Konut, bireysel ve insanî haktır

“Her bireyin hakkı, sağlıklı, estetik ve sosyal donatılara sahip bir konutta yaşamaktır. Ancak Türkiye’de, şehirlerimizdeki sosyal ve ulaşım olanaksızlıkları kapalı sitelerin oluşumunu teşvik etmiştir.” açıklamasında bulunan Mimar Yurdakul, “Kapalı siteler, bazen daha kısıtlı yaşam alanları sunsa da sosyal olanaklar, güvenlik, spor alanları, yürüyüş yolları ve otopark gibi avantajlarıyla bu dezavantajları telafi edebilmektedir. İnsanlar, daha küçük birimlerde yaşamayı bu olanaklarla birlikte tercih edebilmektedir.” dedi.

Türkiye’de seçimleri ekonomi belirliyor

Türkiye’de konut seçimi sırasında yapılan yönlendirmelerde, apartman ve site karşılaştırmalarının genellikle sosyoekonomik ve sosyokültürel boyutlar üzerinden ele aldığını aktaran Yurdakul, “Avantaj ve dezavantaj değerlendirmelerinde, siteler için aidat giderleri, kapalı bir kültürel çevre ve şehir dokusundan kopukluk dezavantaj olarak görülürken; apartmanlar için güvenlik eksikliği, sosyal olanakların yetersizliği ve otopark sorunları ön plana çıkar. Aslında, apartmanlar için şehir merkezlerinde oluşturulması gereken sosyal ve fiziksel olanakların eksikliği, gelişmiş ülkelerde nadiren görülen kapalı site ve villa projelerinin Türkiye’de yaygınlaşmasına yol açmıştır. Gelişmiş ülkelerde, en lüks konut bölgelerinde bile insanlar şehirden veya çevresinden kopmak istemez; parklarda yürüyüş yapar, yeterli spor olanaklarından faydalanır. Otopark ve ulaşım sorunları olsa da bir düzen mevcuttur ve toplum bu düzene uyum sağlar.” diye konuştu.

“Sınırlar mimari projelerin gelişimini kısıtlar”

Apartmanlar şehir merkezlerinde yoğunlaşırken; siteler için daha büyük parsel büyüklükleri gerektiğinden genel olarak şehir merkezi dışında kaldığını ifade eden Yurdakul, toplu taşımanın yoğun kullanıldığı şehirlerde, şehir merkezlerinin cazibesini koruduğunun altını çizdi.

Yurdakul diğer önemli kriteri ise şu sözlerle ifade etti:

“Şehir merkezlerindeki parsellerin çoğunun klasik parsel olarak nitelendirilmiş olup, imar yönetmeliklerine uyma zorunluluğu vardır. Kurallar, kat yükseklikleri ve yapı genişliklerini sınırlar ve ne yazık ki farklı mimari projelerin gelişimini kısıtlar. Bu durum, sadece cephe malzemeleri ve pencere ebatları gibi detaylarla farklılık yaratılmasına olanak tanır. Sitelerde ise yapılaşma koşulları daha esnektir, bu durum estetik ve özgün mimari yapıların oluşmasına imkan sağlar.”

Şehirden kopmamak mümkün mü?

“Yakın gelecekte, şehir merkezlerinde belediyeler tarafından kapalı otoparklar, mahalle spor merkezleri, yürüyüş parkurları, bisiklet yolları ve çocuk oyun alanları yapılmazsa; toplu ulaşımda özellikle metro kullanımını artıracak adımlar atılmazsa, kapalı site projeleri yaygınlaşmaya devam edecektir.” diyen Mimar Yurdakul, “Bu durum ise uzun vadede şehir merkezlerinin sessizleşmesine ve değer kaybetmesine neden olacaktır. Şehir merkezleri hepimizindir ve şehir merkezinin estetiği, konforu ve ulaşılabilirliği tüm toplumu ilgilendirir.” diyerek ideal çözümü şu şekilde sıraladı;

– Şehir merkezlerinde parsel bazlı kentsel dönüşüm yerine, büyük ölçekli kentsel dönüşüm projeleri planlanmalı ve kapalı olmayan, karma kullanımlı projeler hayata geçirilmelidir.

– Konut, ofis ve ticaret birimlerinin bir arada olduğu, sürdürülebilir, mevcut kent dokusuna, yerel mimariye ve gelecek vizyonuna uyumlu, depreme dayanıklı ve sosyal olanaklarla donatılmış projeler, şehir merkezlerine değer katacaktır. Bu projeler, şehir merkezlerindeki sinema, tiyatro ve müzeler gibi kültürel alanlara yakınlıklarıyla da cazibe yaratacaklardır. Bu nitelikte projeler şehirlerimizin değerini de artıracaklardır.

Farklı yapı tipolojilerinde birçok projeye imza atan Mimar Onur Karadeniz, pandemi sonucunda değişen yaşam alışkanlıkları ve bunun mimari ve iç mimari tasarıma yansımasını analiz etti ve karşılaşacağımız yeni trendleri açıkladı.

İklim krizi kalıcı olacak

Şehir-kasaba arakesitinde yer alan yerleşimlere (Bodrum ve Urla gibi) olan ilginin artmaya başladığını belirten mimar, önümüzdeki beş yıl içerisinde iklim krizinin daha dramatik sonuçlarını göreceğimiz için bunun geçici bir trend olduğunu düşünmüyor. Bu trendi, geç kalınmış bir “suburbanization” olarak değerlendirmekte fayda olduğunu aktaran Onur Karadeniz, bu bağlamda bu trendin Bodrum, Urla ve diğer Ege-Akdeniz yazlık yerleşim alanlarının ne kadar plansız bir şekilde yapılaştığını görmemiz ve bu yerleşim yerlerini düzeltmek ve güzelleştirmek adına bir adım atabilmemiz için de vesile olacağı kanaatinde. Aile ile bir arada olmayı mümkün kılan müstakil evlere olan ilgi ise daha yavaş tüketim ve yaşama geçme isteğiyle orantılı olarak artıyor.

Değişim tüm dünya için geçerli

Türkiye’de aldığı eğitimin ardından çalışmalarına New York ve İstanbul’daki ofislerinde devam eden mimar, kişisel gözlemlerine dayanarak müstakil eve yerleşme eğiliminin sadece Türkiye’de değil dünyada da arttığını ifade ediyor. New York’ta çoğu kişi şehre yeniden yerleşirken bile Upstate, Brooklyn ve Jersey gibi şehrin etrafında konumlanan daha bol ağaçlı bölgeleri tercih ediyor.

Pandemi ve iklim krizi birlikte değerlendiriliyor

Pandemiyi aynı zamanda iklim krizinin bir parçası olarak değerlendirmekte fayda olduğunu düşünen Onur Karadeniz’e göre bu trend yükselerek devam edecek. Bu doğrultuda güncel konut projelerinde de bazı kriterler daha fazla önem kazanacak: “Güncel konut projelerinde dikkat ettiğim en önemli kriter, salon kullanımı. Salondaki masanın büyüklüğü, malzemesi, ölçüleri; oturma grubunun kullanım şekli, büyüklüğü; televizyonun yerleşim biçimi gibi konular daha da önem kazanmakta.

Eşyaya bakış açısı yalınlaştı

Evde geçirilen zamanın artması, müşterilerin masaya olan taleplerini artırmakla birlikte çevrelerinde daha sakin ve yalın renk ve malzemeleri tercih etmeye başladılar. Bu bilinçaltında bir bakıma ofis ortamlarını ev mekanlarına yansıtmaları ile ilgili. Evdeki yapay aydınlatmanın bile daha lüks ve şık olmaktan çok kişisel kullanımının düşünülmeye başlanmasının biz mimarlar için olumlu bir gelişme olduğunu düşünüyorum. Bununla birlikte müşterilerden gelen talepler doğrultusunda, ev projelerinde ses altyapısı gibi kriterler de önem kazanmaya başladı.”