Mart 2022 tarihinde hizmete geçecek Çanakkale Köprüsü’nün, geçiş garantisi ile Türkiye bütçesinde yeni bir kara delik ortaya çıkarmasından endişe ediliyor. Yıllık 16 milyon 425 araç için geçiş garantisi verilen ve dünyadaki diğer köprülerden milli gelir bazında 7.5 kat pahalı olan Çanakkale Köprüsü’nden geçmeyecek her araç için bütçeden Euro bazında ödeme yapılacak.

İBB Meclis Üyesi ve İYİ Parti Yerel Yönetimler Başkan Danışmanı Suat Sarı, “Çanakkale Köprüsü’ne verilen araç garantisi yıllık 16.4 milyon adet. Oysa Çanakkale’deki feribot işletmesini yapan Gestaş tarafından yıllık taşınan araç sayısı, bayramlar dahil en fazla yıllık 3.5 milyon adet… Yeni kara delik Çanakkale Köprüsü olacak” dedi.

Yıllık 190 milyon euro

Sarı’nın verdiği bilgiye göre devlet, Çanakkale Köprüsü’nden yıl bazında geçmeyen 12 milyon 500 bin araç için 11 yıllık işletme döneminde, her yıl ortalama 190 milyon Euro ödeme yapacak. Çanakkale Köprüsü’nde otomobil geçiş ücreti 15 Euro + KDV, yani 16 Euro olacak. Bugünkü kurdan geçiş ücreti 144 TL’yi bulacak. Sarı, “Gestaş firmasının halen feribotlar için uyguladığı fiyatlar 85 TL otomobil ve bir yolcu 5 TL olmak üzere 90 TL. Bu da 10 Euro’ya karşılık geliyor. 30 dakika feribot bekleme süresinden kazanmak için araçlar köprü geçişine 54 TL daha fazla öder mi, göreceğiz” dedi.

Dr. Sarı, dünyadaki köprülerle kıyaslandığında, milli gelire göre Çanakkale Köprüsü’nde 7.5 kat daha fazla ödeme yapılacağını vurgulayarak, “Atalarımız Çanakkale’de geçit vermedi. Bu geçiş ücretleri araçlarımıza ‘Çanakkale geçilmez’ diyor” ifadesini kullandı.

Otoyol dahil 301 TL

Sarı’nın verdiği bilgilere göre Çanakkale Köprüsü bağlantılı otoyolda km başına ücretler 0.05 Euro + KDV olacak. Bu durumda Kınalı-Tekirdağ, Çanakkale-Savaştepe 324 km yol gidecek bir otomobil bugünkü Euro kurundan 157 TL ödeyecek. Köprü geçişi 144 TL ilave edildiğinde bu rakam toplam 301 TL olacak.

15 Temmuz Köprüsü’nün üçte biri araç geçer mi?

Türkiye, yap-işlet-devret (YİD) modeliyle özel sektör eliyle büyük alt yapı projelerini araç garantisi vererek gerçekleştirdi. Araç geçiş sayılarının yetersiz olması nedeniyle 2019’da Avrasya Tüneli, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Osmangazi Köprüsü için ödenen garanti 3 milyar TL’yi buldu. Ancak durum koronavirüs pandemisi nedeniyle gelen kapanmalar ile çok daha kötüleşti. Garanti ödemeleri 2020’de neredeyse ikiye katlandı. Şimdi bu ödemelere bir de Çanakkale eklenecek.

Dr. Sarı, “15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nü bir an gözünüzden geçirin. Pandemi öncesi, 2019’da, yıllık geçen araç 55 milyon adet idi. 24 saat faal olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden geçen araçların üçte birinin Çanakkale Köprüsü’nden geçmesi mümkün mü? Elbette değil” dedi.

Özlem Ermiş Beyhan- Sözcü

Konsorsiyumun açıklaması şöyle:

Tamamlandığında dünyanın en geniş orta açıklıklı asma köprüsünü içerecek olan 1915Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu Projesi ile ilgili bazı bilgileri tarafınızla paylaşmak isteriz.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle ihale edilen ve Türkiye’den Limak ve Yapı Merkezi, Güney Kore’den Daelim ve SK E&C şirketlerinin kurduğu ortaklık tarafından yürütülen Proje, hali hazırda 5 bin 500 kişiye istihdam sağlayan dünyanın sayılı projeleri arasında gösterilmektedir.

Kredi miktarı 2 milyar 265 milyon Avro

10 farklı ülkeden toplam 25 banka ve finans kuruluşundan sağlanan 2.265 milyar Avro’luk kredi finansmanı ile Avrupa’nın en büyük kamu yatırımları arasında ilk sıralarda yer alan 1915Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu Projesi; dünyanın saygın kurumlarından 11 Global Finans Ödülü kazanarak bir ilki gerçekleştirmiştir.

Türkiye için stratejik önem arz eden projenin zamanında finanse edilebilmesi, kaynak çeşitliliği ve uluslararası kredi kuruluşlarının ilgisi ile kısa sürede önemli bir başarıya imza atılmıştır. Projenin finansmanı için kullanılan kredinin yüzde 70’lik kısmı yabancı banka ve finans kuruluşlarından temin edilmiştir. Uluslararası proje finansman standartlarında yapılandırılan kredi paketi, Export Credit Agency (ECA) ve İslami finansman yöntemlerini de içeren sekiz farklı kredi diliminden oluşmakta ve çok çeşitli uluslararası kaynaklar tarafından finanse edilmesi nedeniyle ülkemize yabancı kaynakların temini açısından büyük önem arz etmektedir.

Ekonomik katkısı 14 milyar Avro

1915Çanakkale Köprüsü finansman modeliyle olduğu kadar, güvenlik önlemleri, çevre duyarlılığı ve ülkemize sağlayacağı değerler ile de örnek gösterilmektedir. Uluslararası danışmanlık kurumlarınca yapılan çalışmalara göre projenin bölge ekonomisine ve sosyal olanaklarına yaklaşık 14 milyar Avro katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Yapım ve işletme olmak üzere toplam sözleşme süresi 16 yıl 2 ay 12 gün (5 yıl 6 ayı yapım, 10 yıl 8 ay 12 günü işletim süresi) olan 1915Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu Projesi’nin 18 Mart 2022’de tamamlanması hedeflenmektedir.

Medya kanalı ile kamuoyunda sürekli gündeme getirilen ve garanti ödemelerinden müteahhit şirketlerin fahiş karlar elde edeceği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. Kamuoyuna yansıtılan proje maliyeti bedeli, 2017 yılı döviz kuru üzerinden hesaplanmış olup, maliyetin döviz cinsinden gerçek değeri 2.5 milyar Avro’dur. Bu rakama finansman maliyetleri dahil değildir. Bununla beraber toplam yatırım maliyeti 3 milyar Avro’nun üzerinde olacaktır.

“İddialar asılsız” iddiası

Medyada sözü geçen hesaplarda proje işletim ve bakım maliyetlerinin de göz ardı edildiği dikkate alındığında, iddia konusu gerçeği yansıtmamaktadır.

Proje, Türkiye’nin ulusal kalkınma hamlesinin belgesi niteliğindeki Vizyon 2023 Master Planı’nda öngörülen yurt sathında karayollarının iyileştirilmesi hedefinde önemli bir rol oynamaktadır.

1915Çanakkale Köprüsü ile İstanbul Boğazı geçişine yeni bir alternatif oluşacak, Trakya ve Batı Anadolu’daki sanayi, ticaret ve hizmet sektörleri ivme kazanacak, ulusal ve uluslararası turizm canlanacak, taşımacılıkta süreler ve maliyetler düşecek, dış ticaretin etkinliği artacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında binlerce kişiye sağlayacağı istihdam ve çeşitli sektörlere katacağı canlılıkla, Türkiye ekonomisine önemli katkı verecektir.