Kentsel dönüşümde alternatif finansman modeli dikkat çekiyor

Neo Portföy Yönetimi A.Ş. Gayrimenkul Yatırım Fonları Direktörü Deniz Şahinkaya, Türkiye’de konutun yalnızca barınma ihtiyacını karşılayan bir unsur olmadığını, aynı zamanda güçlü bir yatırım aracı olarak görüldüğünü söyledi.

Şahinkaya, mevcut ekonomik koşulların erişilebilir konut üretimini daha karmaşık hale getirdiğini belirterek özellikle büyükşehirlerde yükselen arsa maliyetlerinin sektör üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ifade etti.

İstanbul’da arsa maliyetleri baskıyı artırıyor

Özellikle İstanbul gibi büyükşehirlerde imarlı arsa üretiminin zorlaştığını söyleyen Şahinkaya, finansman maliyetlerindeki yükselişin de geliştiricilerin hareket alanını daralttığını vurguladı.

Geleneksel finansman modellerinin büyük ölçekli projelerde tek başına yeterli olmamaya başladığını ifade eden Şahinkaya, kentsel dönüşümün artık ertelenemez bir zorunluluk haline geldiğini belirtti.

Şahinkaya’ya göre son yıllarda Türkiye’de yeni konut arzının önemli bölümü dönüşüm projelerinden oluşuyor. Riskli yapı stokunun yenilenmesine dayalı projelerin önümüzdeki dönemde de sektörün ana dinamiklerinden biri olması bekleniyor.

PGYF modeli sektöre kurumsal yapı kazandırıyor

Proje Gayrimenkul Yatırım Fonları’nın yalnızca finansman sağlayan bir model olmadığını ifade eden Şahinkaya, PGYF yapısının sektöre şeffaflık, profesyonel yönetim ve kurumsal disiplin kazandırdığını söyledi.

Farklı yatırımcıların tek çatı altında buluşmasının ölçek ekonomisi yarattığını belirten Şahinkaya, özellikle banka kredisi ve özkaynak kullanımının zorlaştığı mevcut piyasa koşullarında alternatif sermaye modellerinin daha da önem kazandığını kaydetti.

Şahinkaya, profesyonel yönetim mekanizmalarının projelerin daha sağlıklı ilerlemesine katkı sunduğunu ifade ederek PGYF modellerinin uzun vadeli sermaye ihtiyacı bulunan projelerde önemli avantaj sağladığını dile getirdi.

Dünyada dönüşüm projelerinde fon modeli yaygınlaşıyor

Kentsel dönüşüm projelerinde fon modellerinin dünya genelinde yaygın şekilde kullanıldığını belirten Şahinkaya, özellikle İtalya ve İngiltere’deki uygulamaların dikkat çekici olduğunu söyledi.

COIMA tarafından geliştirilen “Impact Fund” modelinin sosyal fayda, sürdürülebilirlik ve kurumsal yatırım yapısını bir araya getirdiğini belirten Şahinkaya, emeklilik fonları ve büyük yatırım kuruluşlarının şehir dönüşüm projelerine doğrudan sermaye sağladığını ifade etti.

Ayrıca Manchester, Liverpool ve Londra gibi şehirlerde gerçekleştirilen dönüşüm projelerinde özel sermaye ve kurumsal fonlama modellerinin önemli rol üstlendiğini söyledi.

Erişilebilir konut ihtiyacı büyüyor

İstanbul’da merkezi bölgelerde arsa arzının azalmasının yeni konut üretimini büyük ölçüde dönüşüm projelerine bağımlı hale getirdiğini belirten Şahinkaya, yükselen kira ve konut fiyatlarının orta gelir grubunun erişilebilir konuta ulaşmasını zorlaştırdığını kaydetti.

Önümüzdeki dönemde yalnızca lüks projelerin değil; erişilebilir fiyatlı, sürdürülebilir, planlı ve deprem güvenliği yüksek projelerin daha fazla öne çıkacağını ifade eden Şahinkaya, PGYF modellerinin bu dönüşümde önemli rol üstleneceğini söyledi.

Sermaye piyasaları şehirleşmede daha etkin olacak

Türkiye’de sermaye piyasalarının derinleşmesiyle birlikte gayrimenkul sektöründe daha kurumsal finansman modellerine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Şahinkaya, özellikle kentsel dönüşüm, karma yaşam alanları, erişilebilir konut üretimi ve sürdürülebilir şehircilik yatırımlarında PGYF kullanımının yaygınlaşmasını beklediklerini ifade etti.

Şahinkaya, kentsel dönüşümün yalnızca eski binaların yenilenmesi anlamına gelmediğini, şehirlerin ekonomik, sosyal ve fiziksel olarak yeniden inşasını kapsayan çok boyutlu bir süreç olduğunu belirterek, Proje Gayrimenkul Yatırım Fonları’nın sermaye piyasaları ile reel ekonomiyi buluşturan önemli araçlardan biri haline geleceğini söyledi.

Artışlar ciddi rakamlarda

Türkiye genelinde konut satışları, 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 14,3 artarak 1 milyon 688 bin 910 adede ulaştı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Aralık 2025’te konut satışları yıllık bazda yüzde 19,8 artışla 254 bin 777 olarak kaydedildi. Aynı dönemde ipotekli konut satışları yüzde 25,2 artarak 29 bin 149 oldu. Yılın tamamında ise ipotekli satışlar yüzde 49,3 yükselişle 236 bin 668 adede çıktı. Toplam satışlar içinde ipotekli işlemlerin payı Aralık’ta yüzde 11,4, 2025 genelinde ise yüzde 14 seviyesinde gerçekleşti.

Taş: “Önemli bir kırılım noktasındayız”

Luxera GYO Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Taş, 2025’te kırılan bu rekorun sektör açısından önemli bir eşik olduğunu belirterek, “Ortaya çıkan tablo, 2026 yılında daha güçlü bir canlanmanın sinyalini veriyor. 2024’ün son çeyreğinde başlayan hareketlilik 2025 boyunca devam etti ve sektör yılı 1 milyon 688 bin 910 satışla kapattı. Bu performansta, politika faizindeki belirgin düşüşün etkisi çok net şekilde hissedildi” dedi. Faizlerdeki gerilemeyle birlikte konut kredi faizlerinin daha ulaşılabilir seviyelere inmeye başladığını vurgulayan Taş, bunun satışları desteklediğini ifade etti. Taş, “Politika faiziyle birlikte mevduat ve kredi faizlerinin düştüğü dönemlerde gayrimenkul her zaman daha fazla ilgi görür. 2025’te konut yeniden güvenli liman algısını güçlendirdi. 2026’da da bu eğilimin sürmesini bekliyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

“Reel fiyat gerilemesi alıcıyı harekete geçirdi”

Rekor satışlarda bir diğer önemli etkenin, 2025 boyunca yüzde 30,89 artan enflasyona rağmen konut fiyatlarının reel olarak gerilemesi olduğuna dikkat çeken Taş, şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Konut Fiyat Endeksi’ne göre, 2024’ün ekim ve kasım aylarında yüzde 14,7’ye ulaşan reel kayıp, 2018’de görülen dip seviyenin dahi altına indi. 2024’ün son iki ayında gerilemeye başlayan bu kayıp, 2025 Eylül’de yüzde 0,8’e, Ekim’de yüzde 1’e kadar düştü. Kasım ayında fiyatlar yüzde 0,3 reel artış gösterse de Aralık ayı yüzde 1,4 reel kayıpla tamamlandı. Türk Lirası’nın enflasyon ve kur etkisiyle değer kaybettiği bu ortamda konut, yeniden güçlü bir yatırım aracı olarak öne çıktı. Maliyetlerin ilerleyen dönemde fiyatlara yansıyacağını düşünen alıcılar, 2025’te daha hızlı karar aldı.”

“Talep erişilebilir fiyatlı konutlara yöneldi”

2025 boyunca artan talebin ağırlıklı olarak erişilebilir fiyat segmentinde yoğunlaştığını belirten Ramazan Taş, “Geçtiğimiz yıl sektörde hissedilen canlılık ne yazık ki tüm alt segmentlere eşit yansımadı. Özellikle lüks konut pazarında faaliyet gösteren firmalar açısından yıl daha sakin geçti. Artan arsa ve inşaat maliyetleri üreticiyi zorlamaya devam ederken, finansmana erişim konut sektörü için de en kritik başlıklardan biri olmayı sürdürdü” dedi.

2026 yılına yönelik beklentilerini de paylaşan Taş, “Yeni yılda yüksek inşaat maliyetleri ve astronomik arsa fiyatlarını dengeleyecek adımların atılması, kentsel dönüşümü hızlandıracak destek mekanizmalarının devreye alınması ve üreticinin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, sektörün en temel beklentileri arasında yer alıyor” ifadelerini kullandı.