AA muhabirinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre, geçen yıl ülkenin elektrik tüketimi bir önceki yıla göre artış gösterdi.

Türkiye’de 2017’de 289 milyar 975 milyon 177 bin kilovatsaat elektrik tüketilirken, bu rakam 2018’de yüzde 0,75 artarak 292 milyar 171 milyon 619 bin kilovatsaate yükseldi.

Geçen yıl en çok elektriğin tüketildiği ay 28 milyar 265 milyon 839 bin kilovatsaatle temmuz oldu. En düşük tüketim ise 22 milyar 667 milyon 309 bin kilovatsaatle ekim ayında gerçekleşti.

Türkiye’nin elektrik üretimi de geçen yıl önceki yıla göre yüzde 1,11 artışla 293 milyar 779 milyon 208 bin kilovatsaat olarak gerçekleşti. Üretim 2017’de 290 milyar 546 milyon 214 bin kilovatsaat olarak kayda geçmişti.

İthalat da ihracat da azaldı

Türkiye geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 6,86 azalışla 3 milyar 73 milyon 602 bin kilovatsaat elektrik ihraç etti. Bu rakam 2017’de 3 milyar 300 milyon 95 bin kilovatsaat düzeyindeydi.

Elektrik ithalatı da geçen yıl önceki yıla kıyasla yüzde 9,64 azalarak 2 milyar 729 milyon 59 bin kilovatsaatten 2 milyar 466 milyon 8 bin kilovatsaate geriledi.

Güneş ve rüzgarda YEKA’lara devam

Bu arada, Türkiye’de geçen yıl için üretimde kaynakların payı netleşmezken, 2017’de elektrik üretiminde en büyük pay yüzde 37 ile doğal gazın oldu. Bunu yüzde 33 ile kömür ve yüzde 20 ile hidrolelektrik enerji izledi.

Söz konusu dönemde, kaynaklar içinde rüzgarın payı yüzde 6, jeotermal enerji ve diğer kaynakların payı ise yüzde 4 olarak gerçekleşirken, geçen yıl Türkiye, elektrik üretiminde yenilenebilir ve yerli enerjinin payını artırmak için çalışmalarına hız verdi.

Bu kapsamda, bin megavatlık rüzgar enerjisi için Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) ihalesi önceki yıl ağustos ayında yapılmış, Kalyon-Siemens-Türkerler konsorsiyumu kilovatsaat başına 3,48 dolar/cent ile en iyi teklifin sahibi olmuştu.

Ayrıca YEKA ikinci rüzgar projesi (YEKA RES-2) için kasımda duyurulan koşullara göre, her biri 250’şer megavat olmak üzere Balıkesir, Çanakkale, Aydın ve Muğla’daki bağlantı bölgelerinde kurulacak rüzgar enerjisi santrali ihaleleri için son teklif verme tarihi 7 Mart 2019 olarak açıklandı.

Güneş enerjisinde de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bin megavatlık Karapınar YEKA güneş enerjisi santrali ve 500 megavat kapasiteli entegre panel üretim fabrikası ile Ar-Ge tesisi kurulumu için Mart 2017’de açtığı ihaleyi Kalyon Holding ve Güney Koreli Hanwha Q-Cells ortak girişimi kazanmıştı. Ortak girişim grubu, 15 yıl alım garantisi sağlanan ihalede, kilovatsaat başına 6,99 dolar/cent ile en iyi teklifi vermişti.

YEKA-2 GES için de son başvuru tarihi 31 Ocak 2019 olarak açıklanmıştı. Bu yarışma kapsamında kurulacak güneş enerjisi santrallerinin toplam bağlantı kapasitesi bin megavat olacak. Bunun 500 megavatı Şanlıurfa-Viranşehir’de, 200 megavatı Hatay-Erzin’de ve 300 megavatı ise Niğde-Bor’da kurulacak.

AA

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) “2018 Eylül Ayı Elektrik Piyasası Raporu”na göre, lisanslı elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 36,2’si doğal gaz, yüzde 21,9’u ithal kömür, yüzde 14,7’si linyit, yüzde 12’si barajlı hidroelektrik santrallerinden karşılandı. Bu kaynakları rüzgar, akarsu, jeotermal, taş kömürü, asfaltit, biyokütle, fuel-oil, güneş, motorin ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) izledi.

Eylülde elektrik üretimi güneş santrallerinde yüzde 251,5, akarsu santrallerinde yüzde 26,9 ve jeotermal santrallerinde ise 13,4 arttı. Aynı dönemde, doğal gaz santrallerinde elektrik üretimi yüzde 11,5, barajlı hidrolik santrallerde ise yüzde 7,8 azaldı.

Böylece toplamda lisanslı elektrik üretimi eylülde geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,4 artışla 24 milyon 493 bin megavatsaate yükseldi.

Abone sayısı arttı

Eylülde elektrik abone sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,5 artarak 43 milyon 580 bine ulaştı.

Bu dönemde ticarethane tüketicilerinin sayısı yüzde 4,4, sanayi tüketicilerinin sayısı yüzde 3,3, mesken tüketicilerinin sayısı yüzde 3,4, tarımsal sulama tüketicilerinin sayısı yüzde 3,2 ve aydınlatma tüketicilerinin sayısı yüzde 1,8 arttı.

Eylülde faturalanan tüketim miktarı ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,9 artışla 20 milyon 680 bin megavatsaate ulaştı.

Söz konusu ayda faturalanan elektrik tüketiminin yüzde 38,2’si sanayi, yüzde 29,3’ü ticarethane ve yüzde 24,1’i de mesken aboneleri tarafından gerçekleştirildi. Kalan tüketimin yüzde 6,5’i tarımsal sulama ve yüzde 2’si de aydınlatma kaynaklı gerçekleşti.

Kurulu güçte yüzde 3,9 artış

Eylül sonu itibarıyla Türkiye’nin lisanslı elektrikte kurulu gücü de geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,9 artışla 82 bin 785 megavat oldu.

Kurulu gücün yüzde 31,2’si doğal gaz çevrim santralleri, yüzde 24,7’si barajlı hidroelektrik, yüzde 11,6’sı da linyit santrallerinden oluştu. Kurulu kapasitenin kalanı diğer enerji kaynaklarından elektrik üreten tesisiler arasında paylaşıldı.

AA

Kademelendirme yapılacak

Akkuyu Nükleer Santrali’nin ilk reaktörünün 2023’te devreye alınacağını hatırlatan Dönmez, “Sinop’ta Japonlar ile çalışıyoruz, fizibilitelerini sundular. Üçüncü santral Trakya’da gibi gözüküyor. Çinliler ile görüşüyoruz” dedi. Türk Akımı’nda su altı boru işlemlerinin bittiğini, ikinci hattın da yüzde 60’ının tamamlandığını dile getiren Dönmez, “Akdeniz’de önümüzdeki ay ilk petrol sondajımıza başlamak istiyoruz. Bu Antalya açıklarında olacak” dedi. Dönmez, EPDK’nın dağıtım sektörü ile görüştüğünü tüketicinin enerjiyi verimli kullanması için kademelendirme çalışması yapılacağını söyledi.

“30 bin konuta yetecek kadar elektrik üretecek”

ITC Genel Müdürü Erdoğan Göğen, “Çöp gazı tesislerimizdeki organik sebze, meyve ve bahçe atıkları, Antalya, Eskişehir ve Alanya’daki evsel atıkların yüzde 50’den fazlasını oluşturuyor. Üç tesis toplamda civar konutlardan yıllık 1 milyon 387 bin ton şehirsel atık işleyecek. GE’nin kendini kanıtlamış, yüksek verimli, düşük emisyonlu Jenbacher biyogaz motorları, karbondioksit salınımlarını azaltmamıza imkan tanırken, organik atığın ısıya ve elektriğe dönüştürülmesinde sıfır atık hedefimize ulaşmamızı sağlayacak. Ankara’daki Mamak Entegre Katı Atık Yönetimi tesisinin serasında da benzer olarak domates ve çilek yetiştirilmesi için ısıdan yararlanılıyor. Böylece Ankara sakinleri, Mamak atık gömme tesisinin dezavantajlarından etkilenmek yerine, yeni bir sebze ve meyve tedarikçisi kazanmış oldu” ifadelerini kullandı.

Bu yeni üç çöp gazı tesisi, organik atıkları yenilenebilir enerjiye ve ısı üretebilen biyogaza dönüştürecek. Böylelikle üç şehirde yaklaşık 30 bin konuta yetecek kadar elektrik üretileceği belirtiliyor.

“Müşterilerinin artan ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olacak”

GE’nin Yerinde Enerji Üretim iş kolu Servis Genel Müdürü Margherita Adragna konuyla ilgili yaptığı açıklamasında şu sözlere yer verdi:

“Türkiye’nin enerji kullanımının 2030’a kadar yüzde 4,5 hızla büyümesi bekleniyor. Bu nedenle yakıt maliyetlerini düşürmenin yolu yüksek verimlilikten geçiyor. Enerji üretim kapasitesi katı biyokütle, jeotermal, biyogaz ve sanayi atıkları kullanımıyla 200 MW’ın altındayken, ülkenin büyük yenilenebilir kaynak potansiyelinden yararlanmak çok önemli. Jenbacher biyogaz motor teknolojimiz, ITC’nin uygun maliyetli ve çevre dostu bir çözüm yoluyla müşterilerinin artan ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olacak. ITC, sorunları oluşmadan tespit eden öngörülebilir analizlerin kullanıldığı Jenbacher gaz motorlarına yönelik myPlant Varlık Performans Yönetimi çözümünün Türkiye’deki bu ilk uygulaması sayesinde, duruş sürelerini azaltıp varlık ömrünü uzatırken, bakım maliyetleriyle operasyon riskini dengeleyebilecek.”

Türkiye’de, yenilenebilir enerji kaynağı olan biyogazın önünün açık olduğunu söyleyen Şahin, “Almanya’da yaklaşık yüzde 13 konutun ihtiyacı biyogazdan üretiliyor. Almanya’da toplam biyogaz üretimi 2.5 tane nükleer santralin karşılığına denk geliyor. Biyogazda var olan, herhangi bir madde üretimine ihtiyacınız olmadan hayvansal bir atıktan ürettiğiniz elektrik. Türkiye’de çok yeni, biyogaz derneği ile de ciddi çalışmalar yapıyoruz. Onların en çok sevindiği şey ilk kez devlet eliyle biyogaz tesisi kurulması. Sektör çok yönlü fakat Türkiye’de ciddi manada önü açık bir sektör. Türkiye’de ilk kez belediye ve kamu sektörü olarak bir biyogaz tesisi kuruluyor. Ciddi bir fabrika kuruyoruz” şeklinde konuştu.

Üretilen gübreler çiftçiye ücretsiz olacak

Biyogaz tesisi ile üretilen gübreleri çiftçiler alışana kadar ücretsiz vereceklerini aktaran Şahin, tesisin elektirik ürettikten sonra atığının katı ve sıvı gübre olacağını kaydetti.

Bunu Tarım Daire Başkanlığı ile beraber bir projeye dönüştürerek çiftçilere önce ücretsiz olarak vereceklerinin müjdesini veren Şahin, “Çiftçilerimizin sıvı gübreye alışma süreci biraz zor olacak, çünkü normalde alışılan katı gübre. Sıvı gübreye alışılınca bu gübreden daha çok verim alınabilecek. Gübrelerimizi ücretsiz vererek hem yaptığımız işi çiftçilerimize tanıtmış olacağız hem de sıvı gübreye alıştırmış olacağız. Belirli bir süre sonra burası bir ticari işletmeye döneceği için bir ücretlendirme olacaktır” diye konuştu.

13 milyon TL’ye mal oldu

Tesis hakkında bilgi veren Şahin, “Bütün çed raporlarımızı, enerji bağlantısı ile ilgili raporlarımızı aldık. İhalemizi yaptık, yeterince firma katılımı oldu, yeterli olan firma ile 13 milyon TL ile işi ihale ettik. Çalıştığımız firma işinde deneyimli olan bir firma o yönden kendimizi şanslı hissediyoruz. Onlar da bizimle aynı heyecanı paylaşıyorlar. En iyisini yapma çabası içerisindeyiz. Şu an temelleri kazdık, betonlarımızı döktük, yalıtımlarımızı yaptık, temeli döktük. İnşaat artık düzene bindi. Gelecek sene Ağustos gibi bitirmeyi planlıyoruz. Faaliyete girdikten sonra 1-2 ay deneme sürecimiz olacak sonra da elektriği basacağız” ifadelerine yer verdi.

Üretilen elektrik raylı sistemde kullanılacak

Türkiye’deki belediyelere örnek bir proje olduğunu ifade eden Şahin üretilen elektriğin belediye için kullanılacağının altını çizerek,“Bu enerjiyi öz tüketim olarak kullanacağız. 1 MW’lık başvurularda belediyenin giderlerini göstererek öz tüketim yapıyoruz. Raylı sistemin ciddi bir elektrik gideri var, belediyeye bağlı tüm tesislerin elektrik giderlerinde kullanacağımız bir tesis. Bu sistemle elektrik ihtiyacının yüzde 60’ını çözmüş oluruz. Belediye elektriğini kendisi üretecek” şeklinde konuştu.