Torunlar GYO’nun ilk AVM yatırımı olan Bursa’daki Zafer Plaza, kuruluşunun 20’nci yılını kutluyor. Kutlamalar kapsamında basınla bir araya gelen Aziz Torun, 2000’li yıllardan itibaren sat/yap modelinin geliştiğini, 2004”ten itibaren de konut sektöründeki kredi imkanlarıyla bu modelin daha büyük ölçekli projelere uygulanmaya başladığını hatırlattı.

‘Zaten sürdürülebilir değildi’

GYODER başkanlığı döneminde bu konuyu gündeme getirerek sistemin sürdürülebilir olmadığını söylediğini hatırlatan Torun şöyle konuştu:

“Satışların durduğu dönemde finansmanın nasıl olacağı, inşaatların nasıl biteceğiyle ilgili sektör olarak B ve C modellerini üretmemiz gerekiyordu. Sat yap modelinde satıyorsunuz krediyi tüketici alıyor. Özkaynak neredeyse yok denecek kadar az olunca, işin tamamlanmasında ciddi sıkıntılar olacağı görülüyordu ve bugün bunları yaşıyoruz.”

Gelinen noktada gayrimenkul sektöründe yeni projelerde yavaş giden bir imalat süreci yaşandığının altım çizen Torun, “Ama bu ülkenin yeni konuta ihtiyacı var. Yabancı yatırımcılardan da talep var. Bu stok birkaç yıl içinde eriyecek” açıklamasını yaptı.

“AVM’ler doygunluğa ulaştı”

Zafer Plaza’nın kendilerinin ilk AVM yatırımı olduğunu vurgulayan Torun, yeni yatırımlarla ilgili şunları söyledi: “Şu anda hiçbir yeni projeye ilgimiz yok. Büyükşehirlerde en azından önümüzdeki 3-5 sene için yeni bir AVM’ye ihtiyaç yok diyebiliriz. Bundan daha ziyade AVM yapacak yatırımcı da yok.”

Esra Özarfat/ Dünya

AVM’lerde TL ile kiralama dönemi başladı. Sizce bu süreç nasıl bir etki yaratacak?

Türkiye’de AVM’leri doğru bir yere koymak lazım. AVM’ler Türkiye’de perakende sektörünü büyüten ve uluslararası rekabete açan markaları bir araya getiren büyük bir çatı. Alışveriş Merkezleri ve Perakende çiler Derneği’nde (AMPD) perakendecilerle aynı çatı altında, aynı masa etrafındaydık. O zaman da 2001 ve 2008 krizlerini yaşadık. Bu süreçte kira indirimi yaparak kendi içinde bir bütünün iki parçası olarak orta yolu bulduk. AVM ve perakendeciler bir bütün. Bizim kavga etme lüksümüz yok.

Son dönemde ne değişti?

AVM tarafında benim her zaman mesafeli durduğum bir şahinler grubu var. Bir de perakendecilerin şahinler grubu var. Son bir yıldır şahinler grubu maalesef karşı karşıya geldi. Biz eskiden karşılıklı anlayışla sorunları çözüyorduk. Son dönemde perakendecilerle AVM’ler arasında basın üzerinden bir tartışma başladı. Bu tartışmalar da sonunda TL ile kiralama dönemini getirdi.

TL ile kiralama sizi nasıl etkileyecek?

TL’ye döndük ama sorunları büyüttük. AVM yatırımcılarının hepsinin döviz borcu var. Bunun yerlisi yabancısı yok. Zaten uzun vadeli kredilerin TL ile alınması mümkün değil. Biz kendi hesabımızı yaparken döviz gelire döviz gideri diyerek bir ifade ve hesap kolaylığı sağlıyorduk. Bizim de ciddi döviz borcumuz var ama kur sabitlemesi ve kira indirimi yapıyorduk. Bankalara olan döviz borçlarına karşılık kira gelirlerini gösterebiliyorduk. Şimdi yatırımcı açısından bu ortadan kalktı. Geliri enflasyona bağlı olan yatırımcı artık daha katı davranacak. Eski iskonto ve indirimler olmayacak.

Siz indirimleri kaldıracak mısınız?

Bizim AVM’lerde yüzde 24-36 arasında indirim vardı. Hatta son kestiğimiz faturalar devletin belirlediği rakamın altındaydı. Şimdi rakamı TL üzerinden belirleyeceğiz. Yeni hesaba rağmen olmayan, sürdürülemez noktada olanlara ise geçmişte olduğu gibi çıkması ya da düzeltmesi için yardımcı olacağız.

TL ile kiralama yabancıların gitmesine neden olur mu?

Kimse bir yere gitmez. Ama Türkiye’ye önümüzdeki dönemde yeni yabancı yatırımcı gelecek mi? Sonuçta krediler döviz cinsinden veriliyor. Paranın maliyeti yükseldi ve paraya ulaşmak zorlaştı. Benim biraz da espriyle karışık söylediğim bir şey var. Bizi kötü yola bankalar, perakendeciler ve danışmanlar düşürdü. Bankalar bol kredi verdi. Perakendeciler “biz her AVM’ye girelim” dediler. Danışmanlar da ona göre fizibilite çıkardı ve bu yatırımlar yapıldı. Ama bugün görüyoruz ki bu sürdürülemiyor.

AVM’ler el değiştirecek mi?

Gayrimenkul sektörünün tamamı için bu geçerli. Otel, lojistik merkezi, AVM gibi tüm uzun vadeli gayrimenkul yatırımlarında döviz borçları firmaları zorlayacak. O yüzden el değiştirmeler ve ortak almalar olacaktır.

Sizin borç durumunuz nedir?

500 milyon dolar ve 200 milyon Euro borcumuz var. Ciromuz iyi ama kur farklılığı kârı alıp götürdü. Faiz oranları ciddi bir şekilde artıyor. Gelecekte bunlar nasıl yönetilecek, en büyük sorun bu.

Yeniden yapılandırma düşünüyor musunuz?

Biz 50 yıllık bir şirketiz. Çok kriz gördük. Bütün bunlara alışığız. Biz bankalar nezdinde kredibilitesi olan bir şirketiz. Kendimizden fedakarlık ederek bunu sürdürmeye devam edeceğiz. Torunlar, borçlarını 2-3 yılda sıfırlayacakken, şimdi belki bu süre 7-8 yıla uzayacak. Yeniden yapılandırma şu an düşünmeyiz çünkü yeni fiyatlarla masaya oturmanız gerekiyor. Yeni fiyatlarla bu borçlar kapanmaz.

Yıl sonu için 2.2 milyar TL ciro hedefiniz vardı. Bu ciro hedefini revize ettiniz mi? ilk dokuz ayda 1,7 milyar TL civarında ciromuz var. Yıl sonunda 2 milyar TL’yi aşacağız. Ciroları tutturacağız çünkü kira gelirimiz var. Diğer taraftan teslim ettiğimiz 5’inci Levent projesi var. Ciroda bir sapma olmadı ama asıl sorun kârda. Kârlar eridi gitti.

Normalde FVAÖK olarak 7-8 milyon kâr var ama nihai baktığınızda eksiye düşüyoruz. 2018’de şirketlerin çoğu zarar gösterecek. Kur farkı ciddi bir erozyon getiriyor.

Yatırımlara ara mı vereceksiniz?

Belli bir hızla giden bir aracı bir anda frene basıp durduramıyorsunuz. Biz üç yıldır ‘yeni bir projeyle ilgilenmiyoruz’ dememize rağmen elimizde 5-6 yıl önce alıp geliştirdiğimiz gayrimenkuller var. Mail Of İstanbul’da kabası bitmiş otel ve rezidans var. 2020’de açılışını hedefliyoruz. Paşabahçe’nin ruhsatını aldık, orada otel ve yalı olacak. 2021’de bitirmeyi planlıyoruz. Biraz daha tempoyu yavaşlatarak yatırımı öz kaynaklarla yapmak istiyoruz. Stratejimiz borcu azaltıp stokları eritmek. Karaköy’de küçük bir otel projemiz var. 80-90 odalı butik bir otel. 2006’da aldığımız bir gayrimenkuldü. Önümüzdeki dönemde başlamamız gereken bir proje. Bir de Antalya’da bir otel projesi var. 130 odalı bir otel. Döviz getirecek bir iş. 5’inci Levent ikinci etap 2020 sonrasına kadar gündemde değil.

Mecidiyeköy’deki projeniz ne durumda?

Bizi de stok bakımından zorlayan nokta Mecidiyeköy. Orada doluluk yüzde 35’lerde. Özellikle ofisteki talep daralmasından dolayı istediğimiz doluluğu sağlayamadık. Kiralar 15-25 dolar arasında değişiyor. Quasar ile birlikte Mecidiyeköy’ün çevresini değiştirdik. Ama yeterince değer bulmadığını düşünüyoruz. Birlikte orayı tanıtmaya yönelik bir proje başlatıyoruz. Yeni yeme içme alanları, kültür sanat faaliyetleriyle hareket kazandıracağız.

Ayşegül Sakarya Pehlivan – Ekonomist

5. Levent projesi ile ilgili gelinen son noktayı paylaşmak ve yıl değerlendirmesi yapmak üzere 12 Ocak 2018 Cuma günü, Torunlar GYO Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Torun’un ev sahipliğinde düzenlenecek basın toplantısı 5.Levent Kır Kahvesi’nde gerçekleştirilecek.

12 Ocak 2018, Cuma
5.Levent Kır Kahvesi (Fatih Sultan Mehmet Bulvarı, Güzeltepe Mevkii, TEM Alibeyköy, Kavşağı Eyüp İstanbul)
10.00

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Taslağı’nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Şehircilik Şurası’nın açılış konuşmasında, başta yatay mimari olmak üzere dikkat çektiği birçok konunun çözüme kavuşturulduğu dikkat çekiyor. Taslak yasalaştığında başta yüksek katlı binaların yapımına tedbirler gelecek, binaların yatay yapılması için teşvik edilecek. Ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sert bir şekilde eleştirdiği kot farkı uygulamaları da yeni yönetmelik taslağı ile yeniden düzenleniyor. Buna göre, yamaç bölgelerde yapılan ve önden 2 kat, arkadan 8 kat görünen binalar için kademeli mimari şartı uygulanacak. Böylece bodrum olması gereken yerlere daire yapılmayacak.

Öte yandan yeni düzenlemeye göre, bodrum kat üzerinde bulunan mescit, kreş, kapıcı dairesi, yangın merdiveni ve balkon benzeri tüm alanlar toplam inşaat alanının yüzde 30’unu aşamayacak. İnşaata başlama sürecinde ruhsat olmaksızın hafriyat işlemleri tamamlanabileceği belirtilen yeni taslak sayesinde binalara takılan baz istasyonlarının ruhsat sorununu da çözülecek.

‘Her şehrin imar planı ayrı olacak’

Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde yapılacak değişikliği “Biz imarın değişmez kurallarını yazıyoruz, şehirlere göndereceğiz. Diyeceğiz ki; ‘Siz de kendi şehrinizle ilgili hazırlayın bize geri gönderin.’ Süre vereceğiz, sonra o gelenleri onaylayacağız” sözleriyle duyurmuştu. Her şehrin planının ve imar yönetmeliğinin ayrı olacağını ifade eden Özhaseki, “Sivas Şarkışla’nın imar planıyla İstanbul’unki bir olmaz. Bitlis’teki imar planı yönetmeliğiyle İstanbul bir olmaz” demişti.

İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Yönetim Kurulu Başkanı Nazmi Durbakayım, çarpık kentleşme ve kötü siluet konusunda artan eleştirilerin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın hazırladığı yeni imar yönetmeliği ile son bulacağını söyledi. Taslağın haziran ayına kadar onaylanmasını beklediğini söyleyen Nazmi Durbakayım, yeni Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin getireceği değişiklikleri İNDERgi’ye değerlendirdi.

Stüdyo daireye izin yok

Yeni yönetmelikle birlikte artık stüdyo daire yapılamayacağını belirten Nazmi Durbakayım, kullanım amacının dışına çıkılan stüdyo daireler yerine en küçüğü minimum 28,5 metrekare büyüklüğünde 1+1 daireler yapılabileceğine dikkat çekti. Durbakayım, bu kapsamda yapılacak en küçük dairenin içinde en az 12 metrekarelik bir oturma odası, en az 9 metrekarelik bir yatak odası, en az 3,30 metrekarelik bir mutfak veya yemek pişirme yeri, en as 3 metrekarelik bir1 banyo veya yıkanma yeri ile en az 1.20 metrekarelik bir tuvalet olması gerekeceğini söyledi.

Yatay mimariye yönlendiriliyor

Yeni yönetmeliğin yatay mimariyi ön plana çıkardığını ifade eden Durbakayım, şu bilgileri verdi:

“Emsal Kat Sayısı E=2 ve Taban Alanı Kat Sayısı TAKS yüzde 40 olan bir arsada, yeni yönetmeliğe göre, komşu mesafeleri çekildikten sonra kalan alana taban oturumu yapılabilecek. Yol cephesi 30 metre, derinliği 40 metre olan 1200 metrekarelik düzgün bir dikdörtgen arsayı örnek olarak ele alalım. Normal şartlarda yüzde 40 TAKS ile taban oturumu 480 metrekare olması gerekiyor. Yeni yönetmeliğe göre yoldan 5 metre komşulardan 3 metre çekilmek sureti ile taban alanı eni (30-2×3)=24 metre, derinliği (40-(5+3))=32 metre olmak üzere 768 metrekarelik bir alan taban alanı olacak. Daha öncesinde emsal 2 olan bir yerde 1200×2=2400 m metrekare inşaat hakkı olan ve 2400/480=5 kat yapılabilen arsa, Yeni TASK oturumundan dolayı 2400/768=3,13 ki bu da 3 katlı bina yapılabilecek anlamına geliyor. Böylelikle daha alçak binalar ile imar hakları kullanılabilecek.”

Sonsuz müelliflik hakkına sınırlama

Mimari proje müelliflerinin ve mirasçılarının sonsuz müelliflik hakkına sınırlama getirileceğini kaydeden Durbakayım, “Bu yönetmelik kapsamında müellif ile akdedilen proje sözleşmesinde fikir ve sanat eseri telif hakkının devrine ilişkin hüküm yer almak zorundadır. Sözleşme olmadığı veya sözleşmede herhangi bir hükmün yer almadığı takdirde, müellifin fikir ve sanat eseri telif hakkından feragat ettiği varsayılacak” diye konuştu.

İsteyen istediği renge boyayamayacak

Yeni imar yönetmeliğinin belediyelere, mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacı ile dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin edebilme yetkisini vereceğini de vurgulayan Durbakayım, yerel yönetimlerin daha önce yapılmış olan yapılar için de bu yetkilerini kullanabileceğine dikkat çekti.

Emsal harici alanların toplamı emsal alanın en fazla yüzde 30 fazlası kadar olabileceğini de kaydeden Durbakayım, bodrum katlara yapılması şartıyla getirilen istisnaları ise söyle sıraladı:

“Otopark alanlarının 2 katının, sığınak alanının yüzde 30 fazlasının, yangın merdivenlerinin, asansör boşlukları, bacalar, şaftlar ve ışıklıkların, ısı merkezi, su deposu ve enerji odasının, kömürlüklerin, kapıcı dairelerinin, ilgili yönetmeliğine göre hesap edilen minimum alanları ile ortak alan niteliğindeki mescit ve müştemilatının konutlarda 100 metrekaresi, konut dışı yapılarda 300 metrekaresi, bütün cepheleri tamamen gömülü olmak ve ortak alan niteliğinde olmak kaydıyla otopark alanları, konferans, spor, sinema ve tiyatro salonları gibi özellik arz eden yapılarda düzenlenmesi zorunlu olan boşluklar, bu hesaba dahil değildir.”

Hafriyat için yapı ruhsatı beklenmeyecek

Durbakayım yeni yönetmelikle getirilecek yeni uygulamalardan bazıları hakkında şu bilgileri verdi:

“Paratoner konulması yaygınlaştırılacak. Umumi binalar, sağlık ve eğitim tesisleri, oteller, içinde patlayıcı madde bulundurulan binalar ile yüksek bina ve tesislere Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gereği paratoner konulması mecbur olacak. Teraslar bahçe olarak kullanılabilecek, teraslara havuz dahi yapılabilecek. Konsept projeler için gerekli olan cephe motifleri artık yasal olarak yapılabilecek. Kamu projeleri hariç avan proje mecburiyeti olmayacak. Hafriyat için yapı ruhsatı beklenmeyecek. İksa ve hafriyat ruhsatları, yapı ruhsatından önce verilebilecek böylelikle süreler kısalacak.”

10-15 yıllık acil eylem planı

Kentsel Dönüşüm ve Hukuk Platformu Başkanı ve Şehircilik Şurası Üyesi Prof. Dr. Gürsel Öngören de ocak ayında çalışmalarına başlayan Şehircilik Şurası’nın şehircilikte reform başlatacak olan ‘Şehircilik Anayasası’nı hazırladığını belirterek, bu anayasanın haziran ayında bir eylem planı ile açıklanacağını söyledi. Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nde yapılan değişikliğin yeni eylem planının bir parçası olduğunu ifade eden belirten Öngören, “Çalışmalar tamamlandıktan sonra kentleşmede oyunun kuralları değişecek” dedi.

Prof. Dr. Gürsel Öngören, 1960-2000 yılları arası belediyelerin çarpık şehirleşmeye göz yumması sebebiyle şimdiki neslin yaklaşık 1trilyon dolar maliyeti olan bir şehir enkazı devraldığına dikkat çekti. Çarpık şehirleşme enkazının normal yöntemlerle kaldırılamayacağını ifade eden Öngören, “Devletimiz çarpık kentleşmeyi ortadan kaldıracak ve depreme karşı dayanıklı yeni mahalleler ve semtlerin oluşacağı 10-15 yıllık bir acil eylem planı hazırlatıyor. Şehircilik Şurası’nda ülkenin önde gelen bilim insanları, sektör liderleri ve belediyecileri Şehircilik Anayasası’nı yazıyor. Hazirandan sonra şehircilikte reform başlayacak” dedi.

1985 yılında çıkarıldıktan sonra Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin pek çok kereler değiştiğinden ve bütünlüğünü kaybettiğini kaydeden Gürsel Öngören şunları söyledi:

‘Yüzde 25 avantaj sona eriyor’

“Bu sebeplerle 2013 yılında yönetmelik yeniden ele alındı ve temel değişiklikler yapıldı. Yapılaşmayı düzenleyen bu yönetmelik çıktıktan sonra pek çok şehrin eskiden uygulanan imar yönetmelikleri de uygulamadan kalktı. Bu şehirlerden biri de İstanbul idi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin imar yönetmeliğinde inşaat sektörü için pek çok lehe olan hüküm 2013 yönetmelik değişikliği sebebiyle ortadan kalkınca bina yaptıran vatandaşlar için bir karmaşa yaşandı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı da yeni değişikliklere gayrimenkul ve inşaat sektörünün uyumunu sağlamak için Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin yanı sıra yapılaşma için lehe hükümler içeren İstanbul İmar Yönetmeliği gibi bazı şehirlerin yönetmelik hükümlerini devrede tuttu. Geçici 10. madde ile bu dönemde iki yönetmelik hükümlerinin de aynı anda uygulanması için bir yıllık süre koydu.

Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği ile yaklaşık yüzde 20 olan yapılaşma avantajı, eski yönetmelik hükümlerinin de uygulanması ile yüzde 25 oranında uygulandı. Kat bahçesi şeklindeki balkonlar, çatılarda kullanım alanı oluşturma gibi avantajlar kullanıldı. Bu düzenlemedeki yüzde 25 imar uygulama avantajı geçiş dönemi 2016 yılında da uzatılarak 30 Haziran 2017 tarihine kadar geçerli kılınmıştı. Yapılaşmaya yüzde 25 avantaj getiren bu dönem 30 Haziran’da sona ereceği için gayrimenkul ve inşaat sektörünün, dolayısıyla bu uygulamalardan faydalanan vatandaşlarımızın talepleri idareyi konuyu hızla çözmeye yönlendirdi.”

‘Belediyeler ek kurallar getirebilecek’

Yeni yönetmelik çalışmasıyla şehirlerde temel ve kalıcı bir yapılaşma düzeni getirildiğini anlatan Gürsel Öngören, geçici dönemin de sona erdiğine dikkat çekerek “Yeni yönetmelikte tüm belediyelerin uyacağı ortak yapılaşma düzeni olacak. Kat bahçelerinin suiistimali ortadan kalkacak, yapılaşmanın yataya yayılması için taban oturumu artırılacak, otopark yapımı zorunlu hale gelecek. Öte yandan illerde belediyeler bu yönetmeliğe ters düşmeyecek şekilde kendi şehir özelliklerine göre bazı ek kurallar da getirebilecekler” açıklamasında bulundu.

‘Asıl reform haziranda başlayacak’

Yönetmelik değişikliğinin şehircilikte yapılacak reformun sadece yüzde 5’ini kapsayacağını dile getiren Gürsel Öngören “Şehircilik konusunda devletimiz bir reform planı, yani Şehircilik Anayasası’nı hazırlıyor. Üyesi olduğum Şehircilik Şurası’nda üç aylık çalışmayla raporlar oluşturuldu, yapılaşma düzenindeki sorunlu alanlar belirlendi. Şehircilik Şurası nisan ayının sonunda çalışmasını bitirerek ‘Şehircilik Anayasası’nı hazırlamış olacak. Bu rapor Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla mayıs ayının sonunda kamuoyuna açıklanacak. Asıl reform bu açıklama sonrası haziranda başlayacak” diye konuştu.

‘Reformun en önemli aracı kentsel dönüşüm’

Türkiye’deki çarpık şehirleşmeyi ortadan kaldırmak için Şehircilik Şurası’nın hazırladığı Şehircilik Anayasası’nın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na ve tüm belediyelere rehber olacağını belirten Öngören, şöyle devam etti;

“Şehircilik Anayasası ile çarpık şehirleşme ve keyfi uygulamalarla yaptırılan binalardan kaynaklanan sorunlar 10-15 yıllık bir eylem planıyla ortadan kalkacak. Tüm illerde ve ilçelerde imar planları yenilenecek. Kentsel dönüşüm de bu reformun en önemli aracı olacak. Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği de Şehircilik Anayasası çalışmasının küçük bir unsuru. 30 Haziran’da yüzde 25 imar avantajı sona ereceğinden yeni yönetmelik devreye alınacak. Yönetmeliğin de bir parçası olduğu Şehircilik Anayasası ile düzenli, sağlıklı ve estetik şehirleşme için yeni bir yapılaşma düzeni getirilecek. İnsanların işlerinden, okullarından evlerine döndüklerinde; yeşil parkların, spor salonlarının, kültür merkezlerinin, çınaraltı kahvelerinin olduğu mahallelerinde, komşularıyla birlikte yaşayıp mutlu olacakları bir şehir hayatı hedefleniyor.”

‘Stüdyo olmasa da olur’

Gayrimenkul ve inşaat sektörünün temsilcileri de Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Taslağı hakkında olumlu değerlendirmelerde bulundu. Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği (GYODER) Başkanı Aziz Torun, yeni yönetmelik taslağına stüdyo daire yapılamamasının doğru bir gelişme olduğunu ifade ederek, “Bunu hem dernek başkanı hem de gayrimenkul geliştiricisi olarak bir anlamda doğru buluyoruz” dedi. Bir projede çok sayıda stüdyo daire bulunmasının yanlış kullanımlara sebebiyet verdiğini ifade eden Torun, şunları söyledi:

“1+1 zaten öğrenci, bekar veya yaşlı çift olsun, çok sayıda insanın ihtiyacını karşılıyor. Bazı kişilerin de fiyat olarak ancak ona gücü yetiyor. Dolayısıyla 1+1 önemli bir ihtiyacı zaten karşılıyor. Stüdyo dairelerin kaldırılmasının sektöre olumlu ya da olumsuz bir etkisi olmaz. Bu daireleri önceden yapanlar muaf. Bundan sonra yapacak olanlar da projelerini buna göre yapacaklar. Zaten stüdyo daireye sahip projeler çok azdı.”

‘Taslağın yasalaşmasını destekliyorum’

Kuzu Grup Yönetim Kurulu Üyesi Özen Kuzu da Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Taslağı’nın yasalaşmasını desteklediğini belirterek “En ufak konutun 1+1 olmasını daha doğru buluyorum. Stüdyo daire mantığı Türk toplumu için avantajlı ve kullanışlı değil. Onlar yerine en ufak daireler kullanışlı metrekarelerde 1+1 olarak planlanabilir. 1+1 konutları yalnız yaşayan bireylerin yanı sıra çekirdek bir aile de tercih edebilir” açıklamasında bulundu.

‘Taban alanı lokasyona göre değişmeli’

DKY İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Ali Dumankaya ise taban alanının lokasyona göre değişmesi gerektiğini söyledi. Beyoğlu, Nişantaşı gibi bitişik nizamlı binaların yoğun olduğu bölgelerde, binaların arsa alanının neredeyse tamamını kapladığına dikkat çeken Dumankaya, “Buradaki binalar dönüştürülürken, yüksekliğin artmaması için taban oturumunun genişletilmesi gerek. Bu, esnek bir proje sağlar. Fakat yol, meydan ve park gibi yeşil alanlar önceden belirlenmeli” diye konuştu.

Esra Özsümer/İndergi

“Güç Birliği kavramı güven ve itibarın sembolü”

Genel Kurul’a katılan üyelere, gerçekleştirdikleri önemli çalışmaları anlatan GYODER 2013-2017 Dönemi Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Torun, “Son derece verimli geçen bu faaliyet dönemlerimiz ile GYODER, sektörde çok daha güçlü ve etkili bir konuma geldi. Yönetim Kurulumuzun vizyon ve deneyimleriyle, ayrıca üyelerimizin de destekleriyle, sektördeki değişim ve dönüşümün mimarı olduk. Sektöre ‘Güç Birliği’ kavramını kazandırdık. Bugün sektörde sevilerek kullanılan ‘Güç Birliği’ logomuz, güven ve itibarın sembolü haline geldi. GYODER Başkanlığım süresince hep şu yaklaşımla hareket ettim; dernekçiliğin meslek haline getirilmemesini, asıl işin dışında sosyal sorumluluk, sektöre hizmet anlayışı ile çalışılmasını savundum. Kendi işinde başarısını ispat etmiş kişilerin buralarda görev alması gerektiğini vurguladım. Yani ‘Kendi muhtaç himmete, nerde kaldı gayriye himmet ede’ olmamalı. Tabii gençlerin komitelerde görev alarak tecrübe kazanma haklarını ayrı tutuyorum. Geniş katılımlı, geniş tabanlı bir yapı oluşturulup, her ölçekli bölgeden, her sektörel disiplinden temsilcilerin, yönetimde ve komitelerde bulunması ve onların bilgi ve deneyiminden yararlanılması gerekiyor. Yönetim, sürekli kendi performansını ölçecek işler yapmalı. Kendine yeni hedefler koymalı ve bu hedeflere ulaşıp ulaşamadığını sorgulamalı. Sektör için ‘Dostlar bizi işte görsün’ kabilinden zirveler, toplantılar değil, daha kalıcı işler yapılmalı. Konferanslar, raporlar, toplantılar, seyahatler her zaman ihtiyaca göre düzenlenmeli. Yönetim, beklenmedik olaylar karşısında acil pozisyon alma dinamizmine sahip olmalı” dedi.

“Meclisin onarım çalışmaları devam ediyor”

Sosyal sorumluluk bilinciyle, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onarımı için GYODER üyelerinden oluşan konsorsiyum ile hızlı bir çalışma başlattıklarını belirten Aziz Torun, “GYODER üyesi 32 firma ile oluşturduğumuz ‘Milletin Meclisini Millet Yapar’ konsorsiyumu tarafından, Meclisimizin hasar gören bölümlerinde başlatılan onarım çalışmaları, büyük bir özenle devam ediyor. Sektörün gelişimini sağlayacak çok sayıda yasal düzenlemenin yapılmasında öncülük ettik. GYODER, ‘Gayrimenkul sektörü, Türkiye’nin lokomotif sektörüdür ve desteklenmelidir’ görüşünü kabul ettirdi ve buna yönelik uygulamalara imza attı. Sektörde kurumsallığı tanımladı. Doğru veri ve göstergeler sundu. Sağlıklı büyüme için ürün çeşitliliğini, özkaynağı güçlü ortaklıklar kurulması gerektiğine dikkat çekti. 4 aktif yılın sonunda bayrağı yeni yönetime devrediyor, başarılarının artarak devamını diliyoruz” diye konuştu.

GYODER’in öncülüğü ile sektörde değişim sürecek

Genel Kurul’da, GYODER Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini Aziz Torun’dan devralan Dr. Feyzullah Yetgin, “Türkiye gayrimenkul sektörünün gelişiminde çok önemli bir rol oynayan GYODER, bundan sonra da sektörde değişime imza atmaya devam edecektir. Gayrimenkul sektörünün gelişmesi için azimle, el birliğiyle çalışmayı sürdüreceğiz. Ortak amacımız, gayrimenkul sektörünün büyümesi, güçlenmesi ve Türkiye’nin daha güçlü bir ekonomiye sahip olmasına katkı sağlamaktır” dedi.

Gayrimenkul sektöründe önemli bir finansman sıkıntısı bulunduğunu dile getiren Torun, “Bugüne kadar ‘sat-yap’a dayalı bir sektör olarak algıladık gayrimenkulü. Sattık, yaptık. Ama artık bu modelin devam etmeyeceğini, gelecekte ciddi sıkıntılar yaşatacağını görüyoruz” dedi.

“Kalıcı yatırımlara ve finansmanlara ihtiyaç var”

Torun, gayrimenkulü sadece konut ve ofisten ibaret bir model olmaktan çıkarmaları gerektiğini kaydederek, farklı sermaye piyasası enstrümanları oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Altyapı gayrimenkul yatırım ortaklıkları kurulması gerektiğini dile getiren Torun, kalıcı yatırımlara ve finansman modellerine ihtiyaçları olduğunu aktardı.

“Prosedür süreci yavaşlatıyor”

Torun, yabancılara gayrimenkul satışının Türkiye için çok önemli döviz kazandırıcı faktörlerden olduğunu belirterek, bunun teşvik edilmesi anlamında yapılan düzenlemelerin güzel olduğunu ancak yabancıya gayrimenkul satışında hala ciddi ve çok sayıda prosedür bulunduğunu, bunların süreci yavaşlattığını anlattı.

Gayrimenkulde Kadın Liderler Platformu adına ERA Research & Consultancy tarafından yapıldı. Saha çalışması 27 Mart – 19 Nisan 2017 arasında gerçekleştirilen araştırmaya; İnşaat, Yatırımcı, Geliştirici, Danışmanlık ve Hizmet, Mimar ve Mühendislik, Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları ve Değerleme firmalarında çalışan 436 kadın, online anket yöntemi ile katıldı.

Gayrimenkulde Kadın Liderler Platformu, sektöre emek vermiş kadın iş sahibi ve profesyonellerden oluşan 20 kişilik bir Danışma Kurulu ile Mart 2017’de faaliyete geçtiğini duyurdu. Türkiye’de gayrimenkul sektöründe çalışan kadınların sesi olmak üzere yola çıktıklarını ifade eden Gayrimenkulde Kadın Liderler Platformu Danışma Kurulu Başkanı Av. Pınar Ersin Kollu, “Gayrimenkul sektörü olarak birinci önceliğimiz temellerimizi sağlam atmaktır. Platform çalışmalarımızda da aynı bakış açısıyla önce araştırmamızı yaparak sorunları, hedefleri ve yol haritamızı belirledik. Artık binamızı inşaa etmeye hazırız” dedi.

Av. Pınar Ersin Kollu, yaptığı sunumda ‘Gayrimenkulde Kadın Araştırması’ sonuçlarına göre gayrimenkul sektöründeki kadının profilini çizdi:

Gayrimenkul sektöründeki kadınlar;

– 36 yaşında genç bir profile sahipler
– Yüksek düzeyde eğitimliler
– Ürünün tasarımı, projenin geliştirilmesi yönetilmesi, markanın iletişimi, kurumun satış pazarlama faaliyetinin yürütülmesi ve itibar yönetimi sahalarında etkinler
– Sektörün geleceğine güveniyorlar
– Yönetim kurullarında, üst düzey yönetim kademelerinde yer almaya ve/veya sektörde kendi işlerini kurmaya istekliler
– Gayrimenkul sektöründe ‘biz de varız’ diyen kadınlar;
– Karar alınan masalarda oturmak
– Liderlik üstlenmek ve liderliğe tüm boyutlarıyla hazırlanmak
– Görünür olmak
– Temsilde etkin olmak
– Adalet ve tarafsızlık ilkesiyle yönetilmek istiyorlar.

Türkiye’de ve Avrupa’da ilk kez yapıldı

Bu araştırmanın Avrupa’da ilk kez Türkiye’de yapılmış olmasını çok önemli buluyoruz” diyen ULI Türkiye Başkanı Ayşe Hasol Erktin, “Gayrimenkulde Kadın Araştırması’nın arkasında büyük bir emek var. Hazırlıklar yaklaşık bir yıl sürdü. ULI Türkiye (Urban Land Institute), GYODER (Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği) ve TMB’nin (Türkiye Müteahhitler Birliği) işbirliği ile hayata geçirildi. Sektörde kadının çalışma koşullarına dair bilgiler çok kısıtlıydı. Bu konuda önemli bir yol açtığımıza inanıyorum. Araştırma bundan böyle atılması gereken adımlara ışık tutacak” dedi.

GYODER (Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği) Başkanı Aziz Torun ve Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Mithat Yenigün de araştırma sonuçlarının açıklandığı toplantıda söz aldılar.

GYODER üyesi firmaların yönetim kurullarında 12 kadın görev alıyor

“Türkiye’de ilk kez yapılan ‘Gayrimenkulde Kadın Araştırması’nın, sektörümüzde görev alan ve bu alanda ilerlemeyi hedefleyen kadınlar için bir yol haritası çizeceğine inanıyorum” diyen GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Torun, şöyle konuştu: “Kadınların iş hayatına katılımı, sürdürülebilir kalkınmanın en önemli unsurlarından biridir. Türk kadını iş dünyasında daha fazla söz sahibi olmalı. Gelişen, büyüyen Türkiyemizde, kadın yöneticilerin sayısının çok daha fazla olması gerekiyor. Her alanda sorumluluk üstlenmeleri için kadınlara daha fazla şans verilmeli. Bu yolda atılacak her adım, daha çağdaş ve gelişmiş bir topluma sahip olan ülkemizi, küresel rekabette çok daha ileri taşıyacaktır.”

Görev yaptıkları dönemde GYODER’in yapısında değişim gerçekleştirdiklerini belirten Aziz Torun, “Sektörün tamamını kucaklayan ‘geniş katılımlı’ bir yapıya kavuşturduğumuz GYODER’de, Yönetim Kurulu, İcra Kurulu ve Yüksek İstişare Kurulu’nda kadın sayısını artırdık. Yönetim Kurulu Üyelerimizin 6’sı ve İcra Kurulumuzun 3 üyesi kadın yöneticilerden oluşuyor. Ayrıca 5 GYODER Başkan Yardımcısı’ndan yine 2’si kadın. Bugün GYODER üyesi firmaların Yönetim Kurullarında 12 kadın görev alıyor. Genel Müdür/CEO pozisyonundaki kadın sayısı ise 45’e çıktı. Bu tablodan da, GYODER üyesi firmalarda kadınların söz sahibi olmaya başladığını görüyoruz. GYODER olarak, kadınlara iş hayatlarında her zaman destek olmaya devam edeceğiz” dedi.

Kadın üye sayısını yüzde yüz artırdık

İnşaat sektöründe azımsanmayacak sayıda kadın çalışan ve yönetici bulunmasına rağmen kadın temsilinin henüz istenilen, olması gerektiği düzeyde olmadığını vurgulayan Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanı Mithat Yenigün, “Bizim şirketlerimizin çoğu Aile şirketleridir. Bugünlerde pek çok şirketimizde ikinci kuşak yani çocuklarımız, oğullarımız ve kızlarımız işleri devralıyor. Bir yandan kurumsallaşırken, sektördeki yeni trendlere uygun olarak işlerimizi daha geniş bir yelpazeye yayıyoruz. Bu noktada da eğitimli kadın yöneticilerin rolü her geçen gün artıyor. Ülkemizin en köklü örgütlerinden biri olarak, Türkiye Müteahhitler Birliği bu konuda da öncü bir tavır sergiliyor. Geçtiğimiz ay gerçekleştirdiğimiz genel kurulumuzda Türkiye Müteahhitler Birliği Yönetim Kurulu’ndaki kadın üye sayısını yüzde yüz arttırarak ikiye çıkarttık. Amacımız sektörde de sayıyı daha yukarı taşımak, kadın potansiyelini sisteme katmaktır” dedi.

Kadınların ortak talebi: Fırsat eşitliği

Araştırmaya katılan kadınlar, kariyerlerine daha çok çocuk sahibi oldukları 25 -29 yaş civarında ara veriyorlar. Yüzde 56’sı evli ve tek çocuk sahibi. Kariyerlerindeki hedeflere ulaşmada gördükleri en büyük engel yüzde 31,2 ile şirket yapısı. Bunu ‘‘Terfi Uygulamaları’, ‘Performans Sistemleri’ izliyor. Kadınların kariyerlerinde ilerleyebilmek için talepleri kariyer hedefleri ile de örtüşüyor: objektif işe alım, terfi ve performans değerlendirme sistemi. “Kurumunuzda Kadınlara Yönelik Psikolojik Şiddet, Duygusal Baskı, Zorlama Amaçlı Tutum ve Davranışlar Uygulandığı Düşünülüyor mu?” sorusuna verilen cevapta da birinci sırada yer alan ‘Kariyer İmkanlarında Fırsat Eşitsizliği/ Terfilerde Tercih Edilmeme’ kadınların sektördeki en temel sorunu olarak öne çıkıyor.

Gayrimenkul sektöründeki memnuniyet, çalışma hayatına göre daha yüksek

Gayrimenkul sektöründe çalışan kadınlar yüzde 69,7 oranında ailelerinden destek görüyorlar. Yüzde 54,6 gibi yüksek bir oranla sektörde çalışmaktan memnunlar ve yüzde 52,5’i çalışmaya devam etmeyi düşünüyor. Genel toplama bakıldığında gayrimenkul sektöründeki memnuniyet, çalışma hayatına göre daha yüksek. Sektördekiler yüzde 36,7’si gibi büyük çoğunluğu üst düzey yönetici olmayı hedefliyor ve kendi işini kurmak isteyenlerin oranı da yüzde 20,6 gibi yüksek bir düzeyde.

Yatırımcının AVM ilgisi azaldı

Alışveriş merkezleri açısından aslında son yıllarda yeni yatırımların pek olmadığını ama eskiden başlamış projelerin devam ettiğini belirten Torun, yeni açılan ya da açılışı yapılacak 3-5 AVM bulunduğunu ancak bunların yatırımlarının da 4-5 sene evvel başladığını vurguladı.

Torun, projeleri önceden yapılan bu AVM’lerin inşaatında ya da açılışında gecikme yaşandığını ifade ederek, “Baktığınızda bugün ‘Ben arsa alayım da AVM yapayım’ diyecek bir yatırımcı yok aslında, çünkü belli bir doygunluğa ulaştı ama Anadolu’nun bazı şehirlerinde daha hiç yapılmamış şehirler var. Buralarda yeni AVM olabilir” değerlendirmesinde bulundu.

“Döviz getirmek için göbeğimiz çatlıyor”

AVM’lerin büyükşehirlerde turizmle çok bağlantılı olduğuna dikkati çeken Torun, şöyle konuştu:

“AVM’ler turizm sektörünün önemli bir çekim gücü, dünyada da böyle. Dubai aslında bir perakende alışveriş şehridir, bundan turizm sağlar. AVM’leri tu kaka yapıyoruz, öyle bir algı maalesef yanlış çünkü istihdam sağlıyor. AVM bacasız fabrika. Mall Of İstanbul’da 3 bin kişi, perakende mağazalarında çalışıyor, sadece orada çalışan insan sayısı. Dolayısıyla ciddi bir yabancı turist alıyor, döviz harcaması yapılıyor. Döviz getirmek için göbeğimiz çatlıyor. Perakende sektörü de önemli bir döviz harcama alanı.”

AA

Torunlar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Torun önderliğinde Mall of Antalya yapımında emeği geçen firmalar, mağazaların yöneticileri ve ziyaretçiler eşliğinde yeni açılan AVM’de ilk tur gerçekleştirildi. Mall of Antalya AVM‘nin ilk müşterileri, Elle mağazasından alışveriş yapan Rus çift, Aziz Torun ve Mall of Antalya Müdürü Cem Livanelioğlu ile hatıra fotoğrafı çektirdi.

144 mağaza yer alıyor

Mall of Antalya, yerli ve yabancı yüzlerce markaya ev sahipliği yapan 144 mağazası, 4000 m2’lik yeme içme alanı ve 1600 m2 ile Antalya’nın en büyük kapalı çocuk oyun alanına ev sahipliği yapıyor. Yatay ve iki katlı mimarisi, ferah koridorlarının yanı sıra modern bir dekorasyona sahip geniş foodhall alanı ile beğeni toplayan Mall of Antalya, ziyaretçilerine farklı lezzetleri bir arada sunuyor.

3 bin araç kapasiteli otopark

3 bin araçlık otopark kapasitesine sahip alışveriş kompleksine, şehrin farklı yerlerinden ziyaretçiler otobüs veya tramvay ile kolaylıkla ulaşabiliyor.
Mall of Antalya‘nın açılış etkinlikleri 12 Mayıs’ta Murat Boz konseri ile devam edecek. Pop müziğin sevilen ismi Murat Boz, 12 Mayıs Cuma günü saat 20.30’da açılış konserinde Antalyalı hayranları ile Mall of Antalya‘da bir araya gelecek.

Markalı projeler bulunduğu ilçeye göre konumlanıyor

‘Anadolu Yakası‘ ve ‘Avrupa Yakası‘ olarak ele alınan; her iki yakanın da ilçe başlıklarıyla separe edildiği dev katalog; böylece projeleri bulundukları bölgelere göre ayırırken, her ilçe için hazırlanan bölge analizlerine yer veriyor. Türkiye’nin lider Gayrimenkul Bilgi&Değerleme şirketi REIDIN tarafından hazırlanan bölge analizleri; ilçenin toplam nüfusu, hane halkı sayısı, yaş ortalaması, eğitim durumu, projelerin satış fiyatları gibi detaylı bir içerik sunuyor.
Altında, uzun yıllardır inşaat sektörünün lider firmaları ile çalışmış olan TORK Creative & PR’ın imzası bulunan Projects İstanbul, Türkiye’nin ulusal ve uluslararası yatırımcılar açısından en çekici sektörü olan emlak ve gayrimenkul piyasasının tanıtımına katkı sağlayarak, sektörün ekonomi içindeki payının gelecekte daha da artmasına destek olma misyonunu amaç ediniyor; Türk ve yabancı yatırımcının İstanbul’da gayrimenkul alanında yapacağı yatırımlar için kaynak oluşturması amacını taşıyor. Türkçe-İngilizce olarak iki dilde yayına hazırlanan eser, aynı zamanda sektörün tüm paydaşları için önemli bir referans değerinde.

‘‘Sektör şehri hak ettiği yere taşıyor”

Projects İstanbul 2017’ni oluşturan ve TORK Creative&PR Ajans Başkanı Orkun Ertem, inşaat sektörünün Türk ekonomisini geleceğe taşıdığını belirterek şunları söylüyor: ‘‘Dünyanın en güçlü 20 ekonomisinden birine sahip olan Türkiye’nin son yıllardaki en önemli lokomotiflerinden biri inşaat sektörü. İstanbul’a baktığımızda, bu katalogda yerini alan firmalarımız, sadece ekonomimizi değil, şehri de hak ettiği yere taşıyor. Bu proje kataloğunu yaratırken, uluslararası emlak yatırımları açısından da bir marka olan İstanbul’u şekilllendiren tüm önemli gayrimenkul projelerini bir araya getirmeyi amaçladık. Projects İstanbul yalnızca bir katalog değil, aynı zamanda inovatif bir pazarlama yaklaşımıdır. Bu yaklaşımın, farklı platformlarda varlığı sürecek ve hem sektöre hem de İstanbul’a değer katacak yeni girişimleri olacaktır. Projects İstanbul’un sektöre ve yatırımcılara yararlı olmasını diliyoruz.”
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği (GYODER) Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Torun‘un da 2017 sektör değerlendirmesiyle içinde yer aldığı eser, D&R zincir mağazalarında satışa sunulacak; VIP dağıtım yöntemiyle İstanbul’un önemli noktalarında görülebilecek.