Birçok kurum ve kuruluş tarafından yapılan dünya marka şehirler sıralamasında ilk 25 şehir arasında yer alan İstanbul, çarpık kentleşme ve artan konut yoğunluğu sebebiyle şehir planlamasındaki yanlışlıklar konuşulurken Kentsel Dönüşüm Uzmanı Mimar Nihat Şen, kentsel dönüşümün bina yenileme hareketinden ziyade insan kalitesini arttırmaya yönelik bir şehir planının oluşturulması için fırsat yarattığına dikkat çekiyor.

Deprem kuşağındayız

Türkiye’nin yüzölçümünün yüzde 92’sinin deprem kuşağında yer aldığının ve riskli binaların depreme karşı dayanıklı olması için kentsel dönüşümün doğru bir hamle olduğunu ama kentsel dönüşümü bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesinin gerektiğini belirten Şen, “Kentsel dönüşüm, yapısal bir değişimden önce zihinsel bir dönüşümü gerektirir. Milli mimari kültürünün; Türk kültür yapısına uygun bir mimari anlayışın ortaya çıkmasına ortam hazırlaması gereken bir düzenlemedir. Kültürün korunması, yer altı ve yer üstü kaynakların korunması ve kullanım planlarının yapılması, beşeri ilişkilerin güçlendirilmesi, sosyal donatı imkânlarının arttırılması ve çevresel faktörlerin planlanması gibi basamakları içerisinde barındıran şehirleşme çalışmalarını ‘kentsel dönüşüm’ olarak adlandırabiliriz.” diyerek Fikirtepe örneğine dikkat çekiyor.

İnsanlar birbirinden uzaklaştırıldı

Mimar Nihat Şen, Fikirtepe ile durumu ise şu şekilde değerlendiriyor: “Bugün kentsel dönüşüm adı altında yapılan çalışmaların, kentsel dönüşümden çok bir kabuk değişimi olduğunu savunuyorum. Örneğin; Fikirtepe bölgesi bir kentsel dönüşüm projesi olarak sunuldu. Ancak Fikirtepe’nin bugünkü durumuna baktığımızda; bu çok yanlış bir tanım oluyor. Kentsel dönüşüm mantığa ve doğru planlara uygun yapılırsa, şehirlere değer katar. Alelade hazırlanmış, analizi yapılmamış kentsel dönüşüm projeleri yapılırsa nüfusu birkaç kat artmış bir ilçeye dönüşür. Yaşam kalitesini arttıracak bir çalışmadan ziyade 15 bin konutluk yere, 70 bin konut yapıldı. İnsanların birbiriyle yakınlaştırılması gerekirken, camdan ve metalden kafeslere konularak birbirlerinden ve doğadan uzaklaştırıldılar. Bu sebepten dolayı Fikirtepe’de yapılan çalışmalar kentsel dönüşümden ziyade, toplu inşaat hamlesidir.” diyor.

Ulaşım aksları oluşturulmalı

Yüzlerce yıllık bir geçmişe sahip, onlarca imparatorluğa, devlete başkentlik yapmış bir şehir, İstanbul. Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağlayan İstanbul, doğal ve tarihi ve güzellikleriyle dünya başkenti! “İstanbul’un marka olabilmesi için öncelikle sürdürülebilir standartlarımızın olması şart! Yani çarpık kentleşmenin önüne geçmeli, trafik sorununu ortadan kaldırmalı, tarihi eserlerini koruyan ve bunları iyi pazarlayan bir şehir ortaya çıkarabilmeliyiz. Konaklamasından ulaşımına, yemeğine, eğlencesine kadar her şeyi planlayarak standarda oturtmak gerekiyor.

Tarihi yarımadaya hassasiyet

Tabii bu standardı getirirken de işin özünden kopmamamız lazım. İstanbul’u ruhunu yansıtan ögelerle bu şehri bir cazibe merkezine haline dönüştürmeliyiz.” diyen Mimar Nihat Şen, Haliç, Eyüp, Balat bölgesini, Taksim Beyoğlu, Sur içini, Eminönü, Sirkeci, Beşiktaş, Yıldız, Üsküdar, Çengelköy, Beykoz bölgelerinin “kültür yolu” ile birbirine bağlanması gerektiğini tavsiye ediyor. İnsan yoğunluğunu merkeze alan değil, ulaşım akslarını oluşturduktan sonra merkez dışına alan yeni yerleşim alanlarının yapılması gerektiğini sözlerine ekleyen Şen, “Tarihi zenginliklerimizi ön plana çıkararak, tabiat güzelliklerini koruyarak, yatay mimariyi baz alan kent kimliğini ön plana çıkaran planlamalar yapmak şart. Tüm bu planlamaları yaparken de mülkiyet hakkını koruyacak ve bölgesel cazibe merkezleri yaratacak bir çalışma izlenmeli. İnsan odaklı ve gelişen teknoloji ile bizi biz yapan değerlerimizi koruyarak, uzun vadeli geleceğe dönük planlar yapmak isterdim.” açıklamalarında bulunuyor.

İstanbul, Ankara ve İzmir’e en çok nereden göç var

İstanbul’a göç edenlerin doğum yeri incelendiğinde, en çok yüzde 18,1 ile diğer illerde yaşayan İstanbul doğumluların göç ettiği görüldü. İstanbul doğumluları sırasıyla; yüzde 3,4 ile Van, yüzde 2,9 ile Tokat, yüzde 2,8 ile Ankara ve yüzde 2,5 ile Mardin doğumlular izledi. Ankara’ya ise yüzde 20,7 ile diğer illerde yaşayan Ankara doğumlulardan sonra en çok; yüzde 5 ile İstanbul, yüzde 4,6 ile Çorum, yüzde 4,5 ile Yozgat ve yüzde 2,6 ile Kırıkkale doğumlular göç etti. İzmir’e en çok yüzde 19,2 ile diğer illerde yaşayan İzmir doğumlular göç ederken, bunu sırasıyla yüzde 6,4 ile İstanbul, yüzde 5 ile Manisa, yüzde 4,1 ile Ankara ve yüzde 3,4 ile Mardin doğumluların izlediği görüldü.

En çok lise mezunları göç etti

Türkiye’de 2016 yılında iller arası göç edenlerin eğitim durumu incelendiğinde ise yüzde 33,4 ile en çok lise ve dengi okul mezunlarının göç ettiği belirlendi. Lise mezunlarını sırasıyla; yüzde 24,3 ile yüksekokul veya fakülte mezunları, yüzde 13,9 ile ilkokul mezunları ve yüzde 10 ile ilköğretim mezunları takip etti. Öte yandan medyaya konuyla ilgili 800 binden fazla haber yansıdığı tespit edildi.