10 kentte 1051 uygunsuz köprü

Karların erimesi ve artan yağışlar nedeniyle yerleşim yerlerinde taşkın riski artmaya başladı. Taşkın, Arıza ve Müdahale Mekansal Bilgi Sistemi (TAMBİS) aracılığıyla kayıt altına alınan köprü ve menfezlerdeki uygunsuzluklar, taşkınların göz göre göre geldiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Kayıtlara göre, 2013-2020 yılları arasında sadece 10 kentte 1051 adet uygunsuz köprü tespit edildi. Köprülere yapılan ve tehlikeye davetiye çıkaran uygunsuz müdahalelerin en çok belediyeler, il özel idareleri ve Karayolları Genel Müdürlüğü eliyle gerçekleştirildiği belirtildi.

Taşkın riski yüksek

TAMBİS’te, uygunsuzluk tespit edilen 1051 adet köprünün kentlere göre dağılımı da paylaşıldı. En fazla uygunsuz köprü müdahalesinin tespit edildiği kentlerin aynı zamanda, “Taşkın riskinin de yüksek olduğu kentler” olduğu belirtildi. 10 kent arasından Balıkesir 327 uygunsuz köprü sayısıyla ilk sırada yer aldı. Balıkesir’i sırasıyla Giresun, Bartın, Karabük, Muğla, Sakarya, Rize, Artvin, İstanbul, Hatay izledi.

TAMBİS verilerinin paylaşıldığı Sayıştay’ın, “Taşkın Risk Yönetimi” raporunda çarpıcı değerlendirmeler de yer aldı. Dereler üzerinde taşkın potansiyelini ve ortaya çıkması muhtemel taşkınların etkilerini artıran çok sayıda köprü ve menfez bulunduğu belirtilerek, “Bunların uygun kesit ve tekniklerle yeniden inşası gerekmektedir” denildi.

Afete davet

Raporda, büyükşehir belediyelerinin felakete zemin hazırlayan uygulamalarına da dikkat çekildi. Dere yatakları üzerine inşa edilecek sanat yapısı projelerinde uygulanacak kesitler için DSİ’den onay alınmamış çok sayıda uygulama bulunduğu belirlendi. Raporda, “Özellikle menfezle yapılacak geçişlerde kesit tahkiki yapılmamakta ve temin edilebilen malzemeye göre kesitler oluşturulmaktadır” ifadesi kullanıldı. Mevcut yapıların yenilenmesinde debi hesabı yapılmadığı da vurgulandı.

Taşkın riski altında bulunan yapıların dağılımı da korkunç tabloyu gün yüzüne çıkardı. Buna göre sadece 7 kentte 4805 yapı dere yatağına inşa edildi. Risk altında olan kentlerin ilk sırasında 2438 yapıyla Düzce yer aldı. Düzce’yi sırasıyla Samsun, Sinop, Ordu, Giresun, Trabzon ve Rize izledi.

Moloz döküldü

Malzeme dökme ihbarlarının en fazla yapıldığı kentin Trabzon olduğu da bildirildi. Trabzon’da 2013-2020 yılları arasında toplam 85, Giresun’da 42, Balıkesir’de ise 32 malzeme dökme ihbarı yapıldı.

Mustafa Bildircin-Birgün

Sayıştay Başkanlığı denetçileri, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nde yaptıkları denetimlerde “Bu kadarı da olmaz” dedirtecek bir tespitte bulundu. Hakedişlere giren bir yol ödemesi, yerinde yapılan imalatlarla karşılaştırıldığında, 72 kilometre olarak görülen yolun sadece 2 kilometresinin tamamlandığı belirlendi.

Yolu bulamadılar

Konusunda uzman mühendislerde oluşan bilirkişi heyeti işletme bakım yolu olarak ifade edilen inşaatla ilgili hazırladıkları raporda, denetim tespitlerini doğrulayan şu ifadelere yer verdi:

“Ödemesi yapılan 71 bin 950 metre işletme bakım yolunun onaylı projesinde gösterilen ve birim fiyat tarifinde tariflenen şekli ile uygulamasının sahada tespiti Heyetimiz tarafından sadece sol sahil km: 22+900-24+900 arasındaki kesimde yapılmıştır. Sol sahil km:22+900-24+900 arasındaki kesim hariç olmak üzere yüklenici firmanın taahhüdü altındaki diğer kesimlerde proje, şartname ve birim fiyat tariflerine uygun bakım işletme yolu tespiti yapılmamıştır.”

Bilirkişi raporuna göre, hakedişlerde ödemesi yapılan yol miktarı 71 bin 950 metre olmasına karşın yapılan yol miktarının sadece 2 bin metre olduğu ve 69 bin 950 metrelik bir imalata rastlanamadığının altı çizildi. Raporda, yolun yapılmamasına karşın hakediş ödemesinin yapılmasının kamu zararına yol açtığı belirtildi.

İmalat hatası savunması

Bu tespit üzerine yapılan hesap yargılamasında sorumlular savunmalarında, fazla ödemenin imalat ve metraj hatasından kaynaklandığını iddia etti. Bürokratlar, fazla ödemelerin, işe ait kesin hakediş yapılıncaya kadar düzeltilebileceğini ve bu süreçte bu nedenle kamu zararının oluşmadığını da savundu.

Ancak Sayıştay, geçici hakedişlerle bir ödemenin yapılabilmesi için öncelikle bir imalatın yapılması ve o imalatın birim fiyat teklif cetvelinde yazılı olan fiyatı ile imalat miktarı çarpılarak yapılacak ödemenin tespit edilmesi gerektiğini anımsattı. Bu nedenle henüz kamu zararı oluşmadığı iddiasının kabul edilemeyeceği bildirildi.

Sorumlu bölge müdürü de hatalı imalatı, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden tespit etme imkanı bulunmadığından sorumlu tutulamayacağı savunması yaptı. Ancak, bu savunma da “Bölge Müdürünün, Bölge Müdürlüğü kapsamındaki işlerin sözleşmeye uygun bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olduğu açıkça görülmektedir” denilerek reddedildi.

Yargılama sonunda zararın tüm sorumlulardan tahsiline oybirliğiyle karar verildi.

Çok sayıda fazla ödeme

Olmayan yola yapılan ödeme gibi çok sayıda DSİ işlemi de Sayıştay’da yargılama konusu yapılarak kamu zararına yol açıldığı kararı verildi.

Bunlardan bazıları özetle şöyle:

• Baraj sulama işinde projeye de uygun olmayan CTP boru imalatları yapıldı ve bunlara mükerrer ödemeler gerçekleştirildi.
• “Çelik Boru ile Karayolunun Zemin Altından Delerek Yatay Geçiş Yapılması”nda 119 metrelik işe 140 metrelik ödeme yapıldı.
• 25 milimetrelik boruya 32 milimetrelik boru karşılığı ödeme yapıldı.
• Boru döşenmesi imalatında kullanılan yataklama ve gömlekleme malzemesinin, sözleşmeye esas proje ve birim fiyat tariflerinde belirtilen malzeme kriterine uygun olmadığı tespit edildi.

Nurcan Gökdemir-Birgün

Toplulaştırmanın amacının küçük, parçalı ve dağınık arazileri modern tarım işletmeciliğine göre yeniden düzenlemek olduğunu aktaran Aydın, ülkedeki tarım alanlarının 14,2 milyon hektarının arazi toplulaştırmasına uygun olduğuna işaret etti.

Aydın, bu zaman kadar 3,2 milyon hektar alanda tapu tescil işlemlerinin tamamlandığını belirterek, şöyle devam etti:

“Türkiye’de arazi toplulaştırması çalışmalarına ilk defa 1961 yılında Konya’nın Çumra ilçesinde başlandı. Bu yıl yapılan yasal düzenleme sonucu ülkemiz genelinde arazi toplulaştırma çalışması yapma yetkisi DSİ’ye verildi. Daha önce yürütülen 356 arazi toplulaştırması ve tarla içi drenaj projesinin DSİ’ye devri gerçekleştirildi ve süratle çalışmalara başlandı. Devir işlemlerinin gerçekleştirildiği 28 Haziran’dan itibaren bu zamana kadar 90 milyon lira harcama gerçekleştirilerek 66 bin hektar alanda tapu tescil işlemleri tamamlandı. Ülkemizin 2023 vizyonu doğrultusunda öncelikle 8,5 milyon hektar alanda modern sulama ve eş zamanlı olarak arazi toplulaştırma projelerini hayata geçirerek kırsal kalkınma hedeflerine katkı sunmayı hedefliyoruz.”

Bölge halkının hayat standardında iyileşme

Arazi toplulaştırma projeleriyle kamulaştırma maliyetlerinin yüzde 90 azaldığını vurgulayan Aydın, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Anadolu Projesi (DAP) bölgelerinde uygulanan toplulaştırma çalışmalarıyla birlikte inşa edilen atık su şebekesi, foseptik kuyuları ve doğal arıtma sistemlerinin yöredeki insanların hayat standartlarını iyileştirdiğini kaydetti.

Aydın, bu kapsamda sahada yer alan köylere 5 bin 133 kilometre atık su şebekesi hattı döşendiğini ve bin 599 foseptik ve 200 doğal arıtma sistemi yapıldığını belirterek, “İçme suyu şebekelerinin yanı sıra su depoları da inşa edilirken, bu zaman kadar 212 kilometre içme suyu şebekesi ve 52 su deposu yapılmıştır. Parsel içinde bulunan ve tarımsal faaliyetleri zorlaştıran taşların arazi toplulaştırma projeleri dahilinde toplanmasıyla kullanılamayan alanlar tarıma kazandırılmıştır. Bugüne kadar 38 milyon metreküp taş toplama işi gerçekleştirilmiştir.” ifadelerini kullandı.

AA

Enerji yatırımlarında en fazla payın sahibi Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) oldu. Kuruma, devam eden ve bu yıl başlanacak projeler için toplam 2 milyar 850 milyon lira yatırım bütçesi tahsis edildi.

En çok pay TEİAŞ’tan sonra DSİ’nin

TEİAŞ’a sağlanan bu rakam içinde yeni projelere ayrılan pay 129 milyon 655 bin lira olurken, kurum toplamda 97 proje yürütecek.

TEİAŞ’ın ardından enerjide kamu yatırımlarından en fazla payı alan ikinci kuruluş ise 12 projeyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) oldu. DSİ’ye toplam 1 milyar 603 milyon lira kaynak ayrıldı.

Enerji yatırımlarına ayrılan kaynaktan en fazla payı alan üçüncü kuruluş ise Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) oldu. EÜAŞ’ın 15 projesi için toplam 1 milyar lira kaynak tahsis edildi.

Madencilikte en fazla kaynak TPAO’ya

Madencilik sektöründe en fazla kaynak Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına (TPAO) ayrıldı. Kuruma, 2018’de devam eden ve yeni başlanacak projeleri için 1 milyar 599 milyon 616 bin lira yatırım bütçesi ayrılması kararlaştırıldı.

Toplamda 13 proje yürütecek TPAO’ya sağlanan kaynak içinde, yeni projeler için ayrılan pay 1 milyar 168 milyon 313 bin lira oldu.

Madencilikte kamu yatırımlarından en fazla payı alan ikinci kuruluş, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) oldu. Kuruma, yürüteceği 7 proje için 450 milyon 706 bin lira tahsis edildi.

MTA’nın ardından madencilikte kamu yatırımlarından en fazla pay ayrılan üçüncü kuruluş ise yine EÜAŞ oldu. Kuruma, bu alandaki 11 proje için ayrılan toplam kaynak 240 milyon 380 bin lira olarak belirlendi.

Geçen yılki yatırım programında, enerji ve maden sektörlerine ayrılan kaynak tutarı toplam 6 milyar 799 milyon 67 bin lira düzeyindeydi.

AA

‘DSİ’den GAP benzeri bölgesel projeler’

DSİ Genel Müdürü Murat Acu, bölgeler arası gelir ve refah dengesini sağlamak amacıyla 2018 yılında ‘Bölgesel Gelişim Projeleri’ni hayata geçireceklerini anlatırken şöyle konuştu:

“Bakanımız Veysel Eroğlu’nun talimatları doğrultusunda hazırladığımız GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi), DOKAP (Doğu Karadeniz Projesi), EGEGEP (Ege Gelişim Projesi), DAP (Doğu Anadolu Projesi), AKDENİZGEP (Akdeniz Gelişim Projesi), ORTAGEP (Orta Anadolu Gelişim Projesi), KOP (Konya Ovası Projesi), TRAGEP (Trakya Gelişim Projesi) , MARMARAGEP (Marmara Gelişim Projesi) ve BAKGEP (Batı Karadeniz Gelişim Projesi) gibi bölgesel projeleri hızla hayata geçiriyoruz. Bölgesel gelişim projeleri ile hedefimiz işgücünün yerinde istihdamını sağlayarak göçün önlenmesine katkı sağlamak, insanımızın ekonomik refah seviyesini artırarak milli ekonomiye ciddi katkılar sağlamaktır.”

’28 yerleşim yerine bir yılda 203 milyon metreküp su verildi’

DSİ Genel Müdürü Murat Acu, 2017 yılında 79 ilde düzenlenin törenlerle 832 tesisin temelinin atıldığını, bunlardan 88’nin baraj, 58 gölet, 100 sulama, 18 içme suyu , 568 taşkın koruma tesisi olduğunu söyledi. Acu, şöyle dedi:

“Hizmete alınan tesisiler ile 2 milyon 679 bin 510 dekar arazi sulamaya açılmıştır. Böylece yıllık 1 milyar 360 milyon TL ilave zirai gelir artışı sağlanmıştır. 28 yerleşim yerine yıllık 203 milyon metreküp içme suyu verilmiştir. 7 şehir merkezi, 76 ilçe, 703 yerleşim yeri ve 286 bin 000 dekar arazi taşkınlardan korunmuştur.”

Nehirler atıksu arıtma tesisleriyle temizlenecek

DSİ olarak ilk planda Ergene Nehri Havzası’nda çalışmalarını yoğunlaştırdıklarını, yoğun sanayi ve evsel atık deşarjı sebebiyle kirlenen Ergene Nehri’nin eski günlerine kavuşturulmasını amaçladıklarını söyleyen DSİ Genel Müdürü Acu. sözlerini şöyle sürdürdü:

“Edirne Uzunköprü, Kırklareli Merkez, Vize, Babaeski ve Pınarhisar ile Tekirdağ Malkara ve Hayrabolu ilçelerinde Atıksu arıtma tesisleri inşa edilerek işletmeye alındı. Ayrıca Edirne Uzunköprü, Kırklareli Merkez ilçelerinde 2 adet kolektör de tamamlanarak işletmeye allındı. Ergene Nehri Havzası’nda 5 adet atıksu arıtma tesisinin inşaat çalışmaları devam ediyor. Ergene Nehri Havzası dışında Trabzon Atasu Barajı Atıksu Tesisleri tamamlanarak hizmete alındı. Diğer taraftan Çankırı Güldürcek Barajı Havzası Atıksu Toplama ve Arıtma Tesisinde inşaat çalışmaları devam ediyor. Çorum, Ankara, Niğde, Yozgat, Bilecik, Afyonkarahisar ve Artvin’de proje çalışmaları devam ediyor. DSİ Genel Müdürlüğü olarak sadece Ergene Nehri Havzasında değil diğer havzalarda da yürüttüğümüz çalışmalarda, atık suların yeniden kullanımını ilke edinen bir yaklaşım izliyoruz.”

DHA

Kentte 66 dereyi ıslah ettiklerini aktaran Acu, Kula ilçesine yıllık 2 milyon metreküp içme suyu sağladıklarını söyledi.

Manisa’ya kazandıracakları daha çok sulama tesisi olduğunu belirten Acu, şöyle devam etti:

“Gördes Barajı, Manisa’nın gurur projelerinden biridir. 2009 yılında hizmete aldığımız baraj ile Gördes Sağ Sahil ve Sol Sahil Sulamaları marifetiyle toplam 148 bin 60 dekar araziyi sulamaya açacağız. Gördes Sol Sahil Sulaması ile Gölmarmara ve Saruhanlı ilçelerine ait ovalarda 50 bin 400 dekar arazi sulanacak olup, 2017 yılı sonunda inşaatı tamamlayarak 2018 yılı sulama sezonunda çiftçilerimizi suya kavuşturacağız. Gördes Sağ Sahil Sulaması ile de 97 bin 660 dekar arazi sulanacak olup, toplulaştırma işlemlerinin tamamlanması akabinde inşaatına başlayacağız. İnşallah 2019 yılında da tamamlamayı hedefliyoruz.”

Kelebek Barajı inşaatına başlandı

Manisa’ya yeni bir baraj daha inşa ettiklerini belirten Acu, “22,92 milyon metreküp depolama hacmi olan Kelebek Barajı ile 24 bin 40 dekar araziye sulama suyu temin edeceğiz. Baraj inşaatı hızla devam etmektedir.” dedi.

Kentte yapılan Gürdük Barajı’nın hem sulama hem de içme suyu kullanımını sağlamak için yapıldığını anlatan Acu, “33,39 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip olacak baraj ile Manisa şehir merkezine yılda 6,13 milyon metreküp içme ve kullanma suyunu temin edilecek. Ayrıca 12 bin 620 dekar zirai arazinin de sulanması sağlanacaktır.” bilgisini verdi.

“Sarıgöl Sulamasını rehabilite edeceğiz”

Acu, işletmedeki 23 bin 790 dekar arazinin sulama şebekesini kapalı borulu sistem olarak yenileyeceklerini, böylece hem su tasarrufu hem de verim artışı sağlayacaklarını vurguladı.

Kula İçmesuyu Arıtma Tesisi ile de yılda 2,08 milyon metreküp içme suyunun arıtılmasını sağladıklarını ve Kula’ya menbaa kalitesinde içme suyu verdiklerini kaydeden Acu, “Diğer taraftan son 14 yılda inşa ettiğimiz 66 taşkın koruma tesisi ile 55 yerleşim yeri ve 76 bin 150 dekar araziyi taşkınlardan koruduk. Yapımı devam eden 5 taşkın koruma tesisi ile vatandaşlarımızı ve arazilerini koruma çalışmalarına devam ediyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

AA

Özelleştirmeler 35’inci madde düzenleniyor

Yapılması planlanan düzenlemeler torba yasa tasarısının 35. maddesinde yer alıyor. Tasarıya göre özel bütçeli idarelere ait ticari amaçlı kuruluşlardaki hisseler ile varlıklardan bu idarelerce, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na bildirilenler, Özelleştirme Yasası kapsamında özelleştirilecek. Tasarıyla ilgili komisyona bilgi veren Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Hukuk Müşaviri Mehmet Kilci, özelleştirme kanununda hangi kuruluşların özelleştirme kapsamına alınacağının belirtildiğini, ancak özel bütçeli kuruluşlara ait herhangi bir düzenleme getirilmediğini belirtti. Kilci, zaman zaman özel bütçeli kuruluşların varlıklarının kendilerine devredilmek istendiğini, ancak yasa nedeniyle bunun yapılamadığını ifade etti.

Hürriyet’ten Hacer Boyacıoğlu’nun haberine göre Kilci yaptığı açıklamada özel bütçeli kuruluşun talebi durumunda, istenen varlığın özelleştirme kapsam ve programına dahil edileceğini belirtti. Kilci, kapsama giren kuruluşlardan bazılarını şöyle sıraladı:

“Atatürk Orman Çiftliği Genel Müdürlüğü, Atatürk Kültür Merkezi, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, TRT, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu, GAP Başkanlığı, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Savunma Sanayii Müsteşarlığı, PTT, TRT, İller Bankası, TÜBİTAK, Milli Piyango, TPAO, DSİ, GAP Başkanlığı, DHMİ, YURTKUR, Karayolları Genel Müdürlüğü, Türkiye Bilimler Akademisi, Türkiye Adalet Akademisi, Spor Genel Müdürlüğü.”

Elvan, “ÖİB’nin imar yetkisi var”

Yapılan eleştirilere cevap veren Kalkınma Bakanı Lütfi Elvan gayrimenkullerin değerinin altında satışının söz konusu olmayacağına teminat verdi. Bakan Elvan, ÖİB’nin imar yetkili olduğunu, dolayısıyla değerin artırılacarak satıldığını kaydetti. Bakan Elvan, “Örneğin Spor Toto’nun imarı olmayan bir arazisi var. ÖİB imarla ilgili düzenlemesini yaparak daha değerli hâle getiriyor ve öyle satışa konuyor” diye konuştu.

Yasadaki bu maddeye itiraz eden CHP’li Aykut Erdoğdu verilen yetkilenin çok geniş olduğunu, hatta devleti bile sattırabileceğini söyleyerek itiraz etti. Aydoğdu, “Bütün devleti satın alma hakkını alıyorsunuz, böyle birşey anayasaya aykırı” diye konuştu.

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından organize edilen projeyle 221 kilometrelik Mardin-Ceylanpınar Sulama Ana Kanalı’nın son 25 bin 321 metrelik kısmı tamamlandı. Tüm GAP Eylem Planı dahilinde yürütülen çalışmalar bittiğinde yıllık 500 milyon liralık gelir elde edilecek.

Hürriyet

Yapımına 1990’da karar verildi

1990 yılında dönemin SHP’li Belediye Başkanı Nurettin Sözen zamanında Bakanlar Kurulu kararı ile yapılmasına karar verilen Melen Barajı, DSİ tarafından inşa ediliyor. İstanbul’a su verilmesine başlanan Melen Barajı’na inşasında 1. Etap tamamlandı ve kullanılmaya başladı.

Kapalı teklif usulü yapılacak ihale 1 Mart saat 10.00’da gerçekleştirilecekken; ihalenin geçici teminat bedeli ise 71 bin 280 TL olarak belirlendi.

Emlaknews.com.tr