AA’nın haberine göre, bu alışverişlerin senet ile yaptığını belirten Kolçak, faiz ödemek istemeyen veya bu konuda hassasiyeti olan bazı vatandaşların son dönemde müteahhit veya inşaat şirketinden senetle konut almaya yöneldiğini anlattı. Senetle satışın beraberinde ciddi riskleri getirdiğini ifade eden Kolçak, vatandaşların mağdur olmamak veya dolandırılmamak için çok dikkatli olması gerektiğini vurguladı.

‘Müteahhit teminat göstermeli’

Maket üzerinden senetle konut almak isteyen tüketicinin inşaat şirketinin güvenilirliğini sorgulaması gerektiğini belirten Kolçak, 6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun maketten konut satışlarını düzenlediğini ancak kanunun piyasada tam olarak uygulanmadığını öne sürdü.
İnşaat şirketinin tamamlama sigortası veya hak ediş, banka teminatı gibi inşaatın yapılamaması durumunda tüketiciyi garanti altına alan teminatlardan birini vermesi gerektiğini kaydeden Kolçak, buna karşılık uygulamada sadece bağlı kredinin kullanıldığını söyledi.

‘Önce ruhsatı sorgulayın’

Tüketicinin konut alacağı inşaat şirketinden yapı ruhsatının olup olmadığını öğrenmesi gerektiğini de dile getiren Kolcak, banka kredisi kullanılmaması ve senetle şirkete borçlanılması durumunda bankanın söz konusu projeye kredi veriyor olmasının büyük önem taşıdığı uyarısında bulunarak “Kredi kullanılmayacak olsa da bankanın kredi vermediği konut projelerinden uzak durulması gerekir” dedi.

‘Doğru senet tüketiciyi teminata alır’

Hatice Kolçak’ın verdiği bilgiye göre, senetle borçlanma yapılırken mutlaka senetler nama yazılı olması gerekiyor. Ayrıca her taksit için ayrı ayrı senet yapılmalı. Doğru senet yaparak da tüketicinin kendini teminata alabileceğini ifade eden Kolçak “Müteahhidin inşaatı bitirememesi durumunda nama yazılı olan senetler ödenmeyebilir ancak emri havalesine yazılı olanlar piyasada üçüncü kişiler tarafından kullanılacağı için tüketici ödemek zorunda kalacaktır” dedi.

‘Krediye uygun değilse senet yapıyor’

Gayrimenkul Hukuk Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel de Türkiye’de kredi puanı düşük olan ya da faize girmek istemeyenlerin senetle konut alımına yönlendirdiğini belirterek, senetle konut alımlarında müteahhidin iflası, projeyi bir başkasına devretmesi veya kötü niyetli olması halinde tüketicilerin konutlarını alamaması gibi durumların ortaya çıktığını anlattı.

Kredibilitesi düşük olan ya da henüz krediye hazır olmayan gayrimenkullerin senetle satıldığını anlatan Yüksel, “Evi satan müteahhit, bu senetleri bankadan kredi için kullanabilir veya üçüncü bir kişiye devredebilir. Bu, kötü niyetli devir de olabilir.

‘Senet üzerine açıklama yazın’

Bu ihtimallerde tüketicinin mağdur olmaması için senetlerin üzerine bir metin yazılması gerekiyor. ‘Senetler, şu gayrimenkulün, paftanın, parselin satışının teminatıdır’ gibi bir yazı yazılabilir” uyarısında bulundu. Böylece gayrimenkulü devralmayan tüketicinin, senet kime geçerse geçsin bu senede itiraz hakkı doğduğunu söyleyen Yüksel, ikinci tercih olarak da Ticaret Kanunu’na göre senedin ciro edilemeyeceği kaydı konulabileceğini söyledi.

‘Tapu kaydına satış vaadi yapıldığını yazdırın’

Yüksel bu durumda da daireyi satan, eğer teslim etmezse senedi başkasına da ciro edemeyeceği için alıcının bu senedi ödemek zorunda kalmayacağını ve senet icraya konursa da ödememek için karşı dava açabileceğini anlattı.

Yüksel, vatandaşın mağdur olmaması için dairenin tapu kaydına satışın vadeli yapıldığı ve “şu senetlerle ödeneceğinin” yazılmasının önemli olduğunu, söz konusu ibarenin tapuya müteahhit ile anlaşılarak konulabildiğini söyledi.

Testler 15 günde tamamlanıyor

AA’dan Uğur Aslanhan’n haberine göre, Ali Yüksel, site veya binalardan küçük bir hisse karşılığı tapu alan herhangi bir kişinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yetki verdiği yetkili şirketlere başvurarak binanın çürük olup olmadığına ilişkin rapor istediğini dile getirdi. Bu şirketlerin ise yapılan başvurular üzerine tespit yapmaya mecbur olduğunu anlatan Yüksel, testlerin 15 gün içinde tamamlandığına ve 2007 Deprem Yönetmeliği çıkmadan önce yapılan tüm binalara çürük raporu verilebildiğine dikkat çekti.

Yıkım için 60 gün süre tanınıyor

Bu süreç sonunda binaya mecburen ‘riskli’ raporu verildiğini kaydeden Yüksel, artık diğer maliklerin konu hakkında yapacakları şeylerin sınırlı kaldığını da vurguladı. Buna göre, maliklerin ancak  'binamız çürük değil' diye itiraz edebileceklerini anlatan Yüksel, “Ancak belediyedeki heyet de rapora itirazı reddediyor. Çünkü binada yeni yönetmeliğin istediği kriterler bulunmuyor. Belediye de 'ya siz yıkın ya da biz yıkarız' diyor. Çünkü yıkmazsa belediye suçlu duruma düşüyor” şeklinde konuştu. Bu aşamada kat maliklerine ortalama 60 gün süre verildiğini kaydeden Yüksel, bu süre içinde bina yıkılmazsa su, elektrik gibi hizmetlerin kesildiğini anlattı.

‘1 yıllık hak sahipliği şartı aranabilir’

Binada gözü olan, rant amaçlayan kişiler in bu tür yollar başvurduğunu kaydeden Yüksel, bunun önüne geçmek, fırsatçılığı ve kötü niyetli müteahhitleri engellemek için bazı önlemler alınması gerektiğini söyledi. Yüksel bu örneğin, mahkemeden tespit talep edilebileceğini veya başvuran kişinin en az 1 yıldır hak sahibi olmasının aranabileceğini de sözlerine ekledi.