AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, 817 kilometrekare göl alanıyla Türkiye’nin en büyük, dünyanın ise önde gelen sulama barajlarından birisi olan ve “barajların efendisi” olarak nitelendirilen Atatürk Barajı, bu yıl adeta yağışa doydu.

Özellikle son dönemde Fırat Havzası’na düşen kar ve yağmur suları, devasa baraja adeta ilaç oldu.

Yıllık ortalama su akışı 26 bin 654 milyar metreküp olan Atatürk Barajı, 48,7 milyar metreküp su depolama hacmine sahip bulunuyor. Bu miktardaki su, aynı zamanda Türkiye’nin 7 yıllık içme ve kullanma suyu ihtiyacını tek başına karşılayabilecek bir kapasiteyi ifade ediyor.

Atatürk Barajı, başta Şanlıurfa, Harran, Mardin, Ceylanpınar, Siverek-Hilvan ovaları olmak üzere, bölge genelinde yaklaşık 10 milyon dekar bereketli toprağın suyla buluşmasını sağlıyor.

Bu yıl havzada etkili olan yağışlar sayesinde barajın su seviyesi 2 metre birden yükselerek 530 metre kotunu aştı.

Kış ayları ve ilkbaharda düşecek kar ve yağmur sularıyla beraber, barajdaki su seviyesinin rekora ulaşacağı öngörülüyor.

“Gelecek yıllar için de garanti olacak”

GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Sadrettin Karahocagil, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye’nin çeyrek asır önce yaptığı dev baraj yatırımının meyvelerini fazlasıyla topladığını söyledi.

Atatürk Barajı’nın yaklaşık 26 yılda ülke ekonomisine maliyetinin 6 katı oranında gelir sağladığını hatırlatan Karahocagil, Fırat Nehri sayesinde barajda toplanan suyun bölge çiftçisinin hizmetine sunulduğunu anlattı.

Karahocagil, bölgedeki aşırı yağışların birkaç küçük olumsuzluk dışında, üzücü bir hadiseye neden olmadığını aktararak, şöyle devam etti:

“Bu sene yağış erken başladı. Oldukça da fazla yağış almaya devam ediyoruz. Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin ve çevrelerine ciddi miktarda yağış düştü. Tarlada ürünlerimiz de kaldı, sıkıntılı zamanlar da yaşadık ama bir taraftan da barajlarımızın doluluk oranı bakımından bölge genelinde ciddi bir katkısı oldu. Atatürk Barajı şimdiden gelecek yılın sulama ihtiyacını karşılayacak duruma geldi. Şu an barajdaki su kotu 530 metreyi aştı. Sonbaharda düşen yağışla birlikte, barajın dev yüzeyinde 2 metreyi bulan bir yükseliş oldu. Kış döneminde suyun daha ciddi seviyelere ulaşmasını bekliyoruz. Yağışlar ve diğer bölgelere düşen kar suyunun da toplanmasıyla su hayli artacaktır. İnşallah bu durum gelecek sene ve ondan sonraki seneler için de bir garanti olmuş olacak.”

“Bereket ve rahmettir”

Harran Ovası’nda çiftçilik yapan Hüseyin Durmuş da sonbaharın çok yağışlı geçtiğini söyledi.

Aşırı yağışın pamuk ve mısırı arazide bırakmalarına neden olduğunu anlatan Durmuş, son yılların en yağışlı dönemini geçirdiklerini belirtti.

Durmuş, “Yağış berekettir, Allah’tan gelen bir rahmettir. Yağışlar bu yıl mahsulümüzü kaldırmada bizi olumsuz etkiledi ama barajlar için de çok faydalı olduğuna inanıyoruz. İnşallah bu rahmet sayesinde barajımız dolar taşar. Bu yağış seneye baraj sayesinde bize sulama bereketiyle döner inşallah. Çiftçi hasat zamanı yağmur nedeniyle üzülse de ekim zamanı yine bol sulamayla sevinecektir.” diye konuştu.

Çiftçilerden Mehmet Çoban ise yağışlar nedeniyle bu yıl mahsulünün yarısının tarlada kaldığını vurguladı. Yağıştan şikayetçi olmadıklarını anlatan Çoban, seneye barajda biriken sudan dolayı daha verimli bir mahsul almayı ümit ettiklerini sözlerine ekledi.

Milliyet

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, yapımına 4 Kasım 1983 yılında başlanan ve “barajların efendisi” olarak nitelendirilen Atatürk Barajı, kısıtlı imkanlara rağmen 9 bin kişinin alın teriyle 9 yılda tamamlandı.

Dünyanın önde gelen sulama ve enerji barajlarından biri olan ve göl alanı 817 kilometrekareyi bulan Atatürk Barajı’nın temelden yüksekliği ise 169 metre. Kurulu gücü 2 bin 400 megavat olan ve Türkiye’deki hidroelektrik santrallerinde üretilen enerjinin yüzde 20’sini tek başına karşılayan barajda, yıllık 8,9 milyar kilovatsaat elektrik üretimi yapıyor.

Yıllık ortalama su akışı 26 bin 654 milyar metreküp olan Atatürk Barajı, 48,7 milyar metreküp su depolama hacmine sahip. Bu miktardaki su, Türkiye’nin 7 yıllık içme ve kullanma suyu ihtiyacını tek başına karşılayabilecek kapasiteyi ifade ediyor.

Atatürk Barajı, başta Şanlıurfa, Harran, Mardin, Ceylanpınar, Siverek-Hilvan ovaları olmak üzere bölge genelinde yaklaşık 10 milyon dekar bereketli arazinin suyla buluşmasını sağlıyor. Sulama projelerinin tamamlanmasın ardından ise barajın yıllık su getirisinin 2,5 milyar doları bulması bekleniyor.

Baraj, elektrik üretimi ve sulamaya katkısının yanı sıra Şanlıurfa turizmi için de önemli bir potansiyeli barındırıyor. Şehrin önde gelen turizm değerleri arasında yer alan barajı, her yıl yaklaşık 50 bin civarında yerli ve yabancı turist ziyaret ediyor.

Dev baraj, aynı zamanda Türkiye için önemli bir balık üretim tesisi özelliği de taşıyor. 26 yılda yaklaşık 150 milyon yavru balık üretimi yapılan baraj, balıkçılığın gelişmesine de katkı sağlıyor.

“Stratejik bir yatırımdır”

Şanlıurfa Valisi Abdullah Erin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Atatürk Barajı’nın dünyanın önde gelen barajlarından biri olduğunu söyledi.

Atatürk Barajı’nın çok fonksiyonlu bir projenin ürünü olduğunu ifade eden Erin, barajın elektrik üretiminin yanı sıra sulama, içme suyu, balıkçılık ve turizm gibi farklı yönleriyle de ülke ve kent ekonomisine katkı sağladığını belirtti.

Erin, barajda 1990 yılından itibaren su tutulmaya başlandığını anımsatarak, şöyle devam etti:

“Şu ana kadar 180 milyar kilovatsaatin üzerinde enerji üretimi söz konusudur. Bu son derece önemli bir üretim miktarıdır. Barajın ülkemize maliyeti toplamda 4 milyar dolar civarındadır. Devlet buraya 4 milyar dolar yatırım yapmak suretiyle Türkiye ekonomisi açısından stratejik bir yatırımı gerçekleştirmiştir. Bugün itibarıyla sadece enerji alanında yıllık 8,9 milyar kilovatsaat enerji üretimiyle ülke ekonomisine 26 yılda sağladığı katkı 25 milyar doların üzerine çıkmıştır. Yani 4 milyar dolarlık yatırımla sadece enerji alanında bile bunun katbekat üstünde geri dönüşüm sağlandığını görüyorsunuz. Türk ekonomisine katkısı, insanlara sağladığı istihdam önemli. Bölgede sulama yatırımlarının tamamlanmasıyla 2 milyona yakın kişiye de yine bu kapsamda istihdam sağlanacaktır.”

Bölgenin 2050’ye kadar içme suyu ihtiyacının da baraj aracılığıyla sağlanabileceğini vurgulayan Erin, Atatürk Barajı sayesinde sulanabilen verimli arazinin ise 9 milyon dekar civarında olduğunu sözlerine ekledi.

“Bereketli toprakları suyla buluşturuyor”

Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanı Nihat Çiftçi de Atatürk Barajı’nın 26 yıldır milletin hizmetinde olduğunu söyledi.

Baraj sayesinde bölgedeki ürün deseninin değiştiğine değinen Çiftçi, sulama imkanlarının artmasıyla Şanlıurfa’nın tek başına Türkiye’nin toplam pamuk üretiminin yarısını tek başına karşıladığını ifade etti.

Çiftçi, bu devasa yatırımın Şanlıurfa’da olmasından da ayrıca gurur duyduklarını vurgulayan Çiftçi, şunları kaydetti:

“Mezopotamya’nın bereketli toprakları, Fırat Nehri’nin suyuyla Atatürk Barajı sayesinde buluşuyor. Güneydoğu’nun bereketli olmasına, zenginleşmesine ve insanlarımızın gelir seviyesini artırmasına dolaylı yoldan destek veren bir projenin ürünüdür. Emeği geçen herkese sonsuz teşekkür ediyoruz. Ülkemiz ve kentimiz için çok önemli bir zenginlik kaynağıdır. Bugün bu topraklarda çok kazanıyorsak, bu proje sayesinde kazanıyoruz. Böyle devasa projelere ülkemizin ihtiyacı var. 35 yılda kendisini 6’ya katlayan büyük bir proje, ülke ekonomisi için hayli büyük bir kazanımdır.”

AA

Ödemeler ertelendi

Dava dilekçesinde, şirketin mali sıkıntıya düşmesine, ekonomide yaşanan olumsuz gelişmeler neden oldu. Dilekçeye göre, dünyada nakit bolluğunda yaşanan azalma, artan jeopolitik riskler, 15 Temmuz darbe girişimi ve kurlardaki sert yükseliş şirketin mali dengesini olumsuz etkiledi. Dilekçeye göre, şirketin üstlendiği projelerin tamamına yakını kamuya ait işler. Dava dilekçesinde, şirketin üstlendiği projelere ilişkin ödemeleri ileri tarihlere ertelenmesi kısa vadeli borçların ödenmesini güçleştirdi.

Sözleşmelerin değeri 660 milyon lira

Dava dilekçesine göre, şirketin elindeki projelerin sözleşme büyüklüğü 660 milyon lira. Şirketin toplam borcu ise 105 milyon 741 bin lira. Dilekçede, konkordato talep eden şirketin, borçlarını 36 ay vadede 9 eşit taksit halinde ödeyebileceği kaydedildi.

Üç mühendis kurdu

Baraj, tünel ve sulama projeleri alanında yoğunlaşan Palet İnşaat AŞ 1966’da, İTÜ mezunu Ahmet Cemal Kura, Sedat Üründül ve Hayri Bingöl tarafından kuruldu. Şirketin yönetiminde hali hazırda, ikinci kuşaktan temsilciler bulunuyor. 47.8 milyon lira sermayeli şirketin yüzde 74 hissesi Âlim Melih Kura’ya, yüzde 21 hissesi M. Emre Okyar’a yüzde 5 hisse ise Ömer Ali Üründül’e ait. Palet İnşaat, yapımına 1983 yılında başlanan ve 2003 yılında tamamlanan Atatürk Barajı’nı üstlenen konsorsiyumun lider firmasıydı.

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından organize edilen projeyle 221 kilometrelik Mardin-Ceylanpınar Sulama Ana Kanalı’nın son 25 bin 321 metrelik kısmı tamamlandı. Tüm GAP Eylem Planı dahilinde yürütülen çalışmalar bittiğinde yıllık 500 milyon liralık gelir elde edilecek.

Hürriyet

1920’de İstanbul'da doğan Sedat Üründül, Kabataş Erkek Lisesi'nin ardından İTÜ İnşaat Fakültesi'nden mezun oldu. İki mühendis arkadaşı ile Palet İnşaat Şirketi'ni kuran Üründül,  Atatürk Barajı yapımı için kurulan Ata İnşaat şirketinin en kıdemli ortağı olarak yönetim kurulu başkanlığını yaptı.