Emlak işletmeleri aldıkları yetkilendirme sözleşmesi ile pazarladıkları mülkü satışa veya kiralamaya çevirmesi halinde hizmet bedeline hak kazanmaktadır. Satışa veya kiralamaya çevrilmeyen yetkilendirme sözleşmeleri neticesinde emlak işletmeleri gelir elde edememekte ve ortada bir ticari alışveriş doğmamaktadır. Ticari olarak bir gelirin olmadığı bir ortamda damga vergisinin ödeme yükümlülüğü emlak işletmelerini zor durumda bırakıyor” dedi.

Yetkilendirme sözleşmesi yapılması zorunlu

Gayrimenkul Ticareti Hakkında Yönetmeliğe göre emlak işletmelerinin, iş sahipleri ile yetkilendirme sözleşmesi yapmalarının zorunlu olduğunu belirten Altın Emlak Genel Müdürü “Sadece yetkilendirme sözleşmesi değil aynı zamanda yönetmelik gereği, hizmet ortaklığı ve gayrimenkul gösterme sözleşmelerinde de damga vergisi kaldırılmalı. Tarafların anlaşmaları sonrasında düzenlenen kiralamaya aracılık sözleşmesi ve alım – satım aracılık sözleşmelerinde ise damga vergisi uygulanabilir. Lakin burada da damga vergisinin kimin tarafından ödeneceğinin belirtilmesi gerekir” dedi.

Tapu işlem başvurularında da damga vergisi bulunuyor

Vatandaşların tapu müdürlüğüne gitmeden emlakçılara yetki verebildikleri uygulama olan Web Tapu sisteminde de Damga Vergisi uygulamasının bulunduğunu belirten Özelmacıklı “Emlakçıların tapu müdürlüklerine başvuru yapabilmek ve iş takibi yürütebilmeleri için iş sahipleri ile aralarında düzenlenmiş olan tellaliye sözleşmesini, tapu sicil müdürlüklerine ibraz etmeleri gerekiyor.

Emlakçı başvurularında tellaliye belgesinin irdeleniyor ve sözleşme üzerinde, damga vergisi defter sıra numarasının yazılı olmasına dikkat ediliyor. Defter sıra numarasının bulunmaması durumunda ise damga vergisinin ödendiğine ilişkin makbuzun sistem üzerinden taranarak gönderilmesi isteniyor. Uygulama da bu konuda da birçok zorluk çıkıyor. Bu verginin de en azından internet vergi dairesinden online olarak ödenmesinin faydalı olacağını düşünüyoruz” dedi.

Sirkülere göre, belli parayı ihtiva eden sözleşmeler, Damga Vergisi Kanunu ya da özel kanunlarda herhangi bir istisna hükmü yer almadığı sürece nispi damga vergisine tabi bulunuyor. Belli parayı ihtiva eden sözleşmelerin değiştirilmesi halinde ise değişikliğe ilişkin kağıdın, artan tutar üzerinden damga vergisine tabi tutulması gerekiyor.

Bu çerçevede, söz konusu Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında döviz cinsinden sözleşmelerin bedellerinin Türk lirası olarak yeniden belirlenmesine ilişkin düzenlenen kağıtlarda, belirlenen şartları birlikte taşıması halinde ayrıca damga vergisi aranılmayacak.

Buna göre, sözleşmelerin taraf, süre uzatımı, yeni iş ilavesi gibi diğer maddelerinde bir değişiklik yapılmadan münhasıran bedele ilişkin düzenleme yapılması gerekecek. Değişiklik sonrası Türk lirası cinsinden belirlenecek toplam bedelin, ilk sözleşmede yer alan döviz cinsinden bedel ile değişikliğe ilişkin kağıdın düzenlendiği tarihteki Merkez Bankasınca ilan edilen cari döviz satış kurunun çarpımı suretiyle bulunacak tutarı geçmemesi, ilk sözleşmeye atıf yapılmış olması şartı aranacak.

Öte yandan düzenlenen kağıt, yabancı para ile düzenlenen sözleşmenin diğer maddelerinde bir değişiklik yapılmadan düzenlendiği tarihteki Merkez Bankası döviz satış kurlarına göre hesaplanacak tutardan daha yüksek bir bedel içermesi durumunda, ilk sözleşmedeki damga vergisinin azami tutardan ödenmemiş olması kaydıyla, artan tutar üzerinden damga vergisi ödenecek.

Yabancı para cinsinden düzenlenen sözleşmelerde damga vergisinin azami tutardan ödenmiş olması halinde ise artan bedel nedeniyle bu kağıttan ayrıca damga vergisi aranmayacak.

Bedelin Türk lirası olarak belirlenmesine ilişkin düzenlenen kağıdın, ilk sözleşme yerine yeni bir sözleşme olarak veya aynı sonucu doğuracak şekilde bedel dışındaki unsurları da değiştirecek şekilde düzenlenmesi halinde, bu kağıt için genel hükümler çerçevesinde damga vergisi talep edilecek.

Diğer taraftan, ilk sözleşmenin başka hükümlerinde de değişiklik olması veya bu sözleşme yerine geçecek tamamen yeni bir sözleşme yapılması durumunda, bu sözleşme ihtiva ettiği toplam tutar üzerinden genel hükümler çerçevesinde nispi damga vergisine tabi olacak.

AA

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın belirleyeceği haller bu kapsam dışında bırakılmıştı. Bu arada yeni düzenlemenin, 30 gün içerisinde (yani 13 Ekim 2018 tarihine kadar) yürürlükteki sözleşmelere de uygulanması kararlaştırılmıştı.

Bir kaç gün içinde açıklanacak

Düzenlemede en önemli sorunlardan birisi her bir sözleşme için alınan sözleşme bedelinin binde 9’u oranındaki damga vergisinin yeni yapılan sözleşmeler de ödenip ödenmeyeceğiydi. Çünkü Damga Vergisi kararı gereği bu tutarın her bir sözleşmede ödenmesi gerekiyor. Ancak bazı vergi uzmanları ise yeni ve dönüştürülen sözleşmelerin kamu zoru ile yapıldığı için damga vergisinin konusuna girmediğini savunuyordu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı en çok merak edilen bu konudaki çalışmasını tamamladı. Buna göre dövizden Türk Lirası’na çevrilen sözleşmelerde hiç bir şekilde damga vergisi olmayacak. Konuyla ilgili kanuni düzenlemenin ise bir kaç gün içinde açıklanması bekleniyor. Ekim ayına ait damga vergisi beyannameleri ise 26 Kasım’da verilecek. Yani yasal düzenleme bir kaç gün içinde açıklandığında tüm sözleşmeleri kapsamış olacak.

Sözleşmeler hangi alanlarda yenilenecek?

Konut ve işyeri satışları ve kiraları: Türkiye’de yerleşik kişiler; kendi aralarında, konut ve çatılı iş yeri dâhil gayrimenkul satışı veya kira sözleşmelerinde sözleşme bedelini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramayacaklar.

İş sözleşmeleri: Türkiye’de yerleşik kişiler; yurt dışında ifa edilecekler dışında kalan iş sözleşmelerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yapamayacaklar.

Hizmet sözleşmeleri: Türkiye’de yerleşik kişiler kendi aralarında döviz üzerinden veya dövize endeksli danışmanlık ve aracılık dahil hizmet sözleşmesi imzalayamayacak. Bu yasaktan istisna tutulan durumlar şöyle:

– Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin taraf oldukları hizmet sözleşmeleri,

– İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri,

– Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında gerçekleştirecekleri faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri.

Eser sözleşmeleri: Türkiye’de yerleşik kişiler; kendi aralarında gemilerin inşası dışında kalan eser sözleşmelerini döviz üzerinden yapamayacak.

Menkul satış sözleşmeleri: Türkiye’de yerleşik kişiler; kendi aralarında, iş makineleri dâhil taşıt satış sözleşmeleri dışında kalan menkul satış ve kiralama sözleşmelerini döviz üzerinden yapabilecek.

Leasing sözleşmeleri: Gemilere ilişkin finansal kiralama ve leasing sözleşmeleri döviz üzerinden yapılabilecek.

Finansal kiralama (leasing) sözleşmelerine ilişkin bedeller döviz cinsinden kararlaştırılabilecek.

Vatandaş olmayıp Türkiye’de yerleşik kişiler: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan Türkiye’de yerleşik kişilerin akdedecekleri, taraf olduğu iş sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenebilecek.

Kamu kurumları: Kamu kurum ve kuruluşları ile bu kurum ve kuruluşların savunma sanayii sektöründe doğrudan veya dolaylı pay sahipliğinin bulunduğu şirketler, gayrimenkul satış ve kiralama dışında kalan sözleşmeleri döviz üzerinden yapabilecek.

Yabancı şirket şubeleri: Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye’de bulunan; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, yüzde elli ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketler ile serbest bölgelerde yer alan şirketlerin taraf olduğu iş ve hizmet sözleşmeleri döviz üzerinden yapılabilecek.

Havayolu şirketleri: Yerli havayolu şirketleri ile bu şirketlere teknik bakım hizmeti veren Türkiye’de yerleşik kişiler, gayrimenkul satış – kiralama ve iş sözleşmeleri haricindeki sözleşmeleri döviz üzerinden yapabilecekler.

Çek ve senetler: Döviz yasağı konulan sözleşmeler kapsamında düzenlenecek çek, senet gibi kıymetli evraklarda yer alan bedeller döviz veya dövize endeksli olamayacak.

Kıymetli madenlere endeksleme: Uluslararası piyasalarda fiyatı döviz cinsinden belirlenen kıymetli madenlere ve/veya emtiaya endekslenen sözleşmeler, dövize endeksli sözleşme olarak değerlendirilecek.

Yurt dışındaki şubeler: Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışındaki; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, işlettiği veya yönettiği fonlar, “Türkiye’de yerleşik” olarak kabul edilecek.

Eski taşıt kiralama sözleşmeleri: Daha önce akdedilmiş bulunan iş makineleri dâhil taşıt kiralama sözleşmeleri devam edecek.

Taraflar anlaşamazsa 2 Ocak’taki kur esas alınacak: Dövizden TL’ye geçirilmesi gereken sözleşmelerde yer alan
bedellerin TL’ye çevrilmesinde taraflar arasında mutabakata varılamazsa, 2 Ocak 2018 tarihi ve öncesinde akdedilen sözleşmelerde bedeller bu tarihteki Merkez Bankası efektif satış kuru (3.7776 TL) kullanılarak Türk Lirası’na çevrilecek.

2 Ocak’tan sonra imzalanan sözleşmelerde ise sözleşme tarihinde geçerli kur dikkate alınacak. Söz konusu tutarlar sözleşmenin yenileme dönemine kadar uygulanacak. Yenileme döneminde tekrar tespit edilecek tutarlar ise Türkiye İstatistik Kurumu’nun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarı geçemeyecek.

Rahim Ak/Habertürk

6 Ekim’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’de bir çok sözleşme için dövizle yapılma yasağı getirilirken damga vergisi sorunu doğdu. Çünkü tüm sözleşmeler yenilenecek ve yeni sözleşmeler yapılırken damga vergisi ödenmek zorunda. Önemli bir hatırlatma yapalım. Vergi kanunla konulup kanunla kaldırıldığı için Türk Lirası’na çevrilecek olan sözleşmelerden damga vergisi alınmayacak olmasına dair kanun yayımlanmadıkça yeni sözleşmelerden damga vergisi alınmak zorunda. Yani tebliğ ile zaten damga vergisi istisna tutulamıyor. Buna ilişkin bir mini torba yasa hazırlandığı da duyumlarımız arasında.

Vergi sadece farktan alınacak

Ancak önemli bir konu daha var. O da verginin hangi tutar üzerinden alınacağı ve ne kadar olacağı ile ilgili. Normal koşullarda damga vergisi bir sözleşme yapıldığında sözleşme bedelinin binde 9,48’i olarak alınıyor. Peki şimdi yenilenecek olan tüm sözleşmelerden sözleşme bedelinin binde 9.48’i kadar damga vergisi mi alınacak? Eğer bir yasa değiştirilip bu son değişiklik nedeniyle hiç vergi alınmayacak denilirse o zaman başka ancak yine Damga Vergisi Kanunu bu tip durumlara özel bir maddeyi de içeriyor. Kanun maddesinde sözleşmeler yenilendiğinde eski sözleşme ile yeni sözleşme arasındaki farktan damga vergisi alınacağı ifade ediliyor.

Şimdiye kadar gerçekleşenler de vergi dışı

Eskiden döviz bazında yapılan sözleşme bedeli örneğin yılbaşındaki döviz kuru olan 3,76 lirayı göz önüne alırsak o gün yapılan 100 bin dolarlık sözleşmenin Türk Lirası karşılığı 376 bin liraya denk geliyordu. Bu tutar üzerinden de 3 bin 564 lira vergi alınmıştı. Şimdi sözleşme değişikliğine gidildiğinde eğer Damga Vergisi’nde o madde olmasaydı 618 bin lira üzerinden 5 bin 859 lira vergi ödenecekti. Oysa şimdi eğer muafiyet getirilmez ise (618.000-376.000=242.000) lira üzerinden damga vergisi alınacak. Bir de eğer örneğin şimdiye kadar 100 bin dolarlık sözleşmenin 50 bin dolarlık kısmı gerçekleşmiş ve her iki taraf da sözleşme hükümlerini yerine getirmişse o zaman vergi kalan 50 bin doların Türk Lirası karşılığından alınacak. Yukarıdaki örneğe göre vergi 1.147 liraya inecek.

İnşaatçılar zorladı inşaat vinçleri kapsama girdi

Yapılan tebliğ değişikliği ile genellikle ithal edilen ve leasing ile kiralanan makineler devre dışı kalırken iş makinelerinin TL sözleşme kapsamına alındığı görüldü. Bu durumun ağırlıklı olarak inşaat şirketlerinin sözleşme yaptıkları inşaat vinçleri nedeniyle kur artışı nedeniyle ağır yük altına girmelerinin neden olduğu öğrenildi. Şimdi vinç sözleşmeleri TL’ye dönecek, inşaat firmaları nefes alacak.

Konuyla ilgili madde şöyle: “Türkiye’de yerleşik kişilerin; kendi aralarında akdedecekleri, iş makineleri dâhil taşıt satış sözleşmeleri dışında kalan menkul satış sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırmaları mümkündür.

Rahim Ak/Habertürk

Damga verisinde indirim yapılacak

İnşaat sektöründe önemli bir maliyet olan damga vergisi oranında indirim yapılacak. Böylece hem mükellefler hem de konut ya da iş yeri satın alan vatandaşlar önemli bir yükten kurtulmuş olacak. Yasa teklifi ile tapu harcı oranları ile inşaat sektöründe kullanılan bazı kağıtlar bakımından damga vergisi oranlarının farklılaştırılmasına olanak sağlanıyor.