme konusu derinlemesine ele alındı. Türkiye İMSAD YKB Vekili Ferdi Erdoğan, değerlemede malzemenin negatif etki yaptığı söylemlerinin doğru olmadığını, asıl önemli olanın işçilik, arsa ve diğer değerleme kriterleri olduğunun altını çizdi ve sadece malzeme üzerinden bir değerlendirme yapmanın gerçekçi olamayacağını vurguladı.

Yabancı alıcılar artık daha detaycı

Inhouse Global Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Ergüven, yabancı alımları ve vatandaşlık işlemleri konusunda görüşlerini paylaştı. Ergüven yabancı yatırımcı artık yatırımı daha detaylı analiz ettiğini ve artan maliyetlerin raporlama sürecini etkilemesinden dolayı, yatırımcının düşüncelerinin değiştiğini belirtti.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığı Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkan Vekili Mustafa Aslan sektörün toplu değerlemeye ihtiyacı olduğunu ve bu konuda çalışmalar yapıldığını belirtti. Aslan Türkiye’nin bu konuda yakın coğrafyaya örnek olacağını sözlerine ekledi.

Sektör adına çok önemli konuları her yönü ile ele alan Çözüm Platformu’nun ana sponsoru bu sene CBRE ve Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş olurken; Endeksa değerleme teknolojileri sponsorluğunu, Apsiyon PropTech sponsorluğunu, Lal Değerleme Co-sponsorluğunu, Garanti BBVA Mortgage çözüm ortağı sponsorluğunu, Inhouse Global ise Fikir Hattı sponsorluğunu üstlendi.

Açılışını GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kalyoncu, moderatörlüğünü GYODER Yönetim Kurulu Üyesi, PwC Türkiye Ortağı Ersun Bayraktaroğlu’nun yapacağı ‘GYODER Çözüm Platformu’ toplantısında, gayrimenkul ve iş dünyasından deneyimli isimler görüşlerini paylaşacak. GYODER’in altıncı kez düzenleyeceği ‘Çözüm Platformu’ toplantısı, 30 Mart Salı günü 14.00-16.35 saatleri arasında Digital Network Alkaş platformunda online olarak yapılacak.

Çekici, nerede olduğumuzu söyleyecek

Toplantının konuşmacılarından GYODER Başkan Yardımcısı, EPOS Gayrimenkul Danışmanlık Değerleme A.Ş. Yönetici Ortağı Neşecan Çekici, ‘Durum Tespiti: Şu Anda Neredeyiz?’ başlığı altında değerlendirmelerini paylaşacak.

‘Pandemi Sonrası Yeni Çalışma Düzenine Hazır Mıyız, Gelecek Çözümlerimiz Neler Olacak?’ konulu oturumda ise Kolektif House CEO’su Ahmet Onur, CBRE Kıdemli Direktörü Sedef Aslan, Rönesans Gayrimenkul Yatırım A.Ş. Genel Müdürü Yağmur Yaşar, görüşlerini aktaracak.

‘Fikir Hattı’ bölümüne sırayla bağlanarak Çözüm Platformu’na katılacak Arçelik İnsan Kaynakları Direktörü Buket Çelebiöven, DBArchitects Kurucu Ortağı Yüksek Mimar Bünyamin Derman, REDA Group Kurumsal Ev Kurucusu Mimar Çağıl Akçurin, WMG Advisors LLP Gayrimenkul Yatırımları Direktörü Didem Erendil Turcan, Nurus Yönetim Kurulu Başkanı Güran Gökyay ve EurAsia Proptech Initiative Kurucusu Mete Varas, ofis ortamında yaşanan değişimleri ve öngörülerini anlatacak.

Ana Sponsorluğunu CBRE’nin üstlendiği GYODER Çözüm Platformu Oturumları’nda, Değerleme Teknolojileri Sponsoru Endeksa, PropTech Sponsoru Apsiyon, Çözüm Ortağı Sponsoru Garanti BBVA, Geleceğin Mekan Sponsoru Nurus ve Oturum Sponsoru olarak Kurumsal Ev yer alıyor.

Mevcut sorunların ve geleceğe yönelik önerilerin masaya yatırılarak çözüm yollarının konuşulduğu oturumlar, internet üzerinden rahatlıkla izlenebiliyor. Katılımcılar, merak ettikleri konularla ilgili sorularını ileterek konuşmacıların görüşlerini alabiliyor.

30 Mart Salı
14.00-16.35 saatleri arası
https://alkas-platform.com/lcv/gyoder-cozum-platformu-simdi-her-yer-ofis-htm

Kamuoyunda ‘markalı projeler’ olarak adlandırılan, ağırlıklı olarak kurumsal gayrimenkul şirketlerinin ürettiği ilk el konutlar üzerinden geliştirilen ‘REIDIN-GYODER Yeni Konut Fiyat Endeksi’ sonuçlarına göre; aralık ayında, bir önceki aya göre %0.30, geçen yılın aynı dönemine göre %7.72 ve endeksin başlangıç dönemi olan 2010 yılı Ocak ayına göre ise %103.80 oranında nominal artış gerçekleşti.

1+1’de azalış, 2+1, 3+1 ve 4+1’de artış

Yeni Konut Fiyat Endeksi’nde, aralık ayında bir önceki aya göre 1+1 konut tipinde %0.63 oranında nominal azalış, 2+1 konut tipinde %0.31, 3+1 konut tipinde %0.71 ve 4+1 konut tipinde %0.42 oranında nominal artış yaşandı.

Yabancıya satış oranı %7

Aralık ayında markalı konut projeleri kapsamında gerçekleştirilen satışların %7’lik (son 6 aylık ortalama %7) kısmının yabancı yatırımcılara yapıldığı gözlendi. Bu satışlarda %50.98 oranında 2+1 özellikteki konutlar tercih edildi.

Aralıkta peşinat ve banka kredisi kullanımında artış

Markalı projelerden konut satın alan müşterilerin peşinat, senet ve banka kredisi kullanım oranları incelendiğinde; aralık ayında peşinat kullanım oranının %45.41, banka kredisi kullanım oranının %24.47 ve senet kullanım oranının %30.12 olarak gerçekleştiği görüldü. Kasım ayında peşinat kullanımı %44.26, banka kredisi kullanımı %23.33, senet kullanımı %32.41 olarak gerçekleşmişti.

Stok erime hızı: %5.54

Aralık ayında ilk el markalı konutlardaki stok erime hızı rakamları değerlendirildiğinde adet bazında %5.54 oranında erime gözlendi. Kasım ayında stok erime hızı %6.11 oranında gerçekleşmişti.

Satışların %64.11’i bitmemiş konut stoklarından

Aralık ayında satışı gerçekleştirilen markalı konutların %35.89’u bitmiş konut stoklarından, %64.11’i bitmemiş konut stoklarından oluştu. Kasım ayında ise markalı konut satışlarının %46.16’sı bitmiş, %53.84’ü bitmemiş konut stoklarından oluşmuştu.

instagram takipçi satın al

GYODER ve YTÜ işbirliği ile

Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği (GYODER) ile Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Teknopark iş birliği ile başlayacak ‘Gayrimenkulde Yapay Zekâ ve Veri Bilimi’ programı, Türkiye’de bu alanda düzenlenecek ilk sertifika programı olacak. Bu yenilikçi uzaktan eğitim sertifika programına katılanlar, gayrimenkul teknolojisinde kullanılan ‘yapay zekâ’, ‘makine öğrenimi’ ve ‘veri biliminde ortaya çıkan teknolojiler’ hakkında bilgi sahibi olacak.

Yıldız Teknik Üniversitesi Öğretim Üyeleri tarafından hazırlanan programın içeriği; katılımcıların, veri teknolojisi dünyasındaki gelişmeleri rahatlıkla takip etmesi ve gayrimenkul sektörünün geleceğinde rol almasına katkı sağlama hedefiyle oluşturuldu. Ayrıca, yapay zekâ ve makine öğreniminin incelenmesi ve analizi yoluyla, veri teknolojisinin gayrimenkul sektörünü nasıl yeniden tanımladığını ve PropTech şirketlerinin katılımcılara nasıl bir gelecek vadettiği keşfedilecek.

Sektörden isimler tecrübelerini aktaracak

Katılımcılar, Türkiye’de gayrimenkul teknolojileri konusunda uzman sektör liderlerinden vaka uygulamalarını birebir dinleme fırsatı bulacak. Aynı zamanda katılımcılar eğitim sonunda çeşitli gayrimenkul teknolojisi uygulamalarını güncel veri setleri üzerinden coğrafi bilgi sistemleri, yapay zekâ, makine öğrenimi ve finansal uygulamaların gayrimenkul yatırımlarının geleceğindeki etkisini deneyimleyecekler.

Sertifika programına kimler katılabiliyor?

Sertifika programı, üniversitelerin herhangi bir bölümünden mezun olan, başlangıç düzeyinde matematik, istatistik temeli olan tüm katılımcılar için uygun. Herhangi bir veri analizi yazılımı deneyimi olmayan katılımcılar için giriş dersinde temel veri bilimi ve veri setleri hakkında eğitim videoları paylaşılacak.

Ele alınan konular, temel veri bilimi derslerinin bir uzantısını oluşturuyor. Program çok disiplinli bir alanda olup farklı disiplinlerden katılımcılara uygun. Gayrimenkul sektöründe çalışan veya çalışmak isteyen ve veri bilimine ilgi duyanlar, programın tüm bölümlerine katılmaktan önemli bir kazanç elde edecek.

Dersler ne zaman?

Sertifika Programının son kısmı olan Sektörel Sunumlar 13 Şubat 2021 Cumartesi günü saat 14.00-17.00 arasında yapılacak. GYODER Eğitim, Yayınlar ve Bilgi Üretimi Komite Başkanı Prof. Dr. Ali Hepşen ve GYODER Gayrimenkul Teknolojileri Komitesi Başkanı Mete Varas ile YTÜ Teknopark Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Zeynep Işık’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilecek. Her firmaya özel ayrılacak 30’ar dakikalık seanslar süresince firma temsilcileri, sertifika programındaki konularla ilgili kendi şirket uygulamalarını örneklerle anlatma fırsatına sahip olacak.

Sektörel Sunumlar’a katılacak 6 firma alfabetik sırayla, Endeksa, Reidin, Sahibinden.com, Shopi, Vispera ve Zingat. Sertifika programının son haftası online yapılacak sunumlar, sadece program katılımcılarına değil, tüm GYODER üyelerinin ve sektör temsilcilerinin katılımına açılacak.

• İnternet üzerinden, haftada 4 gün 19.00-22.00 arası toplam 45 saat eğitim
• Kontenjan sınırlı tutulduğu eğitim programının süresi 45 saat.
• Eğitimler teorik ve uygulamalı olarak düzenlenecek.
• Eğitim süreci boyunca ara uygulama ödev teslimleri olacak.
• Ödev konuları istenirse adayların çalıştığı sektöre, sektörün ya da çalıştığı kurumların sorunlarına yönelik belirlenecek.
• Eğitim başarısı ödev teslimleri ile değerlendirilecek ve başarı notu minumum 70 olacak.
• Eğitimlerin sonunda başarılı olanlara ‘Başarı Sertifikası’, başarısız olanlara ise ‘Katılım Belgesi’ verilecek.
• Eğitimlere %70 devam zorunluluğu bulunuyor.
• Eğitim süresince verilen proje ödevlerinden başarılı olan katılımcılara “Gayrimenkulde Yapay Zeka ve Veri Bilimi Eğitimi” sertifikası verilecek.
• Eğitim faaliyetleri, internet tabanlı uzaktan eğitim olarak gerçekleştirilecek.
• Sanal sınıf dersleri Pazartesi, Salı, Perşembe ve Cuma günleri 19.00- 22.00 saatleri arasında yapılacak.
• Dersler Zoom uygulaması üzerinden verilecek.
• GYODER ve YTÜ Teknopark çalışanlarına indirim uygulanacak.
• Kontenjan sınırlı olacak.

Program ücreti

Sertifika Programı Ücreti Kişi Başı Ücret Aynı Firmadan 2 ve Üzeri (Kişi Başı Ücret)
Katılım Bedeli 1.950 TL (KDV dahil) 1.450 TL (KDV dahil)
GYODER Üyeleri 1.450 TL (KDV dahil) 950 TL (KDV dahil)
YTÜ Teknopark Pers. 1.450 TL (KDV dahil) 950 TL (KDV dahil)

Program linki

https://www.yildizteknopark.com.tr/gayrimenkul-sertifika-programi/

Yüzde 23.5’lik artış

2019 yılının ilk yarısında toplam 505 bin olan konut satışının, 2020 yılının aynı döneminde 624 bin adede ulaşarak yüzde 23,5’lik bir artış sağladığı belirtilen raporda; artışı tetikleyen en önemli unsurların kredi faizlerinde keskin düşüş ve ertelenen talebin devreye girmesi olduğu ifade edildi. Ayrıca sektör adına son derece önemli bir yatırım aracı olan Gayrimenkul Yatırım Fonlarına ait veriler, ikinci çeyrek dönemi itibarıyla GYODER Gösterge’de ilk kez paylaşılmaya başlandı.

GYODER (Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği), dünya ve Türkiye ekonomisinden, temel makroekonomik göstergelere, sektör içi üretim rakamlarından, çeşitli istatistiklere kadar önemli bilgiler aktaran ‘GYODER Gösterge’ ile gayrimenkul sektörüne ışık tutmaya devam ediyor.

Alınan önlemler toparlanma eğilimini güçlendirdi

Sektörün geleceğine dair öngörülerin de aktarıldığı ‘GYODER Gösterge’ 2020-2. Çeyrek Raporu’nda, şu bilgi ve değerlendirmeler yer aldı:

Pandemi sürecinde başta Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan önlemler ve proaktif yaklaşımlar sektöre can suyu olarak toparlanma eğilimini güçlendirdi. İnşaat sektöründe yüzde 1,5 seviyesinde yaşanan gerileme ise hızlı yaşanan küçülmelerden sonra eğilim değişiminin ilk işareti olarak görüldü. Alınan tedbirlerle özellikle ikinci çeyreğin sonu itibarıyla sektörde gözle görülür bir toparlanma yaşandı. Söz konusu toparlanma konut satış rakamlarına da yansıdı.

Konut satışında geçen yılın ilk yarısına göre yüzde 23,5’lik artış

2019 yılının ilk yarısında toplam 505 bin olan konut satışı, 2020 yılının aynı döneminde 624 bin adede ulaşarak yüzde 23,5’lik bir artış sağladı. Artışı tetikleyen en önemli unsurlar ise pandemi nedeniyle yaşanan kapanma sürecinin bitmesi, özellikle kredi faizlerinde kamu bankaları önderliğinde sağlanan keskin düşüş ve ertelenen talebin etkisi oldu. Diğer yandan birkaç yıldır yeni konut arzının giderek düşmesi de talebin yükselmesinde diğer bir tetikleyici oldu. Hâlihazırda pazarda bekleyen konutların talep görmesi de önemli ölçüde stok erimesi sağladı. 2020 yılının ilk yarısı itibarıyla 226 bin adede ulaşan ipotekli konut satışında, 2019’un aynı dönemine göre yüzde 221’lik artış yaşandı.

Yaşanan değişim yatırım kararını etkileyecek

Raporda, pandemi nedeniyle değişen ihtiyaç ve tüketim eğiliminin dikkat çeken bir gelişme olduğu belirtilerek, artık bina yapısından, mimariye, kullanılan temel malzemeden, çevreye duyarlılığa kadar pek çok unsurda değişim gözetilerek yatırım kararı alınması gerektiği vurgulandı.

İkinci çeyrekte 283 bin 731 konut satıldı, geçen yıla göre yüzde 14’lük artış yaşandı

2020 yılı ikinci çeyrek konut satışları, küresel salgın nedeniyle nisan ve mayıs aylarında görülen ekonomik durgunluğa karşın bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 14’lük bir artış göstererek 283 bin 731 adet seviyesinde kapandı.

Özellikle haziran ayı itibarıyla kamu bankaları tarafından başlatılan konut kredisi kampanyası konut satışlarını olumlu yönde etkilerken, küresel salgın nedeniyle ertelenen talebin de etkisiyle mayıs ayı itibarıyla konut fiyatlarında aylık yüzde 6,4 ile bugüne kadarki en yüksek aylık değişim görüldü.

İlk el satışlarda geçen yıla göre düşüş

2020 yılı ikinci çeyreğinde önceki yılın aynı dönemine göre, ilk el satışlarda yüzde 8,1 oranında düşüş, ikinci el satışlarda ise yüzde 28 oranında artış yaşandı. İlk satışların toplam satışlar içerisindeki oranı, bir önceki çeyreğe göre artış göstererek çeyreklik bazda yüzde 31,8 olarak gerçekleşmiş olsa da haziran ayında yüzde 30,9 ile bu oran veri setindeki en düşük seviyesine geriledi.

İpotekli satışlarda yüzde 206 artış

İpotekli satışlarda konut kredisi faiz oranlarındaki gerileme ile birlikte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 206,7 oranında bir artış gerçekleşirken, diğer satışlarda ise verilerin açıklanmaya başlanmasından bu yana çeyreklik bazda en düşük satış sayısı görüldü ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28,3 oranında gerileme kaydedildi.

Konut kredisi kampanyası ve ertelenen talebin etkisiyle talepte görülen artış ikinci çeyrek itibarıyla konut fiyatlarına yansıdı ve mayıs ayı itibarıyla reel bazda yıllık yüzde 10,6 artış görüldü. Nominal bazda, geçtiğimiz yıl mayıs ayında konut fiyat endeksinde yıllık artış yüzde 1,5 seviyesinde iken, endeks bu yıl mayıs ayında yıllık bazda yüzde 23,1 oranında artış gösterdi.

Gerileyen yabancıya satış oranı haziranda yüzde 93,5 arttı

Yabancılara yapılan satışların ise iç talebin yüksek olması, küresel salgın ve uçuş sınırlamaları nedeniyle toplam satışlar içerisindeki oranı gerilemeye devam etti ve yüzde 0,9 olarak gerçekleşti. Bununla birlikte, haziran ayında aylık bazda yüzde 93,5 oranında artış görüldü. İkinci çeyrekte yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırada yüzde 46,1 pay ile İstanbul, ikinci sırada yüzde 16,8 pay ile Antalya yer aldı.

İlk yarıda yapı ruhsatı verilen bina sayısı yüzde 45,5 arttı

Belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen bina sayısı yılın ilk 6 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 45,5 arttı. Yapı ruhsatı verilen binaların yüzölçümü yüzde 40,8, değeri yüzde 54,8 ve daire sayısı yüzde 72,9 arttı. Belediyeler tarafından verilen yapı kullanma izin belgelerinde ise bina sayısı yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,6, yüzölçümü yüzde 32,5, değeri yüzde 27,2, daire sayısı da yüzde 32,1 azaldı.

Haziran ayı sonunda konut kredisi hacmi 234 milyar TL’ye ulaştı

2019 yılı Temmuz ayında başlayan konut kredisi faiz oranlarındaki azalış trendi, yer yer haftalık bazda artışlar hariç 2020 yılı haziran ayı sonuna kadar devam etti. 2019 yılı Temmuz ayı başında azalış trendine giren ve yüzde 1,65 seviyesinde gerçekleşen konut kredisi faiz oranı, 2020 yılı Temmuz ayında yüzde 0,73 seviyesine geriledi. Aynı şekilde 2019 Temmuz ayı başında azalış trendine giren ve yüzde 21,65 olan yıllık faiz oranı ise 2020 yılı Temmuz ayı ortasında 12,61 puan azalarak yüzde 9,14 seviyesine geriledi. 2020 yılı haziran ayı sonunda konut kredisi hacmi 234 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Kamu mevduat bankalarının toplam konut kredisi hacmi içindeki payı 2019 yılı haziran ayında yüzde 51 seviyesindeyken, 2020 yılı haziran ayında yüzde 60’a yükseldi.

GYO endeks değeri ikinci çeyrekte yüzde 50 arttı

Birinci çeyrek raporunda, GYO endeksinin Ocak ayında başlayan hızlı yükselişinin Covid-19 sebebiyle yerini BIST-100 endeksine paralel bir şekilde ciddi bir düşüşe bıraktığı ancak bu düşüşün yatırımcılar için bir alım fırsatı olduğu belirtilmişti. Nitekim Mart sonunu 33.384 puandan kapatan GYO endeksi, haziran sonunda yüzde 50,12’lik bir artışla 50.118 puana yükseldi. GYO endeksiyle yüzde 70’in üzerinde korelasyonu olan BIST 100 endeksi ise aynı dönemde yüzde 30’luk bir artış sağladı.

GYO endeksi yükseldi

Halka açıklık oranının yüzde 52 mertebesinde olduğu GYO endeksinin piyasa değeri de yüzde 59’luk artışla 36,5 milyar TL’ye yükseldi. Bununla birlikte ikinci çeyrekte yabancı yatırımcı oranında Borsa İstanbul’un genelinde olduğu gibi bir kayıp olduğu ve yüzde 2’lik bir düşüşle bu oranın yüzde 17’lere gerilediği görüldü. Ayrıca bireysel ve kurumsal yatırımcı oranlarının neredeyse eşit olduğu GYO’ların ikinci temettü dağıtmadığını ancak hisselerdeki yükselişin sonraki çeyrekler için temettü dağıtımı anlamında da pozitif bir yansımasının olabileceğini söylemek mümkün.

Yabancı yatırımcı ilgisi sürüyor

Yabancı yatırımcı ülke sıralamasında ABD ilk sıradaki yerini korurken, Bahreyn ve Kuveyt ilk 5 içerisinde yer aldı. Endeksin üçüncü çeyrekte kar satışları ile birlikte bir miktar gerilemesi ve Covid-19’un seyrine göre artı ya da eksi yönde ivmelenmesi mümkün. Yeni bir dalganın gelmesi tüm borsalarda olduğu gibi GYO endeksini de olumsuz etkileyecekken salgınla ilgili sinyallerinin olumlu olması durumunda endeksin artış trendinin artması muhtemeldir. Endeksteki artışın kalıcı olması ve iskontolu işlem gören GYO’ların gerçek değerini bulabilmesi ancak uzun vadeli yabancı yatırımcıların piyasada daha uzun süre yer almasıyla mümkün olacaktır.

GYF’lerin pazar büyüklüğü 6,8 milyar TL seviyesine ulaştı

Bireysel tasarrufların bir araya gelmesi ile bu birikimlerin profesyonel kişilerce gayrimenkul yatırımlarında değerlendirilmesini sağlayan kurumsal yapı olan Gayrimenkul Yatırım Fonu, gayrimenkul varlıklarına yatırım suretiyle değer artış kazancı ve/veya kira geliri elde etmeyi amaçlıyor. Türkiye’de hukuki temeli, 03 Ocak 2014 yılında SPK tarafından yayımlanan Gayrimenkul Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği’ne dayanıyor.

Sektör adına son derece önemli bir yatırım aracı olan gayrimenkul yatırım fonlarına ait veriler, GYODERGösterge 2. Çeyrek dönemi itibariyle Gayrimenkul Yatırım Fonları Komitesi’nin katkılarıyla ilk kez paylaşılmaya başlandı. Bundan sonra her çeyrekte güncel veriler raporda yer almaya devam edecek. Türkiye’de gayrimenkul yatırım fonu pazar büyüklüğü 30 Haziran 2020 itibarıyla 6,8 milyar TL seviyesine ulaştı. İhraç dönemi devam eden ve ilk defa yatırım alan fonlar da dahil olmak üzere toplam 45 GYF yatırım aldı. Nisan 2020 ile Haziran 2020 arasında SPK tarafından 4 yeni GYF’ye kuruluş izni, 3 GYF’ye ihraç belgesi onayı verilirken 3 mevcut GYF’nin tasfiyesi onaylandı. Borsa İstanbul Nitelikli Yatırımcı İşlem Pazarı’nda 6 adet GYF işlem görüyor.

‘Yeni normal’ ofis pazarını yeniden şekillendiriyor

İstanbul ofis pazarında genel arz 6,46 milyon metrekare olarak aynı seviyede kalmasına karşın, sağlıklı çalışma alanları çözümlerinin gerekliliği gereği arzın yeniden sınıflandırılması gerekecek. İkinci çeyrekte kaydedilen kiralama işlemleri yaklaşık 41 bin 255 metrekare olarak gerçekleşirken, yılın ilk yarısında gerçekleşen kiralama işlemleri toplamda 132 bin 118 metrekare oldu.

İkinci çeyrekte kaydedilen işlem hacmi bir önceki çeyreğe ve geçen yılın aynı dönemine göre özellikle pandemi etkisinin bir yansıması olarak düşüş gösterirken sırasıyla yüzde 54,6 ve yüzde 14,7 oranlarında azalma gerçekleşti. Bununla birlikte ikinci çeyrekte gerçekleşen kiralama işlemlerinin yüzde 76 gibi büyük bir çoğunluğu yeni kiralama anlaşmalarından oluştu. Yılın ilk yarısına bakıldığında ise yenileme anlaşmaları, kaydedilen toplam kiralama faaliyetlerinin yüzde 8,5’ini oluşturdu.

İkinci çeyrekte, metrekare bazında anlaşmaların, yüzde 50,2’si MİA’da gerçekleşti. Böylece bir önceki çeyreğe göre iki kattan fazla bir oranda artış görüldü. Yüzde 37,1’i Anadolu yakasında, yüzde 12,7’si bir önceki çeyreğe göre azalma göstererek MİA dışında Avrupa yakasında kaydedildi. Bununla birlikte, ilk yarının sonunda boşluk oranı genel olarak az bir oranda düşüşle yüze 24 olarak kaydedildi.

Covid-19 nedeniyle ortaya çıkan ‘yeni normal’ kavramı, ofis pazarının hızla yeniden şekillenen bir forma dönüşmesine öncülük ederken, temel yaklaşım esneklik üzerine olacak. Bu doğrultuda başlıca çıkarımlar, sağlık, verimlilik ve maliyet optimizasyonu üzerine kurulacak. Pandemiye bağlı olarak, kiralama işlemleri ikinci çeyrekte yavaşlama göstermesine karşın yılın ilk yarısında artış gösterdi. Öte yandan beklenen talebin yılın ikinci yarısında ivmelenmesi bekleniyor.

Ticari gayrimenkul endeksinde artış

Türkiye Ticari Gayrimenkul Endeksi, 2020 yılı haziran sonu itibariyle 153,32 puan seviyesinde gerçekleşti. Endeks, geçen senenin aynı ayına oranla 6,31 puan artış gösterirken, aylık 1,38 puan artış gösterdi. 2020 yılına 146,97 puan seviyesinde başlayan endekste, 12 aylık dönemde 8,84 puanlık bir artış yaşandı.

Lojistik piyasasının performansı ikinci çeyrekte arttı

Yılın ilk çeyreğinde kiralama işlemi bakımından dip noktayı gören lojistik piyasası, Covid-19 salgını döneminde önemi artan perakende lojistiği ve çevrimiçi satışların etkisiyle ikinci çeyrekte kayda değer bir performans gösterdi. 2020’nin ilk yarısı itibarıyla lojistik piyasasındaki birincil kira USD bazında metrekare başına aylık 4,50 olarak görünürken TL bazında 30,00 metrekare/ay seviyesine yükseldi.

Özellikle hipermarketlerin satış hacmindeki artış ve çevrimiçi sipariş kanallarına yönelik yatırımları ile kent lojistiğinin önemi artmaya devam edecek. Diğer yandan, yılın ikinci çeyreğindeki talebin ivmesini devam ettirmesi durumunda kira rakamlarında bir nebze daha artış yaşanması söz konusu olabilir.Mevcut veriler itibarıyla birincil lojistik pazarları olan İstanbul-Kocaeli bölgesinde yaklaşık 10,45 milyon metrekarelik toplam depo stokunda 6,68 milyon metrekare ticari kullanım amaçlı lojistik arzı yer alıyor. 2020’nin ikinci çeyreği itibarıyla yüzde 11,9 oranında bir boşluk bulunuyor. İnşaat halindeki projelerin hacmi ise yaklaşık 486 bin metrekare olarak kayıt altına alındı ve söz konusu projelerin tamamına yakını ticari kullanım amaçlı lojistik arzı olarak görülüyor.

Covid-19’un etkisi ve TL’ye geçiş AVM’leri zorluyor

Türkiye genelinde toplam AVM sayısı 454’e, toplam kiralanabilir alan stoku ise 13 milyon 508 bin metrekareye ulaştı. En fazla alışveriş merkezine sahip iller sırasıyla; İstanbul (147 adet), Ankara (39 adet), İzmir (28 adet) iken, İstanbul toplam kiralanabilir alan stokunun yaklaşık yüzde 39’una sahip. Türkiye genelinde, ortalama bin kişi başına düşen kiralanabilir alan ise 162 metrekare oldu.

Ağustos 2019’da yaşanan döviz kurundaki dalgalanmaların ardından Cumhurbaşkanlığı tarafından alınan Türk Parası Kıymetini Koruma kararı gereğince kira kontratları yabancı para birimlerinden TL’ye çevrildi. Covid-19’un olumsuz etkisiyle bazı perakendeciler; belirli ‘ciro/kira’ hedefleri belirleyerek verimsiz mağazaları kapatma kararını daha agresif bir şekilde uyguladı. TL ye geçiş ile güncel kur üzerinden gelir elde edemeyen ve döviz borcu için yeniden bir yapılandırmaya gidemeyen AVM yatırımcıları açısından, COVID-19’un da etkisiyle çok zor bir dönem geçeceği söylenebilir.

Turist sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 300 düştü

2019 yılında Türkiye’ye gelen yaklaşık 44,47 milyon yabancı turistin yaptığı harcamalar kişi başı ortalama 642 dolar oldu. 2018 yılının ilk çeyreğinde kişi başı ortalama harcamanın 710 dolar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, geçen yılın aynı dönemine göre kişi başı harcamaların arttığı söylenebilir. Covid-19 etkisinin sürdüğü 2020 yılının ikinci çeyreğinde Türkiye’ye gelen 4,5 milyon yabancı turistin yüzde 53’ü İstanbul’a, yüzde 9,9’u Antalya’ya, yüzde 2’si Ankara’ya geldi. Gelen turist sayıları 2019 yılının ikinci çeyreği ile karşılaştırıldığında yüzde 300 oranında bir düşüş yaşandığı görüldü.

İşletme Belgeli ve Yatırım Belgeli tesis sayıları incelendiğinde; Türkiye genelinde toplam 479 bin oda kapasitesi ile 4 bin 116 işletme belgeli, 85 bin oda kapasitesi ile 730 yatırım belgeli konaklama tesisi olduğu görülüyor. İşletme belgeli tesislerin şehir kırılımlarına bakıldığında ilk sırayı 801 tesis ve 214 bin oda kapasitesi ile Antalya çekiyor. Antalya’yı, 631 tesis ve 63 bin oda kapasitesi ile İstanbul takip ediyor. Muğla ise 406 işletme belgeli tesis, 50 bin oda arzı ile üç üncü sırada yer alıyor.