Mezar taşı Üsküdar’a nakledilen Garabet Balyan’ın naaşı Beşiktaş Ermeni Mezarlığı’nın istimlaki sırasında yokolduğu için aile kabristanında yer almazken Hraç ve Hagop Kırmızıyan Kardeşlerin sponsorluğunda yaptırılan Balyan Anıt Mezarı projesinin mimar Tavit Aynalı’nın imzasını taşıdığı öğrenildi. Tavit Aynalı projeyi, yine bir Balyan eseri olan Beşiktaş Meryem Ana Kilisesesi’nin Horan (Sunak) bölümünden ilham alarak hayata geçirdi. Uygulamanın mühendislik işleri ise Nazar Binatlı tarafından üstlenildi.

Balyan Ailesi’nin eserlerinden bazıları

Balyan Ailesi, 18. ve 19. yüzyıllarda beş kuşak boyunca saray mimarları sıfatıyla camilerden kışlalara, saraylardan fabrikalara, pek çok anıtsal esere imza attılar. Osmanlı Sarayı’nın, Avrupai yaşam tarzına ayak uydurma arzusunu yansıtan büyük ve gösterişli saraylar, yalılar, av köşkleri inşa ettiler.

Dolmabahçe, Çırağan, Beylerbeyi ve Adile Sultan Sarayı, Kalender Köşkü, Aynalıkavak Kasrı bu yapıların en iyi bilinenleri arasında yer alır.

Boğaziçi fotoğraflarının vazgeçilmez unsuru olan Ortaköy Camisi, incecik minareleri ile Nusretiye Camisi ve Teşvikiye Camisi, Balyanlar’ın hayata geçirdiği bellibaşlı camiler arasında bulunuyor.

III. Selim’in orduda başlattığı yenileme hareketine paralel, modern kışlaları onlar inşa ederler. Rami Kışlası, Davut Paşa Kışlası, Tophane Arabacılar Kışlası, Taksim Topçular Kışlası’nın yanı sıra, Boğaziçi silüetinin baştacı olan Selimiye Kışlası ve masal dünyasından fırlamış gibi görünen Kuleli Kışlası da Balyan imzası taşır.

85 metre yüksekliğinde bir yangın kulesi olarak yapılan, İstanbul’un her yerinden görünen, kentin simgelerinden birine dönüşen Beyazıt Kulesi yine bir Balyan eseridir.

Beykoz Deri Fabrikası, Bakırköy Bez Fabrikası, Hereke Fabrikası, Zeytinburnu Barut Fabrikası, Darphane-i Amire Binaları, Maçka Silahhanesi yine Balyanlar’ın elinden çıkan, Osmanlı Devleti’nin sanayi ve ekonomi kurumlarını temsil eden yapılardır.

Hrac ve Hagop Kirmiziyan Kardeşler, Balyan Ailesi’nin anıt mezara kavuşması için hem konuyu takip etti hemde maddi olarak tüm desteği üstlendi.

5 kuşak mimar

Ailenin ilk iki kuşağı, yapı tasarımını babadan oğula geleneksel yöntemlerle öğrense de varlıklarını ve işlevlerini yüzyıllarca kaybetmeyen usta işi eserler meydana getirdiler. Üçüncü kuşaktan itibaren ise Avrupa’da, mimarlık alanının en yetkin üniversitelerinde öğrenim gördüler ve İstanbul’a dönerek birbiri ardına ölümsüz eserler ortaya çıkarmaya devam ettiler.Balyan ailesi mimari birikimini ve sürekliliğini korudu, gelenekselle moderni sentezleyen, Osmanlı tarzıyla Avrupai akımları birbiriyle buluşturan eklektik bir tarz ortaya koyarak anıtsal yapılarla İstanbul’un görünümüne damgasını vurdu.

Balyan Anıt Mezarı, 1 Ekim 2016 tarihinde düzenlenecek törenle, Kültür Bakanı Nabi Avcı, Türkiye Ermenileri Patrik Genel Vekili Aram Ateşyan ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş tarafından açılacak.

Anıt Mezar sayesinde, İstanbul’a benzersiz silüetini kazandıran en önemli eserlerin yaratıcısı, Dolmabahçe Sarayı’nın mimarı Garabet Balyan’ın bir istimlak sırasında kaybolan mezar taşı, Krikor Amira Balyan, Sarkis Balyan ve ailenin diğer önde gelen isimleri ile aile kabristanında buluşacak.

Projenin girişimci ve destekçilerinden Hraç Kırmızıyan, kardeşiyle birlikte üstlendikleri, anne ve babaları Şınorik-Vahram Kırmızıyan’ın anısına ithaf ettikleri Anıt Mezar için “Balyan ailesine karşı gecikmiş bir vazife, bir borçtur” diyor. Kırmızıyan, İstanbul’u simgeleyen yapıların pek çoğunda Balyan Ailesi’nin imzası bulunduğunu hatırlatarak, “Balyanlar’a, yarattıkları görkemli eserlere yaraşır bir Anıt Mezar inşa ederek, aile anılarını da kalıcı kılmak istediklerini” belirtiyor.

Balyanlar tarafından yapılan Beşiktaş’taki bir Ermeni kilisesinin sunak kısmından yola çıkılarak hazırlanan Anıt Mezar projesi, üçer metrelik tek parça mermer sütunlar ve üzerlerine yerleşen kubbe ve kemerden meydana getirildi. Arka bölümde yer alan blok mermerlerde, Balyan Ailesi’nin bellibaşlı eserlerinin isimleri ve Osmanlı Tuğrası bulunuyor. Proje ve uygulaması 2 yılda tamamlanan proje ile, Balyan ailesine ait tüm lahitler temizlenerek onarıldı, görkemli eserleriyle İstanbul’un silüetini taçlandıran bu aile için, eserlerine yaraşır bir Anıt Mezar oluşturuldu.

1 Ekim 2016
11:00
Bağlarbaşı Surp Haç Ermeni Mezarlığı Üsküdar