Buna göre, karar kapsamındaki desteklerden yararlanmak için tebliğde belirtilen bilgi ve belgelerle Bakanlığa müracaat edilecek.

Tamamlama vizesi ve diğer uygulamalar için de Bakanlığa başvuru gerekecek. Veri merkezi yatırımları için ayrıca “ANSI/TIA-942” veya “Uptime Institute TİER-3” ya da üstü standardı teşvik eden belge aranacak.

Enerji desteğinin uygulanabilmesi için teşvik belgesinin tamamlama vizesi yapılacak. Enerji desteği, teşvik belgesinin tamamlama vizesinin yapıldığı ayı takip eden ay düzenlenecek elektrik faturasıyla başlayarak 3 yıl süreyle uygulanacak.

Ödemesi fatura döneminde peşin yapılan elektrik için fatura veya ödeme belgesi, her bir dönemde ilgili valilik bünyesinde oluşturulacak enerji desteği komisyonuna ibraz edilecek.

Çağrı merkezi yatırımlarında asgari 200 kişi çalıştırıldığına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) alınacak belge, uygulama süresince destek başvurularında sunulacak.

Aynı firmanın farklı altyapılarda birden fazla teşvik belgeli tesisinin bulunması halinde her bir tesis için ayrı ayrı müracaat edilecek.

Başvuruya ilişkin tüm bilgi ve belgelerle listelerin birer örneği Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili il müdürlüğünce saklanacak.

Enerji desteği talepleri aylık değerlendirilecek

Enerji desteği uygulamasının yürütülebilmesi amacıyla vali veya vali yardımcısının başkanlığında il düzeyinde enerji desteği komisyonu kurulacak. Komisyonda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlüğü, vergi dairesi müdürlüğü, SGK il müdürlüğü, kalkınma ajansı ile elektrik dağıtım şirketinden birer temsilci olacak.

Komisyonda yer alacak kurum ve kuruluşların hangi düzeyde temsil edileceği valilik tarafından belirlenecek.

Komisyonun sekretarya hizmetleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili il müdürlüğünce yürütülecek.

Komisyon, ilde bulunan işletmelerin enerji desteği taleplerini aylık dönemler halinde değerlendirecek.

Komisyon, kararda ve tebliğde belirtilen hükümler çerçevesinde, tamamlama vizesi yapılan teşvik belgesindeki sabit yatırım tutarını, enerji desteği oranını, süresini ve miktarını, belgenin özel şartlarını ve yatırımcı tarafından ibraz edilen elektrik faturasının ilgili teşvik belgesi kapsamındaki yatırıma ait olup olmadığını dikkate alarak işlem yapacak.

Enerji desteğinden yararlanacak firmalara ilişkin bilgiler, komisyondaki üyelerce imzalanarak her ay bakanlığa gönderilecek. Bakanlık tarafından gerçekleştirilecek incelemede uygun görülen yatırımlar için şubat, mayıs, ağustos ve kasım aylarında bütçe imkanları çerçevesinde enerji desteği ödemesi yapılacak.

Komisyon işletmelerde inceleme yapabilecek

Destek süresi boyunca çağrı merkezi yatırımlarında istihdamın 200 kişinin altına düşmesi, veri merkezi yatırımlarında belirlenen standartların sağlanamadığının tespiti ve imalat sanayisi yatırımlarında asgari sabit yatırım tutarlarının altına düşülmesi halinde enerji desteği uygulamasına son verilecek. Bu durumda proje, söz konusu karar hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek. Yararlanılan enerji desteğiyle fazladan sağlanan diğer destekler, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilecek.

Teşvik belgesi kapsamındaki yatırımın veya makine ve teçhizatın devrine, satışına, ihracına izin verilmesi sonucu belirlenen asgari sabit yatırım şartlarının ortadan kalkması veya yatırımın kiralanmasına izin verilmesi durumunda enerji desteği ödemesine son verilecek. Komisyon gerekli görülen hallerde işletmelerde yerinde inceleme yapmaya yetkili olacak.

Komisyonca belirlenen enerji desteği tutarlarının bakanlıkça uygun görülmesi ve yatırımcının SGK’ye prim ve idari para cezası borçlarının bulunmaması, yapılandırmanın bozulmamış olması, Maliye Bakanlığı tahsilat dairelerine müracaat tarihinden önceki 15 gün içinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması koşuluyla enerji desteği, genel bütçeden ayrılan kaynaktan yatırımcıların banka hesaplarına aktarılacak.

İşletmenin devri

Yatırımın bütünüyle devri durumunda, enerji desteği uygulamasının kalan kısmından devralan yatırımcı yararlandırılabilecek.

Komisyona yanlış ya da yanıltıcı bilgi ve belge sunulması, belgelerde tahrifat yapılması veya haksız olarak fazla ödeme yapıldığının tespiti halinde, yararlanılan enerji desteği Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilecek.

Uygulamalarda ortaya çıkacak tereddüt ve ihtilaflarda bakanlığın görüşleri doğrultusunda işlem yapılacak.

Son müracaat tarihi ise 31 Aralık 2020

Ekonomi Bakanlığı az gelişmiş illerde yatırımları desteklemeyi hedefleyen Cazibe Merkezleri Programı kapsamında desteklenecek sektör ve iller bazında destek miktarlarını açıkladı. Desteklerden yararlanabilmek için çağrı merkezi yatırımlarının asgari 200 kişilik istihdam sağlaması, veri merkezi yatırımlarının ise asgari 5 bin metrekare beyaz alan içermesi gerekiyor. Bakanlık, bu yatırımlar için yatırım-işletme dönemine yönelik çeşitli destekler öngörüldüğünü belirterek, bu illerde istihdamın, refahın artırılması ve göçün azaltılmasının hedeflendiğine dikkat çekti. Desteklenecek yatırımlar için son müracaat tarihi ise 31 Aralık 2020.

92 milyarlık başvuru

23 ile özel yatırım teşviki verilmesini öngören Cazibe Merkezleri Programı’na 350 binin üzerinde istihdam öngören 92 milyar liralık yatırım başvurusu geldi. Yapılan düzenleme ile bu merkezlerde öngörülen teşvik unsurlarının 6. Bölge teşvikleriyle birleştirilmesi kararı alındı. Bu yılın bütçesinden de cazibe merkezleri için 2 milyarlık kaynak aktarılması öngörüldü.

Karar, Cazibe Merkezleri Programı kapsamındaki 23 ilde özel sektör tarafından gerçekleştirilecek imalat sanayi ile çağrı ve veri merkezi yatırım desteklerini kapsıyor.

Desteklenmesine karar verilen yatırımlar, komite tarafından uygun bulunması halinde, enerji desteği ile 6’ncı bölge imkanlarından yararlanacak.

Karar kapsamında desteklenecek imalat sanayi yatırımları için;

a) Tunceli, Bayburt, Ardahan, Gümüşhane, İğdır, Erzincan illerinde 2 milyon Türk Lirası;
b) Hakkari, Bingöl, Kars, Siirt, Bitlis, Muş, Şırnak illerinde 4 milyon Türk Lirası;
c) Ağrı, Batman, Elazığ, Adıyaman, Erzurum, Malatya, Mardin, Van, Diyarbakır, Şanlıurfa illerinde ise 5 milyon Türk Lirası tutarında asgari sabit yatırım şartı aranacak.

Çağrı merkezi yatırımlarının asgari 200 kişilik istihdam sağlaması; veri merkezi yatırımlarının ise asgari 5 bin metrekare beyaz alan ihtiva etmesi gerekecek.

Enerji desteği

Komite tarafından desteklenmesi uygun görülen yeni yatırımlardan enerji desteği ihtiva edenlerin, sabit yatırım tutarının yüzde 25’ini aşmamak üzere aylık elektrik giderlerinin azami yüzde 30’u üç yıl süreyle işletme bazında 10 milyon Türk Lirasına kadar bakanlık bütçesinden karşılanacak.

Enerji desteği ödemeleri, illerde valilik bünyesinde oluşturulacak komisyonun değerlendirmesi sonucunda hazırlanan bilgi ve belgelere istinaden üçer aylık dönemler halinde yapılacak.

Cazibe Merkezi kapsamındaki iller

1. Adıyaman
2. Ağrı
3. Ardahan
4. Batman
5. Bayburt
6. Bingöl
7. Bitlis
8. Diyarbakır
9. Elazığ
10. Erzincan
11. Erzurum
12. Gümüşhane
13. Hakkari
14. Iğdır
15. Kars
16. Malatya
17. Mardin
18. Muş
19. Siirt
20. Şanlıurfa
21. Şırnak
22. Tunceli
23. Van

Van’da 200 başvuru var

Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Necdet Takva da Cazibe Merkezleri Programı için, 200 başvuru geldiğini söyleyerek, programın açıklandığı dönemde büyük heyecan ve umut yarattığını belirtti.

Elazığ’da yatırım patlaması bekleniyor

Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı İdris Alan ise, “Artık 6’ncı bölgede bulunan Diyarbakır, Muş, Bitlis’e sağlanan devlet desteklerinin tamamı Elazığ’da da geçerli oldu. Bizim en büyük kazanımımız bu. Şu an yatırımlarda patlama bekliyoruz. Bu destekler, özellikle emek yoğun sektörlerde çok çok etkili. Son dönemde 2-3 tekstil firması geldi. Bizim ciddi bir yatırım geleceği konusunda şüphemiz yok. Elazığ ve bağlı illerde yatırım için inanılmaz bir ortam oluştu” dedi.

Türkiye Tanıtım Grubu çalışmalarına yönelik bir soru üzerine Zeybekci, Tanıtım Grubu’nun kurulma işlemlerinin bittiğini ve yönetimin oluşturulduğunu söyledi.

Zeybekci, şu ana kadar 200’ün üzerinde proje başvurusu olduğunu ifade ederek, “2018 yılı Türkiye’nin, Türk ürünlerinin tanıtımı anlamında seferberlik yılı olacaktır.” diye konuştu.

“CMP ile ilgili Bakanlar Kurulu kararını hazırladık”

Cazibe Merkezleri Programı’na (CMP) ilişkin bir soruyu da yanıtlayan Zeybekci, 2017 yılının sonlarında yayımlanan kanun hükmünde kararname ile programın koordinasyonunun Ekonomi Bakanlığına devredildiğini hatırlattı.

Zeybekci, “Biz bununla ilgili Bakanlar Kurulu kararını hazırladık, (Başbakanlığa) gönderdik. Şu anda süreç devam ediyor. Sanırım bir haftalık sürede Bakanlar Kurulu kararı da yayımlanmış olur.” ifadesini kullandı.

Bakan Zeybekci, cazibe merkezi olarak ilan edilen 23 ildeki yatırımların, programın açıklandığı dönem olan yaklaşık bir yıl öncesinden başlamak üzere mevcut kapsamda değerlendirileceğini, 6. bölge teşviklerinin üzerine birkaç ilave destekle programda iyileştirmeler yapılacağını bildirdi.

2014 yılındaki dolar-avro ve sterlin-dolar paritesi bugün olsa Türkiye’nin 2017 yılı ihracatının 171,7 milyar dolar seviyesini bulacağını dile getiren Zeybekci, “İhracat, 14,6 milyar dolar daha yukarıda olurdu. Gümbür gümbür yolumuza devam edeceğiz. Hedefimiz dünya ihracatından yüzde 1,5 pay almak.” değerlendirmesinde bulundu.

AA

Ulaşım, sağlık ve eğitim altyapısı itibariyle güçlü bir Doğu ve Güneydoğu hedeflediklerini ve bölgede istihdamı artırmak istediklerini belirten Lütfi Elvan, Cazibe Merkezleri Programı’na yatırım için 2,5 milyar TL civarında başvuru olduğunu açıkladı. Başvuruların önümüzdeki günlerde yoğun bir şeklinde artacağı tahminini dile getiren Elvan, “10 bin kişiye yakın da istihdam öngörülüyor” dedi.

10 milyon TL’ye kadar bina yapım desteği

Cazibe Merkezleri Programı’nın kamu ve özel sektörün el ele yürüdüğü bir proje olduğunu vurgulayan Elvan bu proje ile başından sonuna kadar yatırımcı ile bir arada olacaklarını söyledi. Bu programda yatırımcıların herhangi bir danışmanlık müessesesine ihtiyaç duymayacağını, bu ihtiyacın da bakanlık tarafından karşılanacağını anlatan Elvan, “Bina yapımında yatırımcılara alternatifler sunarak, 10 milyon TL’ye kadar bina yapım desteği vereceğiz. Cazibe merkezleri için Kalkınma Bankası’nın sermayesini 160 milyon liradan 500 milyon liraya çıkardık ilk aşama olarak. İkincisi aşamada da bütçemizden şu anda 1,1 milyar liralık bir ödenek ayırdık. Ancak ihtiyaç duyulması halinde ilave ödenek sağlamamız mümkün olacak” açıklamasında bulurdu.

Farklı illerde yatırımı olan firmalara öncelik vereceklerini, yüzde 30 öz kaynak şartı getirdiklerini, yatırımcının da elini taşın altına koymasını istediklerini vurgulayan Elvan, “Ajandamızda, zihnimizde geri kalmışlık yok. Bu bölge artık bu tabire layık bir bölge değil. Cazibe Merkezi Programı ile proje fikrinden, fizibilite çalışmasına, personel alımından, üretim aşamasına kamu olarak sizin yanınızda olacağız. Herhangi bir sorunla karşılaştığınızda bu sorunu çözecek olan biziz” şeklinde konuştu.

‘Kredinin garantisini biz veriyoruz’

Cazibe Merkezleri Programı’nda yatırımcının kamudan ne kadar destek alacağını başından bileceğini vurgulayan Elvan, yüzde 40 kaynağı olup, teşvik alan bir yatırımcının kredi alamadığı bir durumun olmayacağını ve kredi alacaklarının garantisini verdiklerini söyledi.

27 Şubat’a Kalkınma Bankası Genel Müdürlüğü’ne ya da Kalkınma Ajansları’na Bağlı Yatırım Destek Ofisleri’ne gerçekleşen başvuruların sonrasında hangi ilde, hangi yatırımların yapılacağına Kalkınma Bakanlığı’nın karar vereceğini ifade eden Bakan Lütfi Elvan, şunları söyledi:

“Bölgede yapılan yatırımın, kurulan tesisin rekabet gücü olabilmesi için, geçmişte kurulan fabrikaların sürdürülebilirliği sağlanamadı. Bu sorunu çözmek için biz her bir ilde, bölgede sanayi kümeleri oluşturacağız. Küme grubu olmadan sürdürülebilirlik çok zor. Hammadde, ara mal ya da mal temin eden entegre bir sanayi yapısı oluşturmayı amaçlıyoruz. Uzmanlaşma, yoğunlaşma istiyoruz, illerimizin ihtisaslaşmasını sağlıyoruz.”

Hedef topyekûn kalkınma

Cazibe Merkezleri Programı’nın sadece imalata yönelik bir program olmadığını ve topyekûn bir kalkınma gerçekleştirmeyi hedeflediklerini söyleyen Elvan, program çerçevesinde sanayi-üniversite işbirliğini de geliştirmeyi planladıklarına da değindi. Elvan, üniversitelerin bulunduğu illerin uzmanlaştığı alanda üniversitelerin de uzmanlaşması için yardımlar yapacaklarını ifade etti.

‘Tüm ülkenin ekonomisine katkı sağlayacak’

MÜSİAD Genel Başkanı Nail Olpak da Türkiye’nin doğusu ve batısı arasında gelişmişlik farkının yalnızca geri kalan bölgelerin değil, bütün ülkenin sorunu olduğunu belirterek Doğu ve Güneydoğu illerini kapsayan Cazibe Merkezleri Projesi’nin ülke ekonomisine katkıda bulunacağına inandıklarını söyledi.

İşsizliğin sadece ekonomik değil, bireysel ve toplumsal sonuçları da olduğunu ifade eden Olpak, Doğu ve Güneydoğu’da yatırım yapmak isteyenlerin karşılaştığı zorluklara da dikkat çekti. Cazibe Merkezleri Programı ile Hükümetin OSB’den ya da OSB dışından arsa tahsis ettiğine, üzerine, belirli bir büyüklükteki binayı da yaptığına dikkat çeken Olpak, binanın rayiç bedelinin yüzde 10’uyla kiralama ya da ileride satın alma avantajı sunulduğunu da hatırlattı.

Yerli makine için sıfır faizli kredi

Program kapsamında yerli makina teçhizatı için 3 yılı ödemesiz, 10 yıl vadeli, sıfır faizli kredi verildiğini de hatırlatan Olpak, şöyle devam etti:

“Bu proje yalnızca yatırım yapan firmalara değil, yerli makine ve teçhizat üretimi yapan firmalara da canlılık getirecek. İstihdam teşvikleri, enerji vb. teşvikleri de devam edecek. Büyük projeler, ayrıca proje bazında değerlendirilecek. Mevcut tesislerde Tevsi Yatırımları da aynı teşviklerden faydalanabilecek. Belirli ürünler için, Kamu Alım Garantisi de olacak. Bunlar ve ücretsiz danışmanlık hizmetiyle birlikte, programın 23 ilimizi birer cazibe merkezi haline getireceğine inanıyoruz.”

İlk kez Dokuzuncu Kalkınma Planı’nda gündeme gelen ve daha sonra pilot olarak Diyarbakır’da uygulanan proje kapsamında 2020’ye kadar 62 milyar lira harcama planlandığı belirtilmişti. Maliye Bakanı Naci Ağbal, kasım ayı başında yaptığı açıklamada “Kalkınma ve cazibe merkezleri programı, 23 il için tarihi fırsatlar içeren, bu bölgenin kalkınmasına, refahının artmasına, istihdamının artmasına, göçün azalmasına vesile olacak çok önemli bir proje” demişti.

Anahtar teslimi fabrikalar

Görece az gelişmiş olduğu tespit edilen bölgelerde yatırımların desteklenmesini amaçlayan Cazibe Merkezleri Programı kapsamında yatırım teşviklerine ek olarak vergi dışı destekler de sağlanıyor. Bu desteklerin en önemlisi anahtar teslim fabrikalar. Hedef, üretim ve ihracatı artırmak yoluyla bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak.

5 merkezde 23 ili kapsıyor

Program, 5 ayrı merkezde 23 il belirliyor. Buna göre, Elazığ merkezinde Elazığ, Malatya, Tunceli ve Bingöl; Erzurum merkezinde Erzurum, Erzincan, Gümüşhane ve Bayburt, Van merkezinde Van, Hakkari, Muş ve Bitlis, Kars merkezinde Kars, Ardahan ve Iğdır; Diyarbakır merkezinde Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt, Şırnak programa dahil ediliyor.
Proje kapsamına giren 23 ilin toplam nüfusu, 12.4 milyon. Türkiye nüfusuna oranı yüzde 16 olan bu 23 ilin Türkiye ekonomisine katkısının ise sadece yüzde 7 olduğu belirtiliyor. Türkiye ihracatındaki payı da yalnızca yüzde 2,3 olan 23 ilde işsizlik oranı 11,6. Türkiye genelinde işsizli oranı ise yüzde 9,5.

Kaynak Kalkınma Bankası’ndan

Cazibe Merkezleri Programı kapsamında verilecek destekler, Hazine Müsteşarlığı bütçesinden Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi’ne aktarılacak kaynakla karşılanacak. Kalkınma Bankası’nın sermayesini 160 milyon TL’den 500 milyon TL’ye artırma başvurusu da SPK tarafından onaylandı.

Hazine’de Kalkınma Bankası’na aktarılacak kaynak, Kalkınma Bankası tarafından da cazibe merkezleri programı kapsamında arsa temini, altyapı işleri ve bina inşaatı ile ilgili işler için Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları, , il özel idarelerin ve belediyeler olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarına veya OSB tüzel kişiliklerine aktarılacak.
Yeni ve yarım kalmış tesisler yararlanabilecek
Yatırım projelerinin yanı sıra yarım kalmış veya işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle faaliyete geçememiş tesisler de Cazibe Merkezleri Programı kapsamına girecek.

Her yıl 30 fabrika inşa edilecek

Programa göre, OSB’lerdeki boş parseller veya Hazine arazileri üzerine anahtar teslimi fabrikalar yapılarak yatırımcılara kiralanabilecek. İşletmelere, anahtar teslimi fabrika binası yapım desteği, faizsiz yatırım kredisi desteği, faiz indirimli işletme kredisi desteği verilecek. Üretim birimlerini Cazibe Merkezleri Programı kapsamındaki illere taşımak isteyenlere nakdi taşıma desteği de sağlanacak. Bu kapsamda her yıl 30 fabrika inşa edilmesi bekleniyor.

Çağrı merkezlerinde 20 bin kişinin istihdam edilecek

Cazibe merkezi olarak ilan edilen illerde, çağrı merkezi ve veri merkezi yapımı için atıl vaziyetteki kamu binaları tahsis edilecek ve merkezler için enerji desteği sağlanacak. Çağrı merkezleri ve veri merkezleri, kurulduğu bölgenin teşviklerinden asgari yatırım tutarı şartı olan 500 bin TL aranmaksızın yararlanabilecek. Çağrı merkezlerinde 20 bin kişinin istihdam edilmesi tahmin ediliyor.

Yılda 536 milyon TL kamu desteği

Bunların yanı sıra sıfır faizli yatırım ve işletme kredileri kullandırılacak ve danışmanlık hizmeti sağlanacak. Özel sektörün yılda ortalama 328 firmada 1,64 milyar lira yatırım yapması ve 43 bin kişilik istihdam yaratması için yılda 536 milyon TL kamu desteği sağlanması öngörülüyor.