2018’de 13-15 yeni AVM açılması ve pazarın yarattığı ekonominin 128 milyar TL’yi bulması bekleniyor. Alışveriş Merkezi Yatırımcıları (AYD) Derneği Başkanı Hulusi Belgü, 2018’de 4 milyar dolarlık bir yatırım yapılacağını söylüyor.

AVM yenileme başka bir tercih

Son dönemde yatırımcıların gündeminde yeni AVM açılışlarından daha çok yenilemeler var. Rekabet ortamında farklılık yaratmak isteyen AVM grupları, var olan projelerinde yenilemeye gidiyor. Metrekare artışından konsept yenilemeye kadar pek çok farklı alanda yenilikler yapan AVM’ler, bu işe milyon dolarlar yatırıyor.

Yenilik ve verimlilik

Alman kökenli ECE Grubu bunlardan biri. Şirketin Türkiye’de yaklaşık 2,5 milyar Euro değerinde projesi bulunuyor. Projelerin toplam kiralanabilir alanı 840 bin metrekareye ulaşıyor. Alışveriş merkezlerinde yer alan 2 bin 800 perakendecinin bir yılda ürettiği ciro yaklaşık olarak 1,7 milyar Euro seviyesinde. Şirket bu yıl ACity Premium Outlet’i yenileme kararı aldı. 60 milyon dolarlık yatırımla büyütülecek olan ACity’nin kiralanabilir alanı 39 bin metrekareden 60 bin metrekareye çıkartılırken, alışveriş merkezinin mevcut kısmı da kapsamlı olarak yenilenecek.

ECE Türkiye Alışveriş Merkez Yönetimi Direktörü Semet Yolaç Canlıel, “Bizim odaklandığımız ve öncülüğünü etmek istediğimiz dört ana eğilim bulunuyor: Teknoloji, hizmet, gastronomi ve eğlence” diyor.

Yeni açılmasına rağmen Özdilek de yenilenecek

Son dönemde AVM sektörüne yönelik yatırımlarıyla öne çıkan Özdilek Holding de önümüzdeki dönemde yeni yatırım yerine var olan projelerde yenilemelere odaklanacak.
Özdilek Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Özdilek, yenilemeler için 10 milyon dolarlık bir bütçe ayırdıklarını söylüyor.

Hem yeni proje hem yenileme

Sur Yapı, hem yeni AVM projelerine hem de yenilemelere yatırım yapıyor. Dört alışveriş merkeziyle faaliyet gösteren Sur Şirketler Grubu, bugüne kadar 1,5 milyar dolarlık yatırıma imza attı.

Şirket önümüzdeki dönemde de yatırımlara devam edecek. Şu an geliştirme aşamasında olan iki AVM projesi bulunuyor. Bunlardan biri İzmir Bayraklı bölgesinde bulunan İzmir projesi. Diğeri ise çalışmalarına yeni başlanan Antalya’nın Kepez-Santral bölgesindeki kentsel dönüşüm projesinin içerisinde yer alacak olan alışveriş merkezi projesi.

Diğer taraftan Ümraniye, Sancaktepe ve Çekmeköy’ün odak noktasında yer alan Metrogarden AVM’yi büyütme kararı alan şirket, buraya 20 bin metrekarelik kiralanabilir alan ve 75 mağaza ekleyecek. Sur Yapı YKB Altan Elmas, böylelikle AVM’nin 62 bin metrekarelik kiralanabilir alanda 200’ü aşkın mağaza ile hizmet vereceğini söylüyor.

Esas^, orta sınıfı hedefliyor

Esas Gayrimenkul’ün tamamlanmış beş AVM yatırımı bulunuyor. Yıl sonuna kadar bitmesi planlanan Balıkesir’deki Esas 10 Burda AVM için 100 milyon dolar, Adana’daki Esas 01 Burda AVM için ise 150 milyon dolarlık yatırım planlanıyor. Şirket, tamamlanacak AVM’ler ile 2019 yılı içerisinde ofis binaları ve hastane projesiyle birlikte 360 bin metrekarelik kiralanabilir alana ulaşmayı hedefliyor. Esas Gayrimenkul CEO’su Kazım Köseoğlu, planları hakkında şunları söyledi:

“Sadece metropollerin değil, Anadolu’nun da ihtiyaçlarını gözetmenin ve büyüyen orta sınıfın büyüyen ihtiyaçlarını karşılamanın önem arz ettiğini düşünüyoruz. 2018’de de Anadolu’da AVM’si olmayan tüm illeri yeni alışveriş ve yaşam merkezine kavuşturmak için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.”

Tepe’de yenilemeye her yıl 2 milyon dolar

Tepe Emlak Yatırımda, İstanbul’da Tepe Nautilus, Ankara’da Bilkent Çenter, Bilkent Station, Tepe Prime Avenue, Ahlatlıbel Atatürk Parkı ve 365 AVM’nin yönetimini gerçekleştiriyor. Şirket, yenileme projelerine odaklanıyor. Son olarak Bilkent Center’da 16 bin metrekare alan yeniden projelendirilerek perakende markaları için yeni bir alan oluşturuldu. 5M Migros da özel bir konseptle bu yapılanma içerisinde yer alacak.

Tepe Emlak Yatırım Genel Müdürü Hayal Olcay, “Bünyemizde bulunan AVM’lerin daima konforlu ve özenli olabilmesi için her yıl minimum 2 milyon dolar bütçeyi yenileme, iyileştirme ve onarım faaliyetleri için ayırmaktayız” diyor.

Artaş, Tema World AVM’ye yoğunlaştı

Türkiye’nin önemli AVM yatırımcılarından biri olan Artaş Grubu’nun ise yatırımları arasında Vadistanbul AVM, Carousel, ArenaPark, ArmoniPark ve KayseriPark AVM yer alıyor. Bu projelerin toplam 228 bin metrekare kiralanabilir alanı bulunuyor. Artaş Yönetim Kurulu Üyesi Serhan Çetinsaya, halihazırda 40 bin metrekare kiralanabilir alanıyla 23 Nisan 2021’de açılması planlanan Tema World projesinin üzerinde çalıştıklarını söylüyor.

AVM cirolarında 2018 yılı için yüzde 16-17 arasında büyüme bekleyen grup, rutin bakımların yanı sıra her iki yılda bir yenileme çalışmaları yapıyor. Bütçeler ihtiyaca göre belirleniyor.

Firmaların hedeflerine toplu bakış

1 Artaş Grubu: Alışveriş merkezlerinde oluşan toplam mağaza cirolarında 2018 yılı için yüzde 16-17 arasında büyüme bekleyen şirket, yenileme çalışmaları için de projelendirme yapıyor.
2 Ece Türkiye: ACity Premium Outlet, 60 milyon dolar yatırımla yenilenecek. Kiralanabilir alan 39 bin metrekareden 60 bin metrekareye çıkartılacak.
3 Esas Gayrimenkul: Beş alışveriş merkezi bulunan şirket, bu yıl bitirmeyi planladığı Esas 10 Burda Alışveriş Merkezi için 100 milyon dolarlık, Adana’daki Esas 01 Burda AVM için ise 150 milyon dolarlık yatırım planlıyor.
4 Orjin Grup: İstinyePark’ın benzeri bir projeyi İzmir’de açmak için çalışan grup, 250 milyon dolarlık yatırım yapacak. Projede 300 mağazalı AVM ile 211 odalı otel bulunacak.
5 Özdilek Holding: Bünyesinde 14 alışveriş merkezi bulunduran Özdilek Holding, 2018 yılında yenilemeye 10 milyon dolar harcayacak.
6 Rönesans: Hilltown ve Maltepe Piazza AVM’nin açılışlarını yapan şirket, İzmir’de Karşıyaka, Konak ve Turan’da yeni projeler yapacak. Ayrıca Antalya ve Bursa’da iki projeye imza atacak. Bu projelere 1 milyar Euro’nun üzerinde yatırım yapılacak.
7 Sur Yapı: İzmir Bayraklı ve Antalya’nın Kepez-Santral bölgesinde iki AVM yapmayı planlayan şirket, aynı zamanda Sur Yapı Metrogarden Alışveriş Merkezi’ni büyütme kararı aldı. Metrogarden’a 20 bin metrekare kiralanabilir alan ve 75 mağaza eklenecek.
8 Tepe Emlak Yatırım: Her yıl minimum 2 milyon dolar bütçe AVM yenileme, iyileştirme ve onarım faaliyetleri için ayrılıyor.
9 Torunlar GYO: 2018 yılında 548 milyon TL’lik yatırım planlayan Torunlar GYO, AVM tarafında ise AVM yenileme ve oteller için 21,1 milyon TL harcayacak.
10 Turkmall: YU Group Gayrimenkul Yatırım, Turkmall Gayrimenkul Yatırım ve Serdivan Belediyesinin ortaklığıyla gerçekleştirilen Cadde 54 için 750 milyon lira yatırım yapılacak. Projede teslimatlar 2019 yılının ikinci çeyreğinde gerçekleştirilecek.
11 Odak Grup: 2020’de açılacak Agora İzmir Karşıyaka AVM projesi için çalışmalarını sürdüren Odak Grup, diğer taraftan Agora Balçova projesinin yenilemesini yapıyor. Yenileme bütçesi 10 milyon dolar.
12 Oksijen: İstanbul-İzmir otoyolu üzerinde 33 tesisinin 11 tanesi devreye aldı. Bu yılsonuna doğru İzmir tarafında açılacak 70 km otoyol üzerinde 10 milyon dolar yatırımla AVM mantığında bir tesis daha devreye alacak.

Ayşegül Sakarya Pehlivan-Ekonomist

Ödül töreninde konuşan AYD Başkanı Belgü, Akademetre’nin çok güzel ve detaylı bir araştırma yaptığını belirterek, ödüllerin en önemli tarafının öne çıkan markaların halk tarafından seçilmesi olduğunu kaydetti.

Akademetre’nin bu konuda hassas bir çalışma yürüttüğünü ifade eden Belgü, şunları söyledi:

“Bu ödüllerde 9. senemiz oldu, inşallah devam edeceğiz. Ödülü alamayan perakendeci arkadaşlarımız üzülmesinler. Onlar da çok başarılılar. Kasım ayında cirolarımız 19,2 artmış AVM’lerde. Bu başarı bütün perakendecilerin gayretiyle oluyor. Bizler AVM yatırımcısıyız ama nihayetinde biz de perakendeciyiz. Perakendeciler ve AVM’ler ayrılmaz bir bütün. Yaşadığımız bütün zorlukları, problemleri hep beraber aşacağımızı tahmin ediyorum, bunları el ele aşmak zorundayız. Karşılıklı anlayışla her şeyin üstesinden geleceğimizi düşünüyorum.”

Belgü’nün konuşma yaptığı sırada Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel’in de salonda olduğunu fark eden oyuncu ve sunucu Kadir Çöpdemir’in “Yıllardır tartışmalı bir programda birbirinize dalmanızı bekledik, teessüf ederim.” demesi üzerine salonda gülüşmeler oldu.

Belgü’nün “Atışırmış gibi gözüküyoruz ama birbirimizi severiz.” demesi üzerine Öncel de “Doğru.” dedi.
Akademetre’nin Kurucusu Halil İbrahim Zeytin araştırmayı 14 ilde 1067 kişi ile yüz yüze görüşme yaparak gerçekleştirdiklerini söyledi.

Zorlu Gayrimenkul Genel Müdürü Didem Aydın ise AVM’lerin artık sosyalleşme alanları olduğunu ifade ederek, böyle bir etkinliğe ev sahipliği yapmaktan dolayı memnuniyet duyduklarını dile getirdi.

Ödüller sahiplerini buldu

Ödül töreninde, “Türkiye’nin 1 Numaralı Markaları”nın ödülleri sahiplerini buldu.

Söz konusu araştırma kapsamında, kadın giyimde Koton, erkek giyimde Kiğılı, günlük spor giyim ve çocuk giyim kategorilerinde LC Waikiki, bebek ürünleri-oyuncak Joker, ayakkabı-çantada Derimod, kişisel bakım-kozmetikte Watsons, ev tekstili-dekorasyonda Madame Coco, teknoloji perakendeciliğinde Teknosa, teknoloji üreticisinde Samsung, aksesuarda Atasay, self servis-restoranda Burger King, restoranda HD İskender, kafede Mado, spor malzemelerinde Nike ödüle layık görüldü.

Anchor Mağaza kategorisinde Boyner ve Teknosa, En Beğenilen Marka Yüzü kategorisinde ise Penti-Aslı Enver ödül aldı.

Törende ayrıca 1993 yılında Türkiye’nin ilk hipermarketi olarak açılan ve bu yıl 25’inci yılını kutlayan CarrefourSA İçerenköy’e 25 Yıllık Mükemmellik, Sürdürülebilirlik ve Başarı Onur Ödülü takdim edildi.

AA

‘Konut ve dükkan kirası aynı kanunda olmamalı’

Perakendecilerin ödediği kiraların KDV miktarlarının tekrar gözden geçirilmesinin herkes için faydalı olacağına dikkati çeken Hulusi Belgü, ortak giderler konusuyla ilgili hem perakendeci hem de AVM yatırımcısını memnun edecek şekilde bir orta yol bulunabileceğini kaydetti. AVM’lerin banka kredisiyle yapıldığını dile getiren Belgü, bankaların perakende yatırımcılarıyla ayrılmaz bir bütün olduğunu anlattı. Euro ve dolar kullanmak yerine olanaklar el verdiği takdirde TL ödemeyi arzu ettiklerine ancak bunun tek bacağının kendileri olmadığına işaret eden Belgü, “Ticari gayrimenkul ve konut kiralarının aynı kanunda aynı şekilde olmaması gerektiğini düşünüyoruz” dedi.

Son dönemde döviz kurlarında ciddi bir artış olduğunu hatırlatan Belgü, şöyle devam etti:

“Bunun zamanla, istikrarla normal seviyelerine düşeceğine inanıyorum. 10 senelik grafik yaptık. Dövizle kiralama yapan perakendeci TEFE-TÜFE karşısında son bir yıla kadar her zaman kârlı olmuş. Asgari ücret ciddi bir yük oluşturuyor. Tek problemimiz döviz kurları değil. Ciroların artması için elimizden geleni yapmalıyız.”

‘Şimdi birik zamanı’

Türkiye’nin geçen yıl ekonomik, siyasi ve sosyolojik olarak zor günler geçirildiğini hatırlatan Belgü, tüm sektörler gibi perakende sektörünün de bu zor şartlardan nasibini aldığını vurguladı. Zamanın birlik ve kenetlenme zamanı olduğunu dile getiren Belgü, şöyle devam etti:

“Şimdi her zamankinden daha çok birlikte hareket etme zamanıdır. Devlet, perakendeci ve AVM yatırımcısı el ele vermelidir. Bu zor günlerde kim ayrılık çıkarırsa sorumluluğu da üzerine almayı göze almış demektir. Sektörümüzün geleceği için her türlü iş birliği ve çözüm arayışına varız. Birlik ve beraberlik içinde elimizi taşın altına koymaya gönüllüyüz. Bu doğrultuda tüm paydaşların ortak paydasını gözeterek çözüm önerilerimizle geldik. Bunlardan biri; AVM yatırımları yapılırken, yatırımcının ciddi miktarda KDV alacağı birikiyor. Devletimiz bize yardımcı olabilirse bu gelirden elde ettiğimizi perakendeciyle paylaşmaya hazırız.”

9. AVM Yatırımları Konferansı’nın konuklarından biri de dijital dünyanın tartışmalar yaratan lideri olarak tanınan Leonard Brody olacak. Brody konferansta gelecek 2 yılda yaşanacak ‘tahmin edilemez’ değişimi anlatacak.

Başkanlar bu oturumda bir araya gelecek

Konferansın en ilgi çekici oturumlarından biri ise sektörün önde gelen dernek başkanlarının katılımı ile gerçekleştireceğimiz ‘Başkanlar Oturumu’ olacak. Başkanlar Oturumu’na Türkiye Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Federasyonu Başkanı Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Kurşun, Kategori Mağazacılığı Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Tekin Acar, Tescilli Markalar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hülya Aslantaş, AYD Yönetim Kurulu Başkanı Hulusi BelgüTurizm Restaurant Yatırımcıları ve İşletmecileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Demirer, Birleşmiş Markalar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sinan Öncel, Gıda Perakendecileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Songör katılacak. Oturumun moderasyonunu ise SOYSAL Kurucusu Suat Soysal üstlenecek.

09 Mart 2017
08.30 – 15.30
Wyndham Grand Levent İstanbul

AVM’ler istihdam deposu

Bugün organize perakendenin sağladığı 800 binin üzerinde istihdamın 480 binini, yani yarısından fazlasını AVM’lerin oluşturduğuna dikkat çeken Belgü, “Sayın Cumhurbaşkanımızın istihdam çağrısı doğrultusunda, ülkemizin gelişimi için gelecek dönemde de AVM yatırımlarının artacağına ve daha fazla çalışana ulaşacağımıza inancımız tamdır” dedi. AVM’lerin, inşaat sürecinde ve ziyarete açıldığı andan itibaren temizliğinden, güvenliğine kadar geniş bir alanda istihdam sağladığını kaydede Belgü, Bendevi Palandöken’in cadde mağazaları hakkındaki yorumlarına da şöyle cevap verdi:

‘Cadde mağazacılığının kültürümüzde karşılığı yok’

”Biz önemli bir sektörün parçası olan belirleyici bir dernek olarak, perakendecimizle, üreticimizle, tedarikçimizle, AVM’lerimizle, cadde mağazalarımızla bir arada, kol kola ekonomimizi daha iyi yerlere getirebilmek, istihdama fayda sağlayabilmek, toplumumuzun refah düzeyini yükseltebilmek için çalışıyoruz. Gönül ister ki ülkemizin dört bir yanında caddelerde mağazalar açılsın, perakende markalarımızın kullanıcılarına erişimi AVM’lerimiz dışında da artsın, ziyaretçiler tüm markalara daha da kolay ulaşabilsin… Ancak cadde mağazacılığı bugün ülkemizin perakende alanındaki önde gelen isimlerinin de dediği gibi çok zor. Bugün bir Avrupa ülkesine, örneğin Paris’e ya da Roma’ya baktığınızda şehir yapılanmasının meydanlar üzerine kurulduğunu görüyorsunuz. Bu Orta Çağdan kalma kentlerde yoğun olarak görülen bir yapılanma şekli; meydanlar ve bu meydanların etrafında yer alan mağazalar. Fakat paylaştığım gibi ülkemizde bunun bir kültürel karşılığı olmadığı; caddelerimiz, sokaklarımız buna imkan vermediği için cadde mağazacılığı da bir o kadar zorlaşıyor, kentleşmede önemli bir fonksiyon görevi gören bu meydanların yerini ülkemizde AVM’ler alıyor.”

Türkiye hala Avrupa’nın gerisinde

Türkiye’deki AVM’lerde 1000 kişi başına düşen kiralanabilir alanın 141 metrekare iken Avrupa’da bu sayının 206 metrekare olduğunu da ifade eden Belgü,”Bu metrekarelere gelir seviyesi bizden daha düşük olan Avrupa ülkeleri de dahil. Bu durum gösteriyor ki kültürel yapıları gereği bu kadar çok cadde mağazasına ve alana sahip olmalarına rağmen, Avrupa’da bin kişi başına düşen kiralanabilir alan Türkiye’dekinden yüzde 31,5 daha fazla” dedi.
AYD’nin AVM’ler konusunda doygunluğa ulaştığı gözlemlenen şehirlere daha fazla yatırım yapılmaması konusunda önlemler aldığını da vurgulayan Belgü, şöyle devam etti:

“Bugün Türkiye’nin 20 şehrinde AVM bulunmuyor, bu konforu ve düzeni oralarda yaşayan halkımız ile buluşturmak, dernek olarak en büyük amaçlarımızdan birini oluşturuyor. Üye kurumlarımızla bu gelişmeleri istişare edip, yatırımların sektöre aç alanlara yönlendirilmesi konusunda değerlendirmelerimi yapıyoruz. Hiçbir yatırımcının, hakeza derneğimizin de amacı doğuştan ölü bir yatırımın hayata geçmesi olamaz. Şu anda ülke genelinde halkımıza hizmet eden 377 AVM’miz bulunuyor. Bu AVM’lerimiz alışveriş yapılan alanlar olmanın ötesinde gerek ekonomimize gerekse toplumumuza birçok fayda sunuyor. Halkımızın gönül rahatlığıyla ailesi ve arkadaşları ile vakit geçirebildiği, mevsimsel değişikliklere maruz kalmadan, tüm sosyal faaliyetlerini sürdürebildiği bu alanlar, perakende markalarımızın gelişimi için de ciddi katma değer sunuyor.”

‘Cadde mağazaları AVM’lerin ikamesi değil’

Türkiye’nin yükselen değerleri olan perakende markalarının, AVM’ler içinde global markalarla rekabet etme fırsatı bulduğuna dikkat çeken Hulusi Belgü, markaların böylece kendilerini hızla geliştirme ve kat ettikleri bu gelişimle Türkiye’yi yurt dışında temsil etme imkanına kavuştuğunu da vurguladı. Bilgü, “Tüm bu sonuçlar ve ülkemizin hem ekonomik hem de toplumsal istikbali göz önüne alındığında; cadde mağazalarının AVM’lerin ikamesi değil ancak yol arkadaşı, destekçisi olabilir. Ekonomimizi ve ülkemizi, birini yıkıp yerine diğerini getirmekle değil, her iki alanımızı da geliştirmeye çalışarak daha iyi hale getirebiliriz düşüncesindeyim” açıklamasında bulundu.

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği olarak konuyu yakından takip ettiklerini belirten Belgü, yaşanan olumsuz olaylardan perakende sektörünün mutlaka etkilendiğini ama ekonominin düzelmesi ile birlikte durumların hızla toparlandığına dikkat çekti.

Bazı markaların mağazaların kapatmalarını son derce doğal bir süreç olduğunu söyleyen Belgü, “Mutlaka bir takın ticari değişiklikler olacak, mağazalar kapanacak ve yenileri açılacaktır. Bunu sadece kiralara bağlamak yanlış bir tespit olacaktır. Zira 10 milyon metrekarelik yatırımı aşan AVM sektörü, perakende sektöründen gelen taleple 2020’ye kadar 2,5 milyon metrekarelik bin alanı ve 20 milyar dolarlık yatırımı talep etmektedir” şeklinde konuştu.

Son 9 yılda alışveriş merkezlerinde yapılan cirolarda % 250 artış yaşandığını söyleyen Belgü, “Temmuzdaki düşüşü kendin Ağustostaki yükseliş ile telafi etmiştir. Eylülde okulların açılması ve bayramın etkisiyle cirolar pozitif etkilenecektir” diye konuştu.

Belgü sektörün sorunlarını şöyle özetledi:

1. Son dönemde artan ek gümrük vergileri
2. İşçilik maliyetleri
3. Diğer vergiler
4. Ham madde fiyatlarının artması
5. Belli büyüklükteki mağazaların birleşerek rekabette üstünlük kurması
6. Bir kısım perakendecilerin yanlış büyüme stratejileri, yanlış finansal stratejileri ve yanlış indirim politikaları
7. Rekabette yaşanan sıkıntılar
8. Franchise sistemindeki genel yanlışlıklar

3 Mart 2016
Wyndham Grand İstanbul Levent
09:15