Bununla birlikte konut kredi faizlerini, özel bankalar kamu bankaları gibi düşük tutmalı. Çünkü faiz ne kadar yüksek olursa, inşaat sektörü başta olmak üzere tüm sektörlerde daralma meydana geliyor. Konut stokunun azalması için müteahhitler de konut fiyatlarında indirime gidilmeli” dedi.

Düşüş sürüyor

Yılın ilk çeyreğinde konut satışlarının azaldığına dikkati çeken TESK Genel Başkam Bendevi Palandöken, “Türkiye genelinde konut satışları ilk çeyrekte, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15,6 oranında, ipotekli konut satışları ise yine aynı döneme göre yüzde 57,3 oranında azaldı. Yabancılara satılan konut sayısının yüzde 81,5 artmasına neden oldu.

Vatandaş evini bankaya teslim ediyor

Konut kredisini ödeyemeyen vatandaşların evini bankalara teslim etmek zorunda kaldığına dikkati çeken Palandöken, yapıcı çözümler getirmek için borçlarda yapılandırmaya gidilmesi gerektiğini vurguladı. Konut stokunun azalması için özel bankaların ve müteahhitlerin de elini taşın altına koymasını isteyen Palandöken, dövizde yaşanan dalgalanmaların yabancılara konut satışlarında artışa yol açtığını kaydetti.

15 bin konut bankalara geçti

Konut satışlarındaki azalmaların kredi faizlerinin yüksekliğine bağlı olduğunu hatırlatan Palandöken, şunları dile getirdi:” Konut kredisi alıp borcunu ödeyemeyen vatandaşlar, ipotekte olan evlerini bankalara kaptırdı. Bankaların eline geçen gayrimenkul sayısı son verilere göre bir yılda yüzde 17 artarak 15 bin 532’ye çıktı. Yapıcı olmak, herkesin bu durumdan en az zarar ile çıkması için borçlara yapılandırma getirilmeli.”

Aydınlık-Afyon Odak

Palandöken yaptığı yazılı açıklamada, stoktaki konutların satılabilmesi için bankalar ve inşaat firmalarının birlikte hareket etmesi gerektiğini vurgulayarak, inşaat sektörünün canlanmasının, beraberindeki birçok sektörü de hareketlendireceğini kaydetti.

‘Konut seferberliği başlatılmalı’

Konutun çevresindeki, terzi, berber, manav, kasap, bakkal esnafı, dolmuş, taksi şoförü başta olmak üzere sektörlerin olumlu etkileneceğinin altını çizen Palandöken, “Sektör ekonomiye de doğrudan katkı sağlanmış oluyor. Bu sebeple ekonominin canlanması için konut seferberliği başlatılmalı.” değerlendirmelerinde bulundu.

Palandöken, inşaat sektörünün elini taşın altına koyup konut fiyatlarını düşürmesi, bankaların da faizlerde indirime gitmesi gerektiğini vurguladı.

Dünya

Palandöken, yazılı açıklamasında, iş yeri kiralarında stopaj vergisinin esnaf yönünden haksız bir düzen oluşturduğunu savundu.

İş yeri kiralarında kira gelirinden doğan vergiyi, kira gelirini elde eden mükellefin değil, kiracı konumundaki esnafın ödediğine dikkati çeken Palandöken, iş yeri kiralık olan esnaf ve sanatkarın, ticari faaliyetlerinden dolayı zarar da etse bu vergiyi ödemek zorunda kaldığını belirtti.

Palandöken, “Esnaf zaten yüksek kiralar, vergiler, sigorta primi, verginin vergisi derken kazancı buhar oluyor. Stopaj uygulaması, esnafı daha da zorluyor. İş yeri kiralarında stopaj uygulaması tamamen kaldırılmalı ya da oran yüzde 20’den yüzde 5’e düşürülmeli. Çünkü haksız bir düzen olarak esnafın kazancını önemli bir oranda azaltıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

AA

Palandöken, şunları kaydetti:

“Geçtiğimiz yıl uygulanan vergi indirimlerinde yurt içi satışlar beyaz eşyada, mobilyada ve konutta artmıştı. Bu yıl da 2 ay süren indirimler aynı şekilde satışları artırdı fakat bu sektörlerin çeşitlendirilmesi gerekiyor. Daha farklı sektörlerde de vergi indirimleri yapılmalı. Çünkü satışların artması büyüme oranının da artmasında büyük bir etken. Şu da unutulmamalıdır ki vergi indirimi vergi gelirlerini azaltmaz tam tersi artırır.”

AA

Palandöken, yazılı açıklamasında, esnafın okul, hastane kantinleri gibi yerel yönetimlere ve kamuya ait iş yerlerindeki kira artışlarından belini doğrultamadığını vurguladı.

Yerel yönetim, vakıf ve devlete ait iş yeri kiralarının son dönemde yüzde 500’e varan seviyede arttığına dikkati çeken Palandöken, “Bazıları yüzde 50 artırırken, birçoğu kira artışlarında yüzde 100’ün üzerine çıktı. Yeni yıla girerken güncellenen kira sözleşmelerindeki artışlar, esnafı daha fazla zora sokuyor. Esnaf kirasını ödeyemeyince, dükkanını kapatmamak için sattıklarına zam yapmak zorunda kalır. Bu da doğrudan vatandaşa yansıyarak, enflasyonun artmasına neden olur. Kira artışlarında enflasyon oranları dikkate alınmalı.” değerlendirmesinde bulundu.

“Esnafımız, yüzde 500’e varan kira zamlarıyla ayakta duramaz”

Palandöken, yapılan son düzenlemeyle kira artış oranlarının, yurt içi ÜFE yerine TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre hesaplanacağını anımsatarak, şunları kaydetti:

“Bugün itibarıyla iş yeri kirasına zam gelecek bir esnafın kira artışı ekim ayındaki TÜFE’nin 12 aylık ortalamasının üstünde olamaz. Kamu bünyesindeki okul, hastane, kantin ve kafeteryaları kiraya veren belediye, üniversite ve il özel idareleri, yerel yönetimler kira artışında bu oranı dikkate almalı. Aksi takdirde esnafımız, yüzde 500’e varan kira zamlarıyla ayakta duramaz.”

AA

Palandöken, yazılı açıklamasında, 2015 yılının Ocak ayında yürürlüğe giren perakende yasasının ihtiyaca cevap vermediğini savundu.

Esnaf ve sanatkarın en çok AVM ve zincir marketlere karşı korunmaya ihtiyaç duyduğunu belirten Palandöken, şunları kaydetti:

“Bu yasa ise tam olarak uygulanmıyor. Ekim ayı sonu itibarıyla zincir market sayısı 30 bin 864’e çıktı. Artık her sokak başına yan yana mantar gibi türeyen zincir marketler esnafın ayakta kalmasını zorlaştırıyor. Bunun gibi birçok madde ya tam anlamıyla uygulanamıyor ya da yeterli gelmiyor. Perakende yasası, esnaf ve sanatkarın haklarını koruyacak şekilde tekrar düzenlenmeli ve tam olarak uygulanmalı. Uygulamaya geçmeyen yasanın, esnafımıza hiçbir faydası olmuyor.”

Palandöken, esnafın ekonomik kalkınma ve büyüme içindeki payının yadsınamayacağını, bakkalı, berberi, terzisi, kuaförü, manavıyla 2 milyon esnafın ekonominin can damarlarından biri olduğunu ifade etti. Palandöken, ekonomik büyüme için esnafın gelişmesini engelleyen tüm sorunları ortadan kaldırmak gerektiğini vurguladı.

AA

Palandöken, yaptığı yazılı açıklamada, beyaz eşya ve mobilya sektöründe vergi indirimi talebinde bulundu.

Dolar kurundaki artışla beyaz eşyaya yapılan zamların satışları düşürdüğüne dikkati çeken Palandöken, “Geçen yıla göre beyaz eşya satışları yüzde 16 oranında azalırken sadece eylülde satışlar yüzde 37 düştü. Bu satışları artırmak ve enflasyonla mücadelede başarılı olmak için beyaz eşya sektöründe yapılan kampanyalar yeterli değil. Beyaz eşya satışlarında geçen yılın seviyesine ulaşmak için 2017’de başarıyla uygulanan kısa süreli ÖTV indirimi yeniden getirilmeli.” değerlendirmesinde bulundu.

Palandöken, beyaz eşya ve mobilya sektörüne yönelik vergi teşvikleriyle geçen yılki büyüme oranının yeniden yakalanması gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Bu yılı en az zararla kapatmak için yıl başına kadar beyaz eşya ve mobilya sektörlerinde ÖTV ve KDV indirimleri kaçınılmaz oldu. Geçen yılki vergi indiriminden faydalanamayanlar, eski beyaz eşya ve mobilyalarını değiştirerek yeni teknolojiye sahip ürünleri satın almak için vergi indirimi bekliyor. Miadı dolmuş ev eşyalarının yenilenmesi sektörü canlandıracağı gibi enerjide de tasarrufu sağlayacaktır. Öte yandan, bu sektörlerde yapılacak vergi indirimleri yeni evlenecek çiftlerin de yolunu açacaktır.”

AA

Esnafın, kira artışlarıyla artık başa çıkamadığına işaret eden Palandöken, “Bu piyasa koşullarında esnafımız sattığı maldan ne kar ediyor ki kiralara bu kadar zam yapılıyor? Başta okul kantinleri olmak üzere, belediyeler, il özel idareleri ve vakıflara ait kantinlerin kira artışları enflasyon oranını geçmemeli.” değerlendirmesinde bulundu.

Palandöken, enflasyonla topyekun mücadele edilen bir dönemde kiraların artırılmasının adil bir uygulama olmadığını vurgulayarak, başta elektrik ve doğal gaz olmak üzere tüm girdileri artan esnafın yüksek kira zamlarının altında ezildiğini savundu.

Yüksek kira artışlarının hem esnafın hem de vatandaşın cebini olumsuz etkileyeceğinin altını çizen Palandöken, şunları kaydetti:

“Yapılan son düzenlemeyle kira artış oranları artık Yİ-ÜFE yerine TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre hesaplanacak. Yani bugün itibarıyla iş yeri kirasına zam gelecek bir esnafın kira artışı eylül ayındaki TÜFE’nin 12 aylık ortalamasının üstünde olamaz. Eylül ayı enflasyon verileri baz alındığında, güncel kira artış oranı yüzde 13,75’i geçemez.”

AA

Bankaların kara liste uygulamasının, tefecilerin türemesine neden olduğunu savunan Palandöken, “Paraya ihtiyacı olan esnaf kara listede olduğunda bankadan kredi çekemiyor, son çare tefecinin eline düşüyor. Bu durumda da tefecilere gün doğuyor. Kafalarına göre faiz uygulayan tefeciler bir ay yüzde 20, diğer ay yüzde 50 gibi uçuk faizlerle esnafı soyuyor. Bu tamamen kan emiciliğidir. Esnafın zaten aldığı paranın 2-3 katını ödeyebilecek durumu olsa, ilk aldığı paraya ihtiyaç duymaz. Bu yüzden her gün tehditlerle karşı karşıya kalan, iflas eden, ailesiyle arası bozulan, depresyona giren birçok esnafımız var.” değerlendirmesinde bulundu.

Palandöken, esnafa yönelik kredi imkanları bulunmasına rağmen, kara liste sebebiyle bunlardan yararlanamadıklarını vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Esnafımız, sermayesi az olduğundan ekonomik dalgalanmalardan da en çok etkilenen kesim. Hal böyle iken geçmişte borçlarını ödeyemediğinde kara listeye alınmış oluyor. Tüm borçlarını temizlese bile kara listede görünüyor. 2003, 2009 ve 2017 yıllarında 3 kez sicil affı çıkarıldı fakat bunu görmezden gelen bankalar oldu. Esnafı tefecilere mecbur bırakan sistemin düzeltilmesi ve etkin bir sicil affı gelmesi şart. Esnafın krediye ulaşarak işlerini düzeltmesi, yanında eleman çalıştırarak doğrudan istihdama da katkı sağlar. Esnafın bankalar ile tefeciler arasında sıkışıp kalmasına göz yumulmamalı.”

AA

Palandöken, yazılı açıklamasında, dövizle yapılan sözleşmelerin Türk lirasına dönüştürülmesine yönelik kararın ekonomi açısından çok olumlu bir gelişme olduğunu belirtti.

TESK olarak kira sözleşmelerinde Türk lirasına dönüş çağrısını her fırsatta dile getirdiklerini anımsatan Palandöken, “Bir aylık sürede sözleşmeler Türk lirasına dönüştürülürken, kiralar piyasa şartlarına göre belirlenmeli. Sözleşmeler günlük döviz kurundan değil, piyasa koşullarına göre imzalanmalı. İçinde bulunduğumuz piyasa koşullarında bu kararın uygulanması hayati önem taşımaktadır. Artık kiracılar ay sonunda döviz kurunun ne olacağını kara kara düşünmeyecek, mülk sahibi de kirasını alamamaktan endişe etmeyecek.” değerlendirmesinde bulundu.

Palandöken, bu kapsamda kiraların bedelleri hesaplanırken günlük döviz kurunun baz alınmaması gerektiğine dikkati çekerek, “Sözleşmeler yenilenirken piyasa koşulları çok iyi takip edilmeli. Kiraların piyasa koşullarına göre belirlenmesi kiracının da mülk sahibinin de lehine olacaktır.” ifadesini kullandı.

AA