Yazılı kağıt gelmedi

Yatırımcılardan hala somut bir adım atılmadığını belirten Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, “Problemli olan yatırımcıların hiçbirinden henüz hiçbir yazılı kağıt gelmedi. Biz perakendeciler olarak 25 Ekim 2016’da ‘çıkmak istiyoruz’ dedik 2 yıl boyunca hiçbir sonuç alamadık. Hatta şu cevabı aldık: Biz burada kira ve genel giderleri konuşmak istemiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Sözcü

Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Kararı’na göre, menkul ve gayrimenkul alım satımı ile kiralama sözleşmelerinde bedeller döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılmayacak ve mevcut sözleşmeler 30 gün içinde Türk lirasına dönüştürülecek.

Karar, AVM’lerde dövize endeksli iş yeri kiralayan ve buralarda faaliyet gösteren işletme sahiplerinde memnuniyet yarattı.

Ankamall’de beyaz eşya satışı yapan Nurettin Çelikbaş, döviz kurlarındaki spekülatif artışın baskı unsuru olarak kullanıldığını belirterek, AVM kiralarına ilişkin alınan kararın sevindirici olduğunu söyledi.

Döviz endeksli sözleşmelerin Türk lirasına dönüştürülmesinde makul bir fiyatlamanın önem taşıdığına işaret eden Çelikbaş, “Uzun yıllardır AVM’de çalışıyoruz. Alınan kararın bundan sonraki aşamada müşteriye de olumlu yansıyacağını düşünüyorum. Hem AVM hem kiracı hem de müşteri açısından iyi olacak. Ülke ekonomisinde dövizin baskı unsuru olmaktan çıkmasının çok daha iyi olacağını düşünüyorum.” dedi.

Gıda sektöründe faaliyet gösteren Cemhan Pehlivanlı da kararın, işletmelerin gelecek planlarına büyük katkı sağlayacağını vurguladı. Pehlivanlı, “AVM kiralarının genel olarak yüksek olduğunu düşünüyoruz. Bu karar önümüzü görmek için avantaj sağlayacak.” diye konuştu.

“Milli ekonomi adına doğru karar”

Kozmetik sektöründe işletme sahibi Çağrı Doğru ise milli ekonomi adına doğru bir karar alındığını, bunun Türk lirasına değer kazandırmak için olumlu bir gelişme olduğunu dile getirdi.

Doğru, şunları kaydetti:

“Bizim birçok AVM’de mağazamız var. Dövizdeki yükselişi fırsata çeviren AVM’ler oldu. Güncel kur üzerinden kiralamalar yapıldı, bu nedenle çok ciddi mağduriyetler oluştu. Kiralarda Türk lirasına dönülmesiyle herkes adına çok olumlu gelişmeler yaşanacak.”

AA

Hürriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Vahap Munyar’a konuşan Öncel, “Artık üyelerimizde mağaza kiralarını ödeyecek derman kalmadı. Geçen yıl 35 bin lira olan bir mağazanın kirası 62 bin liraya çıktı” dedi.

“Bizde de benzer bir kanun kaçınılmaz görünüyor” ifadesini kullanan Öncel, şunları kaydetti:

“Ülkemizdeki AVM’lerde 12 milyon metrekare kiralanabilir alan var. 3’te birinde dövize bağlı kira sözleşmesi sürüyor. 4 milyon metrekareyi en düşük fiyat 30 dolarla çarpsak 120 milyon dolar eder. Ağustos faturaları 2 TL farkla kesildi. Bir ayda 240 milyon lira yapar.

“En büyük sorun da söz konusu AVM’lerdeki mağazayı kapatmak isteyince, 6-12 aylık kira cezası işletilmesi.”

Dolara şapka koyuyoruz

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği Başkanı Hadi Karasu, Türkiye’nin kurun volatil olduğu bir süreçten geçtiğini bu dönemde özellikle iç piyasada TL’ye dönerek önlem aldıklarını söyledi. Karasu, “Fason imalatçı kuru fırsat bilip rakamları ikiye katladı. Ama böyle devam ederlerse işler normale döndüğünde yapacak iş bulamayacaklarını söylüyoruz. Bankalarla forward kuru alarak devam ediyoruz” dedi. Hammaddede yerli alım yaptıkları firmalarda TL anlaşmaları yaptıklarını dile getiren Karasu, “TL’ye dönüp dolara şapka koyuyoruz. Alt baremi 4.2, üst baremi 4.5 lira olarak sabitliyoruz. Ama şartlara göre rakamlarda aşağı ya da yukarı yönlü revizeler oluyor” ifadelerini kullandı.

AVM’ler kuru sabitledi

Karasu, bu dönemde dövizi sıkıştıracak bir mekanizmaya acil olarak ihtiyaç olduğunu söyledi. Hazır giyim markalarını temsil eden Birleşmiş Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel ise, AVM’lerin 3’te ikisinin kuru sabitlediğini, kirada en az yüzde 30 oranında indirime gittiğini ya da sözleşmeyi 1 yıl boyunca ciro kirasına döndürdüğünü söyledi.

Öncel’in verdiği bilgiye göre, AVM’ler ziyaretçi sayısı ve sıklığı, lokasyonu ve marka karmasına göre fiyatları dolarda 3.20-4.30 TL, euroda ise 3.80-5.20 aralığına sabitledi. Öncel, bazı AVM’lerin içerisinde markanın bulunduğu yere göre bile kur sabitleme rakamlarının değiştiğini kaydetti. İndirime ya da sabitlemeye yanaşmayan AVM’lerin ise cezalarla markaları zorla tuttuklarını dile getiren Öncel, “Bu mağazalar kapanırsa daha büyük sıkıntı. 3 ay önceden haber vermek şartıyla markalara çıkabilme izni vermeliler” dedi.

Sabah

TÜRES Genel Başkanı Bingöl, son yıllarda sıkça gündeme gelen Döviz kuruna bağlı AVM kiralarına ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Türkiye’de irili, ufaklı yaklaşık 400 alışveriş merkezi olduğu bilgisini veren Bingöl, bu AVM’lerin dolar veya avro üzerinde kira aldığını ve sözleşmelere 3-5 yıl kiracı kalma şartı eklediğini söyledi.

Restoranların, TL ile satış yapıp döviz ile kira ödemek zorunda kaldığını dile getiren Bingöl, sözleşmelerde başka ağır maddelerin de bulunduğunu aktardı.

Bingöl, bu ağır maddelerin varlığının yanı sıra dövizdeki artışın da AVM kiracıları için çok önemli bir krizi beraberinde getirdiğini kaydederek, bu artışın en çok da ticari ekonominin pek çok kalemini içerisinde bulunduran hizmet sektöründe varlığını hissettirdiğini bildirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da bu konuyu daha önce gündeme getirdiğini anımsatan Bingöl, ancak istenilen çözümün elde edilemediğini bildirdi.

“Taraflar artık yapıcı bir çözüm için bir araya gelmeli”

Bingöl, dolar kurunun son bir yılda yaklaşık yüzde 21, son 2 yılda ise yüzde 54 değer kazandığını belirterek, bu durumun sürdürülebilir olmadığını vurguladı.

Daha önce tarafların zaman zaman bir araya geldiğini veya bu konularda fikirlerini açıkladığını dile getiren Bingöl, ancak istenilen çözümün bir türlü sağlanamadığını anlattı.

Bingöl, tarafların artık bir an önce yapıcı bir çözüm için bir araya gelmesi gerektiğini kaydederek, “Ya kiralar TL üzerinden olmalı ya da 3-5 yıl kiracı kalma şartı kaldırılmalı. Üyelerimizin Türkiye genelindeki AVM’lerde binlerce şubesi bulunuyor. Bu anlamda ortak bir çözüme gidilmediği taktirde belirli bir süre ışıklarımızı kapatmak başta olmak üzere ciddi adımlar atacağız.” şeklinde konuştu.

“BMD ve TURYİD’den destek isteyeceğiz”

Bingöl, TÜRES’in üyelerinin Türkiye genelinde yaklaşık 400 AVM’de 6 bine yakın şubesi bulunduğunu anımsatarak, uzun zamandır bu konuda çözüm arayışı içinde olduklarını söyledi.

Markaların son yıllarda artan dolar kuru karşısında daha fazla dayanamayacağını dile getiren Bingöl, “En azından dükkanı çeviremeyen restoran sahibi işletmesini kapatmak istiyor. Ancak kullanmadığı dönemlerin de kirası isteniyor. Zaten zarar ettiği için orayı kapatıyor. Bir de üzerine çok ciddi rakamlar ödemek zorunda kalıyor.” dedi.

AA

Döviz alışkanlığı bitsin

412 markayı temsil eden Birleşmiş Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel, “1.5 milyon kişiyi etkileyen bir eko sistemden bahsediyoruz. Pwc ile araştırma yaptık. Geçen yıl metrekare başına büyüme oranlarımız yüzde 4.4 iken kira artışı yüzde 7.3 olmuş. Hazır giyimde istihdam büyümesi artmak bir yana geriledi. Bunun çözülmesi için AVM yönetimlerinin bir an evvel kontratlardaki kiraciro oranlarını güncellemesi gerekiyor” dedi.

Öncel ek çözüm olarak kiralamalarda KDV oranının mutlaka yüzde 18’den 8’e indirilerek açığın ortadan kaldırılması ve kiralarda TL seçeneğinin sunulması gerektiğine dikkat çekti. Sadece perakendede değil bütün sektörlerin dövizle fiyatlandırma alışkanlığından uzaklaşılması gerektiğinin altını çizen Öncel, “Düğünlerde bile kişi başı fiyat euro üzerinden veriliyor. Artık TL’ye dönülmesi kaçınılmaz” diye konuştu.

Öncel, kira-ciro oranlamasında gerekirse 3-4 puan fazlasını vermeye razı olduklarını ifade etti.

Kaostan rant

BMD Başkan Yardımcısı İsmail Kutlu ise çözüme yanaşmayan ve Türkiye’deki toplam AVM’lerin yüzde 40’ını oluşturan yatırımcıların kaostan rant sağladıklarını söyledi. AYD’nin açıklamalarını samimiyetsiz bulduklarının altını çizen Kutlu, “Artık kendilerine gelmeleri gerekiyor. Yoksa hem milli gelir hem sektör yara alır” dedi.

Kriz bütçesini kara dönüştürelim

Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği Başkanı Hulusi Belgü ise, markaları kâra geçirecek finansal enstrümanları tanıtmak için düzenledikleri toplantıya, isyan eden derneğe bağlı hiçbir markanın katılmadığını söyledi. Belgü şöyle devam etti: “Yıla başlarken hem AVM hem perakendeci yüzde 20-30’luk bir gideri öngörerek bütçeler. Oysa bu bütçenin bir bölümünü en başında kur riskini bertaraf etmek için ‘future ve option’ gibi kur riskinden koruyacak enstrümanlar için kullanırsak hem perakendeci hem de AVM yatırımcısı kendini korur. Kârlılığın artmasıyla vergi tahsilatı artacak, bankalar da kredileri daha kolay tahsil edecektir.”

Sabah

Ticari gayrimenkul kiralamaları ve ilgili hukuki düzenlemelerinin ele alındığı sempozyumunun gündeminde Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın “AVM kiraları TL’ye dönmeli. Gerekirse geçici bir düzenleme yapılabilir” sözleri vardı.

‘Yeni hukuki düzenlemeler var’

Perakende ve AVM sektörünün gelişimine paralel olarak önemli hukuki düzenlemeler yapıldığın hatırlatan AYD Başkanı Hulusi Belgü, AYD Hukuk Sempozyumu’nun hem kiralayan, hem kiracı açısından perakende sektörünü bekleyen önemli gelişmeler konusunda yön gösterici olacağını ifade etti.

Türk Borçlar Kanunu’nun kiralamalar ile ilgili ertelenen maddeleri bulunduğunu hatırlatan Belgü, bu maddelerin AVM sektörünü yakından ilgilendirdiğini, sektörün bu konuda önceden hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı.

‘Bir emperyal mantık var’

Bir emperyal mantık olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları söyledi:
“Öbür tarafta da kızmasın tabi AVM’deki mağaza sahipleri, orada battı batacak durumda olan esnaf var. Bu süreci beraber atlatmalıyız. Bu vatan, bu topraklar bizim. Yakın tarihin gördüğü en alçak darbe girişimini en kanlı terör saldırısını aynı anda yaşayıp başarıyla çıkan millet, ekonomiyle ilgili baskıyı da müdafaa edecek.”