Toplam büyüklüğü 26 milyon 871 bin 200 euro olan proje, güncel kur üzerinden yaklaşık 1 milyar 438 milyon TL seviyesine ulaşıyor. Söz konusu rakam, son dönemde Türk mühendislik ve enerji şirketlerinin yurt dışında üstlendiği dikkat çekici projeler arasında yer alıyor.

Proje yalnızca santralden ibaret değil

İhale kapsamında Bosna-Hersek’in Gračanica bölgesinde güneş enerjisi santrali kurulmasının yanı sıra trafo merkezi ve enerji iletim hattı inşası da gerçekleştirilecek. Bu yönüyle proje, yalnızca elektrik üretimini değil, üretilen enerjinin şebekeye entegrasyonunu sağlayacak kritik altyapı yatırımlarını da içeriyor.

Enerji sektöründe son yıllarda yenilenebilir kaynakların hızla öne çıkması, bu tür projelerin stratejik önemini artırırken, Avrupa finans kuruluşlarının desteklediği yatırımların da büyüklüğü dikkat çekiyor.

Avrupa destekli projede Türk şirketi öne çıktı

İhalenin finansmanının Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası tarafından sağlanıyor olması, projenin uluslararası standartlarda yürütüleceğine işaret ediyor. Bu tür ihalelerde teknik yeterlilik, finansal güç ve uluslararası deneyim gibi kriterler ön plana çıkarken, Girişim Elektrik’in en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmesi şirketin küresel pazardaki rekabet gücünü ortaya koyan önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

İhale komisyonunun değerlendirmesinin ardından şirket resmi olarak sözleşme imzalamaya davet edildi. Nihai sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte projenin uygulama takvimi ve teknik detaylarının netleşmesi bekleniyor.

Yenilenebilir enerji yatırımları hız kesmiyor

Avrupa ülkeleri enerji dönüşümünü hızlandırırken, güneş enerjisi yatırımları da rekor seviyelere ulaşmaya devam ediyor. Özellikle elektrik üretiminde fosil yakıt bağımlılığını azaltmayı hedefleyen ülkeler, yeni güneş enerjisi santralleri ve şebeke altyapı projelerine milyarlarca euroluk kaynak ayırıyor.

Bosna-Hersek’te hayata geçirilmesi planlanan bu proje de bölgenin yenilenebilir enerji kapasitesini artıracak yatırımlar arasında gösteriliyor.

Yurt dışı projeler şirketlerin değerini artırıyor

Uzmanlar, döviz bazlı gelir yaratan uluslararası projelerin Türk enerji ve mühendislik şirketleri açısından stratejik önem taşıdığına dikkat çekiyor. Özellikle Avrupa finans kuruluşları tarafından desteklenen projelerde yer almak, şirketlerin hem teknik referanslarını güçlendiriyor hem de yeni pazarlara erişimini kolaylaştırıyor.

Yaklaşık 1,44 milyar TL büyüklüğündeki bu ihale, Girişim Elektrik’in yurt dışı operasyonlarının ölçeğini büyütürken, şirketin yenilenebilir enerji ve enerji altyapısı alanındaki uzmanlığını uluslararası arenada bir kez daha ortaya koymuş oldu. Sözleşmenin imzalanmasının ardından projenin şirketin iş hacmine ve sipariş portföyüne önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Emlaknews.com.tr

Bazı kontratların sürelerinin sonuna yaklaşıldığını anımsatan Dönmez, artık 20-25 yıllık uzun dönemli kontratlar yerine daha esnek bir yapıyla yürünecek ve kısa dönemli kontratlar yapılacağını, bu şekilde yapılacak gaz kontratlarının da tüketicinin daha lehine olacağını aktardı.

Dönmez, doğalgaz dağıtımında geçen yıl Türkiye’nin tarihi bir rekor kırdığını ve 101 ilçeye gaz verildiğini anlattı. Devam eden çalışmalarla yaklaşık 220 ilçenin doğalgaza kavuşmuş olacağını ifade eden Dönmez, doğalgaz konforunun şehirlere olan göçü durdurduğuna da işaret etti.

Bakan Dönmez, Türkiye’de gazın elektrik üretimdeki payı azalırken şehir ve sanayinin talebini sorunsuz karşılayacak şekilde bir strateji belirlediklerini vurguladı.

Akaryakıtta eşel mobile devam sinyali

Akaryakıttaki eşel mobil uygulamasına değinen Dönmez, kur ve petrol fiyatlarındaki artışın yüzde 50 seviyesinde gerçekleştiğini ve bu maliyet artışlarının hepsinin pompaya yansıtılması durumunda tüketici açısından “katlanılamaz bir durumun ortaya çıkacağını” dile getirdi.

Dönmez, Hazine ve Maliye Bakanlığının bu konuda önemli bir fedakarlık yaptığına dikkati çekerek “Ne zaman kalkar bu uygulama bilemiyoruz ama anlaşılan o ki bir müddet daha devam edecek gibi görünüyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“Orta ve küçük ölçekli YEKA’lar yapılacak”

Türkiye’nin yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının en üst düzeyde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Dönmez, YEKA ihalelerine gelecek dönemde de devam edeceklerini açıkladı.

Dönmez, yeni YEKA ihalelerinin orta ve küçük ölçekli olabileceğini ifade ederek şöyle konuştu:

“Bunun ilk işaretini YEKA GES-2 ihalesinde de vermiş olduk. Bir başka çalışmamız daha var. Kars’tan Edirne’ye kadar her ilde 40-50’şer megavatlık güneş enerjisi santrali planlıyoruz. Bu işin mühendislik tarafı da var, arkadaşlarımız bunu çalışıyor. Lisanssız güneş enerjisi yatırımlarında geçen yıl bir rekor kırdık. Burada yaklaşık 5 bin megavatlık bir kapasite devreye girdi. Lisanssızlarda önümüzdeki dönemde daha çok çatı ve cephelerin değerlendirilmesinin doğru olacağını düşünüyorum. Çatıda zaten 10 kilovata kadar üst limit var ama iş yerleri için bu bir megavata kadar. Ayrıca, rüzgar enerjisinde dört bölgede 250’şer megavat olmak üzere toplamda bin megavatlık bir YEKA planımız daha olabilir. Rüzgar enerjisinde mevcut santrallerde kapasite artış talepleri vardı, bu konuda da hazırlıklar son noktaya geldi ama yasal bir düzenlemeye ihtiyaç var gibi görünüyor. Bunun için gerekli çalışmayı ileteceğiz ve orada takdir Meclis’in. Burada sektörün önünü açmak istiyoruz. Uygulanabilir, piyasaya maliyet getirmeyen bir model bulmak gerekiyor.”

“Akkuyu, yılda 7,5 milyar metreküplük gaz ithalatını önleyecek”

Türkiye’nin nükleer enerjideki adımlarına da değinen Dönmez, nükleer santrallerin mevsim koşullarından bağımsız olarak çalıştığını anlattı.

Dönmez, doğalgaz ithalatının ikame edilmesi açısından da nükleerin çok önemli olduğunu belirterek “Akkuyu tam kapasite devreye girdiğinde yıllık 7,5 milyar metreküplük gaz ithalatından sağlanan elektrik üretimini gerçekleştirebilecek. Sinop’ta ikinci nükleer santral için çalışmalar sürerken, üçüncü nükleer santral için de Çinlilerle görüşüyoruz. Çinlilerle yaklaşık 6 aydır görüşülüyor ama yer henüz netleşmedi. Enerjinin tüketildiği yerde üretilmesi çok önemli ve Trakya bölgesinin de enerji tüketimi fazla olduğu için Trakya üçüncü nükleer için ağırlık kazandı diyebiliriz.” diye konuştu.

Bakan Dönmez, Türkiye’nin doğalgaz ve petrol arama ve sondaj çalışmalarındaki güncel durum konusunda ise şunları söyledi:

“Fatih sondaj gemimizle bu ayın sonunda inşallah matkabı çalıştırmaya başlıyoruz, gemi şu anda lokasyonda. Sığ denizde eşzamanlı bir başka noktamız daha var. O da Mersin’de, hazırlık çalışmaları büyük ölçüde tamamlandı. Antalya açıklarındaki derin deniz sondajı olacak. 2 bin 500 metre derinlik söz konusu. Deniz tabanından itibaren de 5 bin ila 6 bin metre aşağıya inilecek. Son derece modern ve teknolojik bir altyapıyı kullanıyoruz. Biz bilimsel olarak yapılması gereken tüm çalışmaları yaptık. Ayrıca, sondaj için ikinci bir gemiyi daha alma çalışmalarımız devam ediyor. Bir sondaj gemimiz Karadeniz’de diğer sondaj gemimiz de Akdeniz’de çalışmalarına devam edecek.”

Enerji verimliliği için yeni finansman modeli

Türkiye’de enerji verimliliğine çok önem verdiklerini aktaran Dönmez, “Tüketicinin enerji verimliliğinde yapacağı yatırımın belli bir modelle finanse edilmesi gerekiyor. Bankalarla görüşüyoruz, bunun için yurtdışından da ciddi finans imkanları olacak gibi görünüyor. Önümüzdeki hafta ve aylarda parça parça lansmanını yapacağımız gelişmeler olacak.” açıklamasında bulundu.

Dönmez, özellikle konutlarda yalıtımın çok önemli olduğunu ifade ederek doğalgazdaki zamlarının etkisinin de ısı yalıtımıyla azaltılabileceğini ve bu sayede faturalarda yüzde 30 civarında tasarruf sağlandığını dile getirdi.

Yaz saati uygulamasıyla Türkiye’nin teknik ve ekonomik bir karar aldığını vurgulayan Dönmez, Avrupa Birliği’nin de bu konuyu tartıştığını, bu yıl son defa yaz saatini kullanıyor olabileceklerini söyledi. Böylece Avrupa ile Türkiye’nin arasındaki bir saatlik zaman diliminin da kapanmış olacağını belirten Dönmez, yerel yöneticilerin okul ve mesai saatlerini güneşin doğuş ve batış saatlerine göre ayarlamasında fayda olduğunu kaydetti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının belirlediği güneş enerjisinden elektrik üretilebilecek bölgeler arasında en yüksek ikinci kotayı alan Van’da, yaklaşık 55 milyon dolarlık yatırımla kentin ilk lisanslı Güneş Enerjisi Santrali (GES) tesisi kuruluyor.

Akfen Holding tarafından Edremit ilçesinde 600 bin metrekarelik alanda kurulum çalışmaları sürdürülen 30 megavat kapasiteli GES’in, 20 megavatlık ilk etabında eylül ayına kadar üretime başlanması planlanıyor.

“GES yatırımına uygunlukta Türkiye’de ilk sıradayız”

Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) Genel Sekreteri Halil İbrahim Güray, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yıllık 3 bin 68 saatlik güneşlenme süresi, bin 635 kilovatsaat/metrekarelik global radyasyon değerlerine sahip Van’ın teknik, coğrafi ve iklim parametrelerinin etkisi, elektrik enerjisi üretim verimliliği ve GES yatırımlarına uygun arazi varlığı açısından Türkiye’de birinci sırada yer aldığını söyledi.

2011’de yayımlanan 6094 sayılı kanun ile izin verilen 600 megavatlık lisanslı GES kotasının 28 kente tahsis edildiğini, bu iller arasında 77 megavat ile en yüksek ikinci kotanın Van’a verildiğini belirten Güray, 600 megavatlık GES lisanslı kotasının TEİAŞ tarafından il bazında yapılan yarışma usulü ile megavat başına en yüksek katkı payı sunan firmalara ayrıldığını anlattı.

29 Nisan 2015’te Van için yapılan yarışmada, Türkiye’de megavat başına 2 milyon 960 bin lirayla en yüksek katkı payını Akfen Holding bünyesindeki Akfen Yenilenebilir Enerji’nin verdiğini dile getiren Güray, şöyle devam etti:
“Bu rekor katkı payıyla Van’ın GES yatırımlarındaki yeri ve önemi özel sektör tarafından tescillenmiştir. Akfen Yenilenebilir Enerji, toplamda 88 milyon 356 bin lira teklifle Van için ayrılan 77 megavat kapasitenin 30 megavatını elde ederek ön lisans alma hakkı kazandı. Bu kapsamda özellikle Sayın Valimiz Murat Zorluoğlu başkanlığında DAKA olarak ilgili firmanın Van’daki yatırımlarla ilgili bürokratik işlemlerinin hızlandırılması için devreye girdik. Kalkınma ajanslarının görevlerinden biri de yatırımcıların izin ve ruhsatlarının yerelde takibi. Bu kapsamda sürecin hızlanmasını sağladık ve şu anda 30 megavatlık yatırımın 20 megavatlık kısmı tamamlanmak üzere. Eylül ayında hizmete girecek. Kalan 10 megavat ise önümüzdeki yıl tamamlanarak devreye alınacak. Toplamda 30 megavat yatırım ilimize kazandırılacak.”

30 bin hanenin elektrik ihtiyacı karşılanacak

Söz konusu projenin sabit yatırım tutarının 35 milyon dolar olduğunu, lisans ücretleriyle yaklaşık 55 milyon dolarlık bir katma değerin kente kazandırıldığını belirten Güray, 600 bin metrekare alana kurulacak GES’te yıllık 59,7 gigavatsaat elektrik enerjisi üretilerek 30 bin hanenin enerji ihtiyacının temiz enerjiyle karşılanacağına işaret etti.
DAKA olarak Van’da “Güneş Enerjisi İhtisas Endüstri Bölgesi” kurulması için başvuru yaptıklarını dile getiren Güray, şunları kaydetti:

“Amacımız Van’ın güneş enerjisi potansiyelini harekete geçirmek. Gerçekleşen yatırımın bu alanda öncü olacağını düşünüyorum. Daha büyük güneş enerjisi yatırımları bölgemize gelecek. 2013’te ilgili lisans ihalesinde Akfen Holding 30 megavat aldı. 45 megavat ve 2 megavat güçlerinde iki projenin ön lisanslarını da başka firmalar aldı. Onların da kısa süre içinde faaliyete geçmesini bekliyoruz. Bu yatırımın ilk fitili ateşlemesi anlamında önemli olduğunu düşünüyorum. Azımsanamayacak derecede ciddi bir yatırım. 600 dönüm üzerine kurulacak GES, Güneş Enerjisi İhtisas Endüstri Bölgesi için önerdiğimiz alanın bitişiğinde yer alıyor.”

Güray, “güneş şehri” anlamına gelen “Tuşba” adıyla yıllarca Urartu Krallığı’na başkentlik yapan Van’ın güneş enerjisi bakımından resmi değerlerde Türkiye ikincisi olsa da sahadaki ölçümlerde birinci sırada yer aldığını söyledi.

Bu potansiyeli ortaya koymak ve yatırımcıların ilgisini çekmek amacıyla 2009’dan bu yana çalışmalar yaptıklarını belirten Güray, “Bu kapsamda ilk olarak Akdamar Adası’nda çalışmalara başladık. Onunla başlayan güneş enerjisi yolculuğumuz çarpan etkisiyle büyüyerek bugünlere geldi. Geçen hafta İzmir’de Yaşayan Şehirler Platformu’nda güneş enerjisi projemizle en iyi proje ödülünü aldık. 3 güneş enerjisi sempozyumu düzenledik. Bu anlamda çalışmalarımız hız kesmeden devam edecek.” diye konuştu.

“Toplam yatırım 80 milyon doları geçecek”

Van’ın Edremit ve Tuşba ilçelerindeki 3 farklı alana kurulacak 3 santralin tamamlanmasıyla kentin elektrik enerjisi ihtiyacının önemli kısmının kendi kaynaklarıyla karşılanacağını, aynı zamanda yeni istihdam alanı yaratılacağına işaret eden Güray, “3 bölgede uygulanacak projelerin toplam yatırım miktarı, katkı paylarıyla birlikte 80 milyon doları bulacak. Bunun yanında lisansa tabi olmayan yatırımlar var. Bizim arzumuz bu işin teknolojisinin de Van’da üretilmesi. Zaman içinde sürecin bu yöne evrileceğine inanıyorum.” dedi.

AA

Yılmaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bu yılın ocak ayında Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme ile 10 kilovata kadar çatı tipi GES projelerinin hayata geçirilmesine ilişkin prosedürün sadeleştirildiğini, lisanssız üretim başvurularıyla ilgili sürecin de hızlandırıldığını söyledi.

Söz konusu mevzuatın yürürlüğe girmesiyle firmalarına ciddi bir telefon trafiği olduğunu kaydeden Yılmaz, “Bunun üzerine bünyemizdeki mühendis arkadaşlarımızdan 10 kilovata kadar GES projeleriyle ilgili ayrı bir birim müdürlüğü oluşturduk.” diye konuştu.

İnsanların çatılarındaki boş metrekareleri güneş panelleriyle değerlendirip, hem dağıtım şirketlerine elektrik faturası ödemekten kurtulabileceklerini hem de ihtiyaç fazlası elektriklerini satarak gelir elde edebileceklerini ifade eden Yılmaz, bununla ilgili tüm işlemlerin de GES’i kuracak şirketlerce yapıldığını dile getirdi.

10 kilovatlık bir GES 70-80 metrekare alanı kaplıyor

Özellikle müstakil evlerden çok talep geldiğini anlatan Yılmaz, şöyle konuştu:

“GES’ler önümüzdeki yıllarda özellikle müstakil evlerde çok daha yaygınlaşacak. Sadece evlerde değil, küçük işletmelerde de yaygınlaşacak. 10 kilovata kadar tasarruf etmek isteyen herkes bunu yaptırabilir. 10 kilovatlık bir sistem çatıda ortalama 70-80 metrekare alan kaplıyor. Yani müstakil evlerin çatı alanları 10 kilovatlık GES yapabilmek için fazlasıyla yeterli. Bürokratik işlemlerden kuruluma ve kabul süresine kadar bir GES kurulumu maksimum 4 ay gibi bir süre tutuyor. Yapılacak GES çatı tipine göre değişiyor. Yapılan bu yatırım kendisini ortalama 5-6 yılda amorti ediyor ama bunu şöyle de düşünmek gerekiyor; siz bu yatırımı yapmasanız bile aylık ortalama 200-300 lira elektrik faturası ödüyorsunuz. Dolayısıyla amorti etmekten ziyade bir de tasarruf etme tarafı var bu yatırımların. Zaten her ay dağıtım şirketine ödeyeceğiniz elektrik faturası parasını bankanızdan kredi çekerek bu sistem için ödüyorsunuz. Yani ekonominizi ekstra sarsan bir şey olmuyor. 5-6 yıl sonra da böyle bir sistemin sahibi oluyorsunuz. Güneş panellerimizin zaten 25 yıl performans garantisi var, 50-60 yıl gibi de ömür beklentisi var.”

Çatılardaki GES’lerle üretilen elektrikle, elektriğe gelen zamlardan da kurtulmuş olunacağına dikkati çeken Yılmaz, “Yapmış olduğumuz çalışmalara göre şu anda 150 metrekarelik müstakil bir evin elektrik faturası aylık 200-300 lira arasında değişiyor. 10 kilovatlık bir GES şu anda aylık 700-800 lira arasında bir getiri sağlıyor. Yani 10 kilovatlık GES’e yatırım yapan bir yatırımcı aylık 300 liralık elektrik faturası mahsuplaşacağı gibi 500 liralık kısmı da aylık gelir olarak elde edecek.” diye konuştu.

Yılmaz, GES’lerin 10 yıl devlet garantili olduğunu da işaret ederek, “GES yatırımı yapan yatırımcının kiracı bulmak, kullanımdan dolayı tadilat masrafları gibi bir derdi de olmuyor. Para kazanmanız için ihtiyacınız olan tek şey güneşin doğması.” dedi.

AA

Türkiye’nin yenilenebilir enerji potansiyelini değerlendirmek isteyen girişimciler, halk arasında “güneş tarlası” olarak da nitelendirilen güneş enerjisi santrali kurma çabalarını hızlandırdı.

Geçen yıl 800 megavat olan GES kurulu gücü, hükümetin teşviklerle desteklediği yatırımlar sonucu yılın ocak-ekim döneminde 2 bin megavatın üzerine çıktı. Lisanssız güneş enerjisi santrallerinin sayısı ise bin 42’den 2 bin 442’ye ulaştı.

“Lisanssız üretime yoğun ilgi”

Harran Üniversitesi (HRÜ) GAP Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği (YENEV) Merkezi Müdürü Doç. Dr. Azmi Aktacir, Türkiye’de güneş enerjisinden faydalanma oranının her geçen gün arttığını söyledi.

Güneş enerjisinden para kazanabileceğini anlayan yatırımcıların hızla santral kurduğunu belirten Aktacir, yenilenebilir enerji alanında sağlanan kolaylıkların da yatırımları artırdığını anlattı.

Devletin lisanssız güneş enerjisi santrallerinde üretilen 1 kilovat elektriğe 10 yıl süreyle 13,3 centten alım garantisi verdiğini anımsatan Aktacir, alım garantisinin dolar bazlı olması dolayısıyla üretilen birim elektrik miktarı başına gelirin hemen her yıl büyük olasılıkla artacağını sözlerine ekledi.

AA

2019’un ikinci çeyreğinde faaliyete geçecek

Abu Dhabi Yönetim Konseyi Başkanı Yardımcısı Şeyh Hazza bin Zayed Al Nahyan’ın devlet haber ajansı WAM’a yaptığı açıklamaya göre santral, Abu Dhabi‘nin 120 km güneydoğusunda Suwaihan bölgesinde inşaa edilecek. 1177 megawatt kapasiteye sahip olacak santralin inşaası Japonya’dan Marubeni Corp ve Çin’den JinkoSolar Hoding’in oluşturdukları konsorsiyum tarafından gerçekleştirilecek. Santral 2019 ikinci çeyrekte faaliyete geçecek.