Yabancı alımlarında düşüş

Yabancılara yapılan satışlar 13 bin 77 adette kaldı ve geçen yılın aynı dönemine göre %13,2 azaldı. Toplam satışlardaki payı %1,3’e geriledi. Ülke bazında en çok alımı Rusya vatandaşları (2.253 adet) yaparken, iller bazında İstanbul (4.797 adet), Antalya (4.380 adet) ve Mersin (1.036 adet) öne çıktı.

“Veri merkezleri sektörün stratejik dönüşümünü hızlandıracak”

GYODER Başkanı Neşecan Çekici, Gösterge raporunun sektöre yön veren en güvenilir kaynaklardan biri olduğunu belirterek, “Bu sayımızda veri merkezlerini odağa aldık. Dijitalleşme sürecinde gayrimenkulün nasıl yeniden şekillendiğini, sektörün geleceğini belirleyen bu alanı uzman görüşleriyle inceledik. GYODER Gösterge yalnızca verileri sunmuyor, aynı zamanda bu verilerin işaret ettiği stratejik yönelimleri de ortaya koyuyor.” dedi.

Folkart’tan sektöre sürdürülebilirlik vurgusu

Folkart Yapı Genel Müdürü Metin Sancak, GYODER Gösterge’ye destek olmaktan gurur duyduklarını belirterek, “Gayrimenkul sektörü, Türkiye ekonomisinin en dinamik alanlarından biri. Bu büyüklükte bir sektörde sağlıklı kararlar ancak doğru ve şeffaf verilerle alınabilir. GYODER Gösterge tam da bu noktada sektöre yön veriyor. Biz de sürdürülebilirlik ve bilgi paylaşımını destekleyen her adımın yanında olmaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Gayrimenkul yatırım fonları hız kesmiyor

2025’in ikinci çeyreği itibarıyla Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) pazarı güçlü büyümesini sürdürdü. 244 fonun bulunduğu piyasada toplam büyüklük %19,3 artarak 175,1 milyar TL’ye çıktı. GYF pazarı, 2018’den bu yana her çeyrek pozitif büyüme kaydederken, bir önceki yıla göre %78,9 artış gösterdi.

İstanbul ofis piyasasında kiralamalar azaldı

2025’in ilk yarısında İstanbul’da toplam 103.367 metrekarelik ofis kiralaması gerçekleşti. Bu, geçen yıla göre %15 düşüş anlamına geliyor. Boşluk oranı %9,9 seviyesinde sabit kaldı. Yeni kiralamalar metrekare bazında %23 azaldı; bu durumun nedeni, artan kira maliyetleri nedeniyle firmaların mevcut sözleşmelerini yenilemeyi tercih etmesi olarak gösteriliyor. Kiralamaların %47’si MİA’da, %47’si Anadolu Yakası’nda gerçekleşti.

2026 sonuna kadar 6 yeni AVM açılacak

2025 Ekim itibarıyla Türkiye genelinde 441 AVM faaliyet gösteriyor. Toplam kiralanabilir alan 13,7 milyon metrekareye ulaştı. 2026 yılı sonuna kadar 6 yeni AVM daha açılmasıyla toplam arzın 13,9 milyon metrekareye çıkması bekleniyor. Kişi başına düşen organize perakende alanı Türkiye genelinde 160 metrekare, İstanbul’da ise 312 metrekare seviyesinde bulunuyor.

Lojistikte arz sıkıntısı kira artışını tetikliyor

İstanbul-Kocaeli hattında ticari amaçlı toplam 7,9 milyon metrekare lojistik alan bulunuyor. Devam eden projeler sadece 471 bin metrekareyle sınırlı kaldı. Boşluk oranları Avrupa Yakası’nda %1,9, Asya Yakası’nda %1,3, Kocaeli’nde %1,8 olarak hesaplandı. Aylık birincil kira ortalaması 11,25 dolar (470 TL) seviyesine ulaştı. Arzın kısıtlı olması, kira fiyatlarında yukarı yönlü baskının sürmesine neden oluyor.

Üretmeye devam

Raporu değerlendiren GYODER Başkanı Doç. Dr. Feyzullah Yetgin, gayrimenkul sektörünün talep açısından zaman zaman yaşanan dalgalanmalara karşın dinamik bir dönem geçirdiğini söyledi. Yetgin, “Tapu harcı ve KDV oranının indirilmesi, gayrimenkul sektörünü temsil eden GYODER, İNDER ve KONUTDER’in başlattığı yüzde 20 indirim ve yüzde 5 peşinat kampanyasıyla birlikte, bankaların 0.98 faizle konut kredisi desteği sağlaması sektörde önemli bir ivme yarattı” dedi. Son dönemde yaşanan kur krizinden tüm sektörlerin etkilendiğini belirten Yetgin, şöyle konuştu: “Daha önce olumsuz dış faktörlere karşı dirençli olduğunu kanıtlayan Türkiye ekonomisinin, orta-uzun vadede atağa kalkacağını ve eskisinden çok daha güçlü bir konumda olacağına inanıyorum. Gayrimenkul sektörü temsilcileri olarak, son dönemde yaşanan kur krizinin etkilerine rağmen üstlendiğimiz sorumluluklarımızı yerine getiriyoruz. Görevimizin başındayız, daha çok çalışacak ve üretmeye devam edeceğiz.”

Kampanya satışları % 12.6 artırdı

2018 yılı ikinci çeyreğinde konut satışları bir önceki çeyreğe göre yüzde 12.6’lık bir artış göstererek 342 bin 155 adet seviyesinde gerçekleşti. 2018’in ilk yarısında Türkiye genelinde 646 bin 32 konut el değiştirdi. Bu konutların 201 bin 805 adedi ipotekli satışlardan, 444 bin 227 adedi diğer satışlardan oluştu. Yılın ilk yarısı kamu bankalarının önderliğinde yapılan 0.98 faizli konut kredisi kampanyası sektörde bir ivme yarattı.

GYODER önderliğinde yapılan kampanyaların etkisi de özelikle markalı konut satışlarını olumlu etkiledi. Konut piyasasına pozitif ivme kazandırmak için atılan bu adımların Haziran ayı konut satış verilerinde etkisi görülse de ilk yarıyıl konut satışlarında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1.27’lik bir düşüş yaşandı.

Yeni kampanya geliyor

Kampanya sayesinde satışlardaki bu ivmelenmeyi gören sektör temsilcileri, Kurban Bayramı’ndan hemen sonra 27 Ağustos’ta başlaması planlanan yeni kampanya kapsamında konut kredisi faizlerini yüzde 2’yi aşan seviyelerden yeniden yüzde 0.98’e çekecek ve vade 120 ay olacak. Peşinat oranı da yüzde 10 olarak belirlendi. Kampanyada Emlak Konut projeleri olmak üzere, GYODER, KONUTDER ve İNDER üyelerinin projeleri yer alacak.

Yabancı ‘kur’ yaptı

2018 yılı 2. çeyrek döneminde kurda yaşanan artış yabancı yatırımcıların konut alımında olumlu etki yarattı. 2017’nin son çeyrek döneminde yüzde 3.7 olan yabancılara konut satış oranı 2018 yılının ilk çeyreğinde yüzde 6.1 düzeyine, 2018 yılı ikinci çeyrek döneminde yüzde 8.5 düzeyine ulaştı. Yabancılara yapılan konut satışları 2018 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23.15’lik büyüme ile 11 bin 816 adet seviyesine yükseldi. Almanya, Fransa, Ürdün, Suudi Arabistan, Filistin, Yemen, İngiltere, Irak ilk sırada yer aldı.

GYODER’in, Türk Ekonomi Bankası (TEB) katkılarıyla hazırladığı raporda; konut satışlarının bir önceki çeyrek döneme göre %12,6’lık bir artış göstererek 342 bin 155 adet seviyesinde gerçekleştiği vurgulandı. Bu dönem hayata geçirilen %0,98 faizli konut kredisi ve indirim kampanyalarının sektörde ivme yarattığı belirtilen raporda, yaşanan kur artışının yabancıların konut alımında olumlu etki yarattığına dikkat çekildi.

Gayrimenkul sektörünün, talep açısından zaman zaman yaşanan dalgalanmalara karşın dinamik bir dönem geçirdiğini belirten GYODER Başkanı Doç. Dr. Feyzullah Yetgin, “Biz gayrimenkul sektörü temsilcileri olarak, son dönemde yaşanan kur krizinin etkilerine rağmen üstlendiğimiz sorumluluklarımızı yerine getirmeye devam ediyoruz. Görevimizin başındayız, daha çok çalışacak ve üretmeye devam edeceğiz” dedi.

GYODER (Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği), dünya ve Türkiye ekonomisinden, temel makroekonomik göstergelere, sektör içi üretim rakamlarından, çeşitli istatistiklere kadar önemli bilgiler aktaran ‘GYODER Gösterge’ ile gayrimenkul sektörüne ışık tutmaya devam ediyor. Temel ekonomik verilerin yanı sıra ‘konut’, ‘krediler’, ‘AVM’, ‘ofis’, ‘lojistik’, ‘turizm’ ve ‘GYO’ gibi gayrimenkulün tüm alt segmentlerini kapsayan raporda, Prof. Dr. Emre Alkin’in değerlendirmeleri de yer alıyor. Türk Ekonomi Bankası (TEB) katkılarıyla hazırlanarak kamuoyu ile paylaşılan GYODER Gösterge, aynı zamanda GYODER’in web sitesinde yayınlanıyor.

“2018’in ilk yarısı hareketli geçti”

‘GYODER Gösterge’ 2018-2. Çeyrek Raporu’nu değerlendiren GYODER Başkanı Doç. Dr. Feyzullah Yetgin, “Gayrimenkul sektörü olarak, talep açısından zaman zaman yaşanan dalgalanmalara karşın dinamik bir dönem geçirdik. Sektör son yıllarda farklı nedenlerden kaynaklanan olumlu veya olumsuz her türlü gelişmeye karşı edindiği bilgi birikimi ve deneyim sayesinde, oldukça esnek bir yönetim tarzı sergilemeyi başardı. Tapu harcı ve KDV oranının indirilmesi, gayrimenkul sektörünü temsil eden GYODER, İNDER ve KONUTDER’in başlattığı yüzde 20 indirim ve yüzde 5 peşinat kampanyasıyla birlikte, bankaların 0,98 faizle konut kredisi desteği sağlaması sektörde önemli bir ivme yarattı” dedi.

“Görevimizin başındayız”

Son dönemde yaşanan kur krizinden tüm sektörlerin etkilendiğini belirten Feyzullah Yetgin, şöyle konuştu: “Daha önce olumsuz dış faktörlere karşı dirençli olduğunu kanıtlayan Türkiye ekonomisinin, orta-uzun vadede atağa kalkacağını ve eskisinden çok daha güçlü bir konumda olacağına inanıyorum. Biz gayrimenkul sektörü temsilcileri olarak, son dönemde yaşanan kur krizinin etkilerine rağmen üstlendiğimiz sorumluluklarımızı yerine getiriyoruz. Görevimizin başındayız, daha çok çalışacak ve üretmeye devam edeceğiz.”

Dövizdeki artışın yarattığı maliyet unsuru sektörü etkiledi

GYODER Gösterge 2018-2. Çeyrek Raporu’nda, Türkiye gayrimenkul sektörünün, 2018 yılı ikinci çeyrekte, dinamik geçen birinci çeyrekte gösterdiğine benzer bir performans gösterdiği belirtildi. Raporda ayrıca enflasyon ve faiz oranlarında meydana gelen gelişmeler ile döviz fiyatlarındaki artışın yarattığı maliyet unsurunun sektörü etkilemeye devam ettiği vurgulandı. Bina inşaatı maliyet endeksinin, Nisan 2018’e göre %2,60, Mayıs 2017 dönemi ile Mayıs 2018 arasına göre %21,84 arttığı vurgulanan raporda, yine aynı bir yıllık dönemde malzeme endeksinin %24,98, işçilik endeksinin ise %15,46 yükseldiğine dikkat çekildi. Raporda, gayrimenkul sektörü ile ilgili gelişmeler, şu bilgi ve değerlendirmelerle aktarıldı:

Türkiye’de konut arzı ile talebi bir dengelenmeye başladı

Yıllık yaklaşık ortalama 1 milyon 200 bin konutun el değiştirdiği, demografik nedenlerden dolayı 650 bin adet yeni konut ihtiyacının sürdüğü Türkiye’de, gayrimenkul piyasası yavaş yavaş bir dengeye oturmaya başladı. Fiyatlarda görülen dalgalanmalar artık her varlıkta olabilecek dalgalanmalar olarak nitelendiriliyor. Özellikle konut fiyatlarında görülen düzeltme, balon oluşumunu engelleyerek piyasanın etkinleşmesine zemin hazırladı.

0,98 faizli kredi ve indirim kampanyaları sektöre ivme kazandırdı

2018 yılı ikinci çeyreğinde konut satışları bir önceki çeyreğe göre %12,6’lık bir artış göstererek 342.155 adet seviyesinde gerçekleşti. 2018’in ilk yarısında ise Türkiye genelinde 646 bin 032 konut el değiştirdi. Bu konutların 201 bin 805 adedi ipotekli satışlardan, 444 bin 227 adedi ise diğer satışlardan oluştu. Yılın ilk yarısı kamu bankalarının önderliğinde yapılan; 0,98 faizli konut kredisi kampanyaları sektörde bir ivme yarattı. GYODER önderliğinde yapılan kampanyaların etkisi de özelikle markalı konut satışlarını olumlu etkiledi. Konut piyasasına pozitif ivme kazandırmak için atılan bu adımların Haziran ayı konut satış verilerinde etkisi görülse de ilk yarıyıl konut satışlarında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %1,27’lik bir düşüş yaşandı.

Kur artışı yabancıların konut talebini artırdı

2018 yılı 2. çeyrek döneminde kurda yaşanan artış yabancı yatırımcıların konut alımında olumlu etki yarattı. 2017’nin son çeyrek döneminde %3,7 olan yabancılara konut satış oranı 2018 yılının ilk çeyreğinde %6,1 düzeyine, 2018 yılı ikinci çeyrek döneminde ise %8,5 düzeyine ulaştı. Yabancılara yapılan konut satışları; 2018 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla, geçen yılın aynı dönemine göre %23,15’lik büyüme ile 11 bin 816 adet seviyesine yükseldi. Tüm gayrimenkul çeşitleri bazında Türkiye’de yatırım yapan ilk 10 ülke sıralamasında; Almanya, Fransa, Ürdün, Suudi Arabistan, Filistin, Yemen, İngiltere, Irak, Mısır ve Azerbaycan yer aldı.

Bankaların kredi faizini düşürmesiyle senetle satış geriledi

Gayrimenkul sektöründe proje üreten firmaların, başlattıkları kampanyalar kapsamında alıcılara kendi finansman modelleriyle faizsiz uzun vadeli seçenekler sunmasıyla senetle yapılan satışlar 2018 yılının ikinci çeyreğinde %26,4’e geriledi. Bu rakam ilk çeyrek dönemde %35,5 düzeyindeydi. Senetli satışların azalmasında önemli rol oynayan unsurlardan biri, bankaların %0,98’lik kredi faiz uygulaması oldu. Ayrıca markalı konut projelerinden konut satın alan tüketiciler, 2018 yılı 2. çeyrekte peşinat, senet ve banka kredisi kullanımı seçeneklerinden en fazla banka kredisi kullanımını tercih etti. 2018 yılı 2. çeyrek dönemde stok erime hızı %5,2 oranında gerçekleşti,

Konut kredisi hacmi 196 milyar TL’ye ulaştı

2018 yılı Mayıs ayında kamu bankaları tarafından başlatılan faiz kampanyasının etkisi ile konut kredisi hacmi 2017 yıl sonuna göre 4,4 milyar TL artarak 196 milyar TL’ye ulaştı. Kamu bankalarının öncülüğünde gerçekleşen faiz kampanyası sonucunda, 2017 Mart ayından 2018 Mayıs ayına kadar süren konut kredisi sektör ortalama faiz oranlarındaki yükseliş trendi sona erdi. 2018 Mayıs ayında konut kredilerinde aylık ortalama faiz oranı Nisan ayına göre 14 baz puan azalarak %1,03 seviyesinde gerçekleşti. Aynı şekilde yıllık bileşik faiz olarak; Nisan 2018 de %14,96 olan yıllık ortalama konut kredisi bileşik faizi, Mayıs 2018 sonunda %13,02 seviyesine geriledi.

İstanbul’da ofis arzı 5,99 milyon metrekareye yükseldi

2018 yılı 2. Çeyrekte İstanbul’da 198 bin metrekare yeni ofis alanının pazara girmesiyle toplam arz 5,99 milyon metrekareye çıktı. İkinci çeyrekte yeni kiralama bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %40 artarak 61 bin 665 metrekareye ulaştı fakat bir önceki çeyreğe göre %11.55 düşüş gösterdi. Boşluk oranı ise toplamda %24,6 olarak gerçekleşti.

AVM sayısı ikinci çeyrek itibarıyla 442’ye ulaştı

Türkiye genelinde 2017 yıl sonu 429 olan toplam AVM sayısı, 2018 2. çeyrek itibarıyla 442’ye ulaştı. 2018 yıl sonuna kadar yeni açılacak alışveriş merkezleriyle bu sayının 493’e ulaşması, toplam kiralanabilir alanında 15 milyon metrekareyi geçmesi bekleniyor. 2018 2. çeyrek sonu itibarıyla 63 ilde AVM bulunuyor. 18 il henüz daha AVM ile tanışmadı. Ancak önümüzdeki iki yıllık süreçte AVM ile tanışmayan illerin sayısının 16’ya düşürülmesi planlanıyor. En fazla alışveriş merkezine sahip iller, İstanbul (141), Ankara (36), İzmir (28) şeklinde sıralanıyor. Toplam kiralanabilir alan stoku 13 milyon 106 bin 257 metrekare olurken, İstanbul toplam stokun %39’unu oluşturuyor. Türkiye genelinde, ortalama 1000 kişi başına düşen kiralanabilir alanın 162 metrekareye yükseldi.

2018’in ilk yarısında 15,9 milyon turist geldi, kişi başı harcama arttı

2017 yılı içerisinde, Türkiye’ye gelen toplam yabancı ziyaretçi sayısı yaklaşık olarak 32,4 milyon olurken, 2018 yılı ilk yarısında ülkemizi ziyaret eden yabancı sayısı 15,9 milyona ulaştı. 2018 yılı ilk iki çeyrekte otellerdeki doluluk oranları Türkiye geneli için %63,1’i geçerek 2017 yılındaki yükselişini devam ettirirken; İstanbul için doluluk oranı %67,1 oldu. Aynı dönem için Türkiye genelinde ortalama oda fiyatı 65,21 euro iken İstanbul’da 77,74 euro olarak gerçekleşti. Ayrıca 2018 yılı 1. çeyreğinde yabancı turistin yapmış̧ olduğu harcamalar kişi başı 682 dolar oldu. 2017 yılı aynı döneminde bu rakamın 637 dolar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, kişi başı harcamaların arttığı görüldü. Türkiye’nin turizm geliri, 2018 yılı 1. çeyreğinde yaklaşık 3,3 milyar dolara yükseldi.

Sanayi ve lojistik tesisi kiralama talepleri azaldı

2018’in ilk yarısında sanayi ve lojistik tesisi kiralama taleplerinde kayda değer bir azalma gözlendi. Türkiye’nin birincil lojistik pazarları olan İstanbul Kocaeli bölgesindeki kiralama işlem hacmi 2. çeyrek sonu itibarıyla geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla %66,2 azaldı. Mevcut veriler itibarıyla, yaklaşık 10 milyon metrekarelik depo stokunda %13,2 oranında bir boşluk bulunuyor ve 2017’nin ikinci çeyreğine kıyasla boşluk oranında yüzde 1,1 artış gözlendi. 2017’nin son döneminde görülen TL bazlı kiralama işlemleri, 2018’in ilk yarısında yaygınlaşarak piyasanın işleyişinde yer buldu. İstanbul’un doğu yönünde Sakarya, Düzce; batı yönünde ise Çatalca, Silivri ve Çerkezköy sanayi ve lojistik açısından gelişme gösterdi. 2018’in ilk 6 ayındaki depo taleplerinin 5 bin 500-15 bin metrekare ile 20 bin – 30 bin metrekare aralığındaki depolar üzerinde yoğunlaştığı görüldü.

GYO’ların piyasa değeri 26,5 milyar TL

GYO piyasa değeri verileri 2018 birinci çeyrek bazında açıklandı. 2018 1. çeyrek itibarıyla 33 GYO’nun Piyasa Değeri 26,5 milyar TL’ye yükseldi. Dolar bazlı değer ise 6,7 milyar dolar ile geçen senenin aynı çeyreğine göre düşüş gösterdi. Beklenti ve Güven endekslerine bakıldığında; Beklenti Endeksi 2. çeyrek sonunda biraz düşerek 102,7 değerine, Güven Endeksi ise yükselişini sürdürerek 73,1 seviyelerine geldi. 2018 yılı ikinci çeyrekte GYO endeksi, 42.435’ten başladığı seyrini, çeyrek sonunda 35.562’den kapattı. BIST’te GYO Endeksi ise 2018 ikinci çeyrek sonunda 114,442 puandan giriş yaptı.

Sektörün uygun konjonktürde daha fazla büyüme imkanı var

Türkiye gayrimenkul sektörünün 2017 yılında sergilediği dinamik tutumun 2018 yılı ilk çeyreğinde de sürdürdüğü belirtilen GYODER Gösterge 2018-1. Çeyrek Raporu’nda; Türkiye ekonomisinin %7,4 büyüyerek G-20 ülkeleri arasında en hızlı GSYH’yi artıran ülke konumuna geldiği 2017 yılında, inşaat sektörünün, zincirlenmiş hacim endeksine göre %8,9 oranında büyüyerek oldukça önemli bir başarı elde ettiği vurgulandı. Türkiye’nin potansiyeline bakıldığında inşaat sektörünün uygun konjonktürde daha fazla büyüme olanağının bulunduğu, sektörün aynı zamanda istihdam üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğuna dikkat çekildi. Raporda, gayrimenkul sektörü ile ilgili gelişmeler, şu bilgi ve değerlendirmelerle aktarıldı:

Konut sektöründe fiyat balonu yok

Türkiye konut piyasasında ‘fiyat balonu’ olduğu söylenemez. Balonlaşma eğilimindeki bölgelerde yaşanan düzeltmelerde fiyat aşırılıkları törpülendi. Türkiye genelinde ortalama konut fiyatlarında, Ocak 2013 ile Ocak 2018 arasında, reel olarak %45,49 oranında artış yaşandı. Türkiye genelinde konut fiyatları değerlendirildiğinde, dinamik yapıya sahip gayrimenkul piyasasının, olabildiğince denge fiyatını yakalamaya çalıştığı görülüyor.

2017 son çeyrekte %3,7 olan yabancılara konut satış oranı, 2018 ilk çeyrekte %6,1’e ulaştı

2018 yılı 1. çeyrek döneminde yaşanılan kur artışı, yabancıların markalı konut alımında olumlu etki yarattı. 2017 yılının son çeyrek döneminde %3,7 olan yabancılara markalı konut satış oranı 2018 yılının ilk çeyreğinde %6,1 düzeyine ulaştı.

Senetli satışlar %35,5 oranında gerçekleşti

Gayrimenkul firmalarının, başlattıkları kampanyalarla alıcılara kendi finansman modelleriyle faizsiz ve uzun vadeli seçenekler sunması senetle yapılan satışlara ilgiyi artırdı. Senetli satışlar 2018 yılının ilk çeyreğinde %35,5 dolayında gerçekleşti. Senetli satışların artmasında önemli rol oynayan unsurlardan biri konut kredi faizlerindeki artış oldu. Konut kredisi faiz oranları 2017 yılında ortalama aylık %1,01 seviyelerindeydi; ancak özellikle son 3 ayda bu oran yüzde 1,20’yi seviyelerine ulaştı. 2018’in ilk çeyreğinde yaşanan faiz artışı, konut alımını zorlaştırarak konut piyasasının daralmasına neden oldu. Maliyet artışları ise satış fiyatlarına son derece sınırlı ölçüde yansıdı. Yüklenicilerin, maliyetleri önemli ölçüde kendilerinin üstlendiği görüldü.

Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinde artış

2017 yıl sonunda yüzölçümü bazında; yapı ruhsatı adedi önceki yılın aynı dönemine göre %31,8, yapı kullanma izin belgesi ise %6,6 arttı. Daire sayılarına göre yapı ruhsatı miktarı önceki yılın aynı dönemine göre %32,3, yapı izin belgesi miktarı ise %8,91 oranında artış gösterdi. Yeni konut üretimi ve tamamlanan konutların arzı ise devam etti.

Konut satışları %6,72 oranında azaldı

2018 yılı 1. Çeyrek döneminde konut satışları, önceki yılın aynı dönemine göre %6,72 oranında azaldı.İlk kez satılan konutlarda bir önceki yılın aynı dönemine göre %4,83’lük bir azalma görülürken, ikinci el satışlarda yaşanan daralma ise yaklaşık %8,25 seviyesinde gerçekleşti. İpotekli satışlar ise %28,55 oranında azaldı. İpotekli satışların toplam satışlar içindeki payı ise 2017 yılı 1. Çeyrekte %38 iken 2018 yılı 1. Çeyrek döneminde %29’a geriledi.

Markalı konutta peşinat tercih edildi

Markalı konut projelerinden konut satın alan tüketiciler, 2018 yılı 1. Çeyrekte peşinat, senet ve banka kredisi kullanımı seçeneklerinden en fazla peşin kullanımını tercih etti. Bu dönemde stok erime hızı %4,10 oranında gerçekleşirken, markalı konut projelerinde gerçekleştirilen satışların %6,10’luk oranı ise yabancı yatırımcılara yapıldı. Yabancılara yapılan konut satışları;2018 yılı birinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre %24,1’lik büyüme ile 5.298 adet seviyesine yükseldi.

Konut kredisi hacmi 191,4 milyar TL’yi aştı

Konut kredisi faiz oranlarındaki yükseliş trendi 2017 yılı ilk çeyrek sonundan bugüne devam etmektedir. 2018 yılı 1. Çeyrek itibariyle konut kredilerinde aylık faiz oranı bir önceki çeyrek sonuna göre 9 puan artarak %1,17, yıllık bileşik faiz ise %14,96 seviyesinde gerçekleşti.
Toplam konut kredisi hacmi ise 2017 yılı sonu itibariyle 191 milyar TL’yi aştı. Takipteki kredilerin miktarının toplam konut kredileri içindeki payı ise 2017 4.çeyrek itibarıyla %0,42 olarak gerçekleşti.

Ofis kiralama oranı arttı

2018 1. Çeyrekte yeni kiralama işlemleri bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %19,6 arttı. 1. Çeyrekte, metrekare bazında anlaşmaların %53,9’u merkezi iş alanının dışında Asya yakasında, % 22,6’sı merkezi iş alanında ve %23,5’i merkezi iş alanı dışında Avrupa yakasında kaydedildi. Özellikle Avrupa yakasında merkezi iş alanı dışında yapılan anlaşmaların artmasında, Cendere bölgesinde gerçekleşen geniş kapsamlı kiralama faaliyeti etkili oldu.

AVM sayısı 439’a ulaştı

Türkiye genelinde 2017 yıl sonu itibariyle 42 olan toplam AVM sayısı 2018 1. Çeyrek itibarıyla 439’a ulaştı. 2018 yıl sonuna kadar yeni açılacak alışveriş merkezleriyle bu sayının 491’e ulaşması, toplam kiralanabilir alanın da 15 milyon metrekareyi geçmesi bekleniyor. Türkiye’de 63 ilde AVM bulunuyor. 18 il, henüz AVM ile tanışmadı. Ancak önümüzdeki iki yıllık süreçte AVM ile tanışmayan illerin sayısının 16’ya düşmesi bekleniyor. En fazla Alışveriş Merkezine sahip iller sırasıyla; İstanbul (139), Ankara (36), İzmir (27 adet). Toplam kiralanabilir alan stoku 12 milyon 958 bin 257 metrekare. Kiralanabilir alan açısında incelendiğinde, İstanbul toplam stokun yaklaşık %38’ini oluşturuyor. Türkiye genelinde, ortalama 1000 kişi başına düşen kiralanabilir alan ise 160 metrekare.

İstanbul’da otel doluluk oranı son 5 yılın en yüksek seviyesinde

Turizm ve oteller açısından 2018 yılı ilk iki ay doluluk oranları Türkiye geneli için %61,6, İstanbul için ise son 5 yılın en yüksek seviyesine ulaşarak %65,3 oldu. Aynı dönem için Türkiye genelinde ortalama oda fiyatı 58.54 Euro iken, İstanbul’da 70.32 Euro olarak gerçekleşti.

Lojistik pazarında 2018’in ilk çeyreğinde kiralama işlem hacmi azaldı

Türkiye’nin birincil lojistik pazarları olan İstanbul-Kocaeli bölgesi göstergelerine bakıldığında 2018’in ilk çeyreği itibarıyla geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla kiralama işlem hacmi %54 azaldı. 2017 yılının ikinci yarısında görülmeye başlanan, TL üzerinden gerçekleşen kiralama işlemlerinin kiracı adaylarının bu yönde güçlenen talepleri nedeniyle 2018’in ilk çeyreğinde artarak devam ettiği görüldü. 2018’in ilk çeyreğinde en yüksek talep gören ana pazarlar Anadolu yakasında Tuzla-Gebze hattı; Avrupa’da ise Esenyurt-Hadımköy-Kıraç üçgeni oldu. Dilovası, Yalova, Sakarya ve Çatalca ise depo kulanıcısı firmaların tercih ettiği alternatif alt bölgeler olarak öne çıktı.

GYO’ların piyasa değeri 26,9 milyar TL’ye yükseldi

2018 yılı ilk çeyrekte GYO endeksi, 44.515’ten başladığı seyrini, çeyrek sonunda 42.609’dan kapattı.2017 4. Çeyrek itibarıyla GYO piyasa değeri 26,9 milyar TL’ye yükseldi.

Türkiye gayrimenkul sektörünün dinamiklerinin incelendiği GYODER Gösterge 2017-3. Çeyrek Raporu’nda; ilk kez satılan konutlarda 2. Çeyreğe kıyasla yüzde 20’lik bir artış görülürken, ikinci el satışlarda yaşanan daralmanın yüzde 1,4 seviyesinde gerçekleştiği vurgulandı. 2017 ilk yarıyılında görülen yeni konut satışlarındaki yavaşlamanın 3. Çeyrek ile birlikte tekrar pozitif bir seyir izlediği ancak bu seyirde ağırlıklı olarak tapu harç indiriminden yararlanmak üzere yapılan satışların etkili olduğu ifade edildi. Raporda, gayrimenkul sektörü ile ilgili gelişmeler, şu bilgi ve değerlendirmelerle aktarıldı:

Konutlarda fiyat artışı yavaşladı

Geçtiğimiz yıl toplam konut stokuna 752 bin 868 yeni konut eklendi. Yüzölçümü bazında; yapı ruhsatı adeti önceki yılın aynı dönemine göre %50,8 artarken, yapı kullanma izin belgesi adeti %2,9 azaldı. Daire sayılarına göre yapı ruhsatı miktarı önceki yılın aynı dönemine göre %55,4, yapı izin belgesi miktarı ise %0,9 oranında artış gösterdi. Yeni konut üretimi ve tamamlanan konutların arzı devam ederken, TCMB verilerine göre 2017 yılı 2. Çeyreği ile birlikte konut fiyat endeks artışının yavaşlama trendine geçtiği, 3. Çeyrekte de bu durumun artarak devam ettiği görüldü. Nisan ayında yüzde 13,13 olan konut fiyat endeksi yıllık artışı Ağustos ayında yüzde 11,31’e kadar geriledi. Başka bir deyişle, konut fiyatlarındaki artış yavaşladı.

Konut kredisi faizleri yükseldi

Kullanılan yeni konut kredisi miktarı 2017 yılının ikinci çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 33 artarak, 17,8 milyar TL’ye ulaştı. Bu oran 2016 son çeyreğinde ise yüzde 87 olarak en yüksek seviyesini görmüştü. Ortalama kredi tutarı ise 2017’nın ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 18,7 artarak 142 bin TL oldu. Konut kredisi faiz oranlarındaki düşüş 2016’nın ikinci çeyreğinden bu yana devam ederken, bu yılın ikinci çeyreğinden itibaren faizlerde yükselme görüldü. Eylül 2017 itibarıyla konut kredilerinde aylık faiz oranı yüzde 1,01, bileşik faiz oranı ise yüzde 12,88seviyesinde gerçekleşti.

Konut kredilerinin payı yüzde 38,2 arttı

Bankalardaki kredi mevduat rasyosunun bozulması nedeniyle artan kaynak maliyeti konut kredileri faiz oranları üzerinde baskı yarattı. Kamu bankalarının konut kredileri içerisindeki payı 2016 yılı ikinci çeyreğinde yüzde 33 olup 2017 ikinci çeyreğinde yüzde 41’e yükseldi. 2017 Eylül ayı itibarıyla konut kredilerinde aylık faiz oranı yüzde 1,01, yıllık bileşik faiz ise yüzde 12,88 seviyesinde gerçekleşti. Toplam konut kredisi hacmi ise 2017 yılı ikinci çeyrek itibarıyla 180 milyar TL’yi aştı. Konut kredilerinin bireysel krediler içindeki payı hem bir önceki yılın aynı dönemine göre hem de bir önceki çeyreğe göre artarak yüzde 38,2 oldu. Takipteki konut kredileri, hem miktar hem de toplam konut kredileri içindeki oran olarak 2017 ilk çeyreğine göre azalma gösterdi.

Tüketicinin tercihi senet oldu

Markalı konut projelerinden konut satın alan tüketiciler, 2017 yılı 3. Çeyrekte peşinat, senet ve banka kredisi kullanımı seçeneklerinden en fazla senet kullanımını tercih etti. 2017 yılı son çeyrek dönemde stok erime hızı yüzde 3,2 oranında gerçekleşti ve markalı konut projelerinde yapılan satışların yüzde 4,5’lik oranı ise yabancı yatırımcılara yapıldı.

Yabancıya konut satışında teşviklerin etkisi hissedildi

Yabancıya konut satışları 2. çeyreğe göre yaklaşık yüzde 6, 2016 yılının aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 47 artış ile 5 bin 646 adet seviyesinde gerçekleşti. 3. çeyrekte, Suudi Arabistan ve Irak vatandaşlarına yapılan konut satışlarının yabancıya konut satışlarındaki payı yaklaşık yüzde 31 olarak gerçekleşti. Yabancıya konut satışlarında uygulanan vergi muafiyeti ve vatandaşlık izni gibi teşviklerin etkisi hissedildi. 2017’nin ilk 9 ayında, yabancıların gayrimenkul yatırımlarında en çok tercih ettiği il İstanbul oldu. İstanbul aynı döneme göre yüzde 25’lik bir artış gösterdi. Yabancıların 2016 ve 2017’nin ilk 9 ayında tüm gayrimenkul çeşitleri bazında Türkiye’de yaptıkları yatırımlar; alan bazında aynı döneme göre yüzde 6,3 artış, işlem sayısı bazında ise yüzde 10,3 artış gösterdi. 2017’nin ilk 9 ayında, bir önceki yılın aynı dönemine göre Almanya vatandaşları tarafından yapılan gayrimenkul yatırımlarında; alan bazında yüzde 67, kişi sayısı olarak ise yüzde 16 oranında artış yaşandı.

Kaynak maliyetindeki artış, konut kredi faiz oranlarını baskılıyor

Ülkemizde mevcut duruma bakıldığında, konut fiyatlarının yüksek olması ailelerin konut satın alımında belli bir oranda banka kredisi kullandığı gerçeğini gösteriyor. Konut fiyatlarının kişilerin gelirleriyle karşılaştırıldığında çok yüksek olduğu, konut kredilerinin düşük maliyetli ve uzun vadeli olarak verilebilmesi durumunda, kişilerin bunları geriye ödeyebilmelerinin mümkün olduğu gerçeği gözlemleniyor. Konut kredisi faiz oranları Ocak-Eylül döneminde ortalama aylık yüzde 0,98’idi; ancak özellikle son 3 ayda yüzde 1’i aşan oranlar gözlemleniyor. Artan kredi maliyetlerinin göreli olarak talebi azaltması bekleniyor.

Sektöre 92 bin 603 metrekarelik yeni ofis alanı dahil oldu

3. çeyrekte bir önceki döneme kıyasla yüzde 12 artışla toplam 92 bin 603 metrekare yeni ofis alanı pazara girdi ve toplam arz 5,5 milyon metrekare oldu. 2017 Ocak-Eylül dönemi için toplam işlem ise 226 bin 599 metrekareye yükseldi. Yılın üçüncü çeyreğinde toplam kiralama işlemi 84 bin 903 metrekarelik alan üzerinde yapıldı. Boşluk oranı ise, toplamda yüzde 22,5 olarak gerçekleşti.

Geçen yıl 387 olan AVM sayısı, bu yıl 415’e ulaştı

Türkiye genelinde 2016 yıl sonu itibarıyla 387 olan toplam AVM sayısı 2017 3. çeyrek itibarıyla 415’e ulaştı. 2017 yıl sonuna kadar yeni açılacak AVM’lerle bu sayının 444’e ulaşması, toplam kiralanabilir alanın ise 13 milyon metrekareyi geçmesi bekleniyor. İstanbul, toplam kiralanabilir alan stokunun yaklaşık yüzde 38’ini oluşturuyor. Türkiye genelinde, ortalama 1.000 kişi başına düşen kiralanabilir alan ise 155 metrekare olarak belirlendi.