Hakem Heyeti aboneyi haklı buldu ve söz konusu bedellerin dağıtım şirketi tarafından aboneye iade edilmesine karar verdi. Dağıtım şirketi bu kararı yargıya taşıdı.

Şirket iptal için dava açtı

Dava tüketici mahkemesi sıfatıyla Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görüldü. Şirket söz konusu bedellerdin mevzuat ve EPDK kararları uyarınca alındığını belirterek, hakem heyetinin iade kararlarının iptalini istedi. Abone vatandaşın avukatı ise söz konusu bedellerin tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığını belirterek, davanın reddini istedi.

Yerel mahkeme: Güvence bedeli alınamaz

Mahkeme davanın kısmen kabulüne karar verdi. Doğal gaz bağlantı bedeli olan 706 TL’nin iadesi kararı iptal edilirken, 357’lik güvence bedelinin abone vatandaşa iadesine karar verildi. Milyonlarca aboneyi yakından ilgilendiren kararın gerekçesinde. “Kanunda güvence bedelinin alınacağına dair bir hüküm yok. Yönetmeliğe göre kurumun alacaklarının garanti altına alınması amacıyla güvence bedeli alınıyor. Isınma ihtiyacının karşılanması amacıyla doğal gaz bağlantısı yapılıyor. Bu ihtiyacın bir süresi yok, her zaman bu hizmete ihtiyaç var. Bu bedeller şirket kasasında kalıyor. Bu durum hukuka aykırıdır” denildi.

Bakanlık kanun yarına bozma istedi

Ancak bir süre sonra Adalet Bakanlığı devreye girdi. Bakanlık, kesinleşen mahkeme kararının iptali için kanun yararına bozma talebinde bulundu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca hazırlanan kanun yararına bozma talebi Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.

Yargıtay bozdu

3. Hukuk Dairesi oybirliği ile talebi kabul ederek, Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin güvence bedelinin iadesine dair kararını kanun yarına bozdu. Kararın gerekçesinde, güvence bedelinin alınmasına dair yönetmelik hükümlerine dikkat çekilerek şu tespitlere yer verildi:

Doğal gaz piyasası dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliği’nin 39/1 ve 3. maddeleri (bedellerin abonelerden alınacağına dair hükümler) halen yürürlülüktedir. Yönetmeliğin iptali için Danıştay’a dava açılabilir. Ancak şu ana kadar böyle bir iptal kararı verilmemiştir. Yönetmelik iptal edilmedikçe, mekanik sayaçlarda güvence bedelinin belirlenen esaslar dahilinde alınması yasal bir uygulama olup devam edecektir.

Tüketiciler bedel ödemeye devam edecek

Bu karar uyarınca dağıtım şirketleri abonelerinden dağıtım ve güvence bedeli almaya devam edecek.

Fevzi Çakır/Habertürk

Yılda bir fatura bedava

Bir başka deyişle yılda toplam 804 lira ve üstü elektrik kullananlar indirimden yararlanması halinde 80-120 lira arasında tasarruf edebilecek. Bu da yılda 1 faturanın bedava olması anlamına geliyor.

19 milyon abone serbest tüketici oldu

Posta’da yer alan habere göre; Uygulama 1 Ocak’ta yürürlüğe girecek. Yeni limitle birlikte 4 milyon 968 bin 344’ü yeni abone olmak üzere toplam 19 milyon abone serbest tüketici sınıfında değerlendirilecek.

Nasıl işleyecek?

Sistem, cep telefonu operatörü (GSM) değiştirmek kadar kolay. Piyasada lisanslı 214 şirket var. Bunlardan biriyle sözleşme yapmak yeterli. Değişen sadece faturadaki şirket ismi.

Ancak sözleşme imzalamadan önce EPDK uyarılarını dikkate almak gerekiyor. EPDK, lisans alan tüm tedarikçi şirketleri ‘epdk.org.tr’ internet adresindeki ‘serbest tüketici’ bölümünde yayınlıyor.

antivirüs programı satın al

Bu şirketin, dağıtım hizmetleri kapsamında açma kapama, sayaç okuma ve değişimi, arızalara müdahale ve benzeri hizmetler ve yatırımlarına ilişkin matematiksel verilerle desteklenen maliyetleri tek tek hesaplanacak. Personel sayısı ve ücretler de göz önünde bulundurulacak.

Model şirket, Türkiye’de faaliyet gösteren 21 dağıtım şirketi için “referans” oluşturacak. EPDK, dağıtım şirketlerinin, maliyetlerini ve tarife üzerinden talep ettikleri gelirleri hesaplarken, model şirketin verilerinden yararlanacak. Dağıtım şirketlerinin, maliyetlerini şişirmeleri ve elektrik tarifeleri üzerinden yüksek kazanç ve kar sağlamaları önlenecek.

Enerji kaynakları, çalışmaların hızla devam ettiğini belirterek, “Bu modele, tarifede dördüncü uygulama dönemi olarak belirlenen 2021 yılından itibaren geçilmesi hedefleniyor. 2021-2025’i kapsayan 5 yıllık dönemde bu model üzerinden tarife ve gelir parametreleri belirlenecek” dedi.

Olcay Aydilek/Habertürk

Buna göre, abone bağlantı bedeli, dağıtım şebekesinin abone iç tesisatına bağlantısı için gereken proje, işçilik, malzeme, kontrol ve onay harcamaları ile sayaç bedeli toplamının abone başına düşen payını ifade eden sabit bedel olarak tanımlandı. EPDK’nin söz konusu değişikliği öncesinde sayaç bedelinin yanı sıra sayaç bağlantı malzemeleri ve sayaç montaj bedelleri de bu kapsamda yer alıyordu.

Abone bağlantı bedeli, doğalgaz şirketi ile abone arasındaki bağlantı anlaşmasının imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere tahsil ediliyor ve servis hattının imalatına başlandıktan sonra bu bedelin iadesi yapılmıyor.

Aynı adresle ilgili daha önce bağlantı bedeli alınmış ise bu bedel tekrar alınamıyor ancak yapı veya tesisin genişletilmesi sonucunda ortaya çıkabilecek ilave maliyetlerin bedeli ilgili mevzuata göre mülk sahibi kişi veya şirketler tarafından karşılanıyor.

AA

Bu kapsama giren aboneler, üretici şirketlerle yapacakları ikili anlaşmayla ihtiyaç duydukları elektriği satın alacak. Anlaşması olmayan aboneler, son kaynaktan piyasanın çok üstünde bir fiyattan elektrik kullanmak zorunda kalacak.
Pazarlıkla belirleniyor

EPDK, 1 Nisan’da yıllık 50 milyon kilovatsaat tüketimi olan büyük sanayi için son kaynak tedarik uygulaması başlattı. Kurum, bu gruba giren 300 dolayında tüketici için tarife belirlemiyor. Söz konusu tüketiciler, elektriğini piyasadan tüm maliyetleri içerecek biçimde temin ediyor. Elektrik fiyatı, pazarlıkla belirleniyor. Ardından alım satım konusunda ikili anlaşma imzalanıyor. Tüketici, anlaşma yapmaması halinde ek maliyet üstleniyor. Bu durumda son kaynak tedarikçisi olarak dağıtım bölgesindeki perakende şirketinin kapısını çalıyor. Piyasadan daha pahalıya elektrik satın alıyor.

EPDK, bu uygulamayı genişletmeye hazırlanıyor. Kurum, bu amaçla geçen hafta elektrik dağıtım şirketlerinden bölgelerinde bulunan yıllık 1 milyon kilovatsaat ve üzerinde elektrik tüketen abone sayısını ve tüketimlerini istedi. Şirketler, bu verileri iletti. Bu kapsama giren on binlerce sanayici ve işletme bulunuyor.

Kaynaklar, bu konudaki çalışmanın kısa süre içinde sonuçlandırılacağını, yeni yıla kalmadan uygulamanın genişletilmesinin hedeflendiğini söyledi. Kaynaklar, belli bir süre içinde konut ve küçük işletmeler dışında yer alan tüm abonelerin elektriklerini piyasadan temin edecekleri bir mekanizmanın kurulacağını kaydetti. Kaynaklar, serbestleşme gereğince alım ve satım işlemlerinin piyasada oluşturulmasının önemli olduğunu belirterek, “Tedarikçisini belirlemeyen ve anlaşma imzalamayanların daha pahalı bir fiyattan elektrik kullanması söz konusu” uyarısında bulundu.

Olcay Aydilek/Habertürk

Kayıt dışı tüketmeyin uyarısı

Dicle Elektrik Dağıtım Diyarbakır İl Müdürü Uğur Yaka, sahada drone ile yapacakları denetim ve kontrollerin artarak devam edeceğini belirterek şunları söyledi:

Elimizdeki dronelar ile 5 kilometre çapındaki bir alanda 100 metre yükseklikten tespit yapabiliyoruz. Koordinatları da tespit edebildiğimiz için drone ile çekilen görüntüler hukuki anlamda delil niteliği de taşıyor. Bismildeki ilk uygulamamızda kaçak tüketim yapan 5 trafo belirledik. Tespitlerimize göre kaçak elektrik kullanan bu trafoların gücü 3.500 KVAdır. Bu güç ile küçük bir ilçenin elektrik ihtiyacı dahi rahatlıkla karşılanabilir. Biz, hem haksız kaçak elektrik kullanımını, hem de kullandığı elektriğin bedelini düzenli ödeyen vatandaşlarımızın mağduriyetini engellemek için çok çalışıyoruz. Drone kullanan uzman ekiplerimiz, bu konuda gerekli her türlü teknik eğitimi aldılar. Yasal mevzuatlar içerisinde gerekli izinleri de aldık. Gerek tarımsal sulamada, gerekse diğer alanlarda kayıt dışı kullanımını çok hızlı ve güvenli bir şekilde tespit edebiliyoruz. Vatandaşlarımızın idari ve cezai yükümlülük altına girmemeleri için kayıt dışı elektrik kullanımından tamamen vazgeçmelerini bekliyoruz.

Uydu destekli Ar-Ge projesi de geliyor

Bu arada, Dicle Elektrik tarafından tasarlanan ve Resim İşleme tekniğiyle sorumluluk bölgesindeki tarımsal sulamada kullanılan kaçak elektriği önleyecek Ar-Ge projesi, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından kabul edilmişti. Droneların da kullanılacağı teknoloji ağırlıklı projeyle, Dicle Elektrikin 61 bin kilometrekareyi aşan dağıtım bölgesindeki ekili ürün cinsi, topraktaki nem ve arazi yapısı gibi özelliklere bakılarak ne kadar elektrik tüketildiği uydu destekli olarak belirleneceği belirtildi.

Öte yandan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun, TETAŞ tarafından uygulanacak toptan satış tarifelerine ilişkin kararı da, yarından geçerli olmak üzere TETAŞ’ın perakende satış lisansına sahip bölgesel elektrik dağıtım şirketlerine satacağı elektrik fiyatı 19,41 oranındaki bir değişimle 16,55 kuruşa çıktı.

Doğalgaza da zam

Doğalgaza konutlarda yüzde 9, büyük işletmelerde ise yüzde 14 zam yapıldı.

Botaş’tan zamlara yönelik yapılan açıklamada şöyle denildi:

“Kamuoyu tarafından da bilindiği üzere Kuruluşumuzun konut abonelerine doğal gaz satış fiyatlarındaki en son düzenleme 2014 son çeyreğinde yapılmıştır. Yaklaşık olarak 44 aydır herhangi bir artış yapılmamış aksine Ekim 2016 tarihinde yaklaşık %10 indirim uygulanmıştır. Ham petrol varil fiyatlarında ve döviz kurundaki yükselişe bağlı olarak kuruluşumuzun doğal gaz alım maliyetlerinde önemli oranda artışlar meydana gelmiştir. Son iki yılda brent petrol fiyatlarında % 100’ü bulan ve döviz kurunda ise yaklaşık % 63’lük artış gerçekleşmiştir. Bu nedenle doğal gaz toptan satış fiyatlarımızda yeni bir düzenlemeye gidilmesi zorunlu hale gelmiştir.

Buna göre, 01 Ağustos 2018 tarihinden geçerli olmak üzere;

-Konut abonelerine ve küçük ve orta ölçekli proses amaçlı doğal gaz kullanan müşterilerimizin
doğal gaz satış fiyatı % 9 oranında artırılarak 0,832340 TL/Sm³ ,

-Yıllık tüketim miktarı 300 bin Sm3’ ün üstünde olan proses amaçlı doğal gaz kullanan Serbest Tüketici müşterilerimize doğal gaz satış fiyatı % 14 oranında artırılarak 1,000464 TL/Sm³,

– İlgili taraflarla görüşülerek karşılıklı varılan mutabakatla Elektrik üretim amaçlı doğal gaz
kullanan Serbest Tüketici müşterilerimize doğal gaz satış fiyatı 270 US Dolar/ Bin Sm³ olarak
uygulanacaktır ve güncel döviz kuru üzerinden Türk Lirası olarak faturalandırılacaktır.

Malumlarınız olduğu üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımız tarafından uygulanmakta olan Milli Enerji Politikamız çerçevesinde ülkemizde son dönemdeki enerji üretiminde güçlü bir şekilde yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık verilmektedir. BOTAŞ olarak biz de bu politika çerçevesinde doğal gaz ithalatında ve satışında gerekli hassasiyeti göstererek planlamalarımızı yapmaktayız.

Kamuoyuna arz olunur.”

BOTAŞ’ın da yeni doğalgaz tarifeleriyle ilgili bir karar alması bekleniyor. BOTAŞ, gaz fiyatıyla ilgili kararını internet sitesinden kamuoyuyla paylaşıyor.

Maliyet baskısı

Elektrik ve doğalgazda; artan döviz kuru, petrol ve enflasyon nedeniyle ciddi bir maliyet baskısı bulunuyor. Enerji yönetimi, 1 enflasyonla mücadele”yi etkilemeyecek biçimde bir süredir enerji fiyatlarıyla ilgili alternatifli tarife çalışması yapıyor. Bu çalışmalar ışığında elektrik ve doğalgaz fiyatları belirlenecek.

Elektrikte yüzde 4-5, doğalgazda yüzde 9 düzeyinde bir zam bekleniyor.

Olcay Aydilek/Habertürk

Ön ödemeli ile faturalı sayaç kullanan tüketicilerin, birim metreküp başına farklı fiyatlarla karşı karşıya kalmalarının, tüketiciler arasında eşitsiz ve adaletsiz bir uygulama ortaya çıkardığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Söz konusu ön ödemeli sayaçların sık sık arızalara neden olduğu, piyasanın işleyişini olumsuz yönde etkileyen mali risklerinin bulunduğu ve en önemlisi de Kanun kapsamında hedeflenen piyasa yapısında aksaklıklara neden olduğu görülmektedir. Faturalı (mekanik) sayaç kullanmakta olan tüketiciler tükettikleri doğalgazın reel ve güncel değerini öderken yani maliyeti yansıtan fiyatları öderken, ön ödemeli sayaç kullanan tüketiciler, tükettikleri doğalgazın maliyetini yansıtan fiyatları ödememektedir. Bu ayrımın ortadan kaldırılması, adil faturalandırmanın sağlanabilmesi ve tüketiciler arasında eşitliğin sağlanabilmesi adına alternatif bir düzenleme yapılması öngörülmüştür. Bu amaçla ön ödemeli sayaç kullanan tüketiciler için TL satış/TL düzeltme/TL yükleme gibi parasal değer üzerinden doğalgaz tedariki yapılmasına imkan tanınmıştır. Yapılan düzenlemede, mevcut durumda sayaçlardaki önceden satın alması tamamlanmış olan doğalgaz alımları için tüketicilerin kazanılmış haklarından dolayı herhangi bir işlem yapılmaması hükmü eklenmiştir. Yani tüketicilerin mevcut sayaçlarındaki kazanılmış hakları korunmuştur.”

Ön ödemeli sayaçlarda yeni uygulama

Açıklamada, yeni uygulamanın detaylarına da yer verdi.

Buna göre, uygulama esnasında, tüketicilerin sayaçlarında bulunan krediler ile ilgili herhangi bir uygulama yapılmaksızın öngörülen sistemde dağıtım şirketlerince aylık olarak sayaçlarda okuma yapılacak, bu okumalar üzerinden dönemsel olarak ortalama günlük tüketim miktarlarının hesaplanması ve yapılan doğalgaz alımları sonrasında bu tüketim miktarları üzerinden işlem yapılması sağlanacak.

Ayrıca, dönem içerisinde düzeltme katsayısı değişikliklerinde, ısıl değer değişikliklerinde ve meydana gelebilecek olası fiyat değişimlerinde, son doğalgaz alımından değişime kadar olan süredeki tüketimlerin düşülmesi ve kalan miktar için güncelleme yapılması da öngörülüyor.

Düzenleme kapsamında dağıtım şirketleri, tamamıyla sınırsız bir serbestliğe sahip olamayacak.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK), 20 yılını dolduran doğalgaz sayaçlarının müşteri talebi olmaksızın değiştirilmesinin mevzuata uygun olduğu bildirildi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK), 20 yılını dolduran doğalgaz sayaçlarının müşteri talebi olmaksızın değiştirilmesinin mevzuata uygun olduğu bildirildi.

Dağıtım şirketi tarafından uygulanması düşünülen yöntem Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu onayına sunulacak.

Yöntem, Kurul uygun bulursa uygulanacak. Kurul’un önerilen yöntem üzerinde değişiklik yapma hakkı olacak.

Uygulama yakından takip edilerek gerekli durumlarda müdahale edilecek.

Düzenleme ile tüketiciler arasındaki eşitsizlik ve farklı uygulamalar ortadan kaldırılacak, adil ve hakkaniyetli faturalandırma yapılması sağlanacak.

Ayrıca, yeni uygulamayla, sayaçlardaki mevcut satın alınmış doğalgaz miktarları bu düzenlemeden etkilenmeyecek, tüketicilerin mevcut kazanılmış hakları korunacak.

AA

Yeni uygulama nasıl olacak?

Abone, sayacına örneğin 100 TL yükledi ve doğalgazın metreküp fiyatı da 1 TL. Yükleme işleminden sonra doğalgaza zam geldi. Diyelim ki doğalgazın metreküp fiyatı 2 TL’ye çıktı. Bu durumda abone, geçerli tarife üzerinden 100 metreküp yerine 50 metreküp gaz kullanacak.

Bu uygulamaya neden gerek görüldü?

Kaynaklar, doğalgaz dağıtım şirketlerinin ön ödemeli sayaçlara yüklenen gaza gelen zamları üstlenmek zorunda kaldığını belirterek, “Bu dengesiz durumun ortadan kaldırılması hedeflendi. Şehiriçi doğalgaz dağıtım şirketleri, ön ödemeli sayaçlara yüklenen gaz nedeniyle zarar ediyordu. Bu zararın, bir süre sonra diğer aboneleri de etkilemesi söz konusuydu” diye konuştu.

Kaynaklar, ön ödemeli sayaçlarda milyonlarca metreküp gaz bulunduğunu belirterek, “Kazanılmış hak gereği bu sayaçlarda yüklü gaz, gelecek zamlardan etkilenmeyecek. Ön ödemeli sayaç kullanan aboneler, kararın uygulamaya girmesiyle birlikte TL yükleyecek. Fiyat hareketleri doğrudan aboneye yansıtılacak” dedi.

Ankara’da 900 bin dolayında abonede ön ödemeli sayaç bulunuyor. Kütahya’da ve İstanbul’un bir bölümünde de aboneler ön ödemeli doğalgaz kullanıyor. Ankara’da abonelerin sayaçlarında 300 milyon metreküp dolayında gaz bulunuyor.

Olcay Aydilek/Habertürk