Sonuçlara ilişkin bilgi veren Hulusi Belgü, AVM’lerin 2017 yılı cirosunun 110 milyar lira olarak gerçekleştiğini belirterek, şunları kaydetti:

“2016 ve 2017 yılında Türkiye problemli günler yaşadı. Turist geliş sayılarında ciddi azalmalar oldu, ülkemizin içinde bulunduğu jeopolitik konum insanlarda farklı endişeler yaratıyor ama buna rağmen cirolarımız yükselmeye devam etti. 2016 yılında biraz temmuz ayından sonra cirolarda düşüş yaşansa da, çok hızlı şekilde toparlandı. 2017 yılında artış devam etti ve ciroda 110 milyar lirayı yakaladık, cirolarımız şu an enflasyonun epey üstünde artmaya devam ediyor. 2018 yılında 125 milyar lira, 2023 yılında ise 200 milyar lira ciro hedefliyoruz.”

Belgü, 2017 yılında 397 olan AVM sayısının 2018 yılında 410’a, 2023 yılında ise 475’e çıkmasını beklediklerine dikkati çekerek, “12 milyon metrekare olan kiralanabilir alanların ise 2023 yılında 15 milyon metrekareye, ziyaretçi sayısının ise 2018’de 2,3 milyara ve 2023’te 2,8 milyara ulaşacağını düşünüyoruz.” öngörüsünü paylaştı.

Belgü, gelinen noktada AVM’lerimiz bugün gelinen noktada 58 milyar dolarlık yatırımı ve 520 bin nitelikli istihdamı temsil ettiğini belirterek, Türkiye’de şu an bulunan 397 AVM’nin 82 tanesinin yabancı yatırımcılar tarafından hayata geçirildiğini, toplam 12 milyon metrekarenin üzerindeki kullanılabilir alanın 3,3 milyon metrekaresinin yine yabancı yatırımcılara ait olduğunu ifade etti.

“Parayı idare ederken finansal enstrümanları hem AVM’cilerin hem de perakendecilerin kullanmaları gerek”

Belgü, dünyada ve dolayısıyla Türkiye’de yaşanan teknolojik dönüşüme herkesin ayak uydurmak zorunda olduğunun altını çizerek, “Değişime ayak uydurmazsak, kendimizi yenilemezsek işimizi kaybedeceğiz. Teknolojiye alışmamız ve ulaşmamız ve uygulamamız lazım.” dedi.

Kurda yaşanan harekete ilişkin değerlendirmelerde bulunan Belgü, şunları söyledi:

“Bütün perakendeci arkadaşlarımıza her zaman ‘Aman kendinizi Hedge edin, opsiyon alın.’ dedik. Bu anlamda perakendecilerle ilgili şikayette bulunacağım ‘Biz bu işi bilmiyoruz, nasıl öğreneceğiz, nasıl yapacağız?’ diye geri dönüşler alıyoruz. Oysa bununla ilgili seminerler, bilgilendirmeler yaptık. Çağdaş enstrümanları kullanmadığınız zaman ne yazık ki dövizle ilgili kur artışlarında hep sıçrıyorsunuz. Oysa, gidip kendine opsiyon alma, Hedge etme işini bankalarla görüşseniz, dövizle ilgili problem yaşamayacaksınız.

Hep gündemimizi meşgul eden konulardan biri bu, perakendecinin çağdaş uygulamaları öğrenmeleri lazım ki yaşanan fırtınalarda önlem alabilsinler. Parayı idare ederken finansal enstrümanları hem AVM’cilerin hem de perakendecilerin kullanmaları gerek. Her zaman Türkiye’de dövizin artma ihtimali var, bunu bileceğiz, biraz daha düşsün diye beklerseniz, iş hüsranla biter, bunu bilip sigorta edeceksiniz kendinizi. ”

“Borçlar Kanunu’nun değiştirilmesi gerek”

“Türkiye’de 2020 yılında yürürlüğe girecek olan Borçlar Kanunu alışveriş merkezi yatırımı yapacak olan yabancı yatırımcıyı ve hatta Türk yatırımcıyı olumsuz etkileyecek. Ticari gayrimenkul kiralama ile konut gayrimenkul kiralamayı aynı kanun içinde değerlendiriyoruz, bu ikisi dünyanın her yerinde ayrıdır, öyle işlem görür, bunun değiştirilmesi gerek.” ifadelerini kullanan Belgü, değişeceğine inandıklarını söyledi.

Belgü, yapılacak düzenlemenin yabancı yatırımcının yatırım iştahını artıracağına dikkati çekerek, 2020’ye kadar bunun değişmesi gerektiğinin altını çizdi.

“10 sene sonunda kiralar TL’ye dönsün istiyoruz”

AVM’lerdeki kiraların TL’ye dönmesi için bir çalışma yaptıklarını açıklayan Belgü, şu bilgileri verdi:

“10 senelik bir süreç içinde AVM kiralarının TL’ye nasıl çevireceğimize ilişkin bir çalışma yapıyoruz. 10 sene sonunda tamamıyla kiralar TL’ye dönsün istiyoruz. Kredi Garanti Fonu nasıl kredi veriyor, TL bazında perakendecilere kredi verilsin, onlarda getirip kiralarını peşin ödesin, AVM’lerde ciddi oranlarda ciddi oranda indirim versin, böylelikle perakendecinin kirası TL’ye dönüşsün istiyoruz.

Bununla ilgili çalışma yapıyoruz, henüz çok başındayız, kısa sürede sizinle detaylı şekilde paylaşacağız. Bankalarla, hükümetle, Ticaret Bakanlığı ile görüşme halindeyiz, KGF’nin Genel Müdürü ile de görüşeceğiz. Bankalarla görüşüyoruz, şikayeti olan perakendecinin kirasını TL’ye çevirme gibi bir planımız var.”

Belgü, çalışmanın detayları hakkında bilgi verdi.

Perakendecinin bu çalışma kapsamında alacağı kredi ile AVM’ye kirasını peşin ödemiş olacağını, öderken o anki kurdan hesaplanarak ödeyeceğini belirterek, “KGF vasıtasıyla ekonomiyi ayakta tutmak için devlet para pompalıyor, bu çalışma kapsamında devlet verdiği paranın nereye gittiğini bilecek. Şu an çalışmanın çok başındayız, perakendecilerle konuştuk, onlar tarafından kabul gördü, bir kaç banka ile görüştük şimdi onlar bu konu üzerinde çalışıyorlar, bu senenin sonuna kadar bir şeyler yapmamız gerek. Bankaları da hükümeti de bu işin içine almak istiyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

AVM’lerde kiralanabilir alan (m²) başına düşen cirolar Nisan 2017’de İstanbul’da 912 TL, Anadolu’da 715 TL olarak gerçekleşti. Türkiye geneli metrekare verimliliği ise Nisan 2017’de 794 TL’ye yükseldi.

Nisan’ın ciro lideri hipermarket

Kategoriler bazında en yüksek ciro artışı, hipermarket kategorisinde yaşandı. Hipermarket kategorisi geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 28,4’lük artış kaydederek uzun zamandır lider koltuğunda yer alan ayakkabı – çanta kategorisini geride bıraktı.

Geçtiğimiz yılın Nisan ayı ile karşılaştırıldığında AVM’lerdeki yiyecek kategori ciroları yüzde 14,6, teknoloji kategori ciroları yüzde 13,9, ayakkabı-çanta kategori ciroları yüzde 13,5 ve giyim kategori ciroları ise yüzde 13,2 artış gösterdi. Uzun zamandır dalgalı bir seyir gösteren diğer alanlar kategori ciroları ise yüzde 20,1’lik artış kaydetti.

Ziyaret sayısı endeksi

Nisan 2017 verileri bir önceki dönemin aynı ayı ile karşılaştırıldığında ziyaret sayısı endeksinde yüzde 1’lik bir artış yaşandığı gözlemlendi.

AVM Endeksi Nisan 2017 sonuçlarını değerlendiren AYD Başkanı Hulusi Belgü: “Nisan ayında döviz kurlarında yaşanan rahatlama, hem ithalat yapan hem de döviz üzerinden verilen kiralar nedeniyle sorun yaşadıklarını paylaşan perakendecilerimize nefes aldırdı. Ek olarak Nisan ayında AVM endeksinde hepimize umut veren gelişmeler görünüyor. Ziyaretçi sayısındaki azalan artışa rağmen ciro endeksi ve kiralanabilir alanlarda yaşanan artış ziyaretçilerin alışveriş alışkanlıklarında AVM’leri tercih ettiklerini ortaya koyuyor. Bu durum ziyaretçilerinin AVM’leri yalnızca giyim ve hipermarket alışverişleri dışında da tercih ettiklerinin göstergesi” dedi.

Diğer yandan Hipermarket kategorisinin uzun zamandır zirvede yer alan Ayakkabı–Çanta kategorisinin yerini alması da ziyaretçilerin AVM’leri her şeyi bir arada buldukları sosyal alanlar olarak benimsedikleri görüşünü destekler nitelikte” değerlendirmelerinde bulundu.

‘AVM’lerde kişi başına düşen tüketim arttı’

Prof. Dr. Emre Alkin ise Nisan ayı endeksine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerde bulundu: “Mart ayı ile ilgili değerlendirmemde, AVM ciro endeksindeki gözle görülür yükselişin, alışveriş merkezlerindeki mağaza yöneticileri ve müşterilerle yaptığım birebir sohbetlerle de teyit ettiğimi söylemiştim. Önümüzdeki aylarda da bu yükselişin devam etmesinin yüksek bir ihtimal olduğunun altını çizmiştim. Nisan ayında AVM Ciro endeksinin bir önceki yıla göre çift haneli büyümesi bu analizin doğru olduğunu gösteriyor.

İlginç ve önemli gelişme şu: Nisan ayında hipermarket kategorisinde en yüksek ciro artışı kaydedilmiş. Mart ayında performansta üst sıralarda bulunmayan bu kategorideki gelişmeyi birkaç açıdan değerlendirebiliriz.

Hipermarket ve Teknoloji kategorilerinin ilk 3 sırada yer alması, ziyaretçilerin AVM’leri sadece ‘zaman geçirme’ veya ‘moral düzeltme’ için gezmediklerini, giderek ‘her şeyin çözümü’ olarak gördüklerini bize anlatıyor.

Daha önceki ayların önde gelen kategorileri ayakkabı-çanta ve giyimin 4. ve 5. sıraya düştükleri de gözden kaçmamalı. ‘Moral Düzeltme’ eğiliminin yavaşladığını buradan da anlayabiliriz.

Yiyecek, Nisan ayında ikinci sırada yer alırken, AVM’lerin seçenek zenginliğine de işaret etmiş oluyor.

Ziyaret sayısındaki artışın %1 gibi mütevazı bir artış göstermesi de ziyaretçilerin geride bıraktığımız döneme göre AVM’lerde kişi başına tüketimi artırdıklarını göstermekte.

Türkiye, tarihindeki çok zor dönemeçlerin birinden daha geçerken yaşanan terör saldırıları, patlamalar ve darbe girişimleri ile yüzleşmek zorunda kalıyor.

Haziran ayı sonunda yaşanan Atatürk Havalimanı saldırısı, hemen peşinden gelen 15 Temmuz darbe girişimi perakende sektörünü yakından etkiledi. Özellikle olayların yaşandığı günlerde ziyaretçi sayısında önemli düşüşler oldu. Bu konuda verilecek en iyi cevabın “inadına yaşamak” olduğu mesajına vurgu yapan AYD Başkanı Hulusi Belgü “Ülkemizde bu olumsuz ortamı yaratmak isteyenlere verilebilecek en iyi cevap, hayatın normal şekilde devam edebildiğini, aklın öfkenin önüne geçtiği, dengelerin sağlandığı göstermek. Biz elimizden gelen tüm çabayı sarf edeceğiz” dedi.

Cirolar her şeye rağmen yükseliyor

Bunlara ilaveten esas önemli olanın yükseliş trendi olduğuna dikkat çeken Belgü, “Altını çizmek istediğimiz konu ciroların; dolar, euro ve tüfe karşısında artış kaydediyor olması. 2009 yılından bugüne “Kur Değişim Tablosu” incelendiğinde de görüleceği üzere metrekare verimliliği 245 puana yükseliyor ve % 145 artıyor. Oysa 2009 yılından beri en yüksek artışı gösteren dolar dahi % 73,6 artarken, TÜFE’de % 55,4 ve Euro’da da % 49,4 artış yaşandı. Yani son 8 senede cirolar doların da euronun da üzerinde artmıştır. İçinden geçtiğimiz olağanüstü hal döneminde yaşanan gelişmeler yakından takip edilmektedir ve alınması gereken önlemler üzerinde de titizlikle çalışılmaktadır.” dedi.

En yüksek artış kategorisinde

Mayıs ayında kategoriler bazında en yüksek artışın yiyecek kategorisinde gerçekleştiği görüldü. 2015 Mayıs ile kıyaslandığında 2016 Mayıs döneminde kategoriler bazında endeks yüzde 4’lük bir artış gösterdi. En yüksek ciro artışı yüzde 12 ile yiyecek kategorisinde görülürken ayakkabı-çanta kategorisi yüzde 11, hipermarket kategorisi yüzde 9, giyim kategorisi yüzde 4, AVM’lerdeki diğer alan ciroları yüzde 2,2 artış kaydetti.

Ziyaret sayısı değişmedi

Geçen mayıs ayında, geçen yılın aynı dönemine göre ziyaret sayısı endeksinde bir değişim yaşanmadı. AYD Başkanı Hulusi Belgü, 2016 yılında yaşanan terör olayları dolayısı ile yaşanan olumsuz süreçler sonrası Mart 2016’da azalan AVM’lerin ciro ve ziyaretçi sayılarının nisan ayında tekrar yükseliş geçtiğini söyledi. Bu yükselişte baharın başlaması, havaların ısınması, sezon değişimi ve tüketimde beklenen artışın yaşanmasının etkili olduğunu anlatan Belgü, mayıs ayı endeksinde ise Ramazan ayı öncesi dönem olmasının da etkisiyle bir artış görüldüğünü kaydetti. Bu karşılık artışın enflasyonun altında kaldığını belirten Belgü, bir endekse aylar itibari ile değil, yıl karşılaştırması açısından bakıldığında görülen 4,3’lük artışın memnuniyet verici olduğunu ifade etti.

‘Hayatın akışı normale dönüyor’

En yüksek ciro artışının yüzde 12 artışla yiyecek kategorisinde gerçekleşmesini ise son aylarda yaşanan korkuların ve endişelerin ardından hayatın akışının normale döndüğünün göstergesi olarak yorumlayan Belgü, “2016 yılı yaşanan süreçlerden ve olumsuzluklardan her ne kadar etkilenmiş, durağan seyretmiş olsa da artış kaydetmeye devam ediyor” dedi.
Ramazan aylarında gıda perakendesi başta olmak üzere bir miktar ciro artışı yaşanması söz konusu olabileceğini de ifade eden Belgü, bunda yaz sezonuna girişin de etkisi olacağını vurguladı. Ayrıca, turizm sektörünün içinde bulunduğu sıkıntılı günlerin devletin alacağı önlemlerle önüne geçileceği düşüncesini dile getiren Belgü, “Nitekim Rusya ve İsrail ile yaşanan normalleşme sürecine giriş adımları sektörün de önünü açacaktır kanısındayım” açıklamasında bulundu.