Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Bakanlığın Antalya’da yapılan “Yeşil Kalkınma Yolunda Türkiye” temalı İstişare Toplantısı’nın 11 maddelik Sonuç Bildirgesini açıkladı. Bakan Kurum, belediyelerin iklim dostu projelerine 37 milyar lira kaynak aktaracağını, elektrikli ve hibrit motorlu araçları hibe edeceklerini bildirdi. Bakan Murat Kurum, 2022 yılı genç istihdam hedefinin 2 katına çıkarılarak 50 bin olarak belirlendiğini duyurdu.

Yeni binalarda asgari enerji performansı C’den B’ye yükseltiliyor

Bakanlığa bağlı tüm genel müdürlükler, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlar ve başkanlıklardan oluşan 27 birimin yaptığı sunumlar ve açıkladığı 2022-2023 hedefleri sonrası ortaya çıkan Sonuç Bildirgesini kamuoyuna açıklayan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, İstişare Toplantısı’nda kısa, orta ve uzun vadeli yeni hedefler belirlediklerini, tüm sektörleri yakından ilgilendiren stratejik kararlar aldıklarını söyledi.

Türkiye’nin kalkınma hedeflerinin vahşi ekonomi anlayışıyla değil, insan ve doğa yararının gözetildiği “Yeşil Kalkınma” prensipleriyle sürdüreceklerinin altını çizen Bakan Murat Kurum, sonuç bildirgesinin iklim değişikliği, sıfır atık, enerji, finans, döngüsel ekonomi, düşük emisyon bölgeleri, sosyal konutlar, kentsel dönüşüm, genç istihdam, eğitim seferberliği, yeşil teknoloji ve yeşil binalar gibi çok sayıda konudan oluştuğunu ifade etti.

Sonuç Bildirgesi’nin titiz bir çalışma ve ortak aklın ürünü olduğunu belirten Bakan Kurum, kararların “Yeşil Kalkınma devriminin lider ülkesi Türkiye” hedefine katkı sağlamasını temenni ederek 10 maddelik “Yeşil Kalkınma Yolunda Türkiye Sonuç Bildirgesi”ni paylaştı.

İklim Kanunu’nun hazırlıkları 6 ay içinde tamamlanacak

İklim Kanunu’na ilişkin hazırlıkların 6 ay içinde tamamlanacağını kaydeden Bakan Murat Kurum, Türkiye’nin daha temiz bir dünya için teminat olarak gösterdiği eylemleri içeren 2030 Ulusal Katkı Beyanı’nın 2022 yılı bitmeden güncelleyeceklerini ifade etti.

Belediyelere 37 milyar lira kaynak aktarılacak, araç hibe edilecek

İller Bankası’nın, belediyelerin iklim dostu projelerine 37 milyar lira kaynak aktaracağını ve Emlak Katılım Bankası’yla güçlü maddi destekle çevre dostu konut ve araçların yaygınlaşmasının sağlanacağını açıklayan Bakan Kurum, “Belediyelerimize, çevreyi kirletmeyen, egzoz gazı üretmeyen, vatandaşımızın sağlığına zarar vermeyen elektrikli ve hibrit motorlu araçları hibe edeceğiz, yine bu noktada finansman desteği vereceğiz.” dedi.

Sıfır Atık kapsamında geri kazanım oranı artacak

Sıfır Atık Projesi kapsamında geri kazanım oranının yüzde 22,4’e ulaştığını hatırlatan Bakan Kurum, bu oranı 2022’de yüzde 30’a, 2023’te yüzde 35’e çıkaracaklarını, 2035 yılı için hedeflenen yüzde 60 geri kazanım oranıyla Türk ekonomisine 90 milyar lira katkı sağlayacağını ve 200 bin istihdam rakamına ulaşılacağını söyledi.

Depozito Yönetim Sistemi

Murat Kurum, döngüsel ekonomi ve sıfır atık hareketinin bir diğer uygulaması olan ve bu yıl Kızılcahamam’da pilot çalışması başlatılan, yeniden kullanılabilen ambalajlar için geliştirilmiş Depozito Yönetim Sistemi’nin 81 il 972 ilçede yaygınlaştırılacağını bildirdi. Kurum, halkın sisteme destek vermesi durumunda İstanbul’un yıllık enerji tüketiminin yüzde 10’u kadar enerji tasarrufu, Türkiye’nin günlük petrol tüketiminin iki katı petrolden tasarrufu sağlanacağını kaydetti.

Atık Isı Projesi ile konut ısıtma giderleri yüzde 30 düşecek

Türkiye’deki tüm termik santrallerin atık ısı potansiyelinin hesaplandığını ve 4 milyon konutu ısıtabilecek atık ısının oluştuğunu söyleyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Termik santrallerdeki atık ısı potansiyelinin tamamını kullanarak yaklaşık 4 milyon konutun ve 16 milyon vatandaşımızın ısıtma giderlerini yüzde 30 daha aşağı çekeceğiz. 6 ay içerisinde, Isıtmada Yeşil Dönüşüm Strateji Belgemizi yayınlayacak, atık ısının yeniden kullanımına özel olarak planladığımız yatırımlarımızı milletimizle paylaşacağız. Bugün, Manisa Soma Termik Santrali, 5 kilometre uzaklıktaki 10 bin konutu bu yöntemle ısıtmaktadır.”

Korunan alan büyüklüğü ve şehir içi yeşil alanlar

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum, şehir içi yeşil alanlar ve korunan alan büyüklükleriyle ilgili alınan kararları da şu şekilde açıkladı:

“Afetlere karşı en etkin yöntem olmasının yanında hava kirliliğiyle mücadelede de çok önemli görevler üstlenen korunan alanlarımızı ve şehir içi yeşil alanlarımızı arttıracağız. 2018 yılında ülkemizin yüzölçümünün yüzde 9’u seviyesinde olan korunan alan büyüklüğümüzü yüzde 11,91’e ulaştırdık. Bu büyüklüğü kademeli olarak bu yılın sonuna kadar yüzde 13,8’e, 2023 yılında OECD ortalaması olan yüzde 17’ye yükselteceğiz.

Millet bahçeleriyle ortaya koyduğumuz 81 milyon metrekare yeşil alan hedefimizi Cumhuriyetimizin 100. yılında tamamlayacağız. Sağlıklı yaşamın olmazsa olmazı hâline gelen bisiklet kullanımını arttıracağız. 2023 yılına kadar ülkemizin her noktasına ulaşacak toplam 3 bin kilometre bisiklet yolu ve Türkiye bisiklet ağını tamamlayacağız.”

Yeni binalarda asgari enerji performansı C’den B’ye yükseltiliyor

Enerji tüketiminin yüzde 30’unun konutlarda kullanıldığını belirten Bakan Murat Kurum, yeni yapılan binalarda asgari enerji performansının da yükseltileceğini bildirdi. Bakan Kurum, “Enerji verimliliği normal binalara göre çok yüksek olan ve yenilenebilir enerji kullanan; şehircilik literatüründeki adıyla ‘Neredeyse Sıfır Enerjili Bina’ konseptine aşamalı olarak geçeceğiz. Bu amaçla; Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’nde yeni bir düzenlemeye gideceğiz. Buna göre 2023 yılından itibaren; yeni yapılacak olan 5 bin metrekareden büyük binalarda hâlen en az ‘C’ olması gereken asgari Enerji Performansı’nı ‘B’ye yükselteceğiz.” dedi.

Binalarda kullanılan sularda yüzde 25 tasarruf sağlanacak

Konutlarda kullanılan suyun daha tasarruflu tüketilmesi amacıyla sıhhi tesisat projelerinde lavabo musluk debilerini sınırlandıracaklarını da açıklayan Bakan Murat Kurum, “Böylece lavabolarda kullanılacak sudan yaklaşık yüzde 25 tasarruf elde edeceğiz.” diye konuştu.

2022’de 50 bin genç istihdam edilecek

2021 yılında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ve belediyelerin teknik şartnamelerinde yapılan değişiklikle genç istihdam seferberliğini başlattıklarını da anımsatan Bakan Kurum, “25 bin gencimiz bu proje kapsamında göreve başladı. 2022 yılı ise istihdam hedefimizi 2 katına çıkararak 50 bine yükseltmiş durumdayız. Yeşil Kalkınmanın lider ülkesi Türkiye hedefimiz doğrultusunda tüm sektörlerde yeni yüz binlerce istihdam sağlayacağız.” bilgisini verdi.

Anadolu Yakası’nın en büyük 2’nci yeşil alanı

Anadolu Yakası’nın en büyük 2’nci yeşil alanı olarak yaşları 15 ile 400 arasında değişen 40’ı aşkın türdeki ağaç ile 100’ü aşkın kuş türüne ev sahipliği yapan koru, Üsküdar Belediyesi’nin Bakım ve Rehabilitasyon Projesi ile İstanbulluların doğayla bütünleşebilecekleri yeni bir alan olarak hizmete sunulacak. Validebağ Korusu’nda araç girişine ve mangal yakılmasına izin verilmeyecek.

Validebağ Bakım ve Rehabilitasyon Projesi’nin tüm detaylarını düzenlenen basın toplantısında aktaran Üsküdar Belediye Başkanı Hilmi Türkmen, ‘’Validebağ Üsküdar ve İstanbulluların hizmet alacağı eşsiz bir koru olacak’’ dedi.

Rehabilite edilecek

“Doğaya saygılı ve korumacı bir belediye olarak yine Çevre ve Şehircilik Bakanlığımızla birlikte Türkiye’de örnekle gösterilen böyle güzel bir projeye daha imzamızı atacağız. Yaklaşık 200 yıl önce 3’üncü Selim tarafından annesi Mihrişah Valide Sultan adına yaptırılan, bugün bakımsızlıktan ve kontrolsüzlükten ekolojik dengesini yitirmek üzere olan Validebağ Korusu’nu adeta cennetten bir köşeye dönüştüreceğiz.

Korumuzda bakımsızlıktan kuruyan ağaçlara can vereceğiz. Açık atık sular, korudaki tüm canlıların yaşamını tehlikeye atıyor. Kontrolsüz köpeklerin saldırısı yüzünden her ay 150’den fazla yaralanma olayı yaşanıyor. Bu durumu kontrol altına alacağız. Üsküdar Belediyesi olarak 1999 yılında Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın girişimiyle sit alanı ilan edilen korumuzu, bu konumuna uygun şekilde kurtarmak için harekete geçiyoruz. ‘’

Validebağ Korusu’nda halen 7 bin kadar ağaç bulunduğunu hatırlatan Hilmi Türkmen. Koruya 7 bin adet daha yeni ağaç dikileceğini ve korudaki ağaç sayısının 14 bini bulacağını ifade etti. Koru içindeki mevcut yapılar dışında kesinlikle yeni bir yapıya izin verileyeceğini vurgulayan Türkmen, 1 metrekare dahi kapalı alan oluşturulmayacağının altını çizdi.

Araç girişi ve mangal olmayacak

“İstanbul’a taahhüt ediyoruz ki, doğal hayat aşkıyla Validebağ Korusu’nu cennetten bir köşeye dönüştüreceğiz. Projemizi İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinden uzmanlarla birlikte yapıyoruz. Tüm doğal güzellikleri koruma altına alarak İstanbullularımız için şehrin merkezinde doğayla iç içe bir alan haline dönüştüreceğiz. Bunu yaparken de projemizde 1 metreküp dahi beton kullanmayacağız. Doğal taş, ahşap ve toprak dışında hiçbir yapı malzemesi kullanmayacağız. Tek bir beton mikseri dahi koruya sokulmayacak. Proje tamamlandığında araç girişine ve mangal kayılmasına kesinlikle izin verilmeyecek.

Koru değerlendirilmiş olacak

Atıl haldeki Validebağ Korusu, hem burada yaşayan canlılar hem de yeşil alana hasret İstanbullular için çok büyük anlam ifade ediyor. Biz de buradaki doğal dokuyu koruyarak, insanların ve tüm canlıların doğanın güzelliklerini özgürce yaşayabilecekleri bir atmosfer yaratacağız. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi ile birlikte 7 bin fidanı korumuza kazandırarak daha da yeşil bir koru yaratacağız. Böylece Validebağ Korusu, hem korunup gelişecek hem de tüm İstanbulluların şehrin yoğun stres ve gürültüsünden kaçabilecekleri en yakın ve en doğal adresi olacak.”

Validebağ Bakım ve Rehabilitasyon Projesi’ne önümüzdeki hafta başlayacaklarını söyleyen Üsküdar Belediye Başkanı Hilmi Türkmen, “Bakım ve rehabilitasyon çalışmalarını bir yıl gibi kısa bir sürede tamamlayıp bitirmek istiyoruz. 2022’nin ilk aylarında inşallah projeyi bitirip herkesin kullanımına sunmuş oluruz. Proje tamamlandığında 60 temizlik 30 kadar da güvenlik görevlisi tahsis edilecek. Tüm Üsküdar ve İstanbullular cennet gibi bir koruda huzur içinde vakit geçirebilecekler; buranın keyfini yaşayabilecekler‘’ diye konuştu.

Peker, şöyle konuştu:

“Erdal Kayapınar, Çevre Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürü. Bu adamla ilgili bir FETÖ soruşturması varmış, o nasıl kapandı” diye sormuştu. Peker, Çevre Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürü Yavuz Erdal Kayapınar’ın, Süleyman Soylu’nun akrabası Sadık Soylu tarafından ihbar edildiği iddiasında bulunarak bir belge paylaştı.

Hakkında organize suç örgütü liderliğinden yakalama kararı bulunan Sedat Peker, 7. videosunda , “Erdal Kayapınar, Çevre Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürü. Bu adamla ilgili bir FETÖ soruşturması varmış, o nasıl kapandı” diye sormuştu.

Peker, şu ifadeleri kullanmıştı:

“Senin Ankara’da bir akraban var ya Sadık Soylu. Bir iş merkezi var, Next Level, Ankara’da. Bu devletin bir yeri. Şimdi buraya bakanlığın tüm yüksek bürokratları orada, bütün iş adamları burada. Murat Kurum bakan, o mu yönetiyor, Sadık Bey mi?

Bir de bir adam var Erdal Kayapınar, Çevre Bakanlığı’ndan genel müdür. Bu adamla ilgili FETÖ soruşturması nasıl kapandı, soruşturman kapandı, genel müdürsün. Sonra da FETÖ’cülerle ben yakınmışım. Halletiniz ya, şimdi kat kat imarlar çıkıyorsunuz, adam ya FETÖ’cüyse. Lan devleti yok ettiniz, artık insanlar FETÖ’ye inanmıyor. Sizin iletişimle ilgili uzmanlarınız kim, maaş vermeyin.

Devleti düşürdüğün duruma bak ya!

Sayın savcılar siz delil mi istiyorsunuz, kameralar var, devletin bakanlığa ait resmi binasında nasıl oturuyor müsteşar gibi, bakan gibi. Neden bütün iş adamlarıyla devletin tüm görevlileri orada, bir yazı yazacaksınız HTS kayıtları gelsin. Hangi bürokratlar bu adamın yanına geliyor, telefonunu arıyor. Ben iddia ediyorum Murat Kurum’u o o kadar aramıyor Çevre Şehircilik Bakanlığı’nda.”

“Sayın savcılar, başka delile ihtiyacınız var mı?”

Peker, Twitter hesabı üzerinden soruşturmanın belgesini paylaşarak, “Çevre Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürü Yavuz Erdal Kayapınar’ın Sadık Soylu tarafından kapattırılarak (kendisine köle hale gelmesini sağladığı) fetö soruşturma evrakı. “Sayın savcılar, başka delile ihtiyacınız var mı?”” ifadelerini kullandı.

Cumhuriyet

Meydana getirdiği hasar ve can kaybı açısından yüzde 61’lik bir oranla deprem afeti, Türkiye’de yaşanan afetler içerisinde 1. sırada yer almaktadır. Bundan sonra heyelanlar ve taşkınlar gelmektedir. Kandilli Rasathanesi verilerine göre, ülkemizde ortalama 18 ayda bir 6,0 ile 6,9 büyüklüğünde deprem meydana gelmektedir. Son 100 yılda Adana, Erzurum, Varto, Bingöl, Tokat, Erzincan, Van, Kütahya, Afyon Dinar, Elazığ ve İzmir depremlerini yaşadık. Hele hele 17 Ağustos’ta, yüzyılın depremini yaşadık. 18 bin canımızı kaybettik.

Zayiat Gayri Safi Milli Hasıla’nın yüzde 3’ü

Son 60 yıllık istatistiklere bakıldığında: doğal afetlerin ülkemizde neden olduğu doğrudan ve dolaylı ekonomik kayıpların, bugünkü Gayri Safi Milli Hasıla’nın yüzde 3’ü kadar olduğu görülmektedir. Kocaeli Depremi sonrasında, ekonomik kayıplara ilişkin milyar dolarlar mertebesinde maliyetler ortaya konulmuştur.

Zarar 10’a katlanıyor

TÜSİAD 17 milyar, DPT 15- 19 milyar. Dünya Bankası ise 12-17 milyar dolar bir ekonomik kayıp olduğunu ifade etmiştir. Bugün ise, literatüre geçtiği şekliyle, bu ekonomik kayıp 20 milyarın üzerindedir. Depremle mücadele terörle mücadele kadar önemli. Milletimizin canı bizim için her şeyden daha mukaddestir. İzmir’de yaşadığımız son deprem, Elazığ’da, Malatya’da yaşadığımız depremler, Kartal’da yaşadığımız acı olay, Kâğıthane’de çöken istinat duvarı, İstanbul’un değişik ilçelerinde yaşadığımız son olaylar kentsel dönüşümün önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Depremden önce harcamadığımız her 1 lira, depremden sonra 10 lira harcama olarak bize geri dönecek.

Depreme yönelik çalışmalar

1999 yılında yaşadığımız büyük Marmara depremi hepimiz için milat oldu. Çok önemli yasal düzenlemeleri süreçte hayata geçirdik. Kısaca ifade etmek gerekirse: 1999’dan sonra deprem yönetmeliği hazırlanmış, yapı denetim sistemi, zorunlu deprem sigortası gibi uygulamalar hayata geçirilmiştir.

Afet ve Acil Yönetim Durum Başkanlığı kurulmuştur. Belediyelerimiz ve TOKİ, konut üretimi çalışmalarına başladı. En son 2012 yılında yaşanılan Van Depremi sonrası 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girdi. 2012 yılında Cumhurbaşkanı Erdoğan seferberlik ilan ederek, “bedeli ne olursa olsun yapacağını” sözleriyle, kentsel dönüşümde yepyeni bir dönemi başlattı.

Mevcut durum

Türkiye’de 9.8 milyon bina ve 28.6 milyon konut var. Bunun da yaklaşık 6.7 milyonu riskli konutlar. Bunun da yaklaşık 1.5 milyonunun acil dönüşüme girmesi gerekiyor. Bunun yanı sıra; İstanbul’da yaklaşık 1.2 milyon bina ve 5.9 milyon konut bulunuyor. İstanbul’da riskli 1.5 milyon konut var. Bunlardan da 300 bini acil dönüşmesi gerekiyor. Mahallî idareler, ilgili kuruluşlar ve vatandaşlarımızın katılımıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı öncülüğünde yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarında 8 yıl geride kaldı.

Bu süreçte 6306 sayılı Kanun uyarınca 59 farklı ilde, 12.703 hektar büyüklüğünde 273 riskli alanda çalışmalara başlandı. Riskli alanlarda yer alan birimlere ilaveten ayrıca 81 ilde 715.790 adet konut ve iş yeri “riskli yapı” olarak değerlendirilip yenilendi. Riskli alan ve riskli yapılardaki 612 bin 121 birimin tahliye ve yıkım işlemleri tamamlandı. 71 ilde, yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere 49.605 hektarlık alan “rezerv yapı” olarak belirlendi.

5393 sayılı kanun uyarınca 33 ilde, 163 adet 17.340 hektar alan Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı (KDGPA) ve 5366 sayılı Kanun kapsamında Ankara ve Konya’da 3, İstanbul’da 2, Gaziantep, Antalya, Mersin, Nevşehir, Erzurum, Kayseri, Niğde, Afyonkarahisar’da 1’er adet olmak üzere yaklaşık 595 hektar büyüklüğünde 16 adet Yenileme Alanı ilan edildi.

Hedef ve ilkeler

2012 yılında Cumhurbaşkanının başlattığı kentsel dönüşüm seferberliğini; “Türkiye’nin Her Yerinde Kentsel Dönüşüm” hedefiyle daha ileri bir noktaya taşındı. 922 ilçede afetlere karşı risk taşıyan tüm binaları kentsel dönüşüm kapsamına alarak yenileniyor. 2012 yılından bu yana da 1.5 milyon konutun dönüşümü tamamlandı. Şu anda, sahada yatırım değeri 81 milyar lira olan 272 bin dönüşüm konutun inşası tüm hızıyla devam ediyor. Her yıl 300 bin konut olmak üzere acil dönüşmesi gereken 1.5 milyon konutun dönüşümünün 5 yıl içinde bitirilmesi hedefleniyor. 20 yıl içinde de toplam 6.7 milyon konutun dönüşümü tamamlanacak.

Temel ilke: Yerinde, gönüllü ve hızlı dönüşüm

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ilettiği bilgilere göre Türkiye’deki kentsel dönüşüm bilgilerinin diğer ana başlıkları şöyle

Kentsel dönüşüm çalışmaları

2012’den bu yana; 59 ilde, 600 bin bağımsız bölümün bulunduğu 273 adet riskli alanda çalışmalara başladık. 81 ilde 715 bin 790 konut ve iş yerini “riskli yapı” olarak değerlendirip yeniliyoruz. Riski alanlarda ve yapılarda yer alan 612.121 bin konut ve iş yerinin yıkım işlemlerini tamamladık. 71 ilde 496 milyon m2 alanı “rezerv yapı alanı” olarak belirledik. Kentsel dönüşüm kapsamında bugüne kadar 15,5 milyar lira kaynak kullandık.

İstanbul kentsel dönüşüm çalışmaları

2020 yılının hemen başında, depreme karşı “İstanbul’un Her Yerinde Kentsel Dönüşüm” sloganıyla tüm belediye başkalarımızla, büyük bir yıkım ve inşa seferberliğini başlattık. 2012’den bugüne kadar İstanbul’da 385 bin bağımsız birimi riskli yapı statüsünde yeniliyoruz.

İstanbul’da 68 riskli alanda 35 bin binada 117 bin konutun dönüşümü için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. İstanbul’da yeni yerleşim alanı olarak kullanılmaya elverişli 49 rezerv alanımız var. Temmuz 2020’de Zeytinburnu ve Kâğıthane’de, 2 projede 1.116 konut (Zeytinburnu 428 konut, Kâğıthane 688), 120 işyeri (Zeytinburnu 63, Kâğıthane 57) yeşil alanlar ve otoparklar yapım çalışmalarını başlattık. Yine Temmuz ayında; yaklaşık 8.300 binanın, 25 bine yakın bağımsız bölümün yer aldığı riskli alanda: Okmeydanı Kentsel Dönüşüm Projesi’nin ilk etap çalışmalarını; 771 konut ve 50 iş yerinin inşaatların sürecini başlattık. Güngören Tozkoparan’da riskli alanda 77 blok, 55’i ticari ünite olmak üzere toplam 1.620 bağımsız bölüm üreteceğiz. Ağustos ayında bu riskli alanın ilk etabını; 7 bloktan oluşan projeyle 141 konut ve 3 ticari birimin temellerini attık.

60 bin rezerv konut

Esenler’de rezerv yapı alanında 60 bin konut üretiyoruz. Burada dünyanın sıfırdan kurulan ilk akıllı şehir projesini hayata geçiriyoruz. Projemizin ilk bölümü olan Güney (Metris) Rezerv Yapı Alanımızda 10 bin rezen’ konut yapıyoruz. Birçok konutumuzun inşaatını tamamlama aşamasına geldik. Bu alanda inşa ettiğimiz toplam 2.030 konutun, 1.072’sini yılsonuna, 958’ini ise 2021 yılının ilk yarısında tamamlayacağız.

Geçtiğimiz Ekim ayında Esenler’de yeni 1.617 konutumuzun temelini attık. Temelini attığımız bu konutlarla birlikte; toplam 3.647 konut ve 78 ticari biriminin inşaatlarını başlatmış olduk.

Yine Gaziosmanpaşa Bağlarbaşı ve Sarıgöl’de 1.739 konut ve 32 dükkânımızın inşasını başlattık. Diğer yandan; Yıldıztabya’da 1. etapta 244 konut, 34 dükkân ve 141 araçlık açık otoparkın inşasında da son aşamaya geldik. Yine Yıldıztabya 2. etapta; 2.551 konut ile 11 dükkân daha inşa edeceğiz. Gaziosmanpaşa’da temelini attığımız ve inşaatı devam eden projelerimizle birlikte toplam 4.534 konut yapıyoruz.

Fikirtepe’ye yeniden başlanıyor

60 bin vatandaşımızı ilgilendiren Yeni Fikirtepe Projesi’nde tüm altyapılarıyla beraber 15 bin konutun inşa çalışmalarını yürütüyoruz. Fikirtepe’nin Master planını hazırladık. Bu plana uygun imar planımızı da hazırladık. Askı süreci tamamlandıktan sonra Mart ayı itibariyle etaplar halinde çalışmalarını başlatacağız.
Son olarak, İstanbul’da 50 bin ve 100 bin sosyal konut kampanyasıyla 21.562 sosyal konut üretiyoruz. İstanbul’a 102 milyon TL Kamulaştırma, İSİ milyon TL Riskli Alan Kira yardımı, 1 milyar 863 milyon TL Riskli Yapı Kira yardımı, 3 milyar 547 milyon TL Uygulama alanında yardım ve 7 milyon 558 bin TL Diğer alanlarda olmak üzere Toplam 5 milyar 702 milyon TL yardım yapılmıştır.

Kentsel dönüşümde 6 başlık

1. Deprem riski altındaki yapıların ve alanların dönüşümü,
2. Sel ve heyelan riski altındaki alanların dönüşümü,
3. Tarihi kent merkezleri ve meydanların dönüşümü,
4. Sanayi alanlarının taşınması ve dönüşümü,
5. Tarım köy projeleriyle kırsal dönüşüm,
6. Modern otopark alanlarının üretimi.

Sel ve heyelan dönüşümleri

Karadeniz Bölgemizdeki tüm illerde iklim değişikliği kaynaklı zararlarla alakalı tespit çalışmaları yaptık. Karadeniz Bölgesi İklim Değişikliği Eylem Planı (12 Temmuz 2019) kapsamında riskli alanlarda oturan vatandaşlarımız için 15 bin konutu TOKİ eliyle üretiyoruz.

Trabzon Araklı’da 118 konut ile Giresun Bulancak’ta 570 konutun yapımına başladık. Giresun Yeni Dereli Projesinde 612 konut, işyeri ve köy evlerimizi 1 yıl içerisinde Giresunlu kardeşlerimize teslim edeceğiz.

Tarihi kert merkezleri ve meydanların dönüşümü

Bakanlık olarak, “Tarihe vefa, geçmişe saygı” sloganıyla: bugün tam 44 ilimizde; 79 tarihi meydanımızı yeniden ihya ediyoruz. Meydanlarımızı tarihi hüviyetine kavuşturacak bu vizyon projeyle; yüzlerce tarihi ve kültürel aksımızı yeniden ihya ediyor, yine yüzlerce etapta yenilediğimiz işyerlerimizi esnafımıza kazandırıyoruz.

Ankara’ya ve Bursa’ya tarihi dönüşüm

Şu anda Ankara Hergelen Meydanı, Konya Mevlana Meydanı, Erzurum (Hacı Cuma Bölgesi), Afyonkarahisar (Mısri ve İmaret Camisi çevresi), Kayseri (Kaleiçi mevkii), Yozgat-Merkez Çapanoğlu Cami, Kastamonu-Merkez Nasrullah Cami çevresi, Niğde Merkez Kale etrafı, Muş Merkez, Bursa, Kütahya ve Sinop yenileme projelerimizi sürdürüyoruz.

Bursa’da geçmişi milattan önce 5. yüzyıla kadar uzanan; 430 bin metrekarelik Hanlar Bölgesinin bir bölümü UNESCO dünya tarihi miras listesinde. Hanlar Bölgesi; Tophane’den başlayarak; Ulu Cami’yi, Kozahan’ı, Pirinç Han’ı içine alarak Kayhan Çarşına kadar; 252 tarihi yapı yer aldığı bir bölge.

İşte ülkemizin en önemli kentsel yenileme projesini, bu Hanlar Bölgesinden başlatıyoruz, ilk etapta proje için; Büyükşehir Belediyemize 50 milyon lira tahsis ettik. 12.400 metrekarelik bu alanı kapsayan Çarşıbaşı Meydanında yer alan miadını doldurmuş 40 binayı vatandaşlarımızın gönül rızasıyla yıkıyoruz.

Şehir merkezine yük olan, trafik sıkışıklığına neden olan, tarihi yapıları gölgeleyen bu yapıları tamamen ortadan kaldırıyoruz.

İşe IŞKUR, Kızılay binası gibi riskli yapıların yıkımıyla başladık. Ardından hızlıca; Pirinç Han, Bakırcılar Çarşısı, Kapan Han, Eski İpek Hanını ihya edeceğiz. Ulu caminin çevresini daha da güzelleştirecek, 12.400 metrekarelik yeni bir meydanı Bursa’mıza kazandıracağız.

Sanayi alanlarının taşınması ve dönüşümü

Yıllar boyunca vatandaşlarımızı rahatsız eden, esnafımızın rahat bir şekilde çalışamadığı sanayi alanlarını çok daha modern ve geniş alanlara taşıyoruz. Otelleri, restoranları, eğitim, sosyal ve kültürel alanlarıyla son derece güzel sanayi siteleri inşa ediyoruz. Şu anda; Ankara’dan İstanbul’a, Konya, Adana, Trabzon ve Aksaray’dan Diyarbakır, Bolu, Bursa, Kayseri, Muğla ve Rize’ye kadar 12 ilimizde, 10 bin sanayi işyerimizi projelendirdik. 1.420 tanesini tamamladık, 3.422’sinin ise yapımına devam ediyoruz.

Ayrıca 3.375 işyerinin ihale çalışmalarına başladık. En son Konya’da TOKİ Başkanlığımız eliyle 2 milyon 80 bin m2’lik alanda Konya Yeni Sanayi Sitemizin temelini attık. Orada tam 2.690 sanayi dükkânımız, 134 ticari alan olacak. Konya Sanayi Sitemiz’de 5 binden fazla vatandaşımız istihdam edilecek. Ekonomimize büyük bir katkı sağlayacak.

Tarımköy projeleriyle kırsal dönüşüm

Kırsal yerleşim alanlarının konut ve altyapı ihtiyaçlarını gideriyoruz. Yaşam koşullarını iyileştiriyoruz. Kentten köye göçün yolunu da bu sayede açıyoruz. Bu amaçla TOKİ ile “Köy Konut Projeleri”ni geliştirmeye yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Bu kapsamda 81 il valiliğimize bir yazı gönderdik. Yazıda valiliklerimizden köy konutları için uygun yerleşim alanlarının belirlenmesini ve taleplerin toplanmasını istedik.

30 ilden geri dönüş aldık. 21’inden 548 köy /mahalle için başvuru yapıldı. 18 ilden arsa, yer bildirimi bilgisini aldık. Bu yerlerle ilgili çalışmalarımızı başlattık. Daha önce 45 ayrı projede 7.000 tarım köy konutunun yapımını tamamladık. Şu an az önce de bahsettiğim gibi, Elazığ’da 1.515, Malatya’da 654 tarım köy tipi konut ve ahır projesinin çalışmalarını yürütüyoruz. Türkiye’de bir ilk ve model olacak ahır projemizi Ağrı’dan başlattık. Ağrı’da yeni 350 ahır yapıyoruz. Yine Bingöl için de 200 konut ve ahır için proje çalışmalarımızı başlattık.

Modern otopark alanları üretimi

Modern otoparklar üretip trafik sıkışıklığını, şehirlerimizdeki araç yoğunluğunu azaltıyoruz. Türkiye’de bugün takriben 24 milyon araç var. Bunun yaklaşık 5 milyonu İstanbul’da. Yani ülkemizdeki 21 ilin toplam nüfusu, İstanbul’daki araç sayısına denk durumda. Bu gerçeklerden hareketle: kentsel dönüşümde yeni bir faz açtık.
Ülkemizin her yerinde; özellikle şehir merkezlerinde yaşanan trafik sorununu çözecek otopark projelerimizi farklı şehirlerimizde üretmeye başladık. İhtiyaç duyulan yerlere; son derece geniş yeraltı otoparkları, bölge otoparkları yapıyoruz.

Geçtiğimiz yıl Ümraniye’de ilk örneklerinden birinin temelini attık. Bugün zaten biz; acil dönüşüm kapsamında yıkıp yeniden yaptığımız binaların altına bölgenin ihtiyaçları ve talepler doğrultusunda 2-3 katlı otoparklar yapıyoruz. Daha büyük projelerde ise özellikle donatı alanlarının altına bağımsız, büyük otoparklar inşa ediyoruz. Böylece özellikle şehir merkezlerinde oluşan trafik yoğunluğunu azaltan adımları atmış oluyoruz.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi çalışmaları

Şırnak’ın merkezi

Şırnak ili Merkez ilçesinde meydana gelen terör olayları neticesinde 8.691 bağımsız birim ağır; 6.867 bağımsız birim de hafif hasar almıştır. 8.374 bağımsız birimin 4.320 hak sahibi ile uzlaşma sağlanmış ve 2019 Ağustos ayı itibariyle 189.490.095,00 TL kira yardımı yapılmıştır. Şırnak ili Merkez ilçesinde 6.030 adet bağımsız birim inşaat çalışmaları tamamlanmış olup, kent meydanında bulunan 95 işyeri için inşaat çalışmaları devam etmektedir.

111.76 Km uzunluğunda içme suyu şebekesi çalışması %90 oranında, 82,96 Km uzunluğunda kanalizasyon şebekesi çalışması ise %99 oranında tamamlanmıştır.

Cizre

Şırnak İli Cizre İlçesinde yaşanan terör olayları neticesinde 3117 bağımsız birim ağır hasar almış olup, 17.451 bağımsız birimde hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir. Şirnak ili Cizre ilçesinde inşa edilen olan 3257 adet bağımsız birimden 2762 adet bağımsız birimin kurası çekilmiş ve 2450 adet bağımsız birimin hak sahiplerine anahtar teslimleri yapılmıştır.

Cizre genelinde en son Temmuz 2019 itibariyle toplam 40.701.825,00 TL kira yardımı yapılmıştır. 214,98 km uzunluğundaki içme suyu şebekesi çalışması ve 42.90 km uzunluğundaki kanalizasyon şebekesi çalışması tamamlanmıştır.

Silopi

Yaşanan terör olayları neticesinde 890 bağımsız birim ağır hasar almış olup 6854 bağımsız birimde hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir. Silopi genelinde en son Mart 2019 itibariyle toplam 15.904.410.00 TL kira yardımı yapılmıştır. Silopi’de 840 adet konut 12 adet işyeri üretilmiş olup, bunlardan 692 konutun kurası çekilmiş hak sahiplerine dağıtımı yapılmıştır. Ayrıca İçişleri Bakanlığı ile imzalanan protokol kapsamında 128 adet konut lojman olarak kullanılmak üzere devredilmiştir.
108 km uzunluğunda içme suyu şebekesi ve 30 km uzunluğunda kanalizasyon şebekesi çalışmaları tamamlanmıştır.

İdil

İdil’de meydana gelen terör olayları neticesinde 788 bağımsız birim ağır; 4.105 bağımsız birim de hafif hasar almıştır. 716 hak sahibi ile uzlaşma sağlanmış ve 654 bağımsız birim için Mart 2019 itibarıyla 12.708.835,00 TL kira yardımı yapılmıştır. İdil’de inşa edilen 512 adet bağımsız birimin 503’ü hak sahiplerine teslim edilmiştir. 108 km uzunluğundaki içme suyu şebekesi ve 20 km uzunluğundaki kanalizasyon şebekesi çalışmaları tamamlanmıştır.

Nusaybin

Nusaybin’de çıkan terör olaylarında, 6.503 bağımsız birim ağır hasar almış olup 3.100 bağımsız birim hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir. 8.374 bağımsız birimin 4.320 hak sahibi ile uzlaşma sağlanmış ve Kasım 2020 tarihi itibariyle 140.049.531,91 TL kira yardımı yapılmıştır

Söz konusu riskli alan içerisinde iki proje alanı ve toplam 12 Etapta üretilen 5051 adet konut ve 498 adet iş yerinin noter huzurunda kura çekimi gerçekleşmiştir. Toplamda 4617 adet konut ve 466 adet iş yerinin anahtarları hak sahiplerine teslim edilmiştir (%92). Anahtar dağıtım işlemleri devam etmektedir. Teslimi yapılmayan 434 adet boş konut ve 40 adet işyeri kalmıştır.

Etap dışı talep toplama tamamlanmış olup, proje alanı dışından 467 adet hak sahibinin talebi alındı, 257 hak sahibi konut istemektedir.

248 km içme suyu şebekesi ile 74 km uzunluğunda kanalizasyon şebekesi tamamlanmıştır (%100). 74 km uzunluğundaki kanalizasyon şebekesi de tamamen (%100) bitirilmiştir.

Yüksekova

Yüksekova’da yaşanan terör olayları neticesinde 3316 bağımsız birim ağır hasar almış olup 10330 bağımsız birimde hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir. 2318 bağımsız birim için sözleşme imzalanarak % 72 oranında anlaşma sağlanmıştır. Hakkâri İli Yüksekova İlçesinde 3102 adet konut ve 137 adet işyeri üretilmektedir.

1. bölgede bulunan 1256 adet konut ve 20 adet işyeri tamamlandı. Kura çekimleri yapılmış olup anahtar teslimleri yapılmıştır.

2. Bölgede bulunan 598 adet konut ve 3. Bölgede bulunan 301 adet konut için 22.08.2020 tarihinde kura çekimleri yapılmıştır. 4. Bölgede bulunan 471 adet konut ve 20 adet işyerinin yapım çalışmaları %95 seviyesindedir.

5. Bölgede 476 adet konut ve 53 dükkânın yapımına başlanmıştır, yapım çalışmaları %90 seviyesindedir. (5.Bölgede bulunan 230 konut ve 8 adet işyeri, 19.04.2019 tarihli ve 94642 sayılı Makam Olur’u ile Jandarma Genel Komutanlığına devredilmiştir.)

Diğer bölgelerdeki konul ve işyerlerinin kura çekimleri yaşanılan su tesisatları problemi sebebi ile 2021 Mayıs ayında yapılması planlanmaktadır.

231.19 Km uzunluğunda içme suyu şebekesi %95 oranında ve 240 Km uzunluğunda kanalizasyon şebekesi çalışmaları %99 oranında, 9.5 Km uzunluğunda yağmursuyu şebekesi %99 oranında, 28 Km uzunluğunda yol inşaatı ise %80 oranında tamamlanmıştır.

Diyarbakır Sur

Yaşanan terör olayları neticesinde 3695 bağımsız birim ağır ve hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir. 7631 hak sahibi ile görüşme yapılmış ve 6379 hak sahibi ile uzlaşma sağlanmış, 1435 kişi uzlaşma sağlanamamıştır.

En son 2020 Aralık ayı itibarıyla 7.328.365,72 TL kira yardımı ve 209.970.699.69 TL kamulaştırma bedeli ödenmiştir.

1200 civarında Geleneksel Diyarbakır (Taş) evinden 650 adedinin yapımı ile geriye kalan konutlara ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Suriçi’ndeki altyapı işi kapsamında

12.623 m kanalizasyon hattı, 11.989 m içme suyu hattı, 9.041 m yağmur suyu iletim ve şebeke hattı yatırımı toplam 15.597.904,00 TL bedel ile tamamlanmıştır.
Diyarbakır Çölgüzeli ve Üçkuyu Mevkiinde üretilen TOKİ konutlarından satışa sunulan 2322 adedin 2078 tanesi (%89) satılmıştır. Ayrıca Suriçi Bölgesindeki hak sahiplerine ise 1952 adet konul verilmiştir.

Önemli mevzuat düzenlemeleri

Yarım kalan veya başlanmayan hiçbir kentsel dönüşüm projesinin olmaması ve sürecin durmaması adına tek taraflı fesih dönemini başlattık. Müteahhitlik sektörünün disipline edilmesini sağladık. Belediyelere ilerleme raporu hazırlama zorunluluğu getirdik. Yine kentsel dönüşümde müteahhidin borcundan dolayı vatandaşlarımız mağdur oluyordu.

Artık müteahhidin üçüncü kişilere olan borcundan dolayı vatandaşlarımızın taşınmaz mülklerine haciz ve tedbir uygulanmamasını sağladık. Ayrıca Kartal’da ve Kâğıthane’de gördüğümüz üzere çok acil hareket edilmesi gereken yerlerde yani kendiliğinden çöken veya zemininin kayması, heyelan gibi olaylar neticesinde ağır hasar gören, riski bulunan yapıların bulunduğu alanlarda dönüşüm uygulamalarını Bakanlığımızın resen yapmasının önünü açtık.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların ilave inşaat alanı ihdas edilmemesi şartıyla Kat Mülkiyeti Kanununa göre binaların güçlendirilmesinin önünü açtık.

Son olarak; kentsel dönüşüm çalışmalarını hızlandıran ve vatandaşlarımıza mali kolaylık getiren bir düzenlemeyi daha hayata geçirdik. Bu düzenlemeyle: konutlarını riskli yapı statüsünde dönüştüren vatandaşlarımız için, mevcut yapılarının 1,5 katına kadar yapacakları inşaat taahhüt işlerinde KDV oranını yüzde 18’den yüzde 1’e indirdik.

Ayrıca yapılarını kentsel dönüşüm kapsamında yenileyen vatandaşlarımız için kredi miktarlarını arttırdık. Buna göre; Binasını dönüştürecek hak sahibi vatandaşlarımızın bankalardan kullanacağı krediyi 125 bin TL’den 200 bin TL ye, toplam kredi tutarını 625 bin TL’den 1 milyon TL’ye yükselttik. Bina güçlendirme kredisini de 50 bin TL’den 80 bin TL’ye çıkardık. Yapılarını kentsel dönüşüm kapsamında yenileyen vatandaşlarımız için KDV indirimi ve kredi miktarlarını arttırarak deprem dönüşüm sürecini daha da hızlandırdık.

Destekler

Bugüne kadar verilen faiz desteği toplam 150.465.149,73 TL’dir. Riskli yapılarda bulunan hak sahiplerine 3.738.885.409.17 TL, riskli alanda bulunan hak sahiplerine 831.844.771,47 TL olmak üzere toplamda 4.570.730.180.64 TL tutarındaki kira yardımı, anılan Kanun kapsamında Dönüşüm Projeleri Özel Hesabından karşılanmıştır.
Türkiye genelinde 13 ilde Kentsel Dönüşüm kapsamında 1.183.917.375.92 TL tutarında kamulaştırma yapılmıştır.

Türkiye genelinde Kentsel Dönüşüm Uygulama Projeleri kapsamında İlbank, TOKİ ve İdarelere toplamda 9.627.860.316,75 TL aktarılmıştır. Kentsel Dönüşüm kapsamında 747.918.415,34 TL hizmet alımı yapılmıştır. Söz konusu kentsel dönüşüm çalışmaları dâhilinde toplam 1 milyon 500 bin adet bağımsız birimde ikamet eden neredeyse 6 milyon vatandaşın can güvenliğini teminat altına alacak dönüşüm faaliyetlerine başlanmıştır ve bu uygulamaların hayata geçirilmesi için yaklaşık olarak 15.5 milyar TL bedel. Bakanlığımız tarafından karşılanmıştır.

Para

Sepetçi-Sekbanlı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı’nda (KDGPA) alana ait tüm ölçekli planlama çalışmaları tamamlandı. Kasım 2020 Büyükşehir Meclisi’nde görüşülerek kesinleştirilen plan kapsamında TOKİ tarafından ilk etapta yapılacak yaklaşık 1280 konut için alanlar belirlendi. Çevre Şehircilik Bakanlığı, Büyükşehir ve TOKİ’nin sorumlu olduğu proje kapsamında 2021 yılının ilk yarısında inşaat çalışmalarının başlaması planlanıyor.

Dilovası-Tavşancıl Rezerv Yapı Alanı Projesi

Kamulaştırma yetkisi verilen alanda 1500 konut yapımı için plan ve proje çalışmaları TOKİ tarafından yürütülürken çalışmalar devam ediyor. Çevre Şehircilik Bakanlığı, Büyükşehir, TOKİ ve Dilovası Belediyesi’nin sorumlu olduğu proje kapsamında 2021 ilk yarısında konut yapımına başlanması hedefleniyor.

Derince ve Körfez’e 1302 Konut

Derince-Körfez Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı’nda (KDGPA) toplam 1302 adet konut ve 20 adet ticari birim ünitesi yapılacak. 2021 yılının ilk yarısında konut yapımına başlanması hedeflenen proje kapsamında Çevre Şehircilik Bakanlığı, Büyükşehir, TOKİ, Körfez ve Derince Belediyeleri yoğun mesai harcayarak projenin bir an önce başlaması için çalışıyor. 52.000 metrekarelik Hazine mülkiyetinde bulunan bir parselin TOKİ’ye devri sağlandı.

Körfez Kabakoz Mahallesi Dönüşüm Projesi

Çevre Şehircilik Bakanlığı, Büyükşehir, TOKİ, Körfez Belediyelerinin sorumlu olduğu Körfez Kabakoz Mahallesi Dönüşüm projesi Derince-Körfez KDGPA’da yapılacak toplam 1302 adet konut ve 20 adet ticari birim ünitesi alanının dönüşümü için kullanılacak.

Körfez Samsunlular Mahallesi Dönüşüm Projesi

Yine Çevre Şehircilik Bakanlığı, Büyükşehir, TOKİ, Körfez Belediyelerinin sorumlu olduğu Körfez Samsunlular Mahallesi Dönüşüm projesi de Derince Körfez KDGPA’da yapılacak toplam 1302 adet konut ve 20 adet ticari birim ünitesi alanının dönüşümü için kullanılacak.

Derince Deniz Mahallesi Dönüşüm Projesi

Üst ölçekli imar planları onaylanan proje kapsamında uygulama imar planı Aralık ayı Büyükşehir Meclisi’nde gündeme alınırken 2021 Ocak ayı Meclisi’nde onaylanması hedefleniyor. Derince-Körfez KDGPA sınırı içerisinde üretilecek konutların bir kısmı buradaki dönüşümde kullanılacak.

Körfez İlimtepe Projesi

İmar planları onaylanan İlimtepe bölgesine Çevre Şehircilik Bakanlığı, Büyükşehir, TOKİ, Körfez Belediyesinin ortaklığıyla toplam 1500 adet konut üretimi yapılacak.

Gebze Kirazpınar Bölgesi

Gebze’de gecekondu önleme bölgesi statüsünde olan Kirazpınar mevkiinde ise 300 adet sosyal konut üretilecek.

Fehime Kartal – İHA

Tozkoparan Dönüşüm Projesi 1.5 yılda tamamlanacak

Türkiye’de 1.5 milyon, İstanbul’da 300 bin konutu acil dönüştürmek için gaza basan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tozkoparan’da 1500 bağımsız bölümü yenilemek için harekete geçti. Emlak Konut GYO tarafından hayata geçirilecek ‘Tozkoparan Dönüşüm Projesi’nin 2 ay içinde temeli atılıp, 1.5 yıl içinde teslim edilmesi planlanıyor.
Proje kapsamında 62’si dükkan, 1438 konut dönüşerek hak sahiplerine teslim edilecek. Toplam maliyeti 700 milyon lira olan konutlar için bakanlık yüzde 40 destek sağlayacak. Ayrıca hak sahiplerine 5 aylık peşin olarak 7.500 lira kira yardımı, 3 bin lira da taşınma yardımı yapılacak.

Büyük risk vardı

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Güngören’de projeyle ilgili düzenlenen toplantıda yaptığı konuşmada, Tozkoparan Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi’nin örnek bir proje olacağını söyledi. Tozkoparan kaybedecek bir dakika bile olmadığına dikkati çeken Bakan Kurum, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi’nin bu bölgeye dair raporunu bakanlığa sunduğunu, akademisyenlerin riskli alandaki 84 binayı tek tek incelediğini belirtti. Bakan Kurum, binaların kolonlarında düşey çatlaklar bulunduğunu, beton malzemenin elle ufalanacak halde olduğuna dikkati çekti.

Mağduriyet yok

1.137 sağlıksız konut bulunduğunu ve bunların 84’ünün hak sahiplerinin, 218’inin de tek katlı gecekondulardan oluştuğunu söyledi. Bakan Kurum, “Emlak Konut Genel Müdürlüğümüz tarafından hazırlanan projemizle 62’si dükkan, 1438’i konut olmak üzere 1500 bağımsız bölüm yapacağız. Bu alan, konumu itibarıyla önemli ulaşım ve ticaret akslarının kesişim noktasında bulunuyor. Çevredeki mevcut yapılaşmayla uyumlu, yatay mimari anlayışıyla projelerimizi hazırladık. Projenin başından sonuna kadar sizleri hiçbir şekilde mağdur etmeyeceğiz. Devlet olarak biz taşın altına elimizi koyuyoruz” diye konuştu.

‘Proje bitince evlerin fiyatı 1 milyona çıkacak’

Başkan Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla konutların her biri için yüzde 40’a varan destek vereceklerinin altını çizen Bakan Kurum “125 ila 135 metrekare olacak 3+1 daireler için 220 bin, 95 ila 110 metrekare olacak 2+1 daireler için de ortalama 180 bin lira ödenecek. Bu ödemeler de 15 yıla varan vadelerle kiradan bile az taksitlerle yapılacak. Ödemelere proje teslim edildiğinde başlanacak. Proje bitince yaptığımız daireler 1 milyon liranın üzerinde bir fiyata sahip olacak” ifadelerini kullandı. Bakan Kurum, hak sahibi vatandaşlara ilk etapta 5 aylık peşin olarak 7 bin 500 lira kira yardımı, kiracılara da 3 bin lira taşınma yapılacağını söyledi.

İstanbul’a 1 yılda 15 bin konut

Bakan Kurum, İstanbul’da yapılan kentsel dönüşüm çalışmaları hakkında da bilgi verdi. Türkiye’de 1.5 milyon, İstanbul’da 300 bin konutu dönüştürdüklerini söyleyen Bakan Kurum, şöyle devam etti:

“Bugün İstanbul’un hangi mahallesine giderseniz gidin, bakanlığımızın kentsel dönüşüm çalışmalarını mutlaka görürsünüz. İstanbul’da 64 riskli alanda 36 bin binada 117 bin bağımsız bölümden oluşan kentsel dönüşüm projemizi yürütüyoruz. İstanbul’da yeni yerleşim alanı olarak kullanılacak 39 rezerv alanımızda çalışmalarımız devam ediyor.

Birçok ilçede dönüşüm var

Bugün Gaziosmanpaşa, Kartal, Kadıköy, Üsküdar, Kağıthane, Ataşehir, Maltepe, Bağcılar, Güngören, Zeytinburnu, Eyüpsultan, Başakşehir, Beyoğlu Sütlüce, Okmeydanı Hacıhüsrev, Esenler ve Fikirtepe’de yeni konutlar ve iş yerleri yapıyoruz. Sadece son 1 yılda İstanbul’umuzda 15 bin konutun temellerini attık. 10 binlerce konutumuzun projelerini hazırladık.”

Şenay Büyükköşdere-Akşam

Tarım arazileri ekonomiye kazandırılacak

Yayınlanan tebliğe göre, tarım arazisinin olduğu yerde çiftçilerden yeterli talep gelmezse ve arazi boşta kalırsa normal vatandaşlar ve tüzel kişiler de çiftçilik yapabilmek için tarım arazisi kiralama hakkına sahip olacak. Topraksız veya yeterli toprağı olmayan çiftçiler ilk yıl için tarım arazisinin rayiç bedelinin %1,5’u olarak belirlenen kira bedelini ödeyerek hazineye ait maksimum 60 (altmış) dönüme kadar araziyi kiralayabilecek.

400 milyon metrekare!

Uparazzi Genel Müdürü Serkan Şenyer, konuyla ilgili olarak 2019 yılında yaklaşık 40.000 vatandaşa hazineye ait 400 milyon metrekareden fazla arazi kiralandığını söyleyerek en çok arazi kiralanan illerin sırasıyla; 46,7 milyon metrekare ile Konya, 18 milyon metrekare ile Çorum, 6,4 milyon metrekare ile Kırklareli, 4,8 milyon metrekare ile Muğla ve 2,4 milyon metrekare ile Kütahya illerinden yapıldığını ekledi. 2005 yılından bu yana Türkiye’de çiftçilikle uğraşan kişi sayısındaki düzenli artış ve 2015’ten itibaren tarıma ayrılan alanlarda gözlenen yaklaşık %20 oranındaki büyümeyse; arsa ve arazi yatırımlarının her geçen gün daha yoğun talep gördüğünü destekliyor.

Doğru hareket edilmeli

Tarım alanlarının kullanımı ve sektörün gelişimi için devletin sağladığı teşvikler ve oluşturduğu düzenlemeler, arsa-arazi almak, satmak ya da kiralamak isteyenler için bu işin teknik ve finansal parametrelerine hâkim gayrimenkul markalarına ilginin artmasına neden oluyor. Özellikle arsa ve arazi yatırımları alanında uzmanlığa sahip uparazzi, kurulduğu günden bu yana Türkiye’de bu konuda rehberliğe ihtiyaç duyan vatandaşlara doğru ve güvenilir yatırım adımları atmalarında destek ve danışmanlık sağlıyor.

Yayınlanan yönetmeliğin tam metni şöyle:

İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİNE DAİR DEĞER ARTIŞ PAYI HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; uygulama imar planı değişikliği sonucu taşınmazda meydana gelecek değer artışının değer artış payı olarak kamuya kazandırılmasında; bu payın kapsamı, tespiti, kesinleşmesi, ödenmesi ve dağıtımına ilişkin iş ve işlemler ile diğer iş ve işlemlere yönelik usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, taşınmaz maliklerinin tamamının talebi üzerine ilgili idarelerce yapılan plan değişikliği sonucunda meydana gelecek değer artışının kamuya kazandırılması işlemleri, plan değişikliğine ilişkin başvuru esasları, kıymet takdir komisyonunun teşekkülü, çalışma şekli ve karar alması, yetkili kuruluşlarca hazırlanan rapor esas alınarak kıymet takdir komisyonunca hazırlanacak raporu, payın kesinleşmesi, ödenmesi ile bu paya ilişkin diğer iş ve işlemlere yönelik usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 44 üncü maddesi, Ek 8 inci maddesi ve 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

b) Değer artış payı: Uygulama imar planı olan yerlerde, taşınmazın meri plan koşullarındaki değer tespiti ile plan değişikliği sonrası değer tespiti arasındaki farkı,

c) Değerleme raporu: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilmiş lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşu tarafından, değer artış payının tespiti için kullanılmak üzere hazırlanan taşınmaz değerini gösterir raporu,

ç) Değerleme raporu bedeli: Plan değişikliği teklifi sunan taşınmazın malikleri tarafından ödenecek olan, 6362 sayılı Kanuna göre yetkilendirilmiş en az iki lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşuna, taşınmaz değerinin değer artış payının belirlenmesi için hazırlattırılacak değerleme raporlarının Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayımlanan Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen bedeli,

d) İdare: Büyükşehir sınırları içinde, büyükşehir belediyeleri ve ilçe belediyeleri, büyükşehir belediyesi dışındaki belediyelerde, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde belediyeler, bu sınırlar dışında il özel idareleri ve ilgili mevzuatı uyarınca plan yapma ve onaylama yetkisine sahip diğer kurum ve kuruluşları,

e) Kıymet takdir komisyonu: İdare bünyesinde ilgili lisans ve lisansüstü programlardan mezun olan, en az beş olmak üzere tek sayıda belirlenecek kişiden oluşturulan ve değer artış payını belirlemek üzere piyasa araştırması yapmakla, meri plan ve plan değişikliği açıklama raporu ve değerleme raporunu incelemek, değerlendirmek ve nihai değer artış payını tespit etmekle görevli komisyonu,

f) Piyasa (pazar) değeri: Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayımlanan Uluslararası Değerleme Standartlarına göre tespit edilmesi gereken piyasa değeri olup, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11 inci maddesine göre taşınmazların değerlemesi için kullanılan değer tespit yöntemlerinden herhangi biri ya da birkaçı kullanılarak tespit edilmiş olan plan değişikliği öncesi ve sonrası taşınmazın piyasa değerini,

g) Plan: Uygulama imar planını,

ğ) Yetkili kuruluş: Sermaye Piyasası Kurulunun yayımlamış olduğu listedeki taşınmaz değerleme hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş değerleme kuruluşunu ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Plan Değişikliği ve Değer Artış Payının Konusu

Değer artış payına konu olacak plan değişiklikleri

MADDE 5 – (1) Değer artışına konu olan plan değişiklikleri; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak şekilde ve teknik gerekçeleri sağlamak şartıyla yerleşmenin özelliğine uygun olarak;

a) En az bin metrekare ve üzeri yüzölçümüne sahip olan imar adalarında; ada bazında nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini, bina yüksekliğini arttıran veya fonksiyon değişikliği getiren plan değişikliklerinde ihtiyaç duyulan kültürel tesis, sosyal ve teknik altyapı kullanımları; adanın merkezine en fazla 500 metre yarıçaplı alanda karşılanmak,

b) Parsel bazında fonksiyon değişikliği suretiyle yapılır.

Değer artış payının konusu

MADDE 6 – (1) Taşınmaz maliklerinin tamamının talebi üzerine 5 inci maddede belirtilen şekilde gerçekleştirilecek plan değişiklikleri sonucunda değerinde artış olan taşınmazın artan değerinin tamamı değer artış payına konu edilir.

(2) Mahkemece imar planı iptal edilerek plansız kalan taşınmazlarda, idareye sunulan yeni plan teklifleri ile iptal edilen plan koşulları arasındaki değer farkı değer artış payına konu edilir. Bu durumda 5 inci maddedeki koşulları sağlamak esastır.

Değer artış payına konu olmayan alanlar ve işlemler

MADDE 7 – (1) 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki;

a) Riskli alanlardan,

b) Rezerv yapı alanlarından,

c) İçerisindeki yapıların riskli yapı olarak tespit edildiği parsellerde, riskli yapının mer-i imar planı ve plan notları ile verilmiş emsale esas inşaat alanının bir buçuk katına kadar artan kısmına ilişkin plan değişikliklerinden,

(2) Kamu yatırımları ile kamu mülkiyetindeki alanlardan,

(3) Mazbut ve mülhak vakıflara ait alanlardan,

(4) İmar planlarında yençok: Serbest olarak belirlenmiş yüksekliklerin 3194 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen usullere göre yapılacak imar planı değişikliklerinden,

(5) Yapı ve nüfus yoğunluğunu artırmamak, düzenleme ortaklık payı olarak ayrılan alanlardan azalmaya neden olmamak kaydı ile ada veya parsel bazında yol düzenlemelerine, cephe hattı düzeltmelerine, imar hattı düzenlemesine konu plan değişikliklerinden,

değer artış payı alınmaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Değerleme Raporu ve Kıymet Takdir Komisyonu

Değerleme raporları

MADDE 8 – (1) İmar planı değişikliği talep edilen taşınmazın mevcut durum değeri ile imar planı değişikliği sonrası durum değerlerinin analizi, idare tarafından en az iki yetkili gayrimenkul değerleme kuruluşuna yaptırılır. Yetkili kuruluşlar tarafından iki farklı durum değeri arasındaki fark, değer artış payı olarak raporlanır. Yetkili kuruluşlarda değerleme raporunu en az ikisi sorumlu değerleme uzmanı olmak üzere üç kişinin imzalaması zorunludur.

(2) İmar planı değişikliği ile taşınmazda meydana gelecek değer artış payının kıymet takdir komisyonunca tespitinde kullanılmak üzere, yetkili kuruluşlar tarafından düzenlenecek değerleme raporları 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen bedel tespit esasları ayrı ayrı veya birlikte karma değerleme yöntemleri kullanılarak, mer-i plan ve plan değişikliği tekliflerindeki taşınmazın piyasa değerlerinin belirlenmesi şeklinde hazırlanır. Değerleme çalışmaları neticesinde Ek-1’de yer alan formata uygun olarak hazırlanan değerleme raporları idareye sunulur.

(3) Değer artış payına ilişkin yapılan taşınmaz değerlemesinde taşınmaz üzerindeki mevcut yapı, tesis, eklentiler ve diğer muhdesatın bedeli dikkate alınmaz.

Kıymet takdir komisyonunun teşekkülü ve çalışma esasları

MADDE 9 – (1) Kıymet takdir komisyonu; ilgili idarenin bünyesinde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesi veya 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesi kapsamında görev yapmak koşuluyla; şehir plancısı, harita (geomatik mühendisi/jeodezi ve fotogrametri mühendisi) mühendisi, mimar, inşaat mühendisi ile arazi yönetimi, kentsel dönüşüm, taşınmaz mal/gayrimenkul geliştirme ve yönetimi ile değerleme konularında lisans/yüksek lisans veya doktora yapmış ya da 6362 sayılı Kanuna göre yetkilendirilen lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanlarından olmak üzere en az beş asıl ve 3 yedek üyeden oluşur. Belirtilen kapsamda yeterli personeli olmayan idareler, kıymet takdir komisyonunu lisans mezunu olan kişilerden oluşturur; bu durumdaki idareler, komisyonun en az iki üyesinin diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bünyesinde bulunan yukarıda belirtilen nitelikleri haiz personelden temin edebilirler.

(2) Kıymet takdir komisyonları iki yıl süre ile görev yapmak üzere üst yöneticinin onayı ile komisyon başkanı da belirtilecek şekilde oluşturulur. Yıl içinde idarenin gerekli görmesi halinde yeni komisyon ya da komisyonlar kurulabilir.

(3) Komisyon, toplantılarını komisyon başkanının belirlediği yerde yapar. Komisyon toplantıları, ihtiyaç halinde görüntülü kayıt alınması koşuluyla uzaktan katılım yoluyla da gerçekleştirilebilir. Komisyon, değerleme raporunu hazırlayan yetkili kuruluşun uzmanlarından sunum yapılmasını talep edebilir ve teslim edilen değerleme raporu üzerinde belirsiz olan hususların olması halinde konu ile ilgili uzman kurumlardan ek görüş ve rapor alınması yoluna gidebilir.

(4) İmar planı değişikliğinin neden olabileceği taşınmaz değer artış payının tespiti, kıymet takdir komisyonu tarafından, en az iki yetkili kuruluş tarafından hazırlanan değerleme raporlarında belirtilen değerlerin aritmetik ortalama değerinden az olmamak üzere yapılır.

(5) Yetkili kuruluşlardan alınan değerleme raporları; hem mevcut durum değeri, hem de plan değişikliği sonrası durum değeri yönlerinden komisyon tarafından kapsamlı olarak incelenir. Yetkili kuruluşlara idare tarafından hazırlatılan iki değerleme raporun ortalama değer artış payı arasındaki farkın %20’den fazla olması, kıymet takdiri komisyonunca yerinde yapılan inceleme neticesinde değerleme raporlarında belirlenen değer artış payının gerçeği yansıtmadığının değerlendirilmesi halinde, yetkili kuruluşlardan ek rapor ya da yeniden rapor düzenlenmesi talep edilir. Yetkili kuruluşlar tarafından taşınmazın değerinin doğru olduğunun gerekçeleri ile birlikte rapor edilmesi ve değer değişikliği yapılmaması halinde, komisyon üçüncü bir yetkili kuruluştan değerleme raporu alabileceği gibi, değer farklılıklarının incelenmesi için üniversitelerden veya uzman kuruluşlardan rapor talep edebilir. Bu şekilde alınan üçüncü raporda önceki raporları veren yetkili kuruluş ya da kuruluşların hatalı işlem yaptıkları anlaşılması halinde, bu durum idare tarafından Sermaye Piyasası Kuruluna bildirilir.

(6) Komisyon toplantıları üyelerin tamamının katılımı ile yapılır. Kararlar üyelerin salt çoğunluğu ile alınır.

(7) Komisyon kararları detaylı ve denetime elverişli bir surette kaleme alınır. Karara muhalif olan üyeler karara muhalefet şerhini gerekçesi ile belirtirler.

(8) Başka kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilecek olan üyelerin 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında yol ve konaklama giderleri talep eden idare tarafından ödenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Başvuru, Değer Artış Payının Tespiti, Kesinleşmesi, Ödenmesi ve

İdareler Arası Dağılım İşlemleri

Başvuru

MADDE 10 – (1) İmar planı değişikliği teklifi, plan değişikliğine konu alan sınırları içinde yer alan taşınmaz sahiplerinin tamamının veya vekillerinin noter onaylı vekâlet bilgilerini içeren bir dilekçeyle idareye verilerek başvuru yapılır.

Değer artış payının tespiti

MADDE 11 – (1) Kıymet takdir komisyonunca en az iki yetkili kuruluş tarafından belirlenen değer artış payı değerlerin aritmetik ortalama değerinden az olmamak üzere değer artış payı belirlenir.

(2) İmar planı değişikliği tekliflerinin idarelerce onaylanmasına müteakip askıya çıkarılmadan önce, plan değişikliği teklifini onaylayan idarece değer artış payı ile ilgili iş ve işlemlerin başlatılması, resmi yazı ile ilgili birime bildirilir.

(3) Büyükşehir belediyesi olan yerlerde, plan değişikliği teklifinin ilçe belediyesine yapılması halinde, büyükşehir belediyesince onaylanmasından sonra, ilçe belediye başkanlığına iletilerek askıya çıkarılmasından önce, ilçe belediyesince değer artış payı ile ilgili iş ve işlemlerin başlatılması, resmi yazı ile ilgili birime bildirilir.

(4) Uygulama imar planının onaylanmasına müteakip değerleme raporu hazırlama bedeli, taşınmaz maliklerince planı onaylayan idare tarafından bildirilen hesap numarasına 15 gün içerisinde yatırılır. Değerleme raporu hazırlama bedeli, ilgililerce ödenmeden onaylanan planlar askıya çıkartılmaz. İki yetkili kuruluşa idare tarafından değerleme raporu 30 gün içerisinde hazırlattırılır.

(5) İdare tarafından iki yetkili kuruluştan alınan değerleme raporu kıymet takdir komisyonuna iletilir ve komisyonca değer artış payı belirleme çalışmalarına başlanır. Komisyon tarafından imar planı değişikliğine konu alanda ve etrafında yapılan inceleme neticesinde, iki yetkili kuruluştan alınan değerleme raporları altlık olarak kullanılır. Plan değişikliğinin neden olabileceği değer artış payı, gerekçelerinin de açıklandığı bir rapor ile en geç 15 gün içerisinde belirlenir. 9 uncu maddenin beşinci fıkrasındaki durumlar 30 günlük süreye dâhil değildir.

Değer artış payının kesinleşmesi

MADDE 12 – (1) Onaylanan planlara göre hazırlan değerleme raporları ve kıymet takdir komisyonunca belirlenen değer artış payı, planların askı sürecinde varsa yapılan itirazlar neticesinde planda değişiklik olması halinde yeni planlara göre revize edilerek nihai olarak belirlenir.

(2) Kıymet takdir komisyonunca belirlenen değer artış payı, idarece plan değişikliği talebinde bulunanlara 5 gün içinde tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içinde itiraz edilmeyen bedel kesinleşmiş sayılır. Süresinde yapılan itirazlar, kıymet takdir komisyonu tarafından 5 gün içinde değerlendirilerek sonuçlandırılır ve bu şekilde kesinleşen bedel ilgilisine tebliğ edilir.

Değer artış payının ödenmesi

MADDE 13 – (1) Değer artış payı, en geç taşınmazın ilk satışında veya inşaat ruhsatının alımı aşamasında önce Bakanlığın muhasebe birimi hesabına ödenir. Değer artış payının ödenmemesi halinde, imar planı değişikliği yapılan taşınmaz için hiçbir koşulda satış izni verilmez, yapı ruhsatı düzenlenemez.

(2) Değer artış payı, belirlendiği yılı izleyen yıldan itibaren ödeme tarihinde her takvim yılı için, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttırılarak uygulanır.

(3) Değer artış payının eksik ödendiğinin tespiti halinde ödenmeyen veya eksik ödenen payın 30 gün içinde ödenmesi gerektiği ilgiliye tebliğ edilir. Süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen payın ödenmesi gereken son günden ödendiği tarihe kadar geçen süre için 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanarak aynı Kanuna göre tahsil edilir. Bu kapsamda tahsil edilen tutarlar payın dağılım nispetinde ilgili idare veya kurumlara dağıtılır.

(4) Değer artış payı tahsil edildikten sonra, yapı ruhsatı alınmadan önce imar planında yeniden değişiklik yapıldığı veya planın eski haline getirildiği durumlarda bu değişikliklerin kesinleşmesinden sonra, plan değişikliğinin yapılış gerekçeleri dikkate alınarak, değerinde azalış olduğunun tespiti halinde değer artış payı ödeme tarihinden itibaren idarece yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan tutar, faizsiz olarak ilgilinin talebi üzerine, bir yıl içinde değer artış payı bedelinin aktarıldığı idareler tarafından iade edilir.

Değer artış payının dağılımı

MADDE 14 – (1) Başvuru sahibi tarafından yatırılan değer artış payının;

a) Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde; %25’i büyükşehir belediyesinin ilgili hesabına, %25’i ilgili ilçe belediyesinin ilgili hesabına, %25’i Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına,

b) Büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise; %40’ı imar planı değişikliğini onaylayan idarede açılacak ilgili hesaba, %30’u Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına,

c) Bakanlıkça onaylanan imar planı değişikliğinden kaynaklanan değer artışının %75’i Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına, kalan değer artış payının; büyükşehir belediyesinin olduğu illerde %15’i büyükşehir belediyesinin ilgili hesabına, %10’u ilgili ilçe belediyesinin ilgili hesabına; büyükşehir belediyesi olmayan yerlerde ise Bakanlık payının dışındaki kalan değer artış payının tamamı plan değişikliğinin yapıldığı yerdeki ilgili idarenin açılacak ilgili hesabına,

ç) (a) bendine göre kalan değer artış payının %25’i, (b) bendine göre kalan değer artış payının %30’u ile imar planı değişikliğinin diğer genel bütçeli idareler tarafından onaylanması durumunda değer artış payının tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Hazine hesabına,

Bakanlık muhasebe birimi tarafından 5 iş günü içerisinde aktarılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Tapu müdürlüğüne şerh verilmesi

MADDE 15 – (1) İmar planı değişikliği teklifinin ilgili idarece onaylanmasından sonra, planlar askıya çıkarılmadan önce, plan değişikliğine konu alan sınırları içerisinde kalan parseller ile ilgili olarak idaresince; “Taşınmaz değer artışına tabidir. Taşınmazın ilk satışında, bağış, mal değişimi ve benzeri sınırlı ayni hak tesisi işleminde, değer artış payının ödenip ödenmediği şerhi koyduran ilgili idaresinden sorulur, değer artış payının ödendiğinin bildirilmesinin akabinde işlem yapılır ve değer artış payı ödenmedikçe satış yapılamaz, yapı ruhsatı verilemez.” şeklinde tapu kütüğüne şerh edilmesi, ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir.

(2) İmar planlarının kesinleşmesine ve kıymet takdir komisyonunca değer artış payının belirlenmesine müteakip söz konusu parsellerde oluşan değer artış payı tutarı, ilk şerhe ek olarak idarece tapu müdürlüğüne tapu kütüğüne şerh edilmesi için bildirilir.

(3) Değer artış payı tutarının taşınmaz maliklerince en geç taşınmazın ilk satışında ya da yapı ruhsat aşamasında olmak üzere Bakanlık muhasebe birimi hesabına yatırılmasına müteakip ilgili şerhlerin tapu sicilinden terkini ödemeyi izleyen on gün içerisinde idarece ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir.

Denetim

MADDE 16 – (1) İmar planı değişikliği yapılan taşınmazlara ilişkin değerleme raporları ile komisyon raporları ve kararları üzerinde Bakanlık denetim yetkisine sahiptir.

(2) Yetkili kuruluşlarca bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak değerleme raporlarının gerçeği yansıtmadığının bağımsız uzman kuruluşlarca tespiti halinde, kamu zararına neden olan kişilerden söz konusu zararın tazmini ve bu kişiler hakkında cezai işlem tesis edilmesi için İdare tarafından Sermaye Piyasası Kuruluna bildirimde bulunulur.

Kanunun yürürlük tarihinden önceki plan başvuruları

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Kanunun yürürlüğe girdiği 20/2/2020 tarihinden önce belediye, il özel idaresi veya ilgili idarelere başvuru yapılarak resmi kayıt numarası almış uygulama imar planı değişiklik tekliflerine bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

Yürürlük

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

428 konut

Kurum, “Bu muazzam projemizde, 428 dairemiz ve 69 da iş yerimiz olacak. Tabi Zeytinburnu’nda inşa projelerimiz bu çalışmayla bitmiyor. Temelini attığımız projemizle beraber, Telsiz’de ve Merkezefendi’de toplam 1204 konut ve 219 iş yerini, Zeytinburnu Belediyesi, Bakanlığımız, Toplu Konut Dairesi Başkanlığımız ve Emlak Konut Genel Müdürlüğü ile birlikte yapıp en kısa zamanda teslim edeceğiz.” diye konuştu.

Millet Bahçesi’nin temeli atıldı

Kurum, bugün temeli atılan rezerv konutlarının hemen yanı başında da 54 bin metrekarelik millet bahçesinin de temelini attıklarını vurguladı. Bu yıl başladıkları Millet bahçesini önümüzdeki yıl milletle buluşturacaklarını dile getiren Bakan Kurum;

“Zeytinburnu’nda 1 yeni millet bahçesi projemiz daha var. Çırpıcı Millet Bahçesini Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle açmıştık. Şimdi de Merkezefendi Millet Bahçemizin de proje çalışmaları devam ediyor. TOKİ tarafından yapılacak Beştelsiz Millet Bahçemiz, kentsel dönüşüm projemiz ve Emlak Konut Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilecek rezerv konutlarımız hayırlı uğurlu olsun.” dedi.

“Cennet vatanımızın yüzde 66’sı deprem riski altında”

“Biz bu projeleri neden yapıyoruz?” diyen Bakan Kurum, sözlerine şöyle devam etti:

“Üzülerek söylüyorum, bizim cennet vatanımızın yüzde 66’sı deprem riski altında. Nüfusumuzun yüzde 71’i bu alanlarda yaşıyor. Son 100 yılda büyüklüğü 6 ve üzerinde 60’a yakın deprem meydana geldi. Marmara Depremi’ni yaşadık. Bu depremlerde 80 bin canımızı toprağa verdik. Tabi 2002 yılında AK Parti iktidarıyla beraber, Cumhurbaşkanımızın liderliğinde, eğitimden sağlığa, ekonomiden ulaşıma, çevre ve şehirciliğe kadar pek çok alanda olduğu gibi depreme hazırlık noktasında da devrim niteliğinde kararlar alındı. Önce sosyal konut hamleleri yaptık. Yüzbinlerce vatandaşımız ev sahibi oldu, güvenli konutlarda yaşamaya başladı. Bu yıl içinde inşallah 1 milyon konutla 5 milyon vatandaşımızın can ve mal güvenliğini emniyet altında alacağız.”

Kentsel dönüşüm çalışmaları

2012 yılında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın siyaset üstü anlayışla “Bedeli ne olursa olsun yapacağız” sözleriyle, kentsel dönüşüm seferberliğini İstanbul Esenler’den başlattıklarını hatırlatan Kurum, şöyle konuştu:

“Bugüne kadar, 1 milyon 350 bin konutun dönüşümünü tamamladık. Bugün Türkiye’nin her yerinde kentsel dönüşüm hedefiyle projelerimizi hızlı bir şekilde yapmaya gayret gösteriyoruz. En son Sivrice merkezli depremden sonra Elazığ’da ve Malatya’da 24 bin konutun çalışmalarını başlattık. Gördüğümüz konutlar yatay mimari ve mahalle kültürünü yaşatacak konutlar oldu. İlk konutları da inşallah 8. ayın içerisinde tamamlayıp vatandaşlarımıza etaplar halinde teslim ediyor olacağız. Ocak ayında deprem meydana geldi ve 8. ayda konutlarımızı teslim etmeye başlıyoruz. İnşallah Cumhurbaşkanı teşrifleriyle Elazığ da ve Malatya’da konutları afetzedelere teslim edeceğiz.

Farklı illerde

Yine, Antalya’dan Balıkesir, Diyarbakır, Erzincan, İzmir’e, Bolu, Malatya, Samsun, Sinop ve Zonguldak’a kadar birçok ilimizde dönüşümle ilgili konut çalışmalarımızı başlattık. İstanbul’da 64 riskli bölgede 117 bin riskli yapımıza dair çalışmalarımızı olanca hızıyla sürdürüyoruz. Biz kentsel dönüşüme, deprem dönüşümü diyoruz. Çünkü biz kentsel dönüşümde, sadece yeni binalar üretme hedefiyle yola çıkmadık. Aziz milletimizin, sizlerin, yavrularımızın, can kaybını, mal kaybını, gelecek kaybını önlemeyi hedefledik.”
Deprem açısından ülkedeki riskli bölgelerin başında İstanbul’un geldiğine dikkati çeken Kurum, şunları kaydetti:

İstanbul’da hazırlık yapılıyor

“Bu anlamda, İstanbul’u mahalle mahalle, sokak sokak depreme hazırlıyoruz. Bugün Zeytinburnu’nda, öğleden sonra Kağıthane’de, daha sonra sırasıyla İstanbul’un farklı ilçelerinde temellerimizi atacağız. Dönüşüm sürecini vatandaşımız ve belediyelerle birlikte gönül birliğiyle çalışmaları yürüteceğiz. Bakın Kartal’da çok büyük bir acı yaşadık, İstanbul’un göbeğinde bir binamız kendiliğinden çöktü. 21 canımızı kaybettik. Yani artık deprem olmadan da can ve mal kayıpları yaşayabiliyoruz. Çünkü binalarımızın çoğu artık ömrünü tamamladı. Buradan İstanbullulara seslenmek istiyorum; oturduğunuz binalarınızın risk analizini acilen, hiç vakit kaybetmeden, ivedi bir şekilde yaptırın.

Çocuklarımızın geleceği için yaptırın, canlarımız için yaptırın.”

İstanbul’un bütün ilçelerinde dalga dalga kentsel dönüşüm çalışmaları yaptıklarını ifade eden Kurum, “Tüm Türkiye’de 1,5 milyon konutu, İstanbul’da 300 bin konutu acilen dönüştürme hedefi koyduk. 2023 yılına kadar bu süreci tamamlamak istiyoruz. İstanbul’da 39 ilçe, 64 riskli alanımızın tamamında bizim kentsel dönüşüm konutlarımız yükseliyor. Bugün İstanbul’un neresine giderseniz gidin Bakanlığımızın bir kentsel dönüşüm çalışmasını mutlaka görürsünüz.” dedi.

Rezerv konutlar tamamlanıyor

Esenlerde 60 bin konutluk rezerv konut projesi yürüttüklerine değinen Kurum, 2021 yılına kadar bu konutları bitireceklerini vurguladı.

Bakan Kurum, dönüşümün hızlı, yerinde ve gönüllü yapılacağını anlatarak, “Biz 117 bin riskli yapıya dair İstanbul’da çalışmalarımızı başlattık. Bu konutlarda, 500-600 bin vatandaşımız sağlam ve güvenli bir şekilde oturacak. 2021 yılı hedefimiz İstanbul’da 100 bin konutu dönüştürmek. Bunu da inşallah belediyelerimizle TOKİ’mizle Emlak Konut’umuzla bakanlığımızın geniş ailesi ve özel sektörümüzle birlikte gerçekleştireceğiz. En kısa sürede bu konutları bitirip sizlere vatandaşlarımıza, İstanbulumuza armağan edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Kanal İstanbul projesi

Kanal İstanbul projesine değinen Bakan Kurum, şunları kaydetti:

“Kanal İstanbul’un da 3 etabının çevre düzeni planını onayladık. Bu proje, doğal kaynaklarımızın, su kaynaklarımızın, vatandaşlarımızın ve İstanbul Boğazımızın korunduğu, tehlikelerden kurtarıldığı, örnek bir medeniyet projesidir. Planlama alanının yaklaşık yüzde 52’sini, sosyal donatı alanları olarak belirledik. Kanal’ın etrafında, yürüyüş ve bisiklet yolları, millet bahçeleri ve yeşil alanlar olacak, ekolojik koridorumuz olacak. Yine içinde Ar-Ge merkezleri, teknoloji üsleri, üniversiteler olacak. Gençlerimiz bu alanlardan istediği gibi istifadede edecek. Kanal İstanbul’da da yatay mimariyi esas aldık. Buna göre, konutlar zemin+3, zemin+4 katı geçmeyecek. İnşallah Sayın Cumhurbaşkanımızın 2011 yılında milletimize müjdelediği Kanal İstanbul’u İstanbul’a ve ülkemize kazandıracağız. Bu yüzyılın en büyük projesidir.”

Törene, Zeytinburnu Belediye Başkanı Ömer Arısoy, TOKİ Başkanı Ömer Bulut, Emlak Konut Genel Müdürü Hakan Gedikli de katıldı.

688 konut ve 57 dükkanın temel atma töreni

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum daha sonra, Kağıthane Yahya Kemal Mahallesi 688 Konut ve 57 Dükkanın Temel Atma Töreni’nde, Zeytinburnu’ndaki 428 konutun temel atma töreninin ardından kentsel dönüşüm seferberliğine yeni bir proje daha eklemekten mutluluk duyduğunu ifade etti.

2019 Nisan’da Yahya Kemal Mahallesi’nde istinat duvarının kayması sonucu bir binanın yıkıldığını anımsatan Kurum, sadece kayan binanın değil etrafındaki binaların da riskli olduğunu tespit ettiklerini ve alandaki 706 bağımsız birimin yıkımını gerçekleştirdiklerini anlattı.

Toplamda 27 bin metrekarelik alanda, yatay mimari anlayışıyla mahalle kültürünü yansıtan bir yaşam alanı inşa ettiklerini dile getiren Kurum, 18 bloktan oluşan projede; 14 bin metrekare yeşil alan, 688 konut ve 57 iş yeri ile 548 araç kapasiteli 2 kapalı otoparkın bulunduğunu aktardı.

2002’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde, eğitimden sağlığa, ekonomiden ulaşıma, çevre ve şehirciliğe kadar pek çok alanda olduğu gibi depreme hazırlık noktasında da devrim niteliğinde kararlar alındığını belirten Kurum, şöyle konuştu:

“Önce sosyal konut hamleleri yapıldı. Yüz binlerce vatandaşımız ev sahibi oldu, güvenli konutlarda yaşamaya başladı. Şu an itibarıyla rakam 940 bine ulaştı. İnşallah bu yıl içerisinde Cumhurbaşkanımızın açıklamış olduğu hem 50 bin hem de 100 bin sosyal konut kapsamında yapacağımız projelerle birlikte 1 milyon rakamına ulaşacağız. Toplamda tam 5 milyon vatandaşımızın can ve mal güvenliğini teminat altına almış olacağız.”

Bakan Kurum, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Bedeli ne olursa olsun yapacağız.” sözleriyle Esenler’den başlattığı kentsel dönüşüm seferberliği kapsamında bugüne kadar 1 milyon 350 bin konutun dönüşümünü tamamladıklarını aktardı.

Oturdukları binaların risk analizlerini acilen yaptırmaları konusunda vatandaşları uyaran Kurum, “Bakanlık olarak tüm ekibimizle İstanbulumuzun 39 ilçesinin ve tüm Türkiye’nin hizmetindeyiz. Bize düşen ne varsa yanınızda olacağız. Sizler için yapılması gereken ne varsa yapacağız. Nasıl hasta olduğumuzda doktora gidip muayene oluyorsak, aynı şekilde binalarımızı da muayene ettirmek, binalarımızı check-up yaptırmak zorundayız. Lütfen çocuklarınızın gözlerinin içine bakın ve oradan aldığınız mesajla risk tespitlerini yaptırın.” çağrısında bulundu.

“Deprem dönüşümünün merkezi İstanbul’dur”

İstanbul’un her yerinde dalga dalga kentsel dönüşüm projelerinin hedefler doğrultusunda devam ettiğini belirten Kurum, şunları kaydetti:

“Türkiye’de 1,5 milyon, İstanbul’da 300 bin acil dönüştürülmesi gereken konutlarımız var. Bu acil dönüşmesi gereken konutların maalesef 5’te 1’i İstanbulumuz’da yer alıyor. Bu demek oluyor ki; deprem dönüşümünün merkezi İstanbul’dur. 39 ilçemizdeki 65 riskli alanımızda yapmış olduğumuz çalışmalarla konutlarımız yükseliyor. Bugün İstanbul’un neresine giderseniz gidin Bakanlığımızın belediyelerimizle birlikte kentsel dönüşüm çalışmasını mutlaka görürsünüz. Şu anda Gaziosmanpaşa’da, Üsküdar Kirazlıtepe’de, Ümraniye’de, Ataşehir’de, Esenler’de, Maltepe’de, Bağcılar’da, Güngören Tozkoparan’da, Eyüpsultan’da, Başakşehir’de, Zeytinburnu’nda, Beyoğlu Sütlüce’de, Okmeydanı ve Hacıhüsrev’de dönüşüm konutlarımız hızla yükselmektedir.”

Sorunlara el atılıyor

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Türkiye’nin her yerinde özellikle kent merkezlerinde trafik ve otopark sorununu da çözecek adımlar attıklarına işaret ederek, “Kentsel dönüşüme bir sayfa daha açıyoruz. Şehrin merkezinde kalmış ve otopark problemi olan yerlerde binalarımızı dönüştürmek suretiyle katlı otoparklar yapacağız. Belediyelerimizden gelen talepler doğrultusunda kentin içindeki bu sıkışmış alanlarda katlı otoparklar yapmak suretiyle dönüşümü bir başka modelle de sürdüreceğiz. Yahya Kemal Mahallesi’nde olduğu gibi 81 ilimizde ve İstanbulumuz’da yeni bir dönüşüm projesi olarak uygun olan yerlere kapalı otoparklarımızı yapacağız.” diye konuştu.

Hızlı, yerinde ve gönüllü kentsel dönüşüm

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın başlattığı dönüşümle daha büyük aşk ve şevkle İstanbul’u yeniden inşa ve ihya etme gayretiyle çalışmaya devam ettiklerini dile getiren Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:

” ‘Durmak yok yola devam’ diyoruz, kararlıyız. Aziz İstanbulumuzu ve geleceğimizi, çocuklarımıza emanet edeceğimiz şehirlerimizi koruyacağız. Bu süreçte kentsel dönüşüm yapmaktan da temel atmaktan da açılış yapmaktan da geri durmayacağız. Bedeli ne olursa olsun ‘Önce insan.’ diyerek çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz. Kentsel dönüşüm çalışmalarımızı vatandaşımızla birlikte, yerinde ve gönüllü yapacağız. Yerinde yapacağız ki vatandaşımız gönlü rahat bir şekilde yine mahallesinde olsun. Hızlı yapacağız. Çünkü binanızın yıkılıp yapılması için geçen sürede mahallenizi özleyeceksiniz. Komşularınıza kısa zamanda ulaşın, hasret çekmeyin diye hızlı yapacağız. Çocuklarımız bir an önce arkadaşlarına kavuşsun diye hızlı yapacağız. Yerinde yapacağız ki Zeynep kızımız mahalle arkadaşından, Mehmet oğlumuz top oynadığı arkadaşından ayrılmasın. Ayşe teyzemiz komşusu Hacer anneyle beraber oturmaya, can yoldaşlığı yapmaya devam etsin, hatıralarıyla süslediği bu sokaklardan ayrılmasın. Gönüllü yapacağız dedik. Bugüne kadar milletimizin gönlü olmayan hiçbir adımı atmadık, attırmadık.”

“İstanbul’da 2021’de 100 bin konutu dönüştürmeyi hedefliyoruz”
İstanbul’da kentsel dönüşüm için bir hedef belirlediklerini ifade eden Kurum, “2 yılda İstanbulumuz’da 117 bin riskli yapıya dair çalışmalarımızı başlattık. Bu konutlarda 500-600 bin vatandaşımız oturacak. 2021 yılı hedefimiz de İstanbul’da 100 bin konutu dönüştürmek. Bunu da inşallah belediyelerimizle, Bakanlığımızın tüm birimleri ve özel sektörle birlikte gerçekleştireceğiz. En kısa sürede bu konutları bitirip İstanbullu vatandaşlarımıza armağan edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Kurum, kentsel dönüşüm yaparken sadece konut inşa etmediklerine dikkati çekerek, şunları söyledi:

“Bu konutların içerisinde millet bahçesi yapıyoruz. ‘Yatay mimari’ diyoruz. Cami merkezli medeniyetimizin bize tarif ettiği şekliyle projelerimiz yürütmeye gayret gösteriyoruz. Meydan, yeşil alan ve o alanı çevreleyen konutlardan, içinde okulu ve sosyal alanları olan bir yaklaşımdan bahsediyoruz. Yeşil alanlar, ekolojik koridorlar diyoruz. Vatandaşımızın çocuğuyla ailesiyle sevdikleriyle birlikte yaşayacağı yaşam alanları oluşturuyoruz. Tüm binalarımızı sıfır atığa uyumlu, enerji verimli, akıllı bina konseptine uygun yapıyoruz. Tüm ekibimizle belediye başkanlarımızla birlikte milletimize yakışır yeni çalışmalara imza atmaya devam edeceğiz.”

Kurum, konuşmasının ardından, Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcıları Fatma Varank ve Mehmet Emin Birpınar ile Kağıthane Belediye Başkanı Mevlüt Öztekin, TOKİ Başkanı Ömer Bulut ve beraberindekilerle butona basmasıyla yeni konut ve iş yerlerinin temeli atıldı.

Lale Bildirici, Zeynep Rakipoğlu-AA

Türkiye’de kentsel dönüşüm son iki yıldır ‘eylem planı’ çerçevesinde yürütülüyor. Bu sayede bugüne kadar gelinen aşamanın çok daha hızlı kat edilmesi hedefleniyor. Türkiye’nin yüzde 66’sı deprem riski altındaki alanlarda yaşıyor. 6.7 milyon konutun dönüştürülmesi gerekiyor. Bunlar arasındaki 1.5 milyondan fazla konut için ise ‘acil’ kodu var! Hatta İstanbul’da ağır hasarlı binaların kendi kendilerine çöktüklerine bile şahit oluyoruz.

Dönüşüme olan ihtiyaç artıyor

Tüm bu veriler deprem gerçeğiyle yaşayan Türkiye’nin kentsel dönüşüm ihtiyacını çok daha iyi ortaya koyuyor. Başta İstanbul olmak üzere hasarlı konutların kendi kendilerine bile yıkılma riski, her gün karşımızda duruyor.

Aslında 1999 Marmara Depremi, o günleri yaşayanlara depremle ilgili çok önemli bir şey de öğretmişti: ‘Deprem öldürmez, bina öldürür!’ Bu gerçekten hareketle hem kamu, hem yerel yönetimler ve özel sektör, hem de vatandaşlar hızlı bir dönüşüm için ellerini birleştiriyor.

Yazı dizimizin bugünkü ilk bölümünde, kentsel dönüşümde kat edilen yolu, afet riski altındaki alanlara özel yapılan çalışmaları, mevzuat düzenlemelerini ele alacağız.

1.4 milyon birim

Kentsel dönüşümün daha kapsamlı ele alınmasının temelinde 2012 yılında hayata geçirilen 6306 sayılı ‘Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’ var. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan iletilen bilgilere göre, 6306 sayılı Kanun kapsamında 655 bin 320 bağımsız bölüm riskli yapı olarak tespit edildi.

Bunların 552 bin 182’si ise yıkıldı. Yine 58 ilde 12 bin 552 hektar büyüklüğünde 258 adet riskli alan ilan edildi. 6306 sayılı Kanun kapsamında 61 ilde yaklaşık 48 bin hektar alan rezerv yapı alanı olarak belirlendi.

Ayrıca 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 73. maddesine göre 32 ilde, içerisinde kamu mülkiyeti bulunan 156 yerde yaklaşık 17 bin 190 hektar alan ‘Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı’ (KDGPA) ilan edildi. 5366 sayılı Kanun kapsamında Ankara’da 3, İstanbul’da 2, Gaziantep, Antalya, Mersin, Konya ve Nevşehir, Erzurum, Kayseri, Niğde, Afyonkarahisar’da 1’er adet olmak üzere yaklaşık 556 hektar büyüklüğünde 15 adet ‘Yenileme Alanı’ ilanı yapıldı.

Kurumlar işbirliğinde

Belirtilen tüm bu kentsel dönüşüm alanları ve riskli yapılardaki yaklaşık 1 milyon 390 bin adet bağımsız birimde ikamet eden 5 milyonu aşkın vatandaşın sağlıklı ve güvenli yerleşim birimlerinde ikamet etmesine yönelik bakanlık öncülüğünde ilgili belediye başkanlıkları, TOKİ ve vatandaşların katılımı ile sürdürülen dönüşüm uygulamaları artarak devam ediyor.

35 milyon kişi

Yeni yapı denetim sistemiyle bugüne kadar yaklaşık 5 milyon 500 bin bağımsız bölümü içiren 730 bin bina denetlendi, buralarda yaşayan 22 milyon vatandaşın, konutlarında güven içinde oturması sağlandı.

Hala inşaat halinde olan ve 3 milyon bağımsız birimi içeren 393 bin binanın denetimi ise sürüyor. Bu denetimlerin de tamamlanmasıyla yaklaşık 35 milyon vatandaşın konutlarına ilişkin denetimler tamamlanmış olacak.

Dönüşüme binlerce konutluk katkı

Dar gelirli vatandaşların konut ihtiyacının karşılanmasında devletin girişimci ve üretici kuruluşu olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) son 18 yıl içinde 901 bin 366 konut üretti. Bu sayı, yaklaşık 3.5 milyon vatandaşın TOKİ tarafından inşa konutlarda oturması anlamına geliyor. TOKİ, sosyal konut ve kentsel dönüşüm projeleri kapsamında ise İstanbul’da 164 bin 105 konutun 153 bin 59’unu tamamlarken, 11 bin 46 konutun yapımına devam ediyor. Ankara’da ise 83 bin 645 konutun 80 bin 911’ni tamamlanırken, 2 bin 734’ünün yapımı sürüyor.

Her yıl 300 bin konut hedefi

Kentsel dönüşümün daha hızlı yürütülebilmesi, vatandaşların mağduriyetini önlemek amacıyla önemli finansman imkanları oluşturulurken, 6306 sayılı Kanun’da ise uygulamayı kolaylaştıran revizyonlar yapıldı. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, ‘bedeli ne olursa olsun kentsel dönüşümü yapacağız’ vurgusunu sık sık dile getiriyor. Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum da kentsel dönüşümün, ‘terörle mücadele’ kadar hayati olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye’nin 2023 için dönüşümde güçlü hedefleri var. Buna göre, 2023’e kadar her yıl ülke çapında yıllık 300 bin konut dönüştürülmesi planlanıyor. Bu sayede acil dönüştürülmesi gereken 1.5 milyon konutun hızla yenilenmesi hedefleniyor.

Faiz desteği

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Halkbank, Türkiye Finans Katılım Bankası, Türk Ekonomi Bankası, Vakıfbank, Yapı Kredi Bankası, Denizbank, Türkiye İş Bankası, Garanti Bankası, Şekerbank, Akbank, Albaraka Türk, Kuveyt Türk, Ziraat Bankası, Finansbank ve İngbank arasında 6306 sayılı Kanun kapsamında konut ya da işyerini yenilemek ya da güçlendirmek isteyen malikler tarafından kullanılacak kredilerde faiz desteği sağlayan protokol de hayata geçirildi.

Teminat yükü alındı

Kentsel dönüşümde hızlandırıcı yeni adımlar atılıyor. Kendi binasını dönüştürmek isteyen vatandaş teminat yükünden kurtarıldı. Tek parselde toplam yapı inşaat alanı 500 metrekareyi geçmeyen yapılarda parsel maliki kendi yapısını inşa ediyorsa yapı ruhsatı alma aşamasında maliyet bedelinin yüzde 10’una kadar teminat verilmesi mecburiyeti aranmayacak. Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi de 36 aydan 48 aya çıktı.

3 temel ilke ve 4 ana başlık

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, kent merkezlerinden tarihi alanlara, sanayi merkezlerinden kaçak yapı alanlarına kadar şehirlerin dönüşüm kapsamına giren tüm kapsamı için 12 Eylül 2019’da 3 temel ilke, 4 ana başlık ve 8 maddeden oluşan 5 yıllık ‘Kentsel Dönüşüm Eylem Planı’nı açıkladı. Plan çerçevesinde dönüşüm kentlerin kendi ‘anayasaları’ ile ilerleyecek.

Taşkın, heyelan ve sel riski taşıyan alanlardaki yapılar taşınacak. Tarihi kent merkezleri ve meydanlar, ihya ve sağlıklaştırma çalışmalarıyla yenilenecek, tarihi hüviyetlerine kavuşturulacak. Doğal alanlarda, yaylalarda, koy ve kıyılarda yapılaşmaya müsaade edilmeyecek, koruma amaçlı plan ve projeler tamamlanacak. Şehir merkezlerindeki köhneleşmiş, çöküntü alanı haline gelen sanayi bölgeleri dönüştürülecek.

6306 sayılı Kanun kapsamında sağlanan destekler

– Faiz Desteği: Kanun kapsamında gerçek veya tüzel kişilerin bankalardan kullanacağı kredilere Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen oranlarda ‘Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’ndan karşılanmak üzere faiz desteği verilebilir. Kanun kapsamında bugüne kadar verilen faiz desteği toplam 136 milyon lirayı aştı.

– Kira Yardımı: Riskli yapılarda bulunan hak sahiplerine 3.3 milyar lira, riskli alanda bulunan hak sahiplerine 738 milyon lira olmak üzere toplamda 4.1 milyar lira tutarındaki kira yardımı, anılan kanun kapsamında Dönüşüm Projeleri Özel Hesabından karşılandı.

– Kamulaştırma: Türkiye genelinde 13 ilde kentsel dönüşüm kapsamında 795.4 milyon lira tutarında kamulaştırma yapıldı.

– Kentsel Dönüşüm Uygulama Projeleri: Türkiye genelinde Kentsel Dönüşüm Uygulama Projeleri kapsamında İlbank, TOKİ ve İdarelere toplamda 8.8 milyar lira aktarıldı.

Milliyet